Trump, müttefiklerini şaşırtan bir adımla Polonya’ya 5 bin asker gönderme sözü verdi

Polonyalı ve Amerikalı askerler, Nova Deba’da düzenlenen ortak askeri tatbikatta... Polonya, 8 Nisan 2022 (Reuters)

ABD Başkanı Donald Trump, NATO ülkelerini şaşırtan bir açıklamayla Polonya’ya 5 bin ek asker gönderme taahhüdünde bulundu. Karar, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun İsveç’te NATO üyesi ülkelerin dışişleri bakanlarıyla yapacağı görüşmeden saatler önce geldi. Toplantıda İran’a karşı yürütülen savaş konusunda derin görüş ayrılıklarının olduğu bildirildi.

Trump, söz konusu kararı kendi sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı bir paylaşımla duyurdu. Şarku’l Avsat’ın AFP’den aktardığına göre Trump, bu adımı Polonya’nın milliyetçi-muhafazakâr Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki ile olan ilişkisine bağladı.

Trump paylaşımında, “Mevcut Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki’nin seçilmesindeki başarıya dayanarak ve onunla olan ilişkimiz nedeniyle, Polonya’ya 5 bin ek ABD askeri gönderileceğini duyurmaktan memnuniyet duyuyorum” ifadesini kullandı.

Polonya Dışişleri Bakanı Radoslaw Sikorski ise Trump’ın açıklamasına teşekkür ederek, ABD’nin Polonya’daki askeri varlığına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Sikorski, İsveç’te NATO görüşmeleri öncesinde gazetecilere yaptığı açıklamada, “Başkan Trump’a bu duyuru için teşekkür ediyorum. Polonya’daki ABD varlığı neredeyse mevcut seviyesinde kalacak” dedi.

Bu gelişme, Trump’ın haftalardır NATO üyesi ülkeleri, ABD-İsrail askeri kampanyasına daha fazla destek vermedikleri gerekçesiyle sert şekilde eleştirmesinin ardından gelen ani bir değişim olarak değerlendirildi. Trump, NATO’dan çekilmeyi düşündüğünü söylemiş ve Washington’ın karşılıklı savunma anlaşmasına bağlı kalıp kalmaması gerektiğini sorgulamıştı. NATO üyesi ülkelerin dışişleri bakanlarının İsveç’in Helsingborg kentindeki toplantısına katılmak üzere yola çıkmasından önce ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Trump’ın özellikle ABD’nin kullanımına açılmayan askeri üsler nedeniyle ‘çok öfkeli’ olduğunu belirtti ve İspanya’yı örnek gösterdi.

Rubio, Miami’de gazetecilere yaptığı açıklamada, “İspanya gibi ülkeler bize üslerini kullanma izni vermeyi reddediyor. Peki o zaman NATO’da neden yer alıyorsunuz? Bu çok makul bir soru” ifadelerini kullandı.

Rubio ayrıca, “Hakkını vermek gerekir ki NATO’daki bazı ülkeler son derece işbirlikçi davrandı. Ancak bunu tartışmamız gerekiyor” dedi.

NATO yetkilileri ise ABD’nin, 32 üyeli ittifaktan İran’a karşı yürütülen savaşa katılım talebinde bulunmadığını, ancak birçok üye ülkenin ABD güçlerinin hava sahalarını ve üslerini kullanmasına izin vererek yükümlülüklerini yerine getirdiğini vurguladı.

Avrupalı yetkililerin NATO’ya ilişkin endişeleri, bu yıl Trump’ın ittifak içindeki tutumuna dair artan gerilimlerle birlikte daha da derinleşti. Bu endişelere, Trump’ın NATO üyesi Danimarka’ya bağlı bir bölge olan Grönland’ı kontrol altına alma girişimi de eklendi.

Avrupalılar Hürmüz Boğazı konusunda yardım etmeye istekli görünüyorlar

Bakanların, Helsingborg’daki toplantıda Avrupa ülkelerinin Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğünün sağlanmasına, koşullar elverdiğinde destek vermeye hazır olduklarını vurgulayarak ve Avrupa güvenliğinde daha fazla sorumluluk üstlenme taahhüdü sunarak ABD’yi yatıştırmaya çalışmaları bekleniyor.

Hürmüz Boğazı, savaş öncesinde küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatının yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik bir hat olarak bilinirken, savaşın başlamasından bu yana neredeyse kapalı hale geldiği ve bunun küresel enerji arzında şimdiye kadarki en büyük aksaklığa yol açtığı belirtildi. Avrupalı yetkililerin ABD’nin NATO’ya bağlılığına dair endişeleri, Trump’ın Avrupa’daki 5 bin askerin çekilmesine ilişkin kararının ardından daha da arttı. Bu karar, Trump’ın daha önce Polonya’ya ek asker gönderme taahhüdünden önce açıklanmıştı.

Polonya’ya gönderileceği söylenen ek kuvvetlerin nereden sağlanacağı ise hâlâ netlik kazanmadı. Washington’un kararları NATO müttefikleri arasında kafa karışıklığı ve endişe yaratırken, başlangıçta askerlerin Almanya’dan çekileceği belirtilmiş, ancak daha sonra Polonya’ya planlanan bir tugayın konuşlandırılmasının ertelendiği ifade edilmişti. ABD ayrıca Almanya’ya uzun menzilli Tomahawk füzelerinin konuşlandırılmasına ilişkin planın da gerçekleşmeyeceğini açıkladı. Reuters’a konuşan üç kaynağa göre Washington, NATO ülkelerine kriz dönemlerinde ABD’nin ittifaka sağladığı askeri kabiliyetleri de azaltmayı planladığını bildirmeye hazırlanıyor.

NATO’nun Avrupa Müttefik Kuvvetler Yüksek Komutanı Orgeneral Alexus Grynkewich ise bu hafta yaptığı açıklamada, geri çekilme planlarının yıllara yayılarak uygulanacağını ve müttefik ülkelere boşlukları telafi edecek kapasite geliştirmeleri için zaman tanınacağını belirterek Avrupa müttefiklerini yatıştırmaya çalıştı.