ABD'ye ait askerî uçakların kullandığı İngiliz üslerinde son dönemde yaşanan bir dizi güvenlik olayı, Washington'ı bazı uçaklarını hızla başka bölgelere nakletmeye ve bazı birliklerinin güvenlik alarm seviyesini yükseltmeye sevk etti. Şaru’l Avsat’ın CNN'den aktardığı habere göre, bu gelişmeler ABD'nin İngiltere'deki askerî varlığına yönelik tehditleri yeniden gündeme getirdi.
ABD, ekim ve kasım aylarında yaşanan iki ayrı olayda, kaynağının İran olduğu belirtilen tehditlerin ardından uçaklarını üslerden nakletti. Ekim ayında yaşanan başka bir olayda ise ABD askerlerinin de kullandığı bir Kraliyet Hava Kuvvetleri (RAF) üssüne giren Letonya vatandaşı iki kişi gözaltına alındı.
Bu olayların art arda yaşanması, İngiltere'nin ABD'ye hava üslerini kullanarak İran'a yönelik savunma amaçlı saldırılar düzenleme izni vermesinin beraberinde getirdiği risklere dikkat çekiyor. Gelişmeler aynı zamanda İngiltere'nin, yüksek maliyetli ve dolayısıyla saldırılar açısından cazip hedefler oluşturan ABD uçaklarına ev sahipliği yapması nedeniyle taşıdığı stratejik önemi de ortaya koyuyor.
İngiliz hükümeti ise üslerin güvenliğinin sürdüğünü savunuyor ve tüm askerî tesislerde güvenlik önlemlerinin artırıldığını belirtiyor. Peki, bu tür olaylar ne kadar nadir yaşanıyor? Neden özellikle İngiltere'de yoğunlaşıyor?
İngiltere, diğer ülkelerden daha fazla ABD askerine mi ev sahipliği yapıyor?
Bu sorunun yanıtı hayır. İngiliz hükümetinin mart ayında açıkladığı verilere göre, ülkede konuşlu ABD askerî personeli ve savunma çalışanlarının sayısı yaklaşık 12 bin 300.
Buna karşılık Almanya, çok daha fazla sayıda ABD askerine ev sahipliği yapıyor ve ABD Avrupa Komutanlığının ana karargâhını barındırıyor. İtalya'daki ABD askerlerinin sayısı da İngiltere'deki mevcuda yakın.
İngiliz üsleri ABD ordusu açısından neden önemli?
İngiltere, en fazla ABD askerine ev sahipliği yapan ülke olmasa da buradaki askerî üsler büyük stratejik önem taşıyor. Bu üsler, yüksek maliyetli ABD askerî uçaklarının konuşlandırılması için sık sık kullanılıyor.
Kraliyet Hava Kuvvetlerine bağlı RAF Mildenhall Üssü, Avrupa'da ABD'ye ait yakıt ikmal uçaklarının sürekli konuşlandığı tek üs olma özelliğini taşıyor. Üs, ABD kuvvetlerinin dünyanın farklı bölgelerine hızla sevk edilmesini sağlayan hayati bir destek sunuyor.
CNN'in analiz ettiği uçuş takip verilerine göre, İran kaynaklı ve “inandırıcı” olarak nitelendirilen bir tehdidin ardından pazartesi günü üsten 10 ABD yakıt ikmal uçağı nakledildi. Tahliye kararına yol açan istihbarat bilgilerine vakıf bir kaynak, tehdidin bu şekilde tanımlandığını aktardı.
Kaynak, üssü hedef alan tehdidin niteliğine ilişkin ayrıntı vermeyi reddetti. Ancak ABD istihbarat birimlerinin son haftalarda İranlıların ABD çıkarlarını hedef almaya yönelik çok sayıda farklı, yoğun ve somut planı görüştüğünü tespit ettiğini belirtti.
Kraliyet Hava Kuvvetlerine bağlı RAF Fairford Üssü de benzer stratejik öneme sahip. Eylül ayında hedef alınan üs, uzun pistinin sağladığı imkân sayesinde ABD Hava Kuvvetlerinin kullandığı üç uzun menzilli bombardıman uçağı türünün tamamını kabul edebilen Avrupa'daki az sayıdaki üs arasında yer alıyor.
ABD, Hürmüz Boğazı'ndaki gemilere yönelik saldırılarda kullanılan İran füze mevzilerini hedef almak için RAF Fairford Üssü'nden yararlanmış ve bu kapsamda üsse B-1 tipi bombardıman uçakları konuşlandırmıştı.
