Krediler artıyor, mevduatlar değişiyor... Suudi bankalarının finansmanında yeni bir denklem

Fitch yöneticisi Şarku’l Avsat’a konuştu: Bankalar yeterli likiditeye sahip... Kâr marjları üzerindeki baskı 2027’ye kadar devam edecek

Riyad’daki Kral Abdullah Finans Merkezi yakınlarındaki bir yolda seyreden araçlar (AFP)
Riyad’daki Kral Abdullah Finans Merkezi yakınlarındaki bir yolda seyreden araçlar (AFP)
TT

Krediler artıyor, mevduatlar değişiyor... Suudi bankalarının finansmanında yeni bir denklem

Riyad’daki Kral Abdullah Finans Merkezi yakınlarındaki bir yolda seyreden araçlar (AFP)
Riyad’daki Kral Abdullah Finans Merkezi yakınlarındaki bir yolda seyreden araçlar (AFP)

Suudi bankaları, mali yapılarının güçlü olması ve erişebildikleri finansman kaynaklarının çeşitliliğine dayanarak, kredi hacmindeki artışla birlikte ekonomik faaliyetleri finanse etmeyi sürdürüyor. Bununla birlikte, mevduat yapısının değişmesi ve mevduat toplama rekabetinin artması, bu kaynakların ve maliyetlerinin yönetilmesini önemli hale getiriyor. Bankalar, finansman talebini karşılama ile kârlılık marjlarını koruma arasında denge kurmaya çalışıyor.

Bankalar finansman faaliyetlerini sürdürürken kamu ve özel sektör mevduatlarının yanı sıra borçlanma piyasaları ve toptan finansman araçlarını da içeren çeşitli kaynaklardan yararlanıyor. Bu çerçevede, kamu mevduatlarındaki hareketlilik, mevduat yapısı içerisindeki ağırlığı ve bankaların kullanabileceği likiditeyi destekleme potansiyeli nedeniyle bankacılık finansman dengesi açısından özel önem taşıyor. Şirketler, bireyler ve yatırım projelerinden gelen kredi talebinin devam ettiği bu süreçte, finansman kaynaklarının çeşitlendirilmesi ve maliyetlerinin yönetilmesi, kredi hacmindeki artışın sürdürülmesi ve ekonomik faaliyetlerin desteklenmesi açısından temel unsurlar arasında yer alıyor.

xcvfghyj
Arka planda görünen Al Rajhi Bank binası, Riyad (AFP)

Bu gelişmeleri değerlendiren Fitch Ratings’in Bankacılık Sektörü Kıdemli Direktörü Anton Lopatin, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, finansman koşullarının sıkılaşmasına ve maliyetlerin yükselmesine rağmen Suudi bankalarının yeterli likidite seviyelerini koruduğunu söyledi. Lopatin, bu durumun 2026’nın üçüncü çeyreğinde belirginleştiğini belirterek, kredilerin yaklaşık yüzde 2 artmasına karşılık mevduatların yüzde 1,5 gerilediğine dikkat çekti. Bu durumun kredi ve mevduat büyümesi arasında bir açık oluşturduğunu ve bankalar arasında fon çekme rekabetini artırdığını ifade etti.

Lopatin, mevcut koşullar altında bankaların vadeli mevduatlara ve finansal kuruluşlardan ya da diğer bankalardan borçlanmayı veya tahvil ve sukuk ihraçları yoluyla kaynak toplamayı kapsayan toptan finansman piyasalarına daha fazla yöneldiğini belirtti. Bu araçların bankalara ilave finansman kaynakları sağladığını ancak maliyetlerinin geleneksel mevduatlara kıyasla daha yüksek olabileceğini kaydetti. Lopatin, söz konusu gelişmelerin bankacılık sektörünün likidite seviyelerinde bir sorundan ziyade finansman kaynakları ve bunların maliyetleriyle ilgili baskıları yansıttığını vurguladı.

Suudi Arabistan Merkez Bankası (SAMA) verileri, eylül ayında kredi hacminde dikkat çekici bir hızlanma yaşandığını ortaya koyuyor. Banka kredilerinin toplam bakiyesi yaklaşık 35,9 milyar riyal (9,6 milyar dolar) artarak son 16 ayın en yüksek aylık yükselişini kaydetti. Böylece toplam kredi portföyü, yıllık yüzde 7,3’lük büyümeyle yaklaşık 3,5 trilyon riyale (933 milyar dolar) ulaştı. Buna karşılık, yıl başından bu yana kredi genişlemesinin hızı yavaşladı. İlk dokuz ayda kredilerdeki kümülatif artış yaklaşık 204 milyar riyal (54,4 milyar dolar) olarak gerçekleşti. Bu rakam, 2025’in aynı döneminde kaydedilen artışın yaklaşık üçte bir altında kaldı. Söz konusu tablo, bankacılık finansmanındaki büyümenin geçen yıla kıyasla daha yavaş seyrettiğini gösteriyor.

Finansman tarafında ise toplam banka mevduatları eylül sonu itibarıyla aylık yüzde 0,1’lik sınırlı düşüşle yaklaşık 3,076 trilyon riyale (820,3 milyar dolar) geriledi. Buna rağmen mevduatlar yıllık bazda yüzde 4,8 artışını korudu. Ancak çeyreklik karşılaştırma, mevduatlarda yaklaşık yüzde 1,8’lik düşüş yaşandığını ortaya koyuyor. Bu gerilemede en büyük pay kamu mevduatlarına ait oldu. Kamu mevduatları çeyrek boyunca yaklaşık 34,2 milyar riyal (9,1 milyar dolar) azalarak toplam mevduat düşüşünün yaklaşık yüzde 61’ini oluşturdu. Böylece kamu mevduatları yaklaşık 1,008 trilyon riyale (268,8 milyar dolar) geriledi ve toplam banka mevduatlarının yaklaşık üçte birini oluşturdu.

