İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai, perşembe günü yaptığı açıklamada, Devrim Muhafızları Ordusu'nun ABD ve İsrail ile yaşanabilecek herhangi bir çatışmada yeni sürprizler gerçekleştirmeye hazır olduğunu söyledi. İranlı askerî yetkililer ise tehditlerinin kapsamını genişleterek bölge dışındaki askerî üslere ve hedeflere de yöneldi.
28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in düzenlediği, ilk gününde eski İran lideri Ali Hamaney ile çok sayıda üst düzey yetkilinin ölümüne yol açan saldırılarla başlayan savaşı sona erdirecek bir anlaşmaya varılabileceğine ilişkin işaretler ise zayıfladı.
Rızai, Devrim Muhafızları Ordusu Füze Birimi'nin İran'ın yeni lideri Mücteba Hamaney'in talimatlarını önceliklerinin başına aldığını ve coğrafi sınır tanımaksızın, herhangi bir noktadan gelebilecek tehdide derhal, etkili ve orantılı karşılık verme stratejisi doğrultusunda hazırlık seviyesini yükselttiğini belirtti.
Füze biriminin ABD-Siyonist düşmanla savaş alanında fedakârlık yapmaya ve yeni sürprizler ortaya koymaya hazır olduğunu söyleyen Rızai, yeni bir füze şehrinin ortaya çıkarılmasının da bu hazırlık seviyesini yansıttığını savundu.
İran'ın resmî Mehr Haber Ajansı, perşembe günü Tahran semalarını gösteren bir video yayımlayarak silahlı kuvvetlerin yeni füzeler üzerinde testler gerçekleştirdiğini bildirdi.
Ancak ajans, füzelerin türü, menzili veya testlerin sonuçları hakkında bilgi vermedi. Görüntülerdeki faaliyetin niteliği de bağımsız olarak doğrulanamadı.
Bu gelişmeler, İranlı üst düzey askerî yetkililerin savaşın yeniden başlaması halinde İran'ın saldırılarının kapsamını genişleteceğine ilişkin peş peşe gelen tehditleriyle aynı döneme denk geldi. Yetkililer, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarında kullandığı noktaların hedef alınabileceği uyarısında bulundu.
Coğrafi sınırların kaldırılması
İran Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkan Yardımcısı Kiyumers Haydari, düşmana ait tüm çıkarların ve askerî üslerin İran füzeleri ile insansız hava araçlarının menzili içinde bulunduğunu belirterek ABD ile yaşanan çatışmanın bölgesel bir savaşa dönüştüğünü söyledi.
Haydari, çarşamba günü devlet televizyonunda yayımlanan açıklamasında, coğrafi sınırlamaların kaldırılmasının, İran'a saldırmak üzere uçak veya füze kaldırılan herhangi bir ülkedeki askerî noktaların hedef alınmasına izin verilmesi anlamına geldiğini ifade etti.
Haydari, “Herhangi bir ülkeden havalanan bir uçak İran'daki bir noktayı bombalarsa silahlı kuvvetlerimiz, uçağın kalktığı ülkede benzer bir noktayı hedef alma yetkisine sahiptir” dedi.
Askerî hedef listesinin, önceki operasyonların kapsamı dışındaki noktaları da içerecek şekilde güncellendiğini belirten Haydari, listenin Genelkurmay Başkanı'nın imzasına sunulmak ve ordu ile Devrim Muhafızları komutanlıklarına iletilmek üzere hazırlandığını söyledi. Listenin, İran liderinden gelecek talimatı beklediği kaydedildi.
Füze menziline ilişkin kısıtlamalar kaldırılıyor
İran liderinin danışmanı ve yardımcısı Muhammed Muhbir de perşembe günü yaptığı açıklamada, Hamaney'in saldırılara karşılık verirken coğrafi sınırlarla bağlı kalınmaması yönündeki talimatının, dolaylı olarak İran füzelerinin menziline getirilen kısıtlamaların kaldırılması anlamına geldiğini söyledi.
İran Öğrenci Haber Ajansı'na konuşan Muhbir, “Savaşın yeniden çıkacağına şüphe yok» dedi. Çatışmanın uzamasının Tahran'ın zafer ihtimalini artıracağını savunan Muhbir, savaş devam ettikçe Amerikalıların kendi elleriyle oluşturdukları bataklığa daha fazla saplanacağını belirterek İran'ın zafer kazanacağına inandığını ifade etti.
Devrim Muhafızları Ordusu'nun seferberlik gücü Besic Teşkilatı Başkanı Hüseyin Taib de perşembe günü yaptığı ayrı bir açıklamada, yeni bir saldırıya 40 gün süren savaştakinden daha ağır bir karşılık verileceği uyarısında bulundu. Taib, Tahran'ın Washington ile müzakerelere yeniden başlanması için öne sürdüğü yedi şarttan vazgeçmediğini vurguladı.
