Iraklı yetkililer, ABD’nin, Halk Seferberlik Güçleri’nin (Haşdi Şabi) devlet yapısına entegrasyonu süreci için ön koşul olarak silahlı grupların silahsızlandırılmasını, lider kadrolarının görevden uzaklaştırılmasını ve altyapının başına profesyonel subayların atanmasını talep ettiğini bildirdi. Washington’ın, Halk Seferberlik Güçleri’ni Bağdat ile ilişkilerin normalleşmesinin önündeki en büyük engellerden biri olarak gördüğü ve bu adımları entegrasyon sürecinin başlangıcı olarak şart koştuğu ifade edildi.
Ancak Şii gruplar, halen tartışma aşamasında olan ‘cesur planın’ uygulanmasının, Ali ez-Zeydi hükümetini İran ve İran’a yakın gruplarla dengesiz bir karşı karşıya gelme durumuna sürükleyebileceğini savundu. Söz konusu çevreler, herhangi bir güvence mekanizmasının bulunmadığına dikkat çekerek, planın ‘iç bölünmelere ve istikrarsızlığa’ yol açabileceği uyarısında bulundu.
Petraeus Bağdat’ta ne yaptı?
Iraklı yetkililer, Halk Seferberlik Güçleri’nin geleceğine ilişkin teknik ve siyasi müzakerelere katılan isimlerin aktardığı bilgilere göre, ABD’li yetkililerin Irak’ta güvenlik yapısının geleceğine dair tartışmalarla eş zamanlı olarak eski ABD generali David Petraeus’un Bağdat’a geçtiğimiz hafta bir ziyaret gerçekleştirdiğini bildirdi. Petraeus’un, Beyaz Saray’a danışmanlık hizmeti sunan ‘bağımsız bir uzman’ sıfatıyla hareket ettiği ifade edildi.
Bağdat’tan ayrıldıktan sonra Petraeus’un 17 Mayıs 2026 tarihinde LinkedIn platformunda yaptığı paylaşımda, görüştüğü Iraklı yetkililerin Irak güvenlik güçlerinin silah kullanımı üzerindeki tekelinin sağlanmasının önemini kabul ettiğini yazdığı aktarıldı. Petraeus, Irak’tan ‘İran ile ilişkinin doğasına dair gerçekçi kalmakla birlikte duydukları konusunda iyimser’ bir izlenimle ayrıldığını belirtti.
Şarku’l Avsat’ın ulaştığı bilgilere göre Petraeus Bağdat’ta 5 gün kaldı ve bu süre boyunca üst düzey Iraklı yetkililerle görüşmeler gerçekleştirdi. Halk Seferberlik Güçleri mensuplarının geleceği, görüşmelerin ana gündem maddeleri arasında yer aldı.
ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, Petraeus’un Bağdat ziyaretini ‘sıradan bir vatandaş olarak yaptığı bir ziyaret’ şeklinde tanımlasa da, temaslarının kapsamının bunun ötesine geçtiği ifade edildi. Görüşmelerin Irak Yüksek Yargı Konseyi Başkanı Faik Zeydan, Başbakan Ali ez-Zeydi, Meclis Başkanı Heybet el-Halbusi ve Terörle Mücadele Gücü Komutanı Korgeneral Kerim et-Temimi gibi üst düzey isimleri kapsadığı aktarıldı.
Iraklı bir kaynak, Petraeus’un görüşmelerinin ‘tek bir hedef etrafında yoğunlaştığını’ belirterek, bunun askeri kurumun yeniden yapılandırılması, Halk Seferberlik Güçleri’nin mevcut yapısının sona erdirilmesi ve mensuplarının güvenlik kurumlarına entegrasyonu için uygulanabilir mekanizmaların araştırılması olduğunu söyledi.
2003 sonrası Irak savaşında önemli roller üstlenen Petraeus, ABD’nin Irak işgalinde 101. Hava İndirme Tümeni’ni komuta etmiş ve ülke stratejisinde kritik görevler üstlenmişti.
