İran’ın yeni Dini Lideri Mücteba Hamaney, ABD’nin tutumunun ülkedeki parti ve siyasi grupların değişmesiyle farklılaşacağını ya da Washington’a taviz verilerek ABD’nin İran’a yönelik düşmanlığının sona ereceğini düşünenlerin “büyük bir yanılgı içinde” olduğunu söyledi. Hamaney, saldırıların tekrarlanması hâlinde ABD ile çatışmanın “çok daha geniş boyutlara” ulaşacağı uyarısında bulundu.
İranlı üst düzey yetkililer, ABD’deki ara seçim sonuçlarını memnuniyetle karşılarken, sonuçları Amerikan seçmenlerinin İran savaşına karşı çıkması ve Başkan Donald Trump’ın yenilgisi olarak değerlendirdi. Öte yandan Tahran, olası yeni saldırılara karşı en üst düzeyde teyakkuz hâlini sürdürüyor.
Hamaney’e atfedilen açıklama, ABD’deki ara seçimlerin ertesi günü, 1979 yılında Tahran’daki ABD Büyükelçiliği’nin basılmasının yıl dönümü dolayısıyla yayımlandı. Açıklamada, ABD’deki parti değişikliklerinin veya Washington’a taviz verilmesinin İran’a yönelik Amerikan düşmanlığını sona erdirebileceğine inananların “büyük bir yanılgı içinde” olduğu belirtildi.
ABD Başkanı Donald Trump liderliğindeki Cumhuriyetçilerin aleyhine sonuçlanan seçimlerde Demokratlar, Temsilciler Meclisi ve Senato’da çoğunluğu ele geçirdi. Sonuçlar, yükselen yaşam maliyetlerine, gümrük tarifelerine ve akaryakıt fiyatlarında ciddi artışa yol açan İran savaşına yönelik seçmen tepkisini yansıttı.
Şarku’l Avsatın Reuters'ten aktardığı habere göre Trump, iki ayrı medya kuruluşuna verdiği röportajda, ABD-İsrail savaşının Cumhuriyetçilerin seçim yenilgisinde etkili olduğunu kabul etti.
Bu açıklama, mart ayında babası Ali Hamaney’in yerine göreve gelen Mücteba Hamaney’e atfedilen son açıklama oldu. Ali Hamaney, 28 Şubat’ta İran’a yönelik ilk ABD-İsrail saldırılarında öldürülmüştü. Yeni dini lider, seçilmesinden beri kamuoyu önüne çıkmadı.
Cumhuriyetçilerin seçim yenilgisi, 1979 yılında Tahran’daki ABD Büyükelçiliği’nin basılmasının yıl dönümüyle eş zamanlı gerçekleşti. Şah rejiminin devrilmesinin ardından, ABD tarafından desteklenen yönetime tepki gösteren radikal öğrenciler büyükelçiliği basmış ve 52 Amerikalıyı 444 gün boyunca rehin tutmuştu.
Bu yılki anma etkinlikleri, ABD ve İsrail’in aylar süren çatışmaların ardından İran’a yönelik saldırılarını yeniden başlatma ihtimalinin tartışıldığı bir dönemde gerçekleştirildi. İran yönetimi, etkinlik kapsamında Tahran ve diğer büyük kentlerin ana caddelerinde çok sayıda destekçisini, öğrenciyi, kamu çalışanını ve askerî personeli topladı. İran’da 13 Aban olarak bilinen etkinlikte çeşitli gösteriler düzenlendi.
Katılımcılar, eski dini lider Ali Hamaney’in intikamının alınacağını belirten kırmızı bayrakların yanı sıra Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’yu hedef alan pankart ve fotoğraflar taşıdı. Devlet medyasında yayımlanan görüntülere göre ABD ve İsrail bayrakları da yakıldı.
