İran’la diyaloğu yeniden başlatmak için diplomatik trafik... Hürmüz yakınlarında deniz mayınları seyrüseferi aksatıyor

İran’la diyaloğu yeniden başlatmak için diplomatik trafik... Hürmüz yakınlarında deniz mayınları seyrüseferi aksatıyor
TT

İran’la diyaloğu yeniden başlatmak için diplomatik trafik... Hürmüz yakınlarında deniz mayınları seyrüseferi aksatıyor

İran’la diyaloğu yeniden başlatmak için diplomatik trafik... Hürmüz yakınlarında deniz mayınları seyrüseferi aksatıyor

Umman ile İran, salı günü İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin Umman’a gerçekleştirdiği ziyaret kapsamında, deniz yollarının güvenliğinin sağlanması, uluslararası deniz trafiği ve ticaretinin kesintisiz sürdürülmesi ile gerilimin tırmanmasını önlemek amacıyla diyalog ve müzakere kanallarının yeniden canlandırılması konularını ele aldı. Görüşmeler, Washington ile Tahran arasındaki gerilimin devam ettiği ve savaşı sona erdirmeye yönelik girişimlerin sonuçsuz kaldığı bir dönemde gerçekleştirildi.

Görüşmeler, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinde yaşanan aksamaların giderek arttığı bir süreçte yapıldı. İran Deniz Kuvvetleri, boğaz yakınlarında deniz mayınına çarpan bir petrol tankerinin daha hasar gördüğünü duyurdu. Böylece son 24 saat içinde hasar gören tanker sayısı dörde yükseldi. İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları Kurumu da bir tankerin saldırıya uğradığını, makine dairesinde yangın çıktığını ve geminin manevra kabiliyetini kaybettiğini bildirdi. Mürettebatın ise kurtarıldığı belirtildi.

Tahran, Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğini aksatmayı sürdürürken Washington da İran'a yönelik deniz ablukasını devam ettiriyor. Umman ise deniz ulaşımının güvenliği konusundaki görüş ayrılıklarının sürdüğü ve savaşı sona erdirmeye yönelik müzakerelerde henüz ilerleme sağlanamadığı bir ortamda diplomatik süreci yeniden canlandırmaya çalışıyor.



ABD üniversitelerinde yabancı öğrenci alarmı

New York'taki Columbia Üniversitesi kütüphane binası önünde öğrenciler (Arşiv – AP)
New York'taki Columbia Üniversitesi kütüphane binası önünde öğrenciler (Arşiv – AP)
TT

ABD üniversitelerinde yabancı öğrenci alarmı

New York'taki Columbia Üniversitesi kütüphane binası önünde öğrenciler (Arşiv – AP)
New York'taki Columbia Üniversitesi kütüphane binası önünde öğrenciler (Arşiv – AP)

ABD üniversitelerine yeni kayıt yaptıran uluslararası öğrenci sayısı, Başkan Donald Trump yönetiminin uyguladığı vize kısıtlamalarına ve mezuniyet sonrası iş bulma olanaklarına ilişkin belirsizliklerin etkisiyle, bu sonbaharda üst üste ikinci yıl yüzde 15 azaldı.

Bu düşüş, yükseköğretim yetkililerinin ABD'nin artık yabancı öğrenciler için cazip ve misafirperver bir ülke olmaktan uzaklaştığı yönündeki endişelerini artırıyor.

Uluslararası Eğitim Enstitüsü (IIE), 10 yükseköğretim kuruluşuyla iş birliği içinde, bu sonbaharda 809 üniversiteyi kapsayan bir ön araştırma gerçekleştirdi. Araştırmaya göre, ABD'deki toplam uluslararası öğrenci sayısı yüzde 9 geriledi. Geçen yıl bu oran yüzde 3 olarak kaydedilmişti. Üniversitelere yeni kayıt yaptıran yabancı öğrenci sayısındaki düşüş ise geçen yıl yaklaşık yüzde 18'e ulaşmasının ardından bu yıl da yüzde 15 oldu.