Burada kamu mevduatlarının yalnızca ticari bankalarda tutulan paralardan ibaret olmadığını, kamu kurumlarının SAMA nezdinde bulundurduğu bakiyeleri de kapsadığını belirtmek gerekiyor.

cdfvgthyj

Bu çerçevede Lopatin, kamu kurumlarının SAMA nezdindeki bakiyelerinin üçüncü çeyrek sonu itibarıyla yaklaşık 370 milyar riyale (99 milyar dolar) ulaştığını belirtti. Bu mevduatlardaki hareketliliğin kamu nakit yönetimiyle bağlantılı olduğunu ifade eden Lopatin, söz konusu kaynakların hangi alanlarda değerlendirildiğine bağlı olarak ticari bankaların likidite seviyelerine yansıyabileceğini kaydetti. Kamu mevduatlarının toplam banka mevduatlarının yaklaşık üçte birini oluşturduğuna da dikkat çeken Lopatin, bu nedenle söz konusu mevduatların bankacılık sektörünün önemli finansman kaynaklarından biri olduğunu vurguladı.

Kamu kaynaklarının hareketliliği, bankaların kullanabileceği likiditeyi iki şekilde etkiliyor. İlk olarak, doğrudan ticari bankalarda tutulan kamu mevduatlarının artması veya azalması, bankaların finansmanda dayandığı toplam mevduat hacmini yükseltiyor ya da düşürüyor. İkinci olarak ise SAMA nezdinde bulunan kamu bakiyeleri etkili oluyor. Kamu harcamalarının finansmanına ihtiyaç duyulduğunda bu kaynakların bir bölümünün ticari bankalara aktarılması, bankaların finansman tabanına yeni kaynaklar ekleyebiliyor.

Vadeli mevduatlar artıyor

Buna karşılık, mevduatların yapısı değişti. Vadeli mevduatlar eylül ayında yaklaşık 17,5 milyar riyal (4,7 milyar dolar), yani yüzde 1,3 artarak yaklaşık 1,417 trilyon riyale (377,9 milyar dolar) ulaştı. Böylece bu mevduatların toplam mevduatlar içindeki payı yüzde 46,1’e yükseldi. Buna karşılık vadesiz mevduatlar yüzde 1,4 azalarak yaklaşık 1,405 trilyon riyale (374,7 milyar dolar) geriledi ve toplam mevduatlar içindeki payı yüzde 45,7 oldu.

Yıllık veriler, bu dönüşümün daha da belirginleştiğini ortaya koyuyor. Vadeli ve tasarruf mevduatlarının toplam mevduatlar içindeki payı Eylül 2026 sonunda, bir yıl önceki yüzde 39,3 seviyesinden yüzde 46,1’e yükseldi. Aynı dönemde vadesiz mevduatların payı yüzde 50,4’ten yüzde 45,7’ye geriledi. Böylece vadeli mevduatlar, tutar bakımından vadesiz mevduatları geride bıraktı. Bu durum, mevduat sahiplerinin paralarının daha büyük bir bölümünü getiri sağlayan hesaplarda değerlendirmeye yöneldiğine işaret ediyor.

Bu değişim, finansman maliyetleri açısından da önemli bir anlam taşıyor. Mevduatları korumak ve yeni kaynaklar çekmek isteyen bankaların daha rekabetçi getiriler sunması gerekiyor. Bu durum, bankaların vadesiz mevduatlara dayalı finansmana kıyasla kaynak maliyetlerini artırabiliyor. Bununla birlikte, vadeli ve tasarruf mevduatlarının payındaki artış, finansman maliyetlerinin aynı oranda yükseldiği anlamına gelmiyor. Fiili maliyet, bankaların sunduğu getiri oranlarına, mevduatların vadelerine ve koşullarına bağlı olarak değişiyor.

Riyal ile finansman

Finansman koşullarındaki değişim, Üç aylık Suudi Bankalararası Teklif Oranı (SAIBOR) ile ABD Teminatlı Gecelik Finansman Oranı (SOFR) arasındaki farkın açılmasıyla da kendini gösteriyor. İki piyasa arasındaki finansman koşullarının farklılaştığını ortaya koyan bu fark, Suudi Arabistan’da riyalin dolara sabitlenmiş olması nedeniyle özel önem taşıyor.

Mevcut verilere göre iki oran arasındaki fark yaklaşık 120 baz puana ulaştı. Yerel faiz oranları, iki para birimi arasındaki sabit kur ilişkisi nedeniyle ABD’nin para politikası adımlarından etkilenirken, riyal cinsinden finansmanın maliyeti de yerel piyasadaki likidite düzeyine ve fon talebine bağlı olarak şekilleniyor. Bu nedenle söz konusu farkın açılması, Krallık’taki finansman koşullarının seyrini gösteren önemli bir işaret olarak değerlendiriliyor.

sacdfergv
Riyad’daki bir döviz bürosunda elinde riyal banknotları tutan çalışan (Reuters)

Lopatin, SAIBOR ile SOFR arasındaki farkın açılmasının, kredi büyümesinin mevduat artışını aşmayı sürdürdüğü bir ortamda bankaların riyal cinsinden finansman sağlamak için daha yoğun rekabete girdiğini gösterdiğini belirtti. Ancak bu gelişmenin tek başına bankacılık sistemi üzerinde baskıya veya likidite yetersizliğine işaret etmediğini vurgulayan Lopatin, tablonun mevduat toplama maliyetinin yükseldiğini ve bankaların ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla finansman kaynaklarını çeşitlendirmeye yöneldiğini ortaya koyduğunu ifade etti.