Büyük bir yanılgı içindeler
Hamaney’e atfedilen açıklamada, “ABD’nin davranışlarının değişeceğine, hegemonya sistemindeki parti ve siyasi grup değişikliklerinin farklı bir sonuç doğuracağına ya da Amerika’ya taviz vererek İran halkına yönelik düşmanlığından vazgeçirilebileceğine dair en küçük bir umut besleyenler büyük bir yanılgı içindedir” denildi.
Açıklamada, bunun “batıl bir düşünce” olduğu ifade edilerek, “Büyük Şeytan’ın arzusu, İran halkının koşulsuz teslimiyetidir” değerlendirmesinde bulunuldu.
Hamaney, düşmana yönelik en küçük teslimiyet eğiliminin bile, İran’ın çatışmalarda elde ettiğini öne sürdüğü kazanımları ortadan kaldıracağını ve ABD’yi yeni aşırı taleplerde bulunma, savaş ve ihlallere yönelme konusunda cesaretlendireceğini savundu.
Arabulucular, seçimlerin ardından savaşın yeniden başlaması ihtimaline ilişkin endişeler sürerken çatışmaları sona erdirmek için diplomatik girişimlerini yoğunlaştırdı.
Trump salı günü yaptığı açıklamada, seçimlerin ardından askerî operasyonların yeniden başlatılması ihtimalini dışlamadı. İran ise savaşın yeniden başlaması durumunda daha kapsamlı bir karşılık vermeyi planlıyor.
Reuters'a konuşan iki üst düzey İranlı kaynak, Tahran’ın Trump’ın seçim yenilgisinin ardından askerî bir saldırıyla karşılık vermesinden endişe duyduğunu belirtti. İranlı liderlerin Demokratların seçim başarısını memnuniyetle karşılamasına rağmen, ülkenin en üst düzeyde teyakkuz hâlinde olduğu kaydedildi.
Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise salı günü yaptığı açıklamada, dini liderin hükümete ABD ile müzakereler konusunda yeni yetkiler verdiğini yineledi, ancak bu yetkilerin kapsamını açıklamadı.
Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai salı günü yaptığı açıklamada, ABD’nin İran’ın taleplerine verdiği cevabın “ikna edici olmadığını” söyledi. Rızai, Washington yedi şartı eksiksiz ve açık biçimde yanıtlayıp yerine getirmedikçe Hürmüz Boğazı’nın açılmayacağını belirtti.
Üst düzey bir İranlı yetkili de salı günü Reuters'a yaptığı açıklamada, Tahran ile Washington’un savaşı sona erdirecek bir anlaşmadan hâlâ uzak olduğunu söyledi. Yetkili, İran’ın ABD’nin bölgedeki ve bölge dışındaki saldırılarına güçlü karşılık vereceğini ifade etti. Katarlı arabulucuların ise taraflardan yeni öneriye ilişkin cevaplarını 36 saat içinde almayı beklediği bildirildi.
Hamaney, açıklamasının bir bölümünde İran’ın son savaşta gerçekleştirdiği faaliyetleri daha geniş kapsamlı bir çatışmanın başlangıcı olarak nitelendirdi. Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolün sağlanmasını ve ABD üslerinin ortadan kaldırılmasını, son savaşta Amerikan saldırılarına verilen cevabın bir parçası olarak gösterdi.
Bu operasyonların ABD saldırılarına karşılık niteliği taşımasına rağmen bölgesel ölçekte “hegemonizme karşı başlatılmış bir cihat” olduğunu savunan Hamaney, saldırıların tekrarlanması hâlinde, çatışmanın “çok daha geniş boyutlara” ulaşacağı uyarısında bulundu.
Çatışma cephelerinin genişletileceği mesajını veren Hamaney, Filistin, Lübnan, Irak ve Yemen’i kapsayan “Direniş Cephesi sahalarının birliği” söylemini yineledi.
ABD’nin askerî gücü ve uluslararası alandaki yumuşak gücünün “geri döndürülemez bir düşüş” yaşadığını öne süren Hamaney, ülkenin çöküş sürecinin hızlandığını savundu.
