Yemek pişirdiğiniz her seferde plastik tüketiyor olabilirsiniz. İşte mutfağınızda yapabileceğiniz en önemli değişikliklerden biri. Toksik maddelerden arındırılmış mutfaklar oluşturma konusunda internette çok sayıda öneri dolaşıyor. Bilimsel gerçekler ise insanların neden plastikten vazgeçmeye başladığını ve hangi değişikliklerin gerçekten işe yaradığını ortaya koyuyor. Samantha Stevens tarafından kaleme alınan yazıda, mutfakta mikroplastik maruziyetine ilişkin dikkat çeken bilgiler yer alıyor.
Plastik kesme tahtası yılda 50 grama kadar mikroplastik salabiliyor
Sebzeleri plastik kesme tahtasında doğramak
Sebzeleri plastik bir kesme tahtasında her doğradığınızda, mikroplastik parçacıklar doğrudan yemeğinize karışabilir. 2023 yılında yapılan bir araştırmada, plastik kesme tahtalarının "insan gıdalarındaki mikroplastikler için potansiyel ve önemli bir kaynak" olduğu belirtildi. Araştırmaya göre polietilenden üretilen bir kesme tahtası, kişi başına yılda 7,4 ila 50,7 gram arasında mikroplastik salabiliyor.
Plastik saklama kapları ve mutfak gereçleri
Ancak sorun yalnızca kesme tahtalarıyla sınırlı değil. Plastik hazır yemek kapları gibi gıda saklama ürünlerinden mutfak gereçlerine, streç filmlerden bulaşık makinelerinde kullanılan plastik deterjan kapsüllerine kadar mikroplastiklerin gıdaya geçebileceği çok sayıda potansiyel kaynak bulunuyor.
Food & Wine dergisine göre, hızlı kuruma özelliği nedeniyle övgü alan sentetik mikrofiber bezler de temizlik ve ovma sırasında plastik lifler bırakabiliyor.
Bu konu neden şimdi gündemde?
Toksik maddelerden arındırılmış mutfaklarla ilgili içerikler, insanların gıdayla temas eden malzemelere bakışındaki daha geniş değişimin bir parçası olarak TikTok'ta popüler hale geldi. Artan sayıdaki araştırma, mutfaklarda en sık kullanılan bazı araçların aynı zamanda günlük kimyasal maruziyetin en fazla göz ardı edilen kaynakları arasında yer alabileceğine işaret ediyor.
Mikroplastiklerin insan sağlığı üzerindeki etkilerini araştıran California Üniversitesi San Francisco'da görevli Profesör Tracy Woodruff, NPR'ye yaptığı açıklamada, mikroplastiklere maruziyetimizin önemli bir bölümünün tükettiğimiz gıdalardan kaynaklanmasının "oldukça muhtemel" olduğunu söyledi.
Yapışmaz tavalardaki "sonsuz kimyasallar"
Sorun yalnızca kesme tahtalarıyla da sınırlı değil. Politetrafloroetilen (PTFE) kaplamalı yapışmaz tavalar çizildiğinde perfloroalkil ve polifloroalkil maddeler (PFAS) olarak bilinen kimyasalların parçacıklarını açığa çıkarabiliyor. Bu tavalar ayrıca yüksek sıcaklıklara maruz kaldığında bazı kimyasalları gıdaya veya çevreye salabiliyor.
PFAS grubu, uzun vadeli sağlık endişeleriyle ilişkilendirilen ve kamuoyunda "sonsuz kimyasallar" olarak bilinen maddeler arasında yer alıyor.
Öte yandan, 2023 yılında yapılan bir araştırma, yiyeceklerin plastik kaplarda ısıtılmasının milyonlarca mikroplastik parçacığın ve milyarlarca daha küçük boyuttaki nanoplastik parçacığın açığa çıkmasına neden olabildiğini ortaya koydu.
Hayvan deneylerinde dikkat çekici sonuçlar
Ancak tüm bunlar mutfağınızın bir anda tehlike bölgesine dönüştüğü veya acil önlem alınması gerektiği anlamına gelmiyor. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), mevcut bilimsel kanıtların gıdalarda tespit edilen mikroplastik veya nanoplastik seviyelerinin insan sağlığı açısından risk oluşturduğunu henüz ortaya koymadığını belirtiyor.
Araştırmacılar, mikroplastiklerin insan sağlığı açısından ne ölçüde önemli olduğunu belirlemeye çalışmaya devam ediyor. Şu ana kadar elde edilen en güçlü kanıtların büyük bölümü insanlar üzerinde değil, hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalardan geliyor.
Ancak Oregon Eyalet Üniversitesi'nde çevre toksikolojisi alanında çalışan bilim insanı Susan Brander, NPR'ye yaptığı açıklamada bu bilgi boşluğunun uzun sürmeyebileceğini söyledi.
Brander, "Eğer hakem değerlendirmesinden geçen ve yayımlanan deneylerde bunun balıklarda ve kemirgenlerde meydana geldiğini görüyorsak, büyük ihtimalle bizde de meydana geliyor. Ancak bunu henüz kanıtlamış değiliz" dedi.
Atılabilecek önemli adımlar
Mutfağınızdaki tüm plastik kapları bir anda çöpe atmanız gerekmiyor. Ancak plastik gıda saklama kaplarınızı yenileme zamanı geldiğinde, bunların yerine cam kapları tercih etmek değerlendirilebilir.
Genel olarak ise yemek hazırlarken kullandığınız kesme tahtalarına, pişirme gereçlerine, yemek artıklarını sakladığınız kaplara ve temizlik malzemelerine dikkat etmek önem taşıyor. Bu ürünlerden herhangi birini plastik olmayan bir alternatifle değiştirmek, mikroplastiklere maruziyeti azaltmak için atılabilecek iyi bir ilk adım olarak değerlendiriliyor.
*İnku - Tribune Media Services