Sınırlı bölgesel etkiler

Bölgesel gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Lopatin, İran’la yaşanan savaşın piyasalardaki dalgalanmaları artırdığını ve bazı dönemlerde toptan finansman piyasalarından kaynak sağlamanın maliyetini yükselttiğini söyledi. Ancak Fitch’in, jeopolitik gelişmelerle doğrudan ilişkilendirilebilecek ölçüde büyük bir sermaye çıkışını Suudi bankalarında tespit etmediğini belirtti.

Lopatin, kamu borçlanma piyasalarında dalgalanmaların yaşandığı dönemlerde dahi bankaların özel tahsisli ihraçlar ve sendikasyon kredileri gibi alternatifler de dahil olmak üzere finansman kaynaklarını çeşitlendirme ve farklı kaynaklara erişme imkânını koruduğunu ifade etti. Bölgesel gelişmelerin bankacılık sektöründeki likidite akışları üzerindeki doğrudan etkisinin sınırlı kaldığını belirten Lopatin, finansman koşullarını daha fazla etkileyen unsurların başında kredi talebindeki artış, mevduat çekme ihtiyacı ve finansman kaynaklarının çeşitlendirilmesinin geldiğini kaydetti.

IMF: Bankacılık sektörünün sağlamlığı

Bu değerlendirmeler, Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) 2026 yılı 4. Madde Konsültasyonu raporunda Suudi Arabistan bankacılık sektörünün durumuna ilişkin tespitleriyle de örtüşüyor. IMF, fazla likiditede azalma ve riyal ile dolar cinsinden faiz oranları arasındaki farkın açılmasının yanı sıra kredi büyümesinin mevduat artışını aşmasına ve finansman ihtiyacının yükselmesine dikkat çekti. Bununla birlikte IMF, bankaların güçlü sermaye yapıları ve rahat likidite seviyeleri sayesinde finansal sağlamlıklarını koruduğunu, olası şoklarla başa çıkabilecek ve finansman faaliyetlerini sürdürebilecek durumda olduklarını vurguladı.

sxdcfrgt
Suudi Arabistan Merkez Bankası (SAMA) logosu (Fotoğraf: Turki el-Ukayli)

Finansal göstergeler de bu değerlendirmeyi destekliyor. IMF verilerine göre, 2025 yılında Suudi bankalarının sermaye yeterlilik oranı yüzde 20,5, birinci kuşak sermaye oranı ise yüzde 18,8 olarak gerçekleşti. Sorunlu kredilerin toplam krediler içindeki payı yaklaşık yüzde 1’e gerileyerek son 10 yılın en düşük seviyesine indi. Likidite tarafında ise likit varlıkların toplam varlıklara oranı yüzde 20,2, kısa vadeli yükümlülüklere oranı ise yüzde 38 olarak kaydedildi.

2027’ye kadar finansman... Daha yüksek maliyetle sürekli büyüme

Bu mali sağlamlık, bankaların ekonomik faaliyetleri finanse etmeyi sürdürmesi için destekleyici bir temel oluşturuyor. Ancak asıl zorluk, kaynak maliyetlerinin yükseldiği ve mevduat toplama rekabetinin arttığı bir ortamda kredi hacmini genişletmeye devam edebilmeleri. Bu çerçevede Lopatin, finansman koşullarındaki sıkılaşmanın Suudi bankalarının ekonomik faaliyetleri ve Vizyon 2030 projelerini finanse etme kapasitesini sınırlamasının beklenmediğini, ancak kârlılık marjları üzerinde daha belirgin etkiler yaratabileceğini söyledi.

Kredi büyümesinin mevduat artışını aşmayı sürdürmesinin bankaları çeşitli seçeneklerle karşı karşıya bıraktığını belirten Lopatin, bunlar arasında fon çekmek için daha rekabetçi getiriler sunulması, piyasalardan sağlanan finansmana daha fazla başvurulması veya kredi büyüme hızının yavaşlatılmasının bulunduğunu ifade etti. Lopatin, kredi büyümesinin önceki seviyelerine kıyasla şimdiden yavaşlamaya başladığına dikkat çekti.

Finansman maliyetlerindeki artışın net faiz marjları üzerinde baskı oluşturabileceğini belirten Lopatin, özellikle bankaların bu artışı her zaman kredi kullananlara yansıtamadığını söyledi. Bunun başlıca nedeninin, kredi değerliliği yüksek müşterileri kazanma konusundaki rekabet olduğunu kaydeden Lopatin, bankaların yeni kredilerin fiyatlandırılmasında daha seçici davranabileceğini ifade etti. Ancak bunun, özel sektörün veya Vizyon 2030 projelerinin finansmanına yönelik geniş kapsamlı kısıtlamalar getirileceği anlamına gelmediğini vurguladı.

Buna karşılık Lopatin, finansman üzerindeki baskıları hafifletebilecek bazı unsurlara da işaret etti. Petrol gelirlerindeki ve üretimdeki artışın kamu harcamalarının yükselmesine ve mevduat hacminin büyümesine yansıması halinde finansman koşullarının rahatlayabileceğini belirtti. Ayrıca, kamu kurumlarının SAMA nezdinde tuttuğu bakiyelerin bir bölümünün ticari bankalara aktarılması, bankalara ilave finansman kaynakları sağlayabilir. SAMA’nın geçici likidite baskılarını yönetmedeki rolü de bu açıdan önem taşıyor.