Hamaney, ABD’nin İran’a yönelik düşmanlığının geçmişteki aşamalarını sıralarken, uzun süreli ve ağır ekonomik yaptırımlara da değindi. Ayrıca Trump’ın emriyle 2020 yılının başında düzenlenen saldırıda öldürülen Devrim Muhafızları Ordusu Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani’yi hatırlattı.
Washington’un “pervasızca” İran’ı bölmeye, halkı boyun eğdirmeye, yönetimi devirmeye ve ülkenin köklü medeniyetini ortadan kaldırmaya çalıştığını ileri sürdü. ABD’nin yanlış hesaplarının Amerikan halkına ve Washington yönetimiyle iş birliği yapan hükümetlere ağır bedeller ödettiğini savundu.
Hamaney, “Mutlak caydırıcılığa ulaşmanın tek yolu, ‘Daha güçlü bir İran’ stratejisini sürdürmektir” ifadesini kullandı. Birlik ve dayanışma çağrısında bulunan Hamaney, yetkililerden vatandaşların geçim koşullarını ve refahını güvence altına almalarını istedi.
Kalibaf: Savaşa hayır
Bazı İranlı yetkililer, ABD seçim sonuçlarına daha sert tepki göstererek bunları Trump yönetiminin siyasi yenilgisi olarak değerlendirdi.
Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai, seçim sonuçlarını Trump’ın yenilgisi olarak nitelendirdi. Rızai, İran’ın Trump’ı hem savaş alanında hem Hürmüz Boğazı’nda “stratejik yenilgiye”, Washington’da ise “siyasi yenilgiye” uğrattığını öne sürdü. ABD halkının Trump’ın savaşının bedelini ödemek zorunda kaldığını savundu.
Rızai, X hesabından yaptığı paylaşımda, “İran’la karşı karşıya gelen herkes, savaş alanından kendi evinin kapısına kadar bunun bedelini ödeyecek” uyarısında bulundu.
Meclis Başkanı ve baş müzakereci Muhammed Bakır Kalibaf ise dün Amerikalı seçmenlerin oylarının “savaşa hayır” anlamına geldiğini söyledi.
Kalibaf, X hesabından yaptığı açıklamada, “Amerikalılar ister inançları gereği ister yaşam maliyetleri nedeniyle olsun, ‘Savaşa hayır’ dedi. Biz de bu mesajı destekliyoruz” ifadelerini kullandı.
Kalibaf, ABD yönetiminin halkının iradesine ihanet ederek uluslararası finansman sağlayan ve şantaj uygulayan çevrelere hizmet etmesi durumunda, İran’ın “hayır” sözünün bir kâbusa dönüşeceğini de öne sürdü.
Kalibaf, salı günü yaptığı açıklamada ise İran’ın savaşa hazır olduğunu ve “parmağının tetikte bulunduğunu” söylemişti. Düşmanın herhangi bir hesap hatasına verilecek karşılığın “öngörülemez” olacağını ve “coğrafi sınırlarla kısıtlanmayacağını” kaydetti.
Tahran’ın güçlü ve mantıklı bir yanıt verdiğini savunan Kalibaf, İran’ın dini liderinin olası bir saldırıya karşı askerî stratejiyi belirlediğini ve savaşın önlenmesi için artık kararın ABD’ye ait olduğunu ifade etti.
Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de İran silahlı kuvvetlerinin önceki iki savaşa kıyasla “çok daha güçlü” olduğunu ve ülkenin hem diplomasi hem de savunma açısından “tam hazırlık” içinde bulunduğunu söyledi.
Arakçi, devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, “Çaba gösteriyoruz ve karşı tarafın diğer yöntemler yerine diplomasiyi tercih edecek kadar sağduyulu olmasını umuyoruz. Ancak diğer seçeneklere de tamamen hazırız” dedi.