Araştırma, enstitünün ABD Dışişleri Bakanlığı iş birliğiyle hazırladığı yıllık Open Doors (Açık Kapılar) raporunun yayımlandığı döneme denk geldi. Rapora göre, ABD üniversitelerinde 2025-2026 akademik yılında yaklaşık 1,1 milyon uluslararası öğrenci eğitim gördü. Bu sayı, bir önceki akademik yıla göre yüzde 2,7'lik düşüşe işaret ediyor.

Gerilemenin temel nedeni, yüksek lisans öğrencilerinin sayısındaki yüzde 22,4'lük azalış oldu. Yüksek lisans öğrencisi sayısı 237 bin 655'e geriledi. Buna karşılık lisans öğrencilerinin sayısı 356 bin 165 ile büyük ölçüde sabit kalırken, doktora öğrencilerinin sayısı yüzde 3,1 artarak 158 bin 152'ye yükseldi.

Tüm bu gerilemeye rağmen ABD, uluslararası öğrencilerin dünyada en fazla tercih ettiği ülke olma konumunu korudu.

Raporda, uzun yıllardır ABD'ye en fazla yabancı öğrenci gönderen Hindistan ve Çin'den gelen öğrenci sayısının da azaldığı belirtildi. Hindistan, 339 bin 435 öğrenciyle ilk sıradaki yerini korurken öğrenci sayısı yüzde 6,5 geriledi. Çin'den gelen öğrenci sayısı ise yüzde 4,3 düşerek 254 bin 458 oldu.

Vize politikaları belirleyici oldu

Araştırmaya katılan üniversitelerin yaklaşık yüzde 90'ı, vize başvuru süreçlerinin yabancı öğrenci kayıtlarını olumsuz etkilediğini bildirdi. Üniversitelerin yüzde 70'i düşüşün nedenleri arasında seyahat kısıtlamalarını gösterirken, yüzde 60'ı diğer ülkelerden gelen rekabetin giderek arttığına dikkat çekti.

Yükseköğretim yetkilileri, Başkan Trump'ın zaman zaman yabancı öğrencileri de hedef alan göçmen karşıtı politikaları, belirsizlik yaratan vize uygulamaları ve Çin'le yaşanan ticaret savaşının ABD'nin uluslararası öğrenciler açısından artık eskisi kadar misafirperver bir ülke olarak görülmemesine yol açmasından endişe ediyor.

Amerikan Eğitim Konseyi Başkanı Ted Mitchell, iki yıldır devam eden düşüşü "muhtemelen tarihî" olarak nitelendirdi. Mitchell, eğitimlerine başlamış öğrencilerin de ABD'den ayrılmasından duyduğu kaygıyı dile getirdi.

Yükseköğretim ve Göç Konulu Üniversite Başkanları İttifakı Başkanı Miriam Feldblum ise yönetimin politikalarının "uluslararası öğrencinin yolculuğunun her aşamasında belirsizlik yarattığını" söyledi. Feldblum, bu politikaların birikimli etkisinin ABD'yi öğrenciler açısından "daha az öngörülebilir bir eğitim destinasyonu" haline getirdiğini belirtti.

Öte yandan, İsteğe Bağlı Pratik Eğitim (OPT) programına katılan öğrenci sayısı yüzde 14,1 artarak 335 bin 785'e ulaştı. Program, uluslararası öğrencilere mezuniyetlerinin ardından ABD'de üç yıla kadar çalışma imkânı tanıyor. Ancak ön veriler, programa katılımın bu yıl yüzde 6 gerilediğine işaret ediyor.

Bu gelişme, ABD İç Güvenlik Bakanlığının geçen ay üniversitelerin programa katılmasını tavsiye ettiği her öğrenci için 100 bin dolara kadar ücret alınmasını öngören bir teklif sunmasının ardından yaşandı. Çok sayıda üniversite, Trump yönetimine yaptıkları bildirimlerde söz konusu ücreti karşılayamayacaklarını ifade etti.

Üniversitelerde bütçe kesintileri ve işten çıkarmalar

Gelirlerdeki düşüş, çok sayıda üniversiteyi bütçelerini kısmaya, akademik programları kapatmaya ve personel çıkarmaya yöneltti.

