Altın, piyasaların gerilediği, ekonomik ve jeopolitik kaygıların arttığı dönemlerde yatırımcıların kendisinden beklediği geleneksel rolü artık yerine getiremiyor. Yatırım portföylerine koruma sağlamak yerine, teknoloji hisselerindeki düşüşle eş zamanlı olarak satış baskısına maruz kalan varlıklar arasına katılan sarı metal, güvenli liman ve risk çeşitlendirme aracı olarak geleneksel konumunu sorgulatıyor.
Altın, ocak ayında ons başına 5 bin 595 dolarla tarihi zirvesini görmesinin ardından değerinin yaklaşık üçte birini kaybetti. Dün ons başına 3 bin 742 dolara kadar gerileyen altın, Eylül 2025'ten beri en düşük seviyesini gördü. Şarku’l Avsatın Financial Times gazetesinden (FT) aktardığına göre sarı metal, ABD hisse