ABD Başkanı Donald Trump, Asya’daki ABD güvenlik ilişkileri açısından kritik bir dönemde, eski müttefiki pahasına Kuzey Kore lideri Kim Jong-un’a zeytin dalı uzatıyor. Bu durum, Japonya’dan Hindistan’a kadar bölgedeki ortakların Washington’a ne ölçüde güvenebileceklerini yeniden değerlendirmelerine neden oluyor.
Hükümet yetkilileri ve güvenlik uzmanları, Trump’ın geçen hafta Güney Kore ile düzenlenen ve Pyongyang’a karşı düşmanca olduğunu söylediği askeri tatbikatların kapsamını daraltma yönündeki sürpriz kararının, ABD başkanının öngörülemez tutumunun bölgedeki barışı uzun süredir koruyan ittifaklar üzerinde baskı oluşturabileceğine ilişkin endişeleri artırdığını belirtiyor.
Japonya, Washington’la zorlu güvenlik müzakerelerine hazırlanırken, kendisinin de Trump’ın hedefi olmasından endişe ediyor. Tayvan, Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping arasında yapılması beklenen zirveyi yakından takip ederken, Hindistan’da da Washington’un stratejik hesaplamalarındaki konumuna ilişkin şüpheler artıyor.
Siyasi risk danışmanlığı şirketi Eurasia Group’un kıdemli analisti ve ABD’nin eski Japonya ve Çin diplomatı Jeremy Chan, “Bu kararın bölgede ABD’nin güvenlik taahhütlerine ilişkin giderek büyüyen şüpheleri kesinlikle körükleyeceği” değerlendirmesinde bulundu.
Seul bugün, ABD’nin İran savaşı nedeniyle bölgede kullanılabilecek Amerikan askerlerinin sınırlı olduğunu bildirmesinin ardından gelecek ay Güney Kore ile yapılması planlanan bir başka askeri tatbikatı da iptal ettiğini açıkladı. Bu gelişme endişeleri daha da artırdı.
Beyaz Saray’dan bir yetkili ise söz konusu kaygılarla ilgili soru üzerine, Trump’ın ABD’nin müttefiklerinin İran savaşına destek vermekte isteksiz davranmasından rahatsız olduğunu ve birçok müttefikin savunma harcamalarını artırması gerektiğini açıkça ortaya koyduğunu söyledi. Yetkili, Washington’un Seul ile iş birliğine bağlılığını sürdürdüğünü de vurguladı.
ABD ve Güney Koreli yetkililer arasındaki görüşmeler hakkında bilgi sahibi bir kaynak, Trump’ın Kuzey Kore ile müzakereleri yeniden başlatmayı ve uluslararası alanda diplomatik bir başarı elde etmeyi istediğini belirtti. Bunun, İran savaşı nedeniyle çoğu Amerikalının karşı çıktığı bir dönemde Trump üzerindeki baskının arttığı bir zamanda gerçekleştiğine dikkat çekildi.
Tokyo’da ciddi endişe
Ancak Japonya’nın eski Savunma Bakanı ve önde gelen milletvekillerinden Itsunori Onodera, Pyongyang’ın şimdiye kadar soğuk karşıladığı Trump’ın Kim’le görüşme girişiminin ters tepebileceğini ve nükleer silahlara sahip Kuzey Kore’yi daha da cesaretlendirebileceğini düşünüyor.
Onodera geçen perşembe günü Fuji TV’de yaptığı açıklamada, böyle bir ihtimalin Tokyo açısından “ciddi bir endişe kaynağı” olduğunu ifade etti.
Trump’ın girişimine rağmen Kuzey Kore aynı gün doğu kıyıları açıklarında Güney Kore ve Japonya’yı alarma geçiren bir dizi balistik füze fırlattı.
Japon yetkilileri en çok, Tokyo’nun Washington’la ABD askerlerinin Japonya’da konuşlandırılmasının maliyetine ne kadar katkıda bulunması gerektiği konusunda müzakerelere hazırlandığı bir dönemde Trump’ın yaklaşımından endişe ediyor. ABD’nin yurt dışındaki en büyük askeri konuşlanmasına ev sahipliği yapan Japonya’da üst düzey bir hükümet yetkilisi, konunun hassasiyeti nedeniyle adının açıklanmaması şartıyla, Tokyo’nun Trump’ın fazla ön hazırlık yapmadan maliyet paylaşımında ciddi bir artış talep etmesini beklediğini ve bunun siyasi açıdan kabul edilmesinin zor olacağını belirtti.
Analistler, Trump’ın Japonya ile ekim ayında yapılması planlanan askeri tatbikatları da bir pazarlık aracı olarak kullanabileceğini belirtiyor. Washington ve Tokyo’daki yetkililer tatbikatların kapsamının daraltılma ihtimalini düşük gösterse de Trump’ın her an fikrini değiştirebileceği uyarısında bulunuyor.
“Sharp Sword” adı verilen tatbikatın, ABD askerleri ve kaynaklarının İran’daki çatışmaya kaydırılması nedeniyle 2024’teki versiyonundan zaten daha küçük çaplı olması bekleniyor. Kaynak aktarımı kapsamında ABD’nin Asya’daki tek uçak gemisi USS George Washington da kısa süre önce USS Abraham Lincoln’un yükünü hafifletmek amacıyla Ortadoğu’ya gönderildi. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre bu gelişme, Çin’e karşı ABD caydırıcılığının zayıfladığı yönündeki endişeleri artırdı.
ABD Savunma Bakanlığı Politika Müsteşarı Elbridge Colby ise bu ay Asya ziyareti sırasında, Japonya’dan Filipinler’e uzanan ve “ilk ada zinciri” olarak adlandırılan hat boyunca müttefiklerle birlikte savaş hazırlığının güvence altına alınmasının Washington’un önceliği olduğunu söyledi.
Trump, Şi ve Tayvan
Çin’in artan askeri baskısına ilişkin endişelerin en yoğun olduğu yer, Pekin’in egemenlik iddiasında bulunduğu demokratik yönetimli Tayvan.
Trump, Çin Devlet Başkanı Şi ile ilişkileri dostane tutmak ve kırılgan ticaret ateşkesini korumak amacıyla Tayvan’a yönelik 14 milyar dolarlık silah satış paketini onaylamayı erteledi.
Trump’ın gelecek ay Washington’da Şi ile yeni bir zirveye hazırlanması nedeniyle Taipei’deki yetkililer, Washington’un en azından silah satışlarını daha küçük paketlere bölmesini ve böylece Pekin’in sert tepkisini önlemeye çalışmasını bekliyor.
Tayvan Savunma Bakanlığına bağlı Ulusal Savunma ve Güvenlik Araştırmaları Enstitüsü’nden Domingo Yang, Trump’ın söylemleri ile ABD’nin fiili politikası arasında fark bulunduğunu belirtiyor. Yang istihbarat paylaşımı, eğitim ve devriyeler de dahil olmak üzere ABD-Tayvan iş birliğinin hâlâ güçlü olduğunu ifade ediyor.
ABD Donanmasına ait bir uçak da cuma günü Tayvan Boğazı’ndan geçti. Washington bu adımı, “özgür ve açık bir Hint-Pasifik bölgesindeki faaliyetlere bağlılığının” göstergesi olarak nitelendirdi.
Hindistan’ın güveni de sarsılıyor
Güvenlik uzmanlarına göre Trump’ın son adımları Hindistan’ın güvenini de sarstı. Washington’un, Hindistan’ı Rusya ve Çin’e karşı denge unsuru olarak konumlandırmak için yıllardır yürüttüğü yakınlaşma çabalarının zarar görmesinden endişe ediliyor.
Bu gelişmeler, Pentagon’un haziran ayında Asya’daki askeri komutanlığının adını “Hint-Pasifik Komutanlığı”ndan “Pasifik Komutanlığı”na değiştirmesinin ardından gerçekleşti. Bazı analistler bu değişikliği, Hindistan’ın Washington açısından eskisi kadar stratejik öneme sahip olmadığı şeklinde yorumladı. Pentagon ise böyle bir stratejik değişiklik yaşandığı iddiasını reddetti.
Bununla birlikte Hindistan, Trump’ın Hint ürünlerine uyguladığı yüksek gümrük tarifelerinden ve Hindistan ile Pakistan arasındaki ateşkeste arabuluculuk yapma yönündeki tekrarlanan açıklamalarından rahatsız.
Hint kaynaklar, yetkililerin artık Washington’la uzun vadeli savunma anlaşmalarına bağlılık konusunda “son derece temkinli” bir yaklaşım sergilediğini belirtiyor.