Kuzey Teksas Üniversitesi, yaklaşık 70 akademik programı kapatacağını veya başka programlarla birleştireceğini duyurdu. Pennsylvania Eyalet Üniversitesi ve Boston Üniversitesi de mali sıkıntılarının nedenleri arasında yabancı öğrenci sayısındaki düşüşü gösterdi.

Ohio Eyalet Üniversitesinde uluslararası öğrenci sayısı yüzde 13 azalırken, yalnızca Çinli öğrenci sayısındaki düşüş yüzde 20'yi buldu.

Hindistan'dan öğrenci olarak ABD'ye gelen üniversitenin rektörü Ravi Bellamkonda, "Bu başarılı öğrencilerin Avrupa veya Avustralya'da kalmayı tercih etmesi, ekonomi ve ülke üzerinde etkili olacak" değerlendirmesinde bulundu.

Ulusal Uluslararası Öğrenci Danışmanları Birliği ise bu sonbaharda yabancı öğrenci sayısında yaşanan düşüşün ABD ekonomisine maliyetinin 31 bin iş kaybı ve 2,4 milyar dolarlık gelir kaybı olacağını tahmin etti.


İran’la diyaloğu yeniden başlatmak için diplomatik trafik... Hürmüz yakınlarında deniz mayınları seyrüseferi aksatıyor

İran’la diyaloğu yeniden başlatmak için diplomatik trafik... Hürmüz yakınlarında deniz mayınları seyrüseferi aksatıyor
TT

İran’la diyaloğu yeniden başlatmak için diplomatik trafik... Hürmüz yakınlarında deniz mayınları seyrüseferi aksatıyor

İran’la diyaloğu yeniden başlatmak için diplomatik trafik... Hürmüz yakınlarında deniz mayınları seyrüseferi aksatıyor

Umman ile İran, salı günü İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin Umman’a gerçekleştirdiği ziyaret kapsamında, deniz yollarının güvenliğinin sağlanması, uluslararası deniz trafiği ve ticaretinin kesintisiz sürdürülmesi ile gerilimin tırmanmasını önlemek amacıyla diyalog ve müzakere kanallarının yeniden canlandırılması konularını ele aldı. Görüşmeler, Washington ile Tahran arasındaki gerilimin devam ettiği ve savaşı sona erdirmeye yönelik girişimlerin sonuçsuz kaldığı bir dönemde gerçekleştirildi.

Görüşmeler, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinde yaşanan aksamaların giderek arttığı bir süreçte yapıldı. İran Deniz Kuvvetleri, boğaz yakınlarında deniz mayınına çarpan bir petrol tankerinin daha hasar gördüğünü duyurdu. Böylece son 24 saat içinde hasar gören tanker sayısı dörde yükseldi. İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları Kurumu da bir tankerin saldırıya uğradığını, makine dairesinde yangın çıktığını ve geminin manevra kabiliyetini kaybettiğini bildirdi. Mürettebatın ise kurtarıldığı belirtildi.

Tahran, Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğini aksatmayı sürdürürken Washington da İran'a yönelik deniz ablukasını devam ettiriyor. Umman ise deniz ulaşımının güvenliği konusundaki görüş ayrılıklarının sürdüğü ve savaşı sona erdirmeye yönelik müzakerelerde henüz ilerleme sağlanamadığı bir ortamda diplomatik süreci yeniden canlandırmaya çalışıyor.


ABD-Çin-Rusya zirvesinde Ukrayna’daki çatışma göz ardı edilerek ‘küresel barış’ ele alınacak

Üçlü zirve öncesinde Moskova’daki bir hediyelik eşya dükkanında sergilenen Rusya, ABD ve Çin liderlerini tasvir eden matruşkalar, 16 Kasım 2026 (EPA)
Üçlü zirve öncesinde Moskova’daki bir hediyelik eşya dükkanında sergilenen Rusya, ABD ve Çin liderlerini tasvir eden matruşkalar, 16 Kasım 2026 (EPA)
TT

ABD-Çin-Rusya zirvesinde Ukrayna’daki çatışma göz ardı edilerek ‘küresel barış’ ele alınacak