Bununla birlikte Fitch, finansman koşullarının 2027 yılında da görece sıkı seviyelerde seyretmesini, ancak dönemsel iyileşmeler yaşanabilmesini bekliyor. Lopatin, bu beklentinin temelinde Vizyon 2030 kapsamındaki yatırımlar ve büyük ölçekli projelerle bağlantılı finansman ihtiyaçlarının devam etmesinin bulunduğunu belirtti. Söz konusu projelerin giderek daha fazla kredi kaynağı gerektirdiğine dikkat çekti. Bu koşullarda bankalar, mevduat çekmenin yanı sıra tahvil ve sukuk ihraçlarını ve toptan finansman araçlarını artırarak kaynaklarını çeşitlendirmeyi sürdürecek. Kamu mevduatlarındaki artış veya kredi büyümesinin yavaşlaması baskıları hafifletebilecek olsa da sektörün geçmişteki bol likidite seviyelerine kısa sürede dönmesi beklenmiyor.

Genel olarak Suudi bankaları, güçlü mali yapıları ve çeşitli finansman kanalları sayesinde ekonomiyi finanse etme ve ekonomik dönüşümün gerekliliklerine ayak uydurma kapasitelerini koruyor. Kaynak maliyetlerinin yükselmesine ve mevduat toplama rekabetinin artmasına rağmen bankaların finansman kaynaklarını çeşitlendirebilmesi ve kredi portföylerini yönetebilmesi, değişen koşullara uyum sağlamalarına esneklik kazandırıyor. Böylece bankalar, kredi büyümesini sürdürmek ile kârlılığın devamlılığını sağlamak arasında denge kurmaya çalışırken ekonomik faaliyetleri ve Vizyon 2030 projelerini desteklemeyi de sürdürüyor.



Suudi Arabistanlı gayrimenkul şirketlerinin kârı 1,1 milyar dolara ulaştı

Riyad'da düzenlenen Cityscape Global Fuarı'nda bir katılımcı, iki kişiye gayrimenkul projesinin ayrıntılarını anlatıyor. (Arşiv – SPA)
Riyad'da düzenlenen Cityscape Global Fuarı'nda bir katılımcı, iki kişiye gayrimenkul projesinin ayrıntılarını anlatıyor. (Arşiv – SPA)
TT

Suudi Arabistanlı gayrimenkul şirketlerinin kârı 1,1 milyar dolara ulaştı

Riyad'da düzenlenen Cityscape Global Fuarı'nda bir katılımcı, iki kişiye gayrimenkul projesinin ayrıntılarını anlatıyor. (Arşiv – SPA)
Riyad'da düzenlenen Cityscape Global Fuarı'nda bir katılımcı, iki kişiye gayrimenkul projesinin ayrıntılarını anlatıyor. (Arşiv – SPA)

Suudi Arabistan'da gayrimenkul yönetimi ve geliştirme alanında faaliyet gösteren şirketlerin finansal sonuçları değişkenlik gösterdi. Piyasadaki büyüme ve kalkınma projelerine rağmen şirketlerin kârlılığında operasyonel verimlilik, finansman yönetimi ve likidite belirleyici unsurlar olarak öne çıktı.

Bazı şirketler proje satışları ve operasyonel gelirlerin katkısıyla kârlarını artırırken bazıları gelirlerindeki düşüş ve maliyetlerdeki artış nedeniyle zorlandı. Gayrimenkul arzının genişlemesi ve rekabetin yoğunlaşması da şirketlerin performansları arasındaki farklılığı belirginleştirdi.

Suudi Arabistan Borsası'nda işlem gören gayrimenkul yönetimi ve geliştirme şirketlerinin toplam net kârı, 2026'nın ilk dokuz ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 7 azalarak yaklaşık 1,1 milyar dolara (4,11 milyar riyal) geriledi. Şirketlerin toplam kârı, 2025'in aynı döneminde 1,18 milyar dolar (4,42 milyar riyal) seviyesindeydi. Bazı şirketlerin kârlarını artırmasına karşın diğer şirketlerdeki düşüş ve kaydedilen zararlar, sektörün genel performansını olumsuz etkiledi.

Toplam kârdaki gerilemeye rağmen büyük şirketler yüksek kârlılık seviyelerini korudu. Listenin başında Sinomi Centers, Masar ve Dar Al Arkan yer alırken, Akaria şirketi de söz konusu dönemde kârını önemli ölçüde artırdı. Ancak bu artışta bir defaya mahsus gelirlerin de etkili olması, şirketlerin gelir kaynakları ve finansal sonuçlarının gerçek operasyonel performansla ilişkisi arasındaki farklılığı ortaya koydu.

Söz konusu dönemde sektörün toplam net kârı, geçen yılın aynı dönemindeki 1,18 milyar dolardan 1,1 milyar dolara geriledi. Böylece yaklaşık 82,7 milyon dolarlık (310 milyon riyal) düşüş kaydedildi. Bazı şirketlerin kâr artışı, diğer şirketlerdeki gerilemeyi ve zararları telafi etmeye yetmedi.

Bu performans, Suudi Arabistan gayrimenkul piyasasında, özellikle Riyad'da, geliştirme projelerinin ve arzın genişlediği bir dönemde gerçekleşti. Bu süreçte sermayenin etkin yönetimi, projelerin zamanında tamamlanması ve yatırımların sürdürülebilir gelir ve nakit akışına dönüştürülmesi, şirketlerin kârlılığını artırması ve koruması açısından daha fazla önem kazandı.