İran'ın, ABD bütün şartları kabul etmeden müzakerelerin yöntemi veya gündemi hakkında görüşmeyeceğini belirten Taib, savaşı sona erdirmenin ne kadar süreceğinin bu tutumu değiştirmeyeceğini söyledi.
Taib, Rusya'nın arabuluculuk girişimlerinde bulunduğunu da açıkladı. ABD Başkanı Donald Trump'ın bir temsilcisinin Amerikan seçimlerinden önce Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'i ziyaret ettiğini, daha sonra bir Rus temsilcinin İran liderine yazılı bir mesaj ilettiğini belirtti. Ancak mesajın içeriği veya ne zaman teslim edildiği konusunda ayrıntı vermedi.
Rızai de geçen hafta Moskova'yı ziyaret ederek Putin ile kapalı kapılar ardında görüşmeler gerçekleştirmişti. Çarşamba günü yaptığı açıklamada, İran ile ABD arasında şu anda herhangi bir müzakere yürütülmediğini söyleyen Rızai, ülkesine yönelik saldırıların yeniden başlaması halinde uzak mesafelerdeki Amerikan üslerinin hedef alınacağı tehdidinde bulunmuştu.
Füze şehri
İranlı askerî yetkililerin tehditleri, çarşamba günü Genelkurmay Başkanı Ali Abdullahiyan'ın Devrim Muhafızları Füze Birimi Komutanı Mecid Musevi'ye gönderdiği mesajla daha da arttı. Abdullahiyan, Yeni bir hesap hatasının önceki saldırılardan katbekat daha yıkıcı darbelerle karşılık bulacağını belirtti.
Abdullahiyan ile Musevi, salı günü yer altında inşa edilen yeni bir füze tesisini ziyaret etmişti. Devlet televizyonu, İran'ın füze programının kurucusu Hasan Tahrani Mukaddem'in ölümünün 15'inci yıl dönümü dolayısıyla düzenlenen anma etkinlikleriyle eş zamanlı olarak tesisten görüntüler yayımlamıştı.
Kiyumers Haydari, yeni bir savaşın çıkması halinde dünyanın yeni füze şehrinde gizli tutulan kabiliyetleri ve sürprizleri göreceğini söyledi. Ancak tesiste bulunan silah sistemlerine ilişkin teknik ayrıntı paylaşmadı.
İran Silahlı Kuvvetleri Sözcüsü Ebu'l Fazl Şekarçi de çarşamba günü yaptığı açıklamada, silahlı kuvvetlerin öncekinden çok daha hazırlıklı olduğunu belirterek ABD'nin yeni bir saldırısına verilecek karşılığın 10 kat daha güçlü olacağı tehdidinde bulundu.
İran Genelkurmay Başkanı Emir Hatemi ise düşürüldüğünü öne sürdüğü insansız hava araçları ve füzelere ait enkazların sergilendiği bir fuarı ziyaretinde, hava savunma sistemlerinin yeni kabiliyetler kazandığını ve olası yeni bir saldırının karşı tarafa daha ağır kayıplar verdireceğini söyledi.
Hatemi, İran savunma sistemleri tarafından düşürüldüğünü belirttiği araçların, ABD ve İsrail silahlarının da hedef alınabileceğini kanıtladığını savundu. Washington'ın ilan ettiği askerî üstünlüğün, bu ülkeye kayıp verdirilemeyeceği anlamına gelmediğini ifade etti.
Washington'ın hesapları
Askerî tehditlerin yanı sıra, İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf'a yakınlığıyla bilinen Horasan gazetesi, ABD'de yapılacak ara seçimlerde Demokratların zafer kazanmasının İran içinde Washington'a karşı izlenecek politikaya ilişkin siyasi görüş ayrılıklarını derinleştirebileceği uyarısında bulundu.
Gazete, savaşa karşı çıkmalarına rağmen Demokratların, Tahran üzerinde baskı kurmak için daha düşük maliyetli araçlar olarak gördükleri yaptırımların ve ekonomik ablukanın sürdürülmesini tercih ettiklerini yazdı.
İran'daki bazı çevrelerin ABD'deki güç dengelerinin değişmesine bel bağlayarak bir uzlaşmaya ulaşmayı ummasının yanlış olduğuna dikkat çeken gazete, Washington'daki görüş ayrılığının hedeflerden ziyade baskı yöntemleriyle ilgili olduğunu savundu.
Trump ise perşembe günü yaptığı açıklamada, ABD'nin artık İran ile bir anlaşmaya ihtiyaç duymadığını söyledi. Washington'ın İran'ın mali kaynakları ve Hürmüz Boğazı üzerinde kontrol sahibi olduğunu öne süren Trump, önceki günlerde müzakerelerin yeniden başlayabileceği yönünde açıklamalarda bulunmuştu.
Nükleer baskı
Askerî gerilimin tırmanmasıyla eş zamanlı olarak İran Uzmanlar Meclisi, çarşamba günü ülkenin Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması'ndan (NPT) çekilme ihtimalinin değerlendirilmesini ve savunma doktrininin gözden geçirilmesini istedi.
