ABD Başkanı Donald Trump, hafta sonu karma dövüş sanatları organizasyonları UFC ve Power Slap’in arkasındaki isim Dana White’ı Beyaz Saray Sözcüsü olarak atama fikrini gündeme getirdi. Alışılmadık bu öneri, ABD’de spor ile siyaset arasındaki giderek artan iç içe geçmişliği gözler önüne serdi.
İngiliz The Guardian gazetesinde bugün yayımlanan Sean Ingle imzalı habere göre Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda UFC CEO’sunu bu göreve getirmek istediğini açıkladı. White’ı ‘şiddetli bir dövüşçü ve savaşçı’ olarak nitelendiren Trump, ‘çılgın sol kesime karşı bizi savunmaları’ için altı dövüşçüsünün de kendisine katılmasını önerdi.
Trump, pazar gününe gelindiğinde bu fikrinden vazgeçmiş olsa da öneriye yönelik kutuplaşmış tepkiler ve UFC ile Trump yanlısı MAGA hareketi arasındaki giderek güçlenen ilişki, araştırmacıların incelemeye başladığı bir soruyu yeniden gündeme taşıdı: Siyasi eğilimlerimiz, izlediğimiz ve yaptığımız sporları, hatta desteklediğimiz sporcuları giderek daha fazla mı etkiliyor?
Spor ile siyaset arasındaki ilişki uzun yıllara dayanıyor. Bu ilişki, 1938’de boksörler Joe Louis ile Max Schmeling arasında yapılan ikinci karşılaşmanın demokrasi ile faşizm arasında sembolik bir mücadeleye dönüşmesinden Güney Afrika’daki apartheid rejimine ve Rusya’nın Ukrayna’yı işgaline kadar uzanıyor.
Bununla birlikte spor, sağ ve sol kesimleri, gençleri ve yaşlıları, zenginleri ve yoksulları bir araya getiren bir alan olma özelliğini de korudu. Ancak giderek artan siyasi kutuplaşma bu tabloyu değiştirmeye başlamış olabilir. Öyle ki siyasi görüşler, Arjantinli Lionel Messi ile Portekizli Cristiano Ronaldo arasında yapılacak tercihi bile etkileyebiliyor.
Singapur’daki akademisyenlerin kısa süre önce 26 ülkeden 10 binden fazla kişinin katılımıyla gerçekleştirdiği bir araştırmada, katılımcılardan Messi ile Ronaldo arasında hangisini tercih ettiklerini belirtmeleri istendi.
Araştırma sonuçları, yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, sosyal sınıf ve siyasete ilginin oyunculardan birini tercih etme konusunda istatistiksel açıdan anlamlı bir belirleyiciliğe sahip olmadığını ortaya koydu.
Buna karşılık öne çıkan faktör siyasi eğilim oldu. Araştırmacılar, ülkelerindeki ulusal ortalamaya kıyasla daha liberal görüşlere sahip kişilerin Messi’yi tercih etme olasılığının istatistiksel açıdan anlamlı ölçüde daha yüksek olduğunu belirledi.
Araştırma bu ilişkinin nedenine dair kesin bir açıklama sunmuyor. Bununla birlikte muhafazakâr kesimlerin Ronaldo’nun imajını çalışkanlık ve disiplin değerleriyle özdeşleştirebileceği, liberallerin ise Messi’nin doğal yeteneğine ve görece daha küçük fiziksel yapısına ilgi duyabileceği ihtimalini gündeme getiriyor.
Araştırmanın, Ronaldo’nun geçen yıl Beyaz Saray’ı ziyaret etmesinden aylar önce gerçekleştirildiği de dikkat çekiyor. Bu durum, söz konusu ziyaretin katılımcıların yanıtlarını etkilemiş olma ihtimalini ortadan kaldırıyor.
Araştırma, iki yıldızın popülerliğinde coğrafi açıdan belirgin farklılıklar bulunduğunu da ortaya koydu. Ronaldo’nun en fazla tercih edildiği ülkelerin başında Endonezya, Türkiye, Meksika ve Mısır gelirken bunları Portekiz, Singapur ve Çin izledi.
Messi ise en yüksek desteği Güney Kore ve Arjantin’de aldı. Bu ülkeleri Finlandiya, İspanya ve İngiltere takip etti.
Araştırma, geleneksel siyasi sınıflandırmalarla da sınırlı kalmadı. Katılımcılara, ülkenin yönetiminde ‘parlamento ve seçimlerle uğraşmak zorunda olmayan güçlü bir lider’ bulunması fikrine ne ölçüde destek verdikleri sorularak otoriter yönetime ilişkin tutumları da incelendi.
Yanıtlar, bu yönetim modelini daha fazla destekleyen katılımcıların Ronaldo’yu tercih etme eğiliminin daha yüksek olduğunu gösterdi.