En yüksek kâr elde eden şirketler

Sinomi Centers, 2026'nın ilk dokuz ayında elde ettiği yaklaşık 264,8 milyon dolarlık (993,1 milyon riyal) net kârla gayrimenkul şirketleri arasında ilk sırada yer aldı. Ancak şirketin kârı, geçen yılın aynı dönemindeki 317,3 milyon dolara (1,19 milyar riyal) kıyasla yüzde 16,6 geriledi.

Masar, yaklaşık 247,5 milyon dolarlık (927,95 milyon riyal) kârla ikinci sırada yer aldı. Şirketin kârı yıllık bazda yüzde 1,7 arttı. Dar Al Arkan Gayrimenkul Geliştirme Şirketi ise kârını yüzde 12,1 artırarak 210,4 milyon dolara (789 milyon riyal) yükseltti ve üçüncü sırada yer aldı. Şirket, geçen yılın aynı döneminde 187,6 milyon dolar (703,6 milyon riyal) kâr elde etmişti.

XASRFEGTHC
Suudi Arabistan'da Sinomi Centers bünyesinde faaliyet gösteren alışveriş merkezlerinden biri. (Şirketin internet sitesi)

En yüksek kâr elde eden şirketlerin sıralaması, gayrimenkul varlıklarının işletilmesi, alışveriş merkezlerinin yönetimi ve proje geliştirme gibi farklı gelir modellerini yansıtıyor. Gelir getiren gayrimenkul varlıklarına sahip şirketlerin kârları daha çok operasyonel getirilerden etkilenirken, proje geliştirme şirketlerinin finansal sonuçları arsa ve konut satışlarının, projelerin tesliminin ve gelirlerin muhasebeleştirilmesinin zamanlamasına bağlı olarak değişiyor.

Akaria'nın kârında dikkat çekici artış

Suudi Gayrimenkul Şirketi Akaria, söz konusu dönemde kârını en fazla artıran şirketlerden biri oldu. Şirketin net kârı, geçen yılın ilk dokuz ayında kaydedilen 71,6 milyon dolardan (268,5 milyon riyal) yüzde 127,2 artışla yaklaşık 162,6 milyon dolara (609,9 milyon riyal) yükseldi.

Buna karşın şirketin gelirleri yüzde 27,3 azalarak 408 milyon dolardan (1,53 milyar riyal) yaklaşık 293,3 milyon dolara (1,1 milyar riyal) geriledi. Operasyonel kârdaki düşüşle aynı döneme rastlayan bu artışta, şirketin yılın ilk çeyreğinde elde ettiği olağan dışı gelirlerin etkili olduğu değerlendiriliyor.

Bu durum, özellikle projelerin teslim takvimi ve gelirlerin muhasebeleştirilmesinde yaşanan farklılıklar nedeniyle gayrimenkul şirketlerinin finansal performansı değerlendirilirken, tekrarlanmayan kalemlerden kaynaklanan muhasebe kârları ile temel faaliyetlerden elde edilen kârların birbirinden ayrılması gerektiğini ortaya koyuyor.

Mekke İnşaat ve Kalkınma Şirketi yaklaşık 110,8 milyon dolar (415,6 milyon riyal) kâr elde ederek kârını yaklaşık yüzde 9 artırdı. Taybe Yatırım Şirketi'nin kârı ise 61,6 milyon dolar (230,9 milyon riyal) oldu.

Semo Gayrimenkul Şirketi, gayrimenkul geliştirme ve müteahhitlik faaliyetlerinden elde ettiği gelirlerdeki artışın desteğiyle kârını yüzde 1,3 artırarak yaklaşık 29,3 milyon dolara (110 milyon riyal) çıkardı. Retal Kentsel Gelişim Şirketi ise yaklaşık 25 milyon dolar (93,7 milyon riyal) kâr açıkladı.

Buna karşılık Emaar Ekonomik Şehir, Red Sea International, Laden ve Ayan şirketleri zarar kaydetti. Bu şirketlerdeki kayıplar, sektörün toplam kârındaki artışı sınırladı.

Şirketler arasındaki bu farklılık, borsada işlem gören gayrimenkul şirketlerinin iş modelleri ve gelir kaynaklarının birbirinden ayrıldığını gösteriyor. Bazı şirketler arsa ve konut satışlarına dayanırken, diğerleri gayrimenkul varlıklarının ve alışveriş merkezlerinin işletilmesinden ya da proje geliştirme ve inşaat faaliyetlerinden gelir elde ediyor. Bu farklılık, gelirlerin muhasebeleştirilme zamanı ile inşaat ve finansman maliyetlerinin finansal sonuçlar üzerindeki etkisini değiştiriyor. Dolayısıyla aynı sektörde faaliyet gösteren şirketlerin kârlılık seviyeleri de birbirinden ayrışıyor.

Üçüncü çeyrek sonuçları

2026'nın üçüncü çeyreğinde gayrimenkul şirketlerinin toplam net kârı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 16,8 azalarak yaklaşık 402,9 milyon dolara (1,51 milyar riyal) geriledi. Şirketler, 2025'in üçüncü çeyreğinde toplam 484,1 milyon dolar (1,82 milyar riyal) kâr açıklamıştı.

Buna karşılık toplam kâr, çeyreklik bazda iyileşme gösterdi. İkinci çeyrekte 346,7 milyon dolar (1,3 milyar riyal) olan toplam kâr, üçüncü çeyrekte yüzde 16,5 arttı. Bu durum, yıllık bazda baskılar devam etse de son üç ayda finansal sonuçlarda kısmi bir toparlanmaya işaret etti.

DESFVB
Suudi Arabistan'da gayrimenkul geliştirme projeleri ve konut arzı artıyor. (SPA)

Üçüncü çeyrekte sektörün en yüksek kârını yaklaşık 177,8 milyon dolarla (666,9 milyon riyal) Masar elde etti. Şirketin kârı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 29,1 arttı.