Petraeus’un halihazırda küresel varlık yönetimi alanında faaliyet gösteren KKR şirketinde ortak ve operasyon sorumlusu olarak görev yaptığı, şirketin Ortadoğu’da faaliyetlerini genişlettiği ancak Irak’a dair doğrudan bir işaret bulunmadığı belirtildi.
Şarku’l Avsat’ın sorularına KKR şirketi, Petraeus’un Bağdat ziyaretinin niteliği ve Beyaz Saray tarafından herhangi bir danışmanlık görevi verilip verilmediği konusunda yanıt vermedi.
Buna karşın üç siyasi kaynak, Petraeus’un ‘ABD’ye daha sonra özel temsilci aracılığıyla sunulacak uygulanabilir bir uygulama planı hazırlamakla görevlendirildiğini’ doğruladı.
Bağdat’taki yeni başbakana yakın kaynaklar, Ali ez-Zeydi’nin bu hassas dosyayı ABD Başkanı Donald Trump ile Beyaz Saray’da gerçekleşmesi beklenen bir ziyaret sırasında ele alabileceğini belirtti. İsmi açıklanmayan bir Iraklı yetkili, olası ziyaret için ilk tarihin Kurban Bayramı sonrasına, Haziran 2026’ya işaret edebileceğini, ancak Washington-Tahran arasındaki müzakerelerin süreci etkileyebileceğini ifade etti.
‘Yaklaşıldığında patlayabilecek tehlikeli bir mesele’
Iraklı yetkililer, bazı Iraklı yetkililerin Amerikalı generale ABD Başkanı Donald Trump ile konuşur gibi açık bir üslupla yaklaştığını ve özellikle Halk Seferberlik Güçleri ile ilgili henüz teorik aşamadaki planların olası sonuçlarına dair endişelerini açık şekilde dile getirdiğini aktardı.
Aynı kaynaklar, bir başka yetkilinin “Amerikalı general Iraklı yetkilileri dinlemekle yetindi, çok az konuştu. Ancak Washington’ın ne istediğini net biçimde ortaya koydu: bölgesel tehdit kaynağının ortadan kaldırılması” ifadelerini kullandığını belirtti. Ancak söz konusu kaynaklara göre Petraeus, Bağdat’tan ABD’nin öngördüğü çerçevede Irak’ın sorunu çözme kapasitesine ilişkin kesin bir kanaat oluşturmadan ayrıldı.
Şarku’l Avsat’a konuşan ve kimliğinin açıklanmasını istemeyen iki Batılı diplomat, ABD’nin, eski Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani hükümetinin son aylarında önemli ölçüde güven kaybı yaşadığını, bunun nedeninin çatışma döneminde silahlı grupların saldırılarına karşı yeterince sert bir tutum alınmaması olarak değerlendirildiğini ifade etti. Diplomatlar, bunun yeni hükümetten daha fazla güvenlik ve siyasi garanti talep edilmesine yol açabileceğini belirtti.
Körfez ülkelerine yönelik saldırıların sürmesi ve Washington’ın önceki Irak hükümetini bu gruplara resmi koruma sağlamakla suçlamasıyla birlikte, Halk Seferberlik Güçleri ve ona bağlı silahlı yapılar giderek çözülmesi zor bir dosya haline geldi. Bir Iraklı yetkili bu durumu ‘yaklaşıldığında patlayabilecek tehlikeli bir mesele’ olarak tanımladı.
Washington’ın, iş insanı kimliğiyle tanınan ve siyasi çevrelerde ekonomik faaliyetlerinin siyasetle birlikte büyüdüğü konuşulan yeni Başbakan Ali ez-Zeydi’nin hükümetini İran nüfuzundan uzaklaştırmasını umduğu, silah kontrolü meselesini ise güvenin sürmesi açısından bir test olarak gördüğü ifade edildi. Ancak yakın çevresine göre bu görevin kolay olmadığı değerlendiriliyor.
Siyasi müzakereleri takip eden bir kaynak ise Petraeus’un, Halk Seferberlik Güçleri’nin dağıtılması halinde İran’a karşı yeterli bir güvenlik şemsiyesi olup olmayacağına dair Iraklı yetkililer tarafından yöneltilen sorulara yanıt vermediğini aktardı.