Arakçi, “Dini liderin mesajı irademizin ne olduğunu açıkça ortaya koydu. Silahlı kuvvetlerimizin görevi şu anda son derece açık” ifadelerini kullandı.
Dini liderin danışmanı ve yardımcısı Muhammed Muhbir ise Trump’ın partisinin kazanması için gösterdiği çabalara rağmen, kendi halkından bir darbe aldığını söyledi. Muhbir, “Bu sahadaki gerçek kazanan, savaşın maliyetini ABD’nin içine taşıyan İran’dır” diye yazdı.
Yargı Erki Başkanı Gulamhüseyin Muhsini Ejei de Trump’ın hem savaşta hem siyasette yenildiğini savunarak, “Ona daha fazla yenilgi yaşatacağız. Bu, şafağın ilk meyvelerinden başka bir şey değil” ifadelerini kullandı.
Yargı Erki’nin yayın organı Mizan Haber Ajansı, X platformunda paylaşılan “Trump İran’da rejim değişikliğini başaramadı ama Teksas’ta başardı” şeklindeki bir espriyi yayımladı. Paylaşım, Demokratların onlarca yıl aradan sonra Teksas’ta ilk kez bir Senato koltuğu kazanmasına gönderme yapıyordu.
Merkez Bankası Başkanı Abdunnasır Himmeti ise İran’ı ekonomik olarak tecrit etme ve ülke ekonomisini iki hafta içinde çökertme girişimlerinin, ABD Kongresi’nde Cumhuriyetçilerin siyasi iktidarı kaybetmesiyle sonuçlandığını öne sürdü.
Cumhurbaşkanlığı İletişim ve Medya İşlerinden Sorumlu Yardımcısı Seyyid Mehdi Tabatabai de Amerikalı seçmenlerin açık bir mesaj verdiğini belirterek, İran savaşı, Gazze’deki gelişmeler ve ABD’nin İsrail yanlısı tutumunun Cumhuriyetçilerin seçim kayıplarında etkili olduğunu savundu.
Tabatabai, seçim sonuçlarını Cumhuriyetçi Parti’nin karşı karşıya kaldığı en büyük seçim yenilgisi olarak nitelendirdi.
Askerî tehditler
Siyasi açıklamaların yanı sıra İranlı askerî yetkililer de saldırıların yeniden başlaması hâlinde karşılığın genişletileceği uyarısını yineledi.
Devrim Muhafızları’nın dış operasyonlarından sorumlu Kudüs Gücü Komutanı Tuğgeneral İsmail Kaani, “Direniş Cephesi” liderlerinin dini liderin “düşmanla sınırsız mücadele” mesajını en üst düzeyde aldığını söyledi.
Kaani, “Direniş Cephesi mensuplarının” yazılı olarak tam bağlılıklarını bildirdiğini ve farklı cepheler arasında birlik sergilediğini öne sürdü. Liderlerin mesajı alarak uygulamaya geçirdiğini belirtti.
Başka bir açıklamasında ise ABD’nin “Direniş Cephesi’nin derinliğini” yalnızca silah kapasitesi üzerinden değerlendirmemesi gerektiğini söyledi.
Washington’un Hürmüz Boğazı’nı kaybettiğini ileri süren Kaani, ABD’li liderlerin ciddi bir hesap hatasına düşmemek için bugün direniş hareketinin tek bir cephe hâline geldiğini ve farklı sahalarda birlik içinde hareket ettiğini anlaması gerektiğini savundu.
Kaani, Trump’ın İran’a karşı savaş kumarına İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun sözlerine güvenerek başladığını öne sürdü. Bunun sonucunda ABD’nin 250 yıllık itibarını sattığını ve Hürmüz Boğazı’nı kaybettiğini iddia etti.
Washington’un dini liderin mesajına rağmen savaşta “kumarbaz tutumunu” sürdürmesi hâlinde, Direniş Cephesi’nin ABD’ye hem sahada hem de derinlikte “temel darbeler” indirebileceği uyarısında bulundu.
