Irak Hükümet Sözcüsü Haydar el-Abbudi dün, Başbakan Ali ez-Zeydi'nin önümüzdeki birkaç gün içinde İran ve Türkiye'yi ziyaret edeceğini açıkladı. Zeydi, önceki gün ABD'ye gerçekleştirdiği ve Başkan Donald Trump ile Washington'daki üst düzey yetkililerle görüştüğü ziyaretini tamamlamıştı.
Tahran, sıklıkla Irak başbakanlarının Washington'ın ardından ziyaret ettiği bir sonraki durak oluyor.
Bu ziyaret, İranlı şahsiyetlerin ve Irak'taki müttefiklerinin, Zeydi'nin ABD Başkanı Trump ile gerçekleştirdiği görüşme sırasında Zeydi'ye yönelik sert eleştiriler ile Trump'ın bu görüşme sırasında İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun (DMO) yurtdışı kolu Kudüs Gücü’nün eski Komutanı Kasım Süleymani ve Halk Seferberlik Güçleri’nin (Haşdi Şabi) eski Başkan Yardımcısı Ebu Mehdi el-Mühendis hakkında sarf ettiği olumsuz sözler bağlamında gerçekleşmesi bekleniyor.
Komşuluk gerekleri
Abbudi, Irak Haber Ajansı INA’ya yaptığı açıklamada, ‘Başbakan Ali Zeydi'nin, özellikle Bakanlar Kurulu Başkanı'nın ABD'ye gerçekleştirdiği resmi ziyaretin ardından elde edilen olumlu sonuçların ardından, Irak hükümetinin Irak'ın komşu ülkeler ve bölgesel ile uluslararası ortaklarla ilişkilerini güçlendirmeyi amaçlayan programını uygulama çerçevesinde, yakında İran İslam Cumhuriyeti ve Türkiye’yi ziyaret edeceğini’ belirtti.
Abbudi, ‘her iki ziyaretin de komşuluk gerekleri ve ortak çıkarlar temelinde gerçekleştirileceğini, görüşmelerde bölgede yaşanan gelişmeler ve gerginliği azaltmaya, güvenlik ile istikrarı güçlendirmeye yönelik çabalar çerçevesinde, ikili konuların yanı sıra bölgesel meselelerin de ele alınacağını’ da sözlerine ekledi.
Abbudi, Irak'ın farklı taraflarla dengeli ilişkilerinden hareketle üstlenebileceği role ilgi duyulduğunu, Irak'ın sahip olduğu güven ve diyaloğu desteklemeye, bölgesel gerginlikleri azaltmaya katkı sağlama kapasitesinin, bölgenin güvenlik ve istikrarına hizmet ettiğini vurguladı.
Silah dosyası
Açıklamasında silahların devlet elinde toplanması dosyasına da değinen Abbudi, ‘silahın devlet elinde toplanması meselesinin Irak'ın egemenlik meselesi olduğunu, Irak hükümetinin bu dosyanın anayasa ve yasa hükümleri uyarınca ve bağımsız bir ulusal kararla, devletin egemenliğini pekiştirmeyi ve hukukun üstünlüğünü güçlendirmeyi amaçlayan hükümet programı çerçevesinde yönetildiğini defalarca vurguladığını’ belirtti.
Silahlı gruplar dosyası
Öte yandan hükümet ve basın çevreleri, Zeydi'nin İran tarafıyla yapacağı görüşmelerin öncelikleri arasında, ABD ve uluslararası koalisyon güçlerinin Irak'tan çekilmesi için öngörülen tarih olan gelecek eylül ayı sonuna kadar ‘silahlı grupların feshedilmesi ve silahlarının teslim edilmesi’ dosyasının da bulunacağını belirtiyor.
Yerel gözlemcilerin çoğu, Zeydi hükümetinin silahlı grupları feshetme ve silahsızlandırma konusunda başarılı olmasının, ‘silahlarını bırakmayı reddeden çoğu silahlı grup üzerinde kontrol ve nüfuz anahtarlarına sahip olması nedeniyle’ ancak Tahran ile mutabakat kapısından geçebileceğine inanıyor.
Bazı gözlemciler, Zeydi'nin özellikle Washington'dan gördüğü ağır askeri ve ekonomik baskılar altında, Tahran'dan silahlı gruplar dosyasında ‘ciddi tavizler’ koparabilmesinin mümkün olup olmadığı konusunda şüphe duyuyor. Diğer bazı gözlemciler ise, ABD Başkanı Donald Trump'ın Süleymani ve Mühendis hakkındaki açıklamalarına verdiği yanıta karşılık olarak, Zeydi'nin İran tarafından bir tür ‘kasıtlı mahcup etme’ girişimine maruz kalma ihtimalini de göz ardı etmiyor.
Trump, geçtiğimiz salı günü Washington'da Zeydi ile yaptığı görüşme sırasında, 2020 yılı başlarında kendi emriyle Bağdat Uluslararası Havalimanı yakınlarında Süleymani ve Mühendis’in suikastla öldürüldüğü operasyonla övünmüştü.
Trump, Zeydi ile görüşmesi sırasında, “Sanırım İranlı liderler Süleymani'den korkuyordu, ama ben onu öldürdüm” şeklinde konuştu. Ardından, adını anmadan Ebu Mehdi el-Mühendis'e değinerek "bu arada, onunla birlikte çok kötü biri daha gitti" dedi.
Trump ardından Zeydi'ye şaka yollu "Size bir iyilik yapıp yapmadığımı bilmiyorum. Bu soruyu size daha önce sormamıştım, belki de cevabını benden daha iyi bilirsiniz” dedi. Zeydi ise, "O dönemde siyasetin içinde değildim, bu ziyaretim geleceği konuşmak için gerçekleşti" demekle yetindi. Bu yanıt kendisinin İran ve Irak'taki müttefiklerinden ağır eleştiriler almasına yol açtı.
Zeydi'nin Washington ziyaretini en sert şekilde eleştiren isimler arasında, İran’ın Dini Lideri'nin danışmanı ve eski Dışişleri Bakanı Ali Ekber Velayeti de yer aldı. Velayeti, ziyareti ‘talihsiz’ olarak nitelendirirken ‘zamansız gerçekleştiğini ve Irak halkının mücadelelerine zarar verdiğini’ öne sürdü.
İran eleştirileri
Zeydi'ye yönelik İran eleştirileri gölgesinde İran diplomasisi, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin pazar akşamı Iraklı mevkidaşı Fuad Hüseyin ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesi aracılığıyla bu eleştirilerin şiddetini görünüşe göre azaltmaya çalıştı. İran'ın resmi haber ajansı IRNA’nın aktardığına göre Arakçi bu görüşmede ‘iki ülke arasındaki köklü stratejik ilişkileri’ vurgulayarak, Zeydi'ye yöneltilen eleştirilerin ‘kişisel ve gayri resmi nitelikte olduğunu ve iki ülke arasındaki stratejik ilişkileri bozmayacağını’ belirtti. Irak Dışişleri Bakanlığı'ndan bu konuda herhangi bir açıklama yapılmadı.