Sinomi Centers, 108 milyon dolarlık (404,9 milyon riyal) kârla ikinci sırada yer aldı. Ancak şirketin kârı yıllık bazda yüzde 19,1 geriledi. Dar Al Arkan ise yaklaşık 77,3 milyon dolar (290 milyon riyal) kârla üçüncü sırada yer alırken, kârını yüzde 13,5 artırdı.

Knowledge Economic City'nin (Bilgi Ekonomik Şehri) üçüncü çeyrek kârı yüzde 253 artarak yaklaşık 26,6 milyon dolara (99,7 milyon riyal) yükseldi. Şirket, 2025'in üçüncü çeyreğinde yaklaşık 7,5 milyon dolar (28,2 milyon riyal) kâr açıklamıştı.

Akaria'nın kârı ise yüzde 20,6 azalarak yaklaşık 8,2 milyon dolara (30,9 milyon riyal) geriledi. Şirketin geçen yılın aynı dönemindeki kârı 10,4 milyon dolar (38,9 milyon riyal) seviyesindeydi. Bu gerilemeye üç aylık gelirlerdeki yüzde 10,3'lük düşüş de eşlik etti.

Tameer şirketinin kârı yüzde 73,8 azalarak yaklaşık 10 milyon dolara (37,7 milyon riyal) gerilerken, Al Ramz'ın kârı yüzde 94,1 düşüşle yaklaşık 2,7 milyon dolara (10,1 milyon riyal) indi.

Bazı şirketlerin zararları da sektörün toplam finansal sonuçlarını olumsuz etkiledi. Emaar Ekonomik Şehir'in üçüncü çeyrek zararı yaklaşık 64,3 milyon dolara (241 milyon riyal), Red Sea International'ın zararı ise 8,3 milyon dolara (31,2 milyon riyal) ulaştı.

Performans farklılıkları ve büyümenin önündeki engeller

Gayrimenkul uzmanı Abdullah el-Musa, Suudi Arabistanlı gayrimenkul şirketlerinin 2026'nın ilk dokuz aylık finansal sonuçlarının, sektörde genel bir daralmadan ziyade finansal ve operasyonel performans farklılıklarını yansıttığını belirtti.

El-Musa, toplam kârın yüzde 7 gerilemesine rağmen bazı şirketlerin kâr artışını sürdürmesinin, şirketlerin piyasa koşullarındaki değişikliklere uyum sağlama kapasitelerinin farklı olduğunu gösterdiğini ifade etti. Bu farklılıkta şirketlerin faaliyet alanları, gelir kaynakları ve projelerinin hangi aşamada bulunduğu belirleyici rol oynuyor.

VEF
Mekke'de, Mekke-Cidde kara yolu üzerinde ve 60. Cadde yakınında bulunan Devvarik Meydanı. (SPA)

Şarku'l Avsat'a konuşan El-Musa, borsada işlem gören şirketlerin sonuçları değerlendirilirken gayrimenkul piyasasının genel performansı ile şirketlerin muhasebe kayıtlarına yansıyan kârlarının birbirinden ayrılması gerektiğini vurguladı.

Şirketlerin kârlarının yalnızca gayrimenkule yönelik talep ve işlem hacmine bağlı olmadığını belirten El-Musa, proje uygulama ve teslim takvimlerinin, gelirlerin muhasebeleştirilme zamanının, finansman ve işletme maliyetlerinin yanı sıra olağan dışı gelirlerin de finansal sonuçları etkilediğini kaydetti. Bu tür gelirlerin, operasyonel performansta benzer bir iyileşme yaşanmadan da şirketlerin kârını artırabileceğine dikkati çekti.

El-Musa, şirketlerin farklı iş modellerinin kârlılık düzeylerindeki ayrışmayı açıklayan unsurlardan biri olduğunu belirterek, gelir getiren gayrimenkul varlıklarına sahip şirketlerin düzenli operasyonel gelir elde ettiğini, gayrimenkul geliştirme şirketlerinin sonuçlarının ise proje döngülerine, arsa ve konut satışlarına bağlı olduğunu ifade etti.

Sektörün kademeli bir dönüşümden geçtiğini belirten El-Musa, operasyonel verimlilik, gelir kalitesi ve likidite yönetiminin giderek daha fazla önem kazandığını söyledi. Gayrimenkul portföylerinin büyüklüğü ve projelerin toplam değerinin artık şirketlerin gücünü değerlendirmek için tek başına yeterli olmadığını vurgulayan El-Musa, asıl belirleyici unsurun yatırımları istikrarlı nakit akışına ve sürdürülebilir getirilere dönüştürme kapasitesi olduğunu kaydetti.

2027'de kâr marjları

2027 yılına ilişkin beklentilerini de değerlendiren El-Musa, nüfus artışı, kentsel genişleme, kalkınma projeleri ve konut programlarından kaynaklanan talebin gayrimenkul şirketleri için büyüme fırsatları yaratmayı sürdüreceğini öngördü.

Ancak şirketlerin bu fırsatlardan yararlanabilmesinin mali güçlerine, projeleri hayata geçirme verimliliklerine ve piyasanın ihtiyaçlarıyla tüketicilerin satın alma gücüne uygun ürünler geliştirebilme kapasitelerine bağlı olacağını belirtti.