Devrim Muhafızları Füze Birimi Komutanı'nın kıdemli danışmanı Tuğgeneral Ali Bilali de silahlı kuvvetlerin “daha ağır bir savaşa” hazır olduğunu ve saldırıları püskürtmek için gerekli bütün tüm önlemleri almakla yükümlü bulunduğunu söyledi. Açıklama, Besic öğrenci teşkilatına bağlı Danişcu Haber Ajansı tarafından aktarıldı.
Devrim Muhafızları Kara Kuvvetleri Komutanı Muhammed Keremi ise rakiplerin yeni bir hesap hatası yapmasının bölgeden çıkarılma süreçlerini hızlandıracağını, “Siyonist rejimin zayıflayıp ortadan kalkmasına” yol açacağını savundu.
Devrim Muhafızları Komutanı'nın danışmanı Hamid Rıza Mukaddem Fer, İran’ın karşılığının saldırıların düzenlendiği noktalarla sınırlı kalmayacağını söyledi. İran’ın savunmaya çekilmediğini belirten Mukaddem Fer, bu kez gerçekleştirilecek saldırıların farklı, daha geniş kapsamlı ve daha öğretici olacağını ileri sürdü. İran’ın savaş doktrinindeki değişimin ülkenin savaşta üstünlük kazandığının göstergelerinden biri olduğunu kaydetti.
Devrim Muhafızları, salı günü hedef listesini güncellediğini ve rakiplerinin maddi ve gayrimaddi varlıklarını hedef kapsamına aldığını duyurdu. Kurum, her türlü tehdide coğrafi sınırlama olmaksızın karşılık verileceğini bildirdi.
Tahran Belediye Başkanı ve eski cumhurbaşkanı adayı Ali Rıza Zakani ise nükleer doktrinin değiştirilebileceği mesajını verdi.
Göstericilere hitap eden Zakani, “Bugün nükleer dosya ciddi bir meseledir. Nükleer bomba peşinde değildik ancak sizin alışılmadık tehdidiniz, liderliğin kararı ve bu halkın desteğiyle ülkenin nükleer doktrininin değişmesine yol açabilir” dedi.
İran’dan nükleer silah üretmeyeceğine dair taahhüt istenmesini “son derece gülünç” olarak nitelendiren Zakani, alışılmadık tehditlere karşı düşmanların da alışılmadık tehditler ve eylemlerle karşılaşacağını söyledi.
Tahran Belediyesine bağlı Hemşehri gazetesi, iki olayı ilk sayfasında yayımladığı bir görselle ilişkilendirdi. Görselde Trump’ın gözleri bağlı ve başı öne eğilmiş şekilde tasvir edildiği, arka planda ise 47 yıl önce Tahran’daki ABD Büyükelçiliği’nde rehin alınan Amerikalıların fotoğraflarının yer aldığı görüldü.
Gazete, manşetinde “İran’ın gölgesi ABD seçimlerinin üzerinde” ifadesini kullandı. Haberde, Washington’un 47 yıldır İran’ın gölgesinde kaldığı ileri sürülerek, bunun 1979’da “casus yuvasının” (ABD Büyükelçiliği) ele geçirilmesinden Kasım 2026’daki ABD Kongre seçimlerine kadar uzandığı belirtildi.
ABD, pazartesiyi salıya bağlayan gece Keşm Adası’na “savunma amaçlı” olarak nitelendirdiği saldırılar düzenledi. Trump, salı günü saldırıyı kabul ederek bunu “küçük bir saldırıydı, savaş değildi” sözleriyle tanımladı.
Şubat ayında ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan savaş, aylardır büyük ölçüde durgun seyrediyor. Washington ile Tahran arasında haziran ayında varılan mutabakat muhtırasının çökmesine rağmen, geniş çaplı çatışmalar yeniden başlamadı. Bununla birlikte iki taraf zaman zaman karşılıklı saldırılar düzenlemeyi sürdürdü.