Araştırmacılar ayrıca kısa video içerikleri üzerinden daha fazla haber tüketen kişilerin de istatistiksel açıdan anlamlı ölçüde Portekizli yıldızı tercih etmeye daha yatkın olduğu sonucuna ulaştı.
Bu bulgular, siyasi kültür ile sportif tercihler arasındaki ilişkiyi anlamak açısından yeni bir kapı aralıyor. Ancak söz konusu sonuçların istatistiksel bağlantıları ortaya koyduğu, siyasi görüşlerin bir oyuncuyu desteklemenin doğrudan nedeni olduğunu kanıtlamadığı belirtiliyor.
ABD’de de muhafazakârlar ile liberallerin sportif tercihlerinin farklılaştığına işaret eden başka bulgular bulunuyor.
Sosyolog Joshua Woods, siyasi eğilimler ile 53 spor dalının popülerliği arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla Google arama eğilimlerine ve 2020 ABD başkanlık seçimlerinde Donald Trump’a verilen oy oranlarına dayanan bir araştırma gerçekleştirdi.
Woods, Amerikan futbolu, beyzbol ve basketbol gibi geleneksel sporların yanı sıra rodeo ve amigo gösterilerinin, Trump’a daha yüksek oranda oy verilen bölgelerde, Joe Biden’ı destekleyen bölgelere kıyasla daha popüler olduğunu tespit etti.
Artistik buz pateni, sörf ve ultimate frizbi sporunun yanı sıra futbol ve tenis ise liberal bölgelerde belirgin biçimde daha popülerdi.
‘Red Sports and Blue Sports: Political Ideology and the Popularity of Sports in the United States’ (Kırmızı Sporlar ve Mavi Sporlar: ABD’de Siyasi İdeoloji ve Sporların Popülerliği) başlıklı araştırmada, bu farklılıkların olası bir açıklaması da ele alındı. Buna göre muhafazakârlar, liberallere kıyasla geleneklere ve toplumsal normlara uyuma daha fazla önem veriyor olabilir. Bu nedenle yeni, alternatif veya toplumsal statüsü daha düşük sporları denemeye daha az istekli olabilirler.
Ancak Woods açısından en büyük sürpriz, ABD’de artık nispeten yerleşik bir spor dalı haline gelen futbolun hâlâ liberal bölgelerle daha güçlü biçimde ilişkilendirilmesiydi.
Araştırmacı, “Benim açımdan çalışmamızın en ilgi çekici sonucu, Trump’ın aldığı oy oranı ile futbola duyulan ilgi arasında güçlü bir negatif ilişki bulunmasıydı” dedi.
Woods, futbola daha fazla ilgi gösteren bölgelerin Trump’a oy verme eğiliminin belirgin biçimde daha düşük olduğunu açıkladı.
Avrupa’da ise bu ilişkiye dair bilimsel veriler, konuyu ele alan araştırmaların azlığı nedeniyle henüz sınırlı.
Belçika’da 650 katılımcıyla gerçekleştirilen yakın tarihli bir araştırmada, bireylerin siyasi görüşlerine bağlı olarak spor yapma düzeylerinde farklılık bulunduğuna dair açık bir kanıta ulaşılamadı.
Araştırmaya katılan araştırmacılardan Jill Murray, önceki çalışmaların sağ eğilimli kişilerin genellikle tanınmış ve köklü markaları tercih ettiğini, sol eğilimli kişilerin ise daha küçük veya uzmanlaşmış markalara yöneldiğini gösterdiğini söyledi.
Murray, “Bu nedenle sporda da benzer bir durumun ortaya çıkacağını düşündük, ancak sonuçlar bunu göstermedi” ifadesini kullandı.
Murray şu anda araştırmalarının kapsamını genişletmek için çalışıyor. Bu çerçevede İngiltere de incelenmeye değer bir ülke olarak öne çıkıyor. Özellikle futbolun İngiliz toplumunda köklü bir yere sahip olması ve siyasi ayrımları aşan geniş bir desteğe ulaşması dikkat çekiyor.
Bununla birlikte bazı diğer spor dallarının sağ veya sol siyasi eğilimlerle daha fazla özdeşleşebileceği ihtimali artık göz ardı edilmiyor.
Ingle, haberinin sonunda bir tanıdığının hikâyesine yer verdi. Marangozluk yapan ve sosyal medya kullanmayan bu kişi, kısa süre önce YouTube üzerinden bir boks maçını izlerken karşısına İngiltere’deki Reform Partisi’nin reklamı çıktı.
Reklam karşısında şaşkınlığını gizleyemeyen adam, “Boks artık sağın sporu mu oldu?” diye sordu.
Geçmişte kolaylıkla göz ardı edilebilecek bu soru, siyasi kutuplaşmanın izlediğimiz sporlardan tercih ettiğimiz yıldızlara kadar sportif tercihlerimizin en ince ayrıntılarına dahi yayılmaya başlamış olabileceğine işaret eden bulgular karşısında artık araştırılmayı hak ediyor.