ABD federal savcıları, salı günü yayımlanan yeni bir iddianamede, bu durumun üssü engellenen bir saldırı planının başlıca hedeflerinden biri haline getirdiğini bildirdi. Söz konusu planın, New York'taki bir cezaevinde tutuklu bulunan İran bağlantılı terör örgütlerinden birinin lideri tarafından yönetildiği belirtildi.
Soruşturmaya yakın kaynaklar CNN'e yaptıkları açıklamada, plan kapsamında yakıt yüklü kamyonların araç bombası olarak kullanılmasının öngörüldüğünü aktardı.
Nottingham Üniversitesinde İngiltere-İran ilişkileri uzmanı olarak görev yapan Louise Kettle, İran'ın ABD çıkarlarını hedef almanın yanı sıra yurt dışındaki saldırıları aracılığıyla Washington ile müttefikleri arasındaki ilişkileri zayıflatmayı amaçladığını belirtti.
Kettle, bu tür saldırıların hedefinin “ABD, İngiltere ve İsrail arasındaki bağları zayıflatmak” olduğunu söyledi.
İngiltere'deki güvenlik tehditleri daha mı tehlikeli hale geldi?
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının başlamasının ardından geçen aylarda, İran'ın İngiltere'ye yönelik tehditlerinin niteliği değişti.
İngiltere iç istihbarat servisi MI5'in Başkanı Ken McCallum'a göre Tahran, hibrit operasyonlarının kapsamını genişletmeye yöneldi ve stratejisini askerî tesisler gibi “daha sıkı korunan noktaları” hedef alacak şekilde değiştirdi.
Kettle, bu değişimin İran'ın genel stratejisinde daha geniş çaplı bir dönüşüme işaret ettiğini düşünüyor. Uzman, özellikle Tahran'ın Orta Doğu'daki vekil güçleri aracılığıyla yürüttüğü geleneksel “ileri savunma” politikasının çökmesinin bu değişimde etkili olduğunu belirtiyor.
Kettle, “Mesele yalnızca İngiltere'nin ABD'ye üslerini kullanma izni vererek yaklaşımını değiştirmesi ya da ABD'nin İran'la savaşa girmesiyle küresel koşulların farklılaşması değil. İran'ın stratejik kapasitesi de değişti. Bu nedenle İran'ın stratejisini de değiştirmesini beklemek gerekiyor” değerlendirmesinde bulundu.
Geçen hafta ise İran devletine yakınlığıyla bilinen Hemşehri gazetesi, Almanya, İtalya ve Yunanistan'daki üsler de dahil olmak üzere Avrupa'daki başka askerî tesislere yönelik tehditler yayımladı.
Gazete, Avrupa haritası üzerinde tehditlerin yöneltildiği üsleri kırmızı işaretlerle göstererek ilk sayfasında “Bakalım neler olacak” ifadesine yer verdi.
McCallum, Fairford'da yaşanan olayın “tekil bir vaka olmadığını” belirterek, “Yalnızca İngiltere'de değil, dünyanın farklı bölgelerinde de başka örnekler yaşandı” dedi. Ancak ayrıntı vermedi.
Bununla birlikte McCallum, İran'ın ülke dışındaki operasyonlarını gerçekleştirme kapasitesinin büyük ölçüde “suç örgütü bağlantılı aracılardan” yararlanmasına dayandığını söyledi.
Bu bağımlılığın İran'ın imkânlarını söz konusu suç gruplarının “gelişmişlik düzeyiyle” sınırladığını belirten McCallum, polis ve istihbarat birimlerinin şu aşamada bu tehditlerle “oldukça etkili” biçimde mücadele edebildiğini vurguladı.
İngiltere'de bu tehditler ağırlıklı olarak Yahudi toplumunu, muhalif gazetecileri ve askerî üsleri hedef alan saldırılarla kendini gösterdi.
Ancak tehditlerin niteliği ülkeden ülkeye değişebiliyor. ABD'nin sürekli konuşlu askerî birliklerinin bulunmadığı, ancak İran'a karşı “savunma amaçlı” operasyonlara katılan Fransa'da yetkililer, geçen ay büyük perakende zincirlerine ait mağazalardaki buzdolaplarını hedef alan ve yaklaşık 700 mağazada ürünlerin bozulmasına yol açan siber saldırıdan İran Devrim Muhafızları Ordusunu sorumlu tuttu.
Tahran ise pazartesi günü yöneltilen suçlamayı “asılsız ve düşmanca” olarak nitelendirdi.