Bağdat zaman kazanıyor
Halk Seferberlik Güçleri, Irak’taki Şii liderlik açısından ‘kader meselesi’ ve ‘aşılamaz kırmızı çizgi’ olarak görülüyor. Şarku’l Avsat’a konuşan ve gruplara yakın yetkililere göre bu yapı, 7 Ekim 2023’teki gelişmelerin ardından derinleşen bölgesel kutuplaşmanın içine çekildi ve son savaş sürecinde ABD ile İran arasındaki gerilimin doğrudan bir parçası haline geldi.
Silahlı gruplara yakın isimlerin bazı görsel medya organlarında, ‘Halk Seferberlik Güçleri’nin entegrasyonu veya feshi yönünde adım atan herhangi bir hükümet ya da siyasi aktöre karşı sert karşılık verileceği’ yönünde uyarılarda bulunduğu ifade edildi.
Şarku’l Avsat’a konuşan bir silahlı grup lideri, İran’ın son dönemde kendilerini, bölgedeki çıkarlarını güvence altına alan en önemli askeri güçlerden birini ortadan kaldırmayı amaçlayan Amerikan çizgisine karşı durmaları için teşvik ettiğini söyledi. Aynı kaynak, İran Devrim Muhafızları Ordusu’na (DMO) bağlı ve Irak’taki Şii gruplar üzerinde etkili olan bazı komutanların, Halk Seferberlik Güçleri’nin feshi yönünde bir adım atılması halinde süreci sabote edeceğini öne sürdü.
Ketaib Hizbullah’a yakın bir milletvekiline göre Halk Seferberlik Güçleri, 2016 yılında Irak Parlamentosu tarafından yasal statü kazanan bir kurum ve feshedilmesi için yeni bir meclis oylaması gerekiyor.
Şii silahlı gruplar aynı zamanda Irak parlamentosunda güçlü siyasi uzantılara sahip. Tahminlere göre bu yapılar yaklaşık 80 sandalye kontrol ediyor. İktidardaki Şii Koordinasyon Çerçevesi ise 329 sandalyeli parlamentoda yaklaşık 180 milletvekiliyle çoğunluğa sahip ve yasama sürecinde belirleyici bir etkiye sahip bulunuyor.
Şarku’l Avsat’a konuşan Şii Koordinasyon Çerçevesi’nden iki üye, ittifak liderlerinin Başbakan’a grupların oluşturduğu riskler konusunda genel bir görüş birliği içinde olduklarını ancak sorunun çözümü için ulusal diyalog, teşvik temelli bir plan ve Necef’teki dini merciiyetin de dahil olduğu daha geniş kapsamlı bir strateji gerektiğini ilettiklerini aktardı.
Irak’ta görev yapan bir Batılı danışman ise Washington’ın bu tür yaklaşımları ‘zaman kazanma girişimi’ olarak değerlendirdiğini ve Halk Seferberlik Güçleri sorununun ertelenmesinin ABD açısından çok maliyetli bir durum olarak görüldüğünü söyledi.
Bir Iraklı yetkili de, Petraeus’un Bağdat’taki temasları başlamadan önce bazı ABD’li yetkililerin yerel aktörlere ‘Halk Seferberlik Güçleri sorununa kayıtsız kalmanın ciddi bedelleri olacağını’ açıkça ilettiğini belirtti.
Sesi duymazdan gelindi
Bu çerçevede Şarku’l Avsat’a konuşan kaynaklara göre ABD, Halk Seferberlik Güçleri’nin entegrasyonu veya yeniden yapılandırılması ve lider kadrolarının değiştirilmesine yönelik Irak tarafından sunulan önerileri ‘şekli’ olduğu gerekçesiyle dikkate almadı.
Irak hükümeti, parlamentonun da onayladığı programında ‘Halk Seferberlik Güçleri’nin görev ve sorumluluklarının askeri ve güvenlik sistemi içinde tanımlanması’ hedefini kabul etmişti.
Başbakan Ali ez-Zeydi’nin ofisi, hükümet programında Halk Seferberlik Güçleri’ne ilişkin maddelerin nasıl uygulanacağı ve bu konuda ABD ile herhangi bir uygulama planına dahil olup olunmadığı yönündeki sorulara yanıt vermedi.