Özellikle Riyad'da gayrimenkul arzının artmasının aynı zamanda hem fırsat hem de zorluk oluşturduğunu ifade eden El-Musa, arz genişlemesinin seçenekleri artırarak rekabeti güçlendirdiğini, ancak fiyatlar ve bazı gayrimenkul geliştiricilerinin kâr marjları üzerinde baskı yaratabileceğini söyledi. Bu baskının özellikle birbirine benzer ürünlerde veya fiyatları gerçek talep düzeyiyle örtüşmeyen projelerde daha belirgin olabileceğini kaydetti.Verimli çalışan şirketlerin satış hacmini artırarak ve sermaye devir hızını yükselterek kâr marjları üzerindeki olası baskıyı kısmen telafi edebileceğini belirten El-Musa, rekabette öne çıkacak şirketlerin geliştirme portföylerini çeşitlendirebilen, inşaat ve finansman maliyetlerini kontrol altında tutabilen ve projelerini daha kısa sürede tamamlayabilen şirketler olacağını vurguladı.

DC
Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'daki konutlar. (SPA)

El-Musa, finansman ve inşaat maliyetleri, uzun proje geliştirme süreçleri, likidite yönetimi ve projelerin teslim takviminin gayrimenkul şirketlerinin karşı karşıya olduğu başlıca zorluklar olmaya devam edeceğini ifade etti. Bu sorunların özellikle yüksek sermaye yatırımı ve yoğun finansmanla büyüyen şirketleri daha fazla etkileyebileceğini belirtti.

Gayrimenkul piyasasında rekabetin ve fiyatlama disiplininin giderek güçlendiğine işaret eden El-Musa, 2027'nin şirketlerin sürdürülebilir büyüme sağlama kapasiteleri açısından önemli bir sınav olacağını öngördü.

El-Musa, sektörde başarıyı yalnızca en büyük gayrimenkul portföyüne veya en fazla sayıda projeye sahip olmanın belirlemeyeceğini, asıl farkı varlıklarını verimli biçimde geliştiren, piyasanın ihtiyaçlarına uygun ürünler sunan ve yatırımlarını sürdürülebilir nakit akışı ile kâra dönüştürebilen şirketlerin yaratacağını kaydetti.


Suudi Arabistan’dan uyarı: Bölgedeki krizlerin köklü çözümler üretilmeden yönetilmesi felaketle sonuçlanabilir

Manal Rıdvan, İtalya’da düzenlenen Akdeniz Diyaloğu Konferansı kapsamında gerçekleştirilen “Güvenlik Kavramının Yeniden Tanımlanması” başlıklı oturumda konuşurken (Suudi Arabistan Basın Ajansı – SPA)
Manal Rıdvan, İtalya’da düzenlenen Akdeniz Diyaloğu Konferansı kapsamında gerçekleştirilen “Güvenlik Kavramının Yeniden Tanımlanması” başlıklı oturumda konuşurken (Suudi Arabistan Basın Ajansı – SPA)
TT

Suudi Arabistan’dan uyarı: Bölgedeki krizlerin köklü çözümler üretilmeden yönetilmesi felaketle sonuçlanabilir

Manal Rıdvan, İtalya’da düzenlenen Akdeniz Diyaloğu Konferansı kapsamında gerçekleştirilen “Güvenlik Kavramının Yeniden Tanımlanması” başlıklı oturumda konuşurken (Suudi Arabistan Basın Ajansı – SPA)
Manal Rıdvan, İtalya’da düzenlenen Akdeniz Diyaloğu Konferansı kapsamında gerçekleştirilen “Güvenlik Kavramının Yeniden Tanımlanması” başlıklı oturumda konuşurken (Suudi Arabistan Basın Ajansı – SPA)

Suudi Arabistan, bölgedeki krizlerin ve çatışmaların köklü çözümler üretilmeden gelecek yıllar boyunca yönetilmeye çalışılmasının herkes açısından felaketle sonuçlanabileceği uyarısında bulundu. Riyad yönetimi, kendi güvenliğini, Körfez’in güvenliğini ve istikrarını, ayrıca Hürmüz ve Babülmendeb boğazlarının güvenliğini savunmasının bütün dünyanın çıkarlarını korumak anlamına geldiğini vurguladı.

Bu açıklama, Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı'nın müzakere ve barış çabalarından sorumlu danışmanı ve özel temsilcisi Manal Rıdvan’ın, İtalya’nın Napoli kentinde düzenlenen Akdeniz Diyaloğu (MED) Konferansı kapsamında gerçekleştirilen “Güvenlik Kavramının Yeniden Tanımlanması: İran, Boğazlar ve Bölgesel Düzenin Geleceği” başlıklı oturuma katılımı sırasında yapıldı.

Rıdvan, Suudi Arabistan’ın itidalli yaklaşım, caydırıcılık ve diyaloğu bir arada yürüten politikasını sürdüreceğini belirtti. Her ülkenin güvenliğinin komşularının güvenliğiyle bağlantılı olduğu, hiçbir ülkenin güvenliğinin bir başka ülkenin aleyhine sağlanmadığı sürdürülebilir bir bölgesel güvenlik sistemi kurulması çağrısında bulundu.

Böyle bir sistemin, karşılıklı güvenlik garantilerine dayanması gerektiğini vurgulayan Rıdvan, bir çatışma döneminin sona ermesinin ardından daha şiddetli yeni bir çatışmanın başlamasını önleyecek mekanizmaların oluşturulması gerektiğini ifade etti.

Rıdvan, geçici düzenlemelerin uzun vadeli stratejik düzenlemelerle uyumlu olmadığı sürece sonuç vermeyeceğini belirtti. Devletin kontrolü dışında faaliyet gösteren silahlı gruplarla mücadelenin yalnızca güvenlik odaklı değil, siyasi bir perspektifle ele alınması gerektiğini kaydeden Rıdvan, bu grupların ortaya çıkmasına yol açan yerel nedenlerin yanı sıra onları destekleyen ve çıkarları doğrultusunda kullanan taraflarla ilişkilerinin de ele alınması gerektiğini belirtti.

Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkelerinin hedefleri konusunda birlik içinde olduğunu belirten Rıdvan, bu ülkelerin arabuluculuk çabalarını desteklemek, gerilimi azaltmak ve yeni bir savaşın patlak vermesini önlemek amacıyla rollerini eş güdüm içinde yürütmeleri gerektiğini ifade etti. Bunun, güvenin yeniden tesis edileceği bir dönemin önünü açacağını vurguladı.

Bölgesel diyalog ile uluslararası istikrarın birbirinden ayrı düşünülemeyeceğini belirten Rıdvan, bölgede hiçbir gücün hegemonya kurmasına yer olmadığının altını çizdi.

Yemen'deki gelişmeler

Yemen meselesine de değinen Rıdvan, ülkedeki savaşın özünde Yemenliler arasında yaşanan bir çatışma olduğunu ifade etti. Suudi Arabistan’ın, Birleşmiş Milletler yol haritası doğrultusunda siyasi ve ekonomik kanallar üzerinden çözüm çabalarını desteklediğini belirtti.

Rıdvan, konuşmasının sonunda bütün taraflara, herkesin çıkarlarını gözeten kapsamlı ve kalıcı bir çözüme ulaşmak için mevcut fırsatın ortak çabalarla değerlendirilmesi çağrısında bulundu.

Bu çözümün Filistin devletinin hayata geçirilmesini, bölgesel bütünleşmenin sağlanmasını ve küresel ölçekteki jeostratejik dönüşümlere uyum gösterilmesini de kapsaması gerektiğini vurguladı.


Suudi Arabistan, deniz yollarının korunması için uluslararası iş birliğinin önemini vurguladı

Mühendis Velid el-Hureyci, dün Napoli'de düzenlenen “Deniz Güvenliğinin Yeniden Değerlendirilmesi” başlıklı oturumda konuşurken (Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı)
Mühendis Velid el-Hureyci, dün Napoli'de düzenlenen “Deniz Güvenliğinin Yeniden Değerlendirilmesi” başlıklı oturumda konuşurken (Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı)
TT

Suudi Arabistan, deniz yollarının korunması için uluslararası iş birliğinin önemini vurguladı

Mühendis Velid el-Hureyci, dün Napoli'de düzenlenen “Deniz Güvenliğinin Yeniden Değerlendirilmesi” başlıklı oturumda konuşurken (Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı)
Mühendis Velid el-Hureyci, dün Napoli'de düzenlenen “Deniz Güvenliğinin Yeniden Değerlendirilmesi” başlıklı oturumda konuşurken (Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı)

Suudi Arabistan, stratejik deniz geçiş güzergâhlarının korunmasının, etkin bölgesel ve uluslararası iş birliğini gerektiren temel bir öncelik olduğunu vurguladı. Açıklama, dün İtalya'nın Napoli kentinde düzenlenen Akdeniz Diyalogları Konferansı kapsamında gerçekleştirilen “Stratejik Dar Geçitlerin Güvence Altına Alınması ve Deniz Güvenliğinin Yeniden Değerlendirilmesi” başlıklı oturumda yapıldı.

Suudi Arabistan Dışişleri Bakan Yardımcısı Mühendis Velid el-Hureyci oturumda yaptığı konuşmada, deniz geçiş güzergâhlarında yaşanan son gelişmelerin deniz güvenliği, bölgesel istikrar ve küresel refah arasındaki güçlü bağı ortaya koyduğunu belirtti. Kızıldeniz ve Babülmendeb Boğazı'ndan Hürmüz Boğazı'na kadar uzanan stratejik su yollarının güvenliğinin uluslararası toplumun gündeminde önemli bir yer tuttuğuna dikkat çekti.

El-Hureyci, hayati öneme sahip deniz yollarının uluslararası hukuka uygun şekilde güvenli ve açık kalmasını sağlamak amacıyla diplomatik çabalara odaklanılması, gerilimin düşürülmesi ve bölgesel istikrarsızlığın temel nedenlerinin ele alınması gerektiğini vurguladı.

Mühendis Velid el-Hureyci, bölgesel istikrarsızlığın temel nedenlerinin ele alınmasının önemini vurguladı (Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı)

Suudi Arabistan Dışişleri Bakan Yardımcısı, ülkesinin Yemen'de güvenlik ve refahın sağlanmasına yönelik çabalarını sürdürdüğünü belirterek, Yemen topraklarının komşu ülkelere veya uluslararası deniz trafiğine yönelik tehdit oluşturmak amacıyla kullanılmasına yönelik her türlü girişime karşı koymanın önemini vurguladı.

El-Hureyci ayrıca Suudi Arabistan'ın, uluslararası hukuk çerçevesinde topraklarını, halkını ve ulusal çıkarlarını savunma yönündeki meşru hakkını saklı tuttuğunu yineledi.

Mühendis Velid El-Hureyci, Akdeniz Diyalogları konferansının açılışında (Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı)

Öte yandan El-Hureyci, Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan'ı temsilen Akdeniz Diyalogları Konferansı'nın açılışına katıldı.

Uluslararası gündemdeki gelişmelerin ele alındığı konferansta, uluslararası çatışmalar ve bunlara siyasi çözüm bulunmasının önemi, uluslararası güvenlik ve istikrarın güçlendirilmesi için ortak çalışmaların geliştirilmesi ile dünya ülkelerinin ve halklarının karşı karşıya olduğu ticari ve ekonomik sorunlar masaya yatırılıyor.