Meclis tarafından yayımlanan açıklamada, nükleer programa yönelik tekrarlanan tehditlerin uluslararası kurumlara güvenilemeyeceğini gösterdiği belirtilerek nükleer yükümlülüklerin yeniden değerlendirilmesinin kaçınılmaz bir gereklilik, ulusal ve genel bir talep haline geldiği ifade edildi.
Rızai, cumartesi günü yaptığı açıklamada nükleer doktrinin değiştirilmesi konusunun yönetim içinde tartışmaya açıldığını, ancak henüz resmî bir karar alınmadığını söylemişti. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise pazartesi günü yaptığı açıklamada Tahran'ın NPT kapsamındaki yükümlülüklerine bağlılığını sürdürdüğünü bildirmişti.
Meclisteki son açıklamalardan birinde milletvekili Hamid Yezdiyan, küçük ölçekli enerji santrallerinin geliştirilmesi ve denizaltılarla bağlantılı sanayiler için yüzde 60'ın üzerinde zenginleştirilmiş uranyuma ihtiyaç duyduklarını öne sürdü. Yezdiyan, bu malzemenin kullanımının nükleer silah üretimiyle sınırlı olmadığını savundu.
Zenginleştirilmiş uranyumun seyreltmesi konusunda herhangi bir anlaşmaya varılmadığını belirten Yezdiyan, mevcut koşullarda nükleer dosya hakkında müzakere yürütülmesinin İran açısından kırmızı çizgiler arasında bulunduğunu söyledi.
Rızai de çarşamba günü yaptığı açıklamada, zenginleştirilmiş uranyumun «tek bir atomunun bile» ülke dışına çıkarılmasına izin vermeyeceklerini belirtmişti. Tahran'ın, daha önce olası bir anlaşma kapsamında Rusya'ya gönderilmesi önerilen stokunu ülkede tutmayı ve kendi topraklarında kullanmayı planladığı kaydedilmişti.
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), İran'ın nükleer tesislerine yönelik saldırıların ardından ülkenin uranyum stoklarının mevcut durumunu doğrulayamadığını bildiriyor. Ajans, Haziran 2025'teki saldırılardan önce İran'ın yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyum stokunu yaklaşık 440,9 kilogram olarak hesaplamıştı.
Diplomatik temaslar
İran medyasında perşembe günü, Katar'dan bir heyetin Tahran'a ulaştığına ilişkin haberler yayımlandı. Bu gelişme, Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani'nin haftanın başında Washington'da Trump ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından geldi.
İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu üyesi Ahmed Bahşayeş Erdeştani, Katar heyetinin getirdiği mesajın Lübnan dosyasında bir uzlaşmaya varılmasıyla ilgili olabileceğini öne sürdü. Tahran, Lübnan'daki çatışmaların durdurulmasını müzakerelerin yeniden başlaması için öne sürdüğü yedi şart arasında gösteriyor.
Türkiye'de bulunan İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise perşembe günü yaptığı açıklamada, “Hak İran'ın yanındadır ve düşman diz çökmek zorunda kalacaktır” dedi.
Pezeşkiyan, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı kapsamında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva ile görüşmeler gerçekleştirdi.
İran Cumhurbaşkanı, çarşamba günü yaptığı açıklamada da ABD ve İsrail saldırılarından kaynaklanan çevresel zararların belgelenmesi, değerlendirilmesi ve tazmin edilmesi için uluslararası mekanizmalar oluşturulmasını istemişti.
İran'daki enerji tesisleri ve yakıt depolarının hedef alınmasının emisyonlara ve geniş çaplı çevre kirliliğine yol açtığını belirten Pezeşkiyan, savaşların neden olduğu zararlara ilişkin sorumluluğun uluslararası iklim yükümlülükleriyle ilişkilendirilmesi çağrısında bulundu.
Pezeşkiyan, çarşamba günü Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile de görüştü. Şerif, bölgesel gerilimin azaltılması için diyalog ve itidal çağrısı yaptı.
Pakistan Başbakanlık Ofisi'nden yapılan açıklamada, Şerif'in çatışmaların devam etmesinden duyduğu endişeyi dile getirdiği ve Washington ile Tahran arasında haziran ayında varılan geçici mutabakatın ilerletilmesi gerektiğini vurguladığı belirtildi.
Pezeşkiyan ise Pakistan'ın diplomatik rolünü takdir etti. İki lider, bölgesel güvenlik konusunda koordinasyonu sürdürme konusunda mutabık kaldı.
Şerif, perşembe günü Erdoğan ile yaptığı görüşmenin ardından, Mekke Anlaşması’na katılan ülkelerin gerilimi düşürmek ve diyaloğu sürdürmek için çabalarına devam edeceğini söyledi. Pakistan Başbakanı ayrıca İslamabad Mutabakatı'yla sonuçlanan müzakerelere Türkiye'nin verdiği desteği takdir etti.