Şarku’l Avsat’a konuşan beş Iraklı ve Batılı kaynak, Şii Koordinasyon Çerçevesi içinde sunulan bazı önerilerin Halk Seferberlik Güçleri ve diğer silahlı grupların yeni bir bakanlık çatısı altında toplanması ya da Başbakan’a bağlı idari bir yapı içinde yeniden düzenlenmesini hedeflediğini, ancak bu girişimlerin ABD tarafından karşılık bulmadığını aktardı.
Şarku’l Avsat’a konuşan kaynaklar, ABD’nin, Irak’ta siyasi ve güvenlik kararlarında tam egemenliğin sağlanmasına ve Washington’ın ‘terör tehdidi’ olarak tanımladığı unsurların ortadan kaldırılmasına odaklandığını, böylece Bağdat’ın komşularıyla daha istikrarlı bir ilişki kurmasının hedeflendiğini ifade etti.
Bağdat’ta yaygın kanaate göre, son dönemde Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’ne (BAE) yönelik saldırılar, bölgedeki DMO stratejisinin bir parçası olarak hem savaş sürecinin uzantısı hem de Halk Seferberlik Güçleri’nin nüfuzunun korunmasına yönelik bir caydırıcılık hamlesi niteliği taşıyor.
Ketaib Hizbullah’ın güvenlik sorumlusu Ebu Mücahid el-Asaf 18 Mayıs 2026’da yaptığı açıklamada, bu grubun ‘direniş liderlerine ve Halk Seferberlik Güçleri’ne yönelik herhangi bir saldırı durumunda ABD’ye her alanda karşılık vermeye hazır olduğunu’ söyledi.
Bağdat’ta bundan sonra ne olacak?
Buna rağmen, Şarku’l Avsat’a konuşan iki Iraklı kaynağa göre, yakın dönemde ilk aşamanın başlaması ve bu kapsamda ağır ve orta ölçekli silahların Irak hükümeti ile ABD arasında mutabık kalınacak güvenilir bir Irak güvenlik birimine teslim edilmesinin öngörüldüğü belirtildi.
Söz konusu aşamanın ayrıca, ABD ve bölgedeki müttefiklerine yönelik saldırılara karıştığı iddia edilen bazı isimlerin görevden uzaklaştırılmasını ve Halk Seferberlik Güçleri bünyesindeki unsurların altyapısını denetleyecek Iraklı generallerin atanmasını içerdiği ifade edildi.
Şarku’l Avsat’ın ulaştığı bilgilere göre, parlamentoda siyasi temsile sahip silahlı kanatların, silahlarını teslim etmeleri halinde Irak hükümetindeki paylarını yeniden elde etmek üzere müzakereler yürüttüğü, ancak bunun için hükümete katılımlarının engellenmeyeceğine dair kesin güvenceler talep ettikleri aktarıldı.
Öte yandan Ali ez-Zeydi hükümetinde bazı bakanlıkların Şii Koordinasyon Çerçevesi içindeki anlaşmazlıklar nedeniyle hâlâ boş olduğu, bazı atamaların ise İran ile bağlantılı görülen isimlere yönelik ABD vetosu nedeniyle askıya alındığı belirtildi.
Gazze Şeridi’nin orta kesimindeki Nuseyrat Mülteci Kampı’nda İsrail saldırısı sonucu yıkılan bir binanın enkazını inceleyen Filistinliler (AFP)
Gazze Şeridi’nin orta kesimindeki Nuseyrat Mülteci Kampı’nda İsrail saldırısı sonucu yıkılan bir binanın enkazına bakan bir Filistinli ve kızı (AFP)
İran’a destek savaşı öncesinde hükümetin kararını uygulamak üzere ordunun Güney Litani bölgesine konuşlandırılması sırasında (Lübnan Ordu Komutanlığı)
Lübnan Başbakanı Nevvaf Selam, son savaş başlamadan önce Lübnan’ın güneyinde İsrail sınırındaki Kfar Kila kasabasına yaptığı ziyaret sırasında milletvekilleri Ali Hasan Halil ve Kasım Haşim’in arasında duruyor. (AFP)