Üçlü zirve öncesinde Moskova’daki bir hediyelik eşya dükkanında sergilenen Rusya, ABD ve Çin liderlerini tasvir eden matruşkalar, 16 Kasım 2026 (EPA)
Üçlü zirve öncesinde Moskova’daki bir hediyelik eşya dükkanında sergilenen Rusya, ABD ve Çin liderlerini tasvir eden matruşkalar, 16 Kasım 2026 (EPA)

Önümüzdeki perşembe günü gözler Çin’e çevrilecek. ABD, Rusya ve Çin devlet başkanlarının dünya barışını ve stratejik istikrar meselelerini ele almak üzere bir araya geleceği ilk üçlü zirve gerçekleştirilecek. Pekin yönetimi zirveyi ‘eşsiz bir olay’ olarak nitelendirirken, Rusya’daki ve diğer ülkelerdeki analistler, toplantının ‘yeni bir Yalta’nın’ habercisi olabileceğini değerlendiriyor. Bu ifade, İkinci Dünya Savaşı’nın ardından ABD, Sovyetler Birliği ve İngiltere liderlerinin yeni uluslararası düzenin temellerini atmak üzere Yalta'da gerçekleştirdiği toplantıya atıfta bulunuyor.

Üç taraf, Çin’in ev sahipliğinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi kapsamında üçlü toplantı yapılmasını kabul ettiklerini açıklamıştı. Dikkat çeken nokta ise tarafların zirvenin gündemine ilişkin açıklamalarında istikrar, silahların azaltılması ve İran’daki durum da dahil olmak üzere bölgesel anlaşmazlıkların ele alınacağını belirtmeleri oldu. Buna karşılık, şu anda Rusya ile ABD arasındaki görüşmelerin temel gündem maddelerinden birini oluşturan Ukrayna’daki çatışmanın toplantı gündeminde yer almayacağı anlaşılıyor.

scdfrgt
Çin Ticaret Bakan Yardımcısı Li Chenggang, Shenzhen’deki APEC Zirvesi öncesinde basın merkezindeki ekranlarda göründü, 16 Kasım 2026. (AP)

Pekin yönetimi dün yaptığı açıklamada, devlet başkanları Şi Cinping, Donald Trump ve Vladimir Putin’in bu hafta Shenzhen kentinde düzenlenecek ilk üçlü zirvede ‘dünya barışını’ ele alacaklarını duyurdu. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning, üç liderin ‘dünya barışının korunması ve büyük güçler arasındaki ilişkilerde stratejik istikrarın güçlendirilmesi’ konularında derinlemesine bir diyalog gerçekleştireceğini belirterek, görüşmenin ‘tarihî önem taşıyacağını’ ifade etti. Mao Ning ayrıca Pekin, Moskova ve Washington’ın küresel sorunlarla mücadele konusunda ortak sorumluluk taşıdığını, iş birliğinin güçlendirilmesinin küresel istikrara katkı sağlayacağını söyledi.

Ukrayna dosyası gündemde yok

Kremlin’den yapılan açıklamada, Putin’in zirveye hazırlandığı ve APEC Zirvesi kapsamında katılımcı ülkelerin liderleriyle bir dizi ikili görüşme gerçekleştireceği belirtildi. Ancak Kremlin, Rus tarafının bu görüşmelerde gündeme getirmeyi planladığı konulara değinmedi. Özellikle Trump ile yapılacak görüşmenin öne çıktığı geniş kapsamlı temaslara ilişkin açıklamalar, Batı’nın Rusya Devlet Başkanı’nı tecrit etme girişimlerinin başarısız olduğunun vurgulandığı bir dönemde Kremlin açısından özel önem taşıyor gibi görünüyor. Öte yandan ABD’li yetkililer, Trump’ın nükleer silah stoklarının azaltılması konusunu görüşmeyi ve İran’la savaşı gündeme getirmeyi planladığını, ancak Rusya’nın Ukrayna’daki savaşına değinmesinin beklenmediğini belirtti.

dcfvthy
Çin’in güneyindeki Shenzhen kentinde, APEC Zirvesi öncesinde fotoğraf çekilen insanlar (AFP)

Almanya Cumhurbaşkanı Frank-Walter Steinmeier daha önce yaptığı açıklamada, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in yakın zamanda gerçekleştirilen bir toplantıda Ukrayna konusunda üçlü görüşme yapılması fikrinden duyduğu ‘rahatsızlığı’ dile getirdiğini aktarmıştı. Şi’nin, “Bu, Avrupa’ya ait bir anlaşmazlık ve müzakere masasında Avrupalılar da bulunmalı” görüşünü savunduğunu belirtmişti. Almanya Başbakanı Friedrich Merz de başka endişelerini dile getirerek çok sayıda Avrupa Birliği (AB) liderinin, Trump ile Putin arasında Çin’de yapılacak görüşmelerin ‘ikinci bir Anchorage zirvesine’ dönüşmesinden kaygı duyduğunu söyledi. Merz, bu ifadeyle iki lideri bir araya getiren tek zirveye atıfta bulundu. Söz konusu görüşmenin ardından Trump’ın, Rusya’nın Ukrayna konusundaki taleplerini desteklemeye daha açık bir tutum sergilediği görülmüştü. Birkaç gün önce yayımlanan bir haberde, Rusya’nın zirveden Putin’in çıkarlarına hizmet edecek şekilde Ukrayna’da barışa yönelik ortak bir öneriyle sonuçlanmasını güçlü biçimde istediği belirtilmişti. Ancak bu konunun ABD ve Çin liderleri tarafından aynı ölçüde ilgi görmediği anlaşılıyor. Bununla birlikte, konunun zirvede gündeme getirilmesinin beklenmemesi Ukrayna tarafının endişelerini hafifletmedi.

Nükleer silahsızlanma

Nükleer silahsızlanma konusunun ise liderlerin gündemindeki en zorlu başlık olması bekleniyor. Çin’in nükleer cephaneliğinin hızla genişlemesinden rahatsızlık duyan Washington, nükleer silahların sınırlandırılmasına yönelik her türlü anlaşmaya Pekin’in de dahil olmasını talep ediyor. Ancak Çin, nükleer cephaneliğine ilişkin görüşmelere katılmayı kabul etmeden önce ABD ve Rusya’nın sahip oldukları devasa nükleer silah stoklarını azaltmaları gerektiği yönündeki tutumunu defalarca dile getirdi.

sdvbre
Çin’in güneyindeki Shenzhen kentinde, APEC Zirvesi öncesinde fotoğraf çeken insanlar, 16 Kasım 2026 (AFP)

Moskova ile Washington’ın bu konuda da birbirine yakın tutumlar sergilemediği görülüyor. İki ülke daha önce silahların azaltılmasını ve denetlenmesini düzenleyen tüm anlaşma ve antlaşmalardan çekilmişti. Bunların en önemlisi olan Yeni START Antlaşması’nın süresi, tarafların yürürlükte kalmasını sağlayacak bir uzatma mekanizması üzerinde anlaşamaması nedeniyle geçen şubat ayında sona ermişti. Buna rağmen Çin ve ABD dışişleri bakanları birkaç gün önce, ‘barış ve nükleer silahsızlanma gibi hedeflerin ilerletilmesi amacıyla liderler düzeyinde anlamlı görüşmeler yürütülmesinin’ öneminde mutabık kaldı. Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres de dün yaptığı açıklamada, “Liderler gerçek anlamda nükleer silahsızlanmaya bağlı kalırsa bu, dünya için büyük bir başarı olacaktır” dedi. ABD Başkanı daha önce yaptığı açıklamada, “Nükleer silahsızlanma ve İran’daki savaşı sona erdirme girişimi de dahil olmak üzere birçok konuyu ele alacağız” ifadelerini kullanmıştı. Çin ve Rusya, İran ile ayrı ayrı arabuluculuk tekliflerinde bulunmuştu. Pekin yönetimi, askerî operasyonların durdurulmasının ‘en yüksek öncelik’ olduğunu vurguluyor. Çin, ilgili tarafları yeniden müzakere masasına dönmeye ikna etme umuduyla son haftalarda Ortadoğu’nun farklı ülkelerinden liderleri ve diplomatları ağırladı.

Putin zirveye hazırlanıyor

Dikkat çeken bir diğer gelişme ise Putin’in zirve öncesinde Batı’ya yönelik sert eleştirilerde bulunması oldu. Moskova’nın düzenlediği ve çeşitli ülkelerden temsilcileri davet ettiği Yeni Sömürgeciliğin Modern Uygulamalarına Karşı Mücadele Destekçileri Konferansı’na gönderdiği mesajda Putin, “Adil bir uluslararası düzenin inşa edilmesini savunan ülkelerin sayısı giderek artıyor, ancak Batılı ülkelerin sömürgeci emelleri hâlâ bir engel oluşturuyor” ifadelerini kullandı. Putin, “Bir dönem Asya, Afrika ve Latin Amerika halklarına yönelik doğrudan baskı politikalarından vazgeçmek zorunda kalan eski sömürgeci devletler, bu bölgelerdeki ülkelerin ekonomileri üzerindeki kontrollerini sürdürmeye, iç işlerine müdahale etmeye ve dış politikalarını etkilemeye çalışıyor” dedi. Rusya’nın, güç kullanımı ve yaptırımlar da dahil olmak üzere yeni sömürgeciliğin her türlü biçimini kesin bir dille reddettiğini ve kınadığını belirten Putin, “Dünya çoğunluğunu oluşturan ülkelerin egemenliklerini ve bağımsızlıklarını güçlendirme yönündeki hedeflerini bütünüyle destekliyoruz” ifadesini kullandı.

Yeni Avrupa yaptırımları

Diğer taraftan AB, Kremlin’e yönelik yaptırımların kapsamını genişleterek 49 Rus bankasına yaptırım uyguladı. Rusya ile Avrupa ülkeleri arasında sert tartışmaların yaşandığı bir dönemde alınan kararda, “Bankacılık sektörü, Rus hükümetine önemli gelir sağlayan bir ekonomik sektördür” ifadesine yer verildi. Moskova, AB’nin tek taraflı yaptırımlarının hukuka aykırı olduğunu ve Rusya’yı tutumundan vazgeçmeye zorlayamayacağını defalarca dile getirmişti. Rusya Devlet Başkanı daha önce yaptığı açıklamada, Rusya’yı çevreleme ve zayıflatma politikasının Batı’nın uzun vadeli stratejisi olduğunu, yaptırımların ise küresel ekonominin tamamına ağır darbe vurduğunu belirtmişti.

sxdvfbr
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, dün Kremlin’de düzenlenen toplantıda (EPA)

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov dün yaptığı açıklamada, Ukrayna’daki çatışmanın çözümüne yönelik müzakerelerde Avrupa temsilcilerinin tutumunun nasıl bir katkı sağlayabileceği konusunda açıklama beklediklerini söyledi. Moskova’nın Ukrayna konulu müzakere turlarına Avrupalıların katılımını reddetmesi, Avrupa’da geniş çaplı tepkiye yol açmıştı. Peskov, AB’nin Rusya’ya baskı uygulamaya yönelik açıklamalarının, ‘Avrupa’nın Ukrayna konusunda müzakere sürecinin kolaylaştırılmasını fiilen geciktirdiğini gösterdiğini’ savundu. Peskov dün ABD tarafıyla Ukrayna konusunda yürütülen görüşmelerin içeriğini açıklamaktan kaçınırken, “Barış sürecinin uzun ve karmaşık olduğunu, her birinin önemi abartılamayacak çok sayıda ayrıntı içerdiğini defalarca vurguladık. Bu çalışmalar hâlâ devam ediyor” dedi. Rusya Devlet Başkanı’nın yakın zamanda ABD’li temsilcilerle yaptığı görüşmede, Ukrayna’nın NATO üyeliği karşılığında Ukrayna Silahlı Kuvvetleri’nin Donbas’tan çekilmesi konusunun ele alınıp alınmadığı sorulan Peskov, “Barış sürecinin çıkarlarını gözeterek ABD ile aramızda devam eden görüşmelerin ayrıntılarını açıklamanın uygun olmadığı yönündeki tutumumuzu koruyoruz” yanıtını verdi.