ABD Başkanı Donald Trump’ın danışmanları, ara seçimlerin sona ermesinden bu yana İran’a karşı savaşın sona erdirilmesi veya yeniden başlatılması konusunda onun kararını etkilemek için yarışıyor.
Şarku’l Avsat’ın Wall Street Journal’dan (WSJ) aktardığına göre, Trump yönetimi içinde savaşı sona erdirerek diplomasiye yönelme çağrısı yapanlarla geniş çaplı askerî operasyonlara yeniden başlanmasını isteyenler arasında belirgin bir görüş ayrılığı yaşanıyor.
Gazeteye göre Trump, başkanlığının geri kalan döneminin seyrini belirleyebilecek kritik bir kararla karşı karşıya. Ancak seçmenlerin sandıkta savaşa açıkça karşı çıkmasının ardından Trump bu kez ne ortak bir tutum sergileyen bir ekibe ne de elverişli bir siyasi ortama sahip.
Vance, savaşın sona erdirilmesini talep eden kampın başında yer alıyor
WSJ’nin Amerikalı yetkililere dayandırdığı habere göre, Başkan Yardımcısı JD Vance, savaşın sona erdirilmesini savunan kanadın başını çekiyor.
Vance, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamalarda savaşın faydasını sorgularken, daha önce Trump’a Cumhuriyetçilerin seçim yenilgisinden savaşı sorumlu tutmayı planladığını bildirmişti.
Özel Temsilci Steve Witkoff da Vance ile aynı safta yer alıyor. Witkoff, savaşı sona erdirecek ve Hürmüz Boğazı’nı yeniden gemi trafiğine açacak bir anlaşmaya yönelik diplomatik girişimlerin Trump tarafından desteklenmeye devam etmesini sağlamaya çalışıyor.
Yönetim dışında görev yapan bazı danışmanlar da Trump’ı arayarak savaşın sona erdirilmesi için zamanın geldiğini iletti.
Hegseth ve Cooper, saldırılara yeniden başlama taraftarı
Buna karşılık, Savunma Bakanı Pete Hegseth ve ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Brad Cooper’ın da aralarında bulunduğu bir başka kanat, geniş çaplı askerî operasyonlara yeniden başlanmasını destekliyor.
Ayrıca, dışarıdan görev yapan bazı şahin danışmanlar da seçim gününden bu yana Trump’la telefon görüşmeleri gerçekleştirerek savaşı sürdürmesi yönünde çağrıda bulundu. Söz konusu danışmanlar, Trump’ın siyasi mirasının İran’ı nükleer programından vazgeçmeye zorlamasına bağlı olduğunu ve böylece uğradığı siyasi kayıpların haklı olduğunu savunabileceğini düşünüyor.
Peki ya Rubio, Bessent ve Netanyahu?
Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Hazine Bakanı Scott Bessent ise yaptırımların sıkılaştırılmasını ve İran ticaretine yönelik ambargonun sürdürülmesini destekliyor.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise İran’a yönelik yeni saldırılar düzenlenmesi yönündeki çabalarını sürdürüyor. Buna karşılık Körfez ülkeleri bu seçeneğe daha şüpheci yaklaşıyor.
Katar son anda harekete geçti
Yetkililer, Katar’ın son anda ABD’nin yeni bir askerî operasyon düzenlemesini önlemek ve Hürmüz Boğazı’nın açılmasına, ABD ablukasının kaldırılmasına imkân verecek şekilde iki tarafın tutumlarını birbirine yaklaştırmak için girişimlerde bulunduğunu belirtti. Görüşmeler hakkında bilgi sahibi kaynaklar, müzakere edilen anlaşmanın, geçtiğimiz haziran ayında İslamabad Mutabakat Zaptı’nda öngörülen 60 günlük ön görüşme süresini yalnızca iki güne indirdiğini ve böylece nükleer müzakerelere neredeyse derhal geçilmesini öngördüğünü aktardı.
Görüşmelere yakın bir kaynak, bu teklifin Trump’a savaşı itibarını koruyarak sona erdirebileceği bir çıkış yolu sunabileceğini belirtti. Ancak İran’ın bu teklifi kabul edip etmeyeceğinin henüz netlik kazanmadığını ifade etti.
Trump kararsız...
Yetkililerin WSJ’ye verdiği bilgilere göre, bu görüş ayrılıkları ve birbiriyle çelişen tavsiyeler, seçim sonuçlarının açıklandığı salı gününden bu yana seçim mesajını küçümsemek ile sonuçlarının ağırlığını hissetmek arasında gidip gelen Trump’ın karar vermesini zorlaştırdı.
Trump henüz kesin bir karar vermiş değil. Sık sık hem diplomasiye yönelme hem de yeni saldırılar düzenleme arzusunu aynı anda dile getiriyor.
Brookings Enstitüsü Dış Politika Programı Başkan Yardımcısı ve İran uzmanı Suzanne Maloney, Demokratların ara seçimlerde elde ettiği başarının başkanın içinde bulunduğu açmazı daha da karmaşık hale getirdiğini belirtti. Maloney, Trump’ın önündeki seçeneklerin, Amerikalıların halihazırda katlandığı stratejik ve ekonomik maliyetleri daha da artırabileceğini ifade etti.
Trump’ı İran’la bir anlaşmaya yöneltmek için Arap ülkelerinden gelen girişimler
Görüşmeler hakkında bilgi sahibi kaynaklar, Arap ülkelerinin dışişleri bakanlarının söz konusu anlaşmaya varılması yönündeki gerekçeleri Trump’a iletmek amacıyla kendisiyle telefon görüşmesi ayarlamaya veya Washington’da üst düzey bir toplantı düzenlemeye çalıştığını bildirdi.
Gazete, Beyaz Saray’dan bir yetkilinin Trump’ın İran ekonomisinin kötüye gitmesi ve Hürmüz Boğazı üzerinden petrol akışının devam etmesi nedeniyle karar vermek için acele etmediğini söylediğini aktardı.
Pentagon, askeri operasyonları yeniden başlatmaya hazırlanıyor
Pentagon’dan bir yetkili ise WSJ’ye yaptığı açıklamada, bakanlığın görevinin başkana askerî seçenekler sunmak ve bunları hayata geçirmek olduğunu belirtti.
WSJ’nin Amerikalı yetkililere dayandırdığı habere göre, Trump kendisini savaşı ‘tamamlamaya’ çağıranların tavsiyesini dikkate almaya karar verirse Pentagon emirlerini derhal uygulamaya hazır. Bununla birlikte yetkililer, askerî operasyonların yeniden başlatılması için en uygun zamanın, Ortadoğu’ya ilave askerî teçhizatın ulaşmasıyla birlikte bu ayın ilerleyen günleri olacağına işaret ediyor.
Onlarca savaş uçağı taşıyan USS Theodore Roosevelt uçak gemisi taarruz grubu, Pasifik Okyanusu’ndan bölgeye doğru ilerliyor. Amerikalı bir yetkiliye göre grubun cuma gününden itibaren birkaç günlüğüne Singapur’da durması planlanıyor. Grubun Ortadoğu’ya ulaşmasının ise en erken iki haftayı bulması bekleniyor.
