İki zehirli iğnenin ardından infaz başarısız oldu: Tennessee'de 200 yıl sonra ilk kadın idam edilemedi

Krista Pike (Reuters)
Krista Pike (Reuters)
TT

İki zehirli iğnenin ardından infaz başarısız oldu: Tennessee'de 200 yıl sonra ilk kadın idam edilemedi

Krista Pike (Reuters)
Krista Pike (Reuters)

ABD'nin en tartışmalı davalarından birinde infaz süreci beklenmedik şekilde sonuçlandı. 50 yaşındaki Amerikalı mahkûm Krista Gail Pike, Tennessee eyaletinde hakkında verilen idam cezasının infaz edilememesi üzerine bugün (perşembe) hastaneye kaldırıldı.

Nashville'deki yüksek güvenlikli Riverbend Hapishanesi'nin infaz odasındaki cam bölmede gerilim dolu anlar yaşandı. Olay sırasında bulunan görgü tanıkları, Pike'ın ölümcül ilaçlardan iki tam doz verilmesine rağmen nefes almaya, horlamaya ve belirgin şekilde titremeye devam ettiğini aktardı. Bunun üzerine sağlık ekibi ve infaz görevlileri işlemi aniden durdurdu ve Pike yoğun güvenlik önlemleri altında yoğun bakıma sevk edildi.

Cam odada kâbus: Tanıklar şoke oldu

Nadir görülen olay, ABD'deki idam protokollerini yeniden gündeme taşıdı. Pike'ın savunma ekibi acil açıklamasında yaşananları “vahşi bir işkence ve eyaletin cezalandırma sisteminin ağır bir başarısızlığı” olarak nitelendirdi.

İnfaz odasından gelen ilk raporlara göre sağlık ekibi mahkûmun damarlarına ulaşmakta ciddi güçlük yaşadı. Avukatları daha önceki anayasal itirazlarında Pike'ın kan dolaşımıyla ilgili rahatsızlıkları ve damarlarındaki darlık nedeniyle bu konuda uyarıda bulunmuştu.

fgthy
Acil durum ve ambulans araçları, 30 Eylül 2026 Çarşamba günü Tennessee eyaletinin Nashville kentindeki yüksek güvenlikli Riverbend Hapishanesi'ne Krista Pike'ın infazının durdurulmasının ardından ulaştı (Associated Press)

Tanıklar, ilk dozun ardından Pike'ın hayati belirtilerinin sona ermediğini, ikinci dozun ardından ise şiddetli fiziksel kasılmalar ve duyulabilir, hızlı nefes alma belirtileri gösterdiğini söyledi. Bu durum, infaz odasındaki sürecin hem hukuki hem de insani açıdan sürdürülemez hale gelmesine yol açtı.

“Zalimce ceza” tartışmasında yeni anayasal mücadele

İnfaz girişiminin başarısız olması, federal mahkemeler ve ABD Yüksek Mahkemesi önünde yeni bir hukuk mücadelesinin kapısını aralıyor. Pike'ın avukatlarının, yeniden infaz girişiminin ABD Anayasası'nın “zalimce ve olağandışı cezaları” yasaklayan Sekizinci Ek Maddesi'nin açık bir ihlali olacağını savunması bekleniyor.

Hukuk uzmanları, Pike'ın ölümcül ilaçlar verilmesine rağmen hayatta kalmasının, savunma ekibine cezanın müebbet hapse çevrilmesini talep etmek için hukuki dayanak sağlayabileceğini belirtiyor. Savunma, daha önceki ABD yargı kararlarına dayanarak ikinci bir infaz girişiminin insanın fiziksel ve psikolojik dayanma sınırlarını aşan bir işkence teşkil edeceğini ileri sürebilir.

Toplumda yankı: Mahkûmun akıbeti tartışılıyor

Nashville'den gelen haberler ABD kamuoyunda farklı tepkilere yol açtı. Uluslararası insan hakları kuruluşları ve idam cezası karşıtı aktivistler, Tennessee'de 200 yılı aşkın süredir bu cezayla karşı karşıya kalan ilk kadın olan Pike'ın yaşadıklarının ölümcül iğne yönteminin insanlık dışı ve keyfi olduğunun kesin kanıtı olduğunu savundu.

scdvgr
1995'te öldürülen Colleen Slemmer'in fotoğrafları, 30 Eylül 2026 Çarşamba günü Tennessee eyaletinin Nashville kentindeki yüksek güvenlikli Riverbend Hapishanesi'nin önünde, Krista Pike'ın planlanan infazı öncesinde sergilendi (Associated Press)

Buna karşılık, kurban Colleen Slemmer'ın ailesi gelişme karşısında büyük bir şok ve hayal kırıklığı yaşadı. Aile, 1995'ten bu yana devam eden davanın sona ermesini beklerken kendisini yeni bir “ertelenmiş adalet” süreciyle karşı karşıya buldu. Pike'ın eyalet hastanesindeki sağlık ve hukuk durumunun nasıl sonuçlanacağı ise belirsizliğini koruyor.

30 yıl önce işlenen korkunç cinayetin gölgesi

1995 yılına uzanan dava, olayın ayrıntılarının vahşeti ve hem failin hem de kurbanın genç yaşı nedeniyle uzun süre ABD kamuoyunun gündeminde kaldı.

O dönemde 18 yaşında olan ve Knoxville kentindeki bir mesleki eğitim merkezinde öğrenim gören Krista Pike, yoğun kıskançlık ve kişisel anlaşmazlıklar nedeniyle erkek arkadaşının yardımıyla 19 yaşındaki sınıf arkadaşı Colleen Slemmer'ı Tennessee Üniversitesi kampüsünün tenha bir bölgesine götürdü.

Burada Slemmer'a yaklaşık yarım saat boyunca işkence edildi ve vücuduna tuhaf semboller kazındı. Pike daha sonra kurbanını başına aldığı darbelerle öldürdü. Pike'ın ayrıca kurbanın kafatasından bir parçayı “hatıra” olarak sakladığı belirtildi.

Pike hakkında 1996'da idam cezası verildi. Böylece o dönemde ABD'de idam sırası bekleyen en genç kadın ve Tennessee'nin idam koğuşundaki tek kadın mahkûm oldu.

Pike'ın suçunu erken dönemde kabul etmesine rağmen savunma ekibi, onlarca yıl süren kapsamlı bir hukuk mücadelesi yürüttü. Avukatlar, 1996'da verilen kararda Pike'ın trajik geçmişinin yeterince değerlendirilmediğini savundu.

sdfrgt
Knoxville kentinde Mart 1996'da hakkında idam cezası verildikten sonra ağlayan Krista Pike'ı gösteren televizyon görüntüsü (Associated Press)

Pike'ın çocukluğunda fiziksel ve cinsel saldırılara defalarca maruz kaldığını, ayrıca suçun işlendiği dönemde tedavi edilmemiş ağır psikolojik ve ruhsal sorunlar yaşadığını belirten avukatlar, 18 yaşındaki bir kişinin beyninin gelişimini henüz tamamlamadığını ileri sürdü.

Savunma ekibi, bugün 50 yaşında ve pişmanlık duyan Pike'ın, 30 yıl önce cinayeti işleyen ağır travmalar yaşamış genç kadından tamamen farklı olduğunu savundu.



ABD, deniz yoluyla petrol transferlerine kısıtlama getirerek İran ablukasını sıkılaştırıyor

İran'ın Bender Abbas kenti açıklarında, Hürmüz Boğazı'nda sis tabakası arasından görülen konteyner gemileri, 14 Kasım 2026 (Amirhosein Khorgooi/ISNA, AP aracılığıyla)
İran'ın Bender Abbas kenti açıklarında, Hürmüz Boğazı'nda sis tabakası arasından görülen konteyner gemileri, 14 Kasım 2026 (Amirhosein Khorgooi/ISNA, AP aracılığıyla)
TT

ABD, deniz yoluyla petrol transferlerine kısıtlama getirerek İran ablukasını sıkılaştırıyor

İran'ın Bender Abbas kenti açıklarında, Hürmüz Boğazı'nda sis tabakası arasından görülen konteyner gemileri, 14 Kasım 2026 (Amirhosein Khorgooi/ISNA, AP aracılığıyla)
İran'ın Bender Abbas kenti açıklarında, Hürmüz Boğazı'nda sis tabakası arasından görülen konteyner gemileri, 14 Kasım 2026 (Amirhosein Khorgooi/ISNA, AP aracılığıyla)

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) tarafından çarşamba günü yayımlanan bilgilendirmeye göre, ABD ordusu, İran'daki limanlardan yükleme yapan gemilerden denizde yük alan gemileri, İran limanlarına yönelik ablukayı aşmaya çalışan gemiler olarak değerlendirecek ve bu gemilere karşı müdahalede bulunabilecek.

ABD'nin İran bağlantılı petrol ihracatına yönelik deniz ablukası ilk olarak 13 Nisan'da uygulanmaya başlandı. Washington ile Tahran arasında bir taslak mutabakata varılmasının ardından haziran ayında kaldırılan abluka, anlaşmanın çökmesi üzerine 14 Temmuz'da yeniden yürürlüğe konuldu.

CENTCOM, yayımladığı güncellemede, abluka kapsamındaki bir gemiyle denizde gemiden gemiye yük transferi gerçekleştiren ve İran'daki bir limandan veya kıyı şeridinden yüklenmiş malları teslim alan gemilerin, İran limanlarına ya da kıyılarına hiç uğramamış olsalar bile ablukayı delmeye çalışıyor sayılabileceğini bildirdi.

Açıklamada, söz konusu gemilerin durdurulabileceği, gemiye çıkılarak aranabileceği, rotalarının değiştirilebileceği, el konulabileceği veya yükün çıkış noktası olan İran limanına dönmelerinin istenebileceği belirtildi.

CENTCOM, abluka ya da gemiye çıkma görevini yürüten güçlerin hukuka uygun emirlerine derhal uymayan gemilerin, yürürlükteki hukuk çerçevesinde güç kullanımı da dahil olmak üzere yaptırımlarla karşılaşabileceği uyarısında bulundu.

Reuters'a ekim ayında konuşan deniz taşımacılığı istihbaratı ve güvenlik kaynaklarına göre İran, ABD'nin deniz ablukasına rağmen temmuz ayından bu yana bir miktar sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) ve jet yakıtı ihraç etmeyi başardı.

Buna karşılık deniz taşımacılığı kaynakları, İran'ın ham petrol ihracatının aylardır neredeyse tamamen durma noktasında olduğunu belirtiyor.


Japonya afetlerde dezenformasyonla nasıl mücadele ediyor?

Araştırmaya göre doğal afetlerin ardından sosyal medyada yayılan paylaşımlar, yanıltıcı haberler için elverişli bir ortam oluşturuyor (Reuters)
Araştırmaya göre doğal afetlerin ardından sosyal medyada yayılan paylaşımlar, yanıltıcı haberler için elverişli bir ortam oluşturuyor (Reuters)
TT

Japonya afetlerde dezenformasyonla nasıl mücadele ediyor?

Araştırmaya göre doğal afetlerin ardından sosyal medyada yayılan paylaşımlar, yanıltıcı haberler için elverişli bir ortam oluşturuyor (Reuters)
Araştırmaya göre doğal afetlerin ardından sosyal medyada yayılan paylaşımlar, yanıltıcı haberler için elverişli bir ortam oluşturuyor (Reuters)

Sosyal medya platformları başta olmak üzere dijital mecralarda yanıltıcı ve sahte bilgilerin hızla yayılması, dünya genelinde toplumlar ve hükümetler açısından giderek büyüyen sorunlara yol açıyor. Bu alanda Japonya'nın izlediği yöntemler ise dikkat çekiyor. Ülke, dezenformasyonun yayılmasını önlemek ve toplumun doğru bilgiyle yanlış bilgiyi ayırt etme becerisini geliştirmek amacıyla teknolojik çözümler ile toplumsal bilinçlendirme çalışmalarını bir arada yürütüyor.

Tokyo Üniversitesi Çok Disiplinli Bilgi Çalışmaları Enstitüsü öğretim üyesi Doç. Dr. Yuno Şibuya, bu konuda yalnızca sahte haberler yayıldıktan sonra yanlış bilgilerin düzeltilmesinin yeterli olmadığını belirterek, "Asıl mesele, insanların yanıltıcı içerikleri ayırt edebilmelerini ve bunların hangi amaçlarla yayıldığını anlayabilmelerini sağlamak" değerlendirmesinde bulundu.

Mücadele için ortak çaba gerekiyor

Şibuya, dezenformasyonla mücadelenin yalnızca hükümetlerin sorumluluğunda olmadığını, araştırmacıların, dijital platformların ve kullanıcıların da sürece katkıda bulunması gerektiğini vurguladı. Toplumsal farkındalığın artırılması ve dijital okuryazarlık becerilerinin geliştirilmesinin önemine işaret etti.

Şarku’l Avsat'a konuşan Şibuya, yanıltıcı haberlerin yayılmasını önlemeye yönelik teknolojik araçların geliştirilip geliştirilmediğine ilişkin soruya, araştırmacıların ve şirketlerin kullanıcıların içeriklerin kaynağını tespit etmesine yardımcı olacak araçlar üzerinde çalıştığını söyledi. Ayrıca dolaşımdaki iddiaların asılsızlığını ortaya koyacak şekilde doğru bilgilerin nasıl sunulabileceğine ilişkin araştırmalar yürütüldüğünü kaydetti.

Ancak Şibuya, doğru bilginin tek başına yayımlanmasının yeterli olmadığını, bunun yanıltıcı içeriklerin fark edilmesini sağlayacak bir yöntemle sunulması gerektiğini vurguladı.

Şibuya, bu yaklaşımı "bilişsel koruma" olarak tanımlıyor. Buna göre bireylerin, özellikle dolandırıcılık girişimlerinde kullanılan "Hemen ödeme yap" gibi aciliyet içeren ifadelerin yarattığı baskı altında düşünmeden hareket etmelerinin önüne geçilmesi gerekiyor.

Bilişsel korumanın beş temel unsurdan oluştuğunu belirten Şibuya, bunları kişinin kendisini sorgulaması, sağlıklı şüphecilik, özdenetim, bilgi karşısında alçakgönüllülük ve bağımsız karar verebilme yeteneği olarak sıraladı.

Noto depremi, dezenformasyonun tekrarlanan örüntülerini ortaya çıkardı

Şibuya'nın aktardığı araştırmalarda incelenen örneklerden biri, 2024 yılında Japonya'nın batısındaki Noto Yarımadası'nda meydana gelen şiddetli depremin ardından, özellikle X platformunda yayılan paylaşımlar oldu.

cdvfgbhyj
Tokyo Üniversitesi Çok Disiplinli Bilgi Çalışmaları Enstitüsü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Yuno Şibuya

Şibuya, araştırmanın zamanlamasının X'in gelir elde etme mekanizmasında yaptığı değişiklikle bağlantılı olduğunu belirterek, araştırmacıların bu düzenlemenin paylaşımların niteliğini etkileyip etkilemediğini incelemek istediklerini söyledi.

Araştırmada, yardım çağrısı içeren çok sayıda paylaşım tespit edildi. Bunlardan birinde, bir kadının eşiyle birlikte enkaz altında mahsur kaldığı, eşinin nefes almakta zorlandığı, ayağının sıkıştığı ve dışarı çıkamadığı, acil yardım ekipleriyle de iletişim kuramadıkları öne sürülüyordu.

Araştırmacılar, aynı mesajın farklı hesaplar üzerinden tekrar tekrar paylaşıldığını belirledi. Kopyalanarak yayımlanan içeriklerde 45 farklı paylaşım kalıbı tespit edilirken, bu kalıpların toplamda 7 bin 230'dan fazla paylaşımda kullanıldığı ortaya çıktı.

Şibuya, bu mesajları yayımlayan hesapların kimliklerinin kesin olarak belirlenemediğini, ancak bunların önemli bir bölümünün Japoncayı ana dili olarak kullanmayan kişiler tarafından yönetildiğinin tahmin edildiğini belirti. Söz konusu hesapların, izlenme sayılarını artırmak amacıyla bu metinleri yeniden paylaştığı değerlendirildi. Araştırmada incelenen örneklemin yüzde 85'ini bu tür paylaşımların oluşturduğu tahmin edildi.

Şibuya, söz konusu içeriklerin yayılmasını X'in gelir paylaşımı mekanizmasında yaptığı değişiklik sonrasında bazı kullanıcıların kazançlarını artırma arayışına girmiş olabileceği ihtimaliyle ilişkilendirdi. Ancak bunun bütün paylaşımcıların motivasyonunu açıklayan kesinleşmiş bir bulgu değil, güçlü bir olasılık olarak değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Araştırmada ayrıca gerçek depremlerin ardından "yapay depremler" meydana getirildiğine ilişkin iddiaların yayıldığı ve bazı hesapların kendilerini resmî medya kuruluşları gibi tanıttığı belirlendi.

Bu kapsamda, Japonya Radyo ve Televizyon Kurumu NHK'nın logosunun kullanılarak asılsız iddiaların dolaşıma sokulduğu tespit edildi. Araştırmacılar, bu tür içeriklerin kamuoyunun resmî medyaya duyduğu güveni zedeleyebileceği uyarısında bulundu.

Yapay zekâ etiketleri, doğruyla yanlışı ayırt etmeyi sağlamıyor

Şibuya'nın aktardığı bir başka araştırmada ise ABD, Japonya, Almanya, Endonezya ve Fransa'dan katılımcılara çeşitli videolar izletilerek içeriklerin doğruluğunu değerlendirmeleri istendi.

Araştırmacılar, üzerinde yapay zekâ tarafından üretildiğine ilişkin ibare bulunan videolarla böyle bir bilgilendirme içermeyen videoları karşılaştırdı. Deney sonucunda, yapay zekâ etiketi kullanılmasının katılımcıların doğru ve yanlış iddiaları ayırt etme becerisinde genel bir iyileşme sağlamadığı görüldü.

Bununla birlikte katılımcıların tepkileri ülkeden ülkeye farklılık gösterdi. Japon katılımcılar arasında en sık verilen yanıtın "Bilmiyorum" olduğu belirlendi.

Araştırma daha sonra Japonya'daki seçim kampanyaları sırasında YouTube'da yayımlanan videoları da kapsayacak şekilde genişletildi.

Şibuya'nın aktardığı verilere göre incelenen içerikleri yayımlayanlar arasında geleneksel medya kuruluşlarının payı yalnızca yüzde 3'te kaldı. Buna karşılık resmî bir medya kuruluşuna bağlı olmayan bireysel içerik üreticilerinin oranı yüzde 65'e ulaştı. Bu kişilerin videoları, toplam izlenmelerin yüzde 77'sinden fazlasını elde etti.

Araştırmada incelenen içeriklerin yüzde 72'sinin yeniden üretilmiş, başka bir ifadeyle daha önce yayımlanmış materyallerin düzenlenmesi veya montajlanmasıyla hazırlanmış videolardan oluştuğu belirlendi.

Şibuya, mevcut görüntülerin yeniden kullanılmasının tek başına dezenformasyon anlamına gelmediğini belirtti. Ancak gerçek bir görüntünün farklı bölümlerinin bir araya getirilmesi veya değiştirilmesiyle bağlamının çarpıtılabileceği uyarısında bulundu.

Şibuya'ya göre yapay zekâ teknolojileri, gerçek görüntülerin bağlamından koparılarak yeniden düzenlenmesini ve yanıltıcı içeriklere dönüştürülmesini de giderek kolaylaştırıyor.


Rus uçağındaki bomba ihbarı, uçağın Antalya’ya güvenli iniş yapmasıyla sonuçlandı

Rusya’ya ait “Sukhoi Superjet 100” tipi yolcu uçağı, 18 Temmuz 2017’de Moskova yakınlarındaki Jukovski Havalimanı’nda apronda (Reuters)
Rusya’ya ait “Sukhoi Superjet 100” tipi yolcu uçağı, 18 Temmuz 2017’de Moskova yakınlarındaki Jukovski Havalimanı’nda apronda (Reuters)
TT

Rus uçağındaki bomba ihbarı, uçağın Antalya’ya güvenli iniş yapmasıyla sonuçlandı

Rusya’ya ait “Sukhoi Superjet 100” tipi yolcu uçağı, 18 Temmuz 2017’de Moskova yakınlarındaki Jukovski Havalimanı’nda apronda (Reuters)
Rusya’ya ait “Sukhoi Superjet 100” tipi yolcu uçağı, 18 Temmuz 2017’de Moskova yakınlarındaki Jukovski Havalimanı’nda apronda (Reuters)

Türk haber ajanslarının bildirdiğine göre Rusya’ya ait bir yolcu uçağı, bugün Türkiye’nin güneyine doğru seyir halindeyken bomba ihbarı aldı. AFP’nin haberine göre uçak güvenli şekilde iniş yapmasının ardından bütün yolcu ve mürettebat tahliye edildi.

Rusya’nın Azimuth Airlines şirketine ait Sukhoi Superjet 100 tipi uçak, ülkenin güneyindeki Mineralnye Vody kentinden, BM İklim Değişikliği Konferansı COP31’e ev sahipliği yapan Antalya’ya gitmek üzere havalandı.

Bomba ihbarının alınmasının ardından Antalya Havalimanı’na iniş yapan uçak, güvenlik amacıyla özel bir alana çekildi. Uçaktaki 65 yolcu ve 4 mürettebat tahliye edildi. Yapılan kontrollerde şüpheli herhangi bir unsura rastlanmadı.

Bu ayın başlarında Avrupa genelinde çok sayıda ticari uçuşu hedef alan bir dizi asılsız bomba ihbarı da çeşitli ülkelerin soruşturma başlatmasına neden oldu. İrlanda, henüz herhangi bir şüphelinin kimliği belirlenememiş olsa da olayların “koordine edilmiş bir sabotaj kampanyasının” parçası olabileceğinden şüphelendiklerini açıkladı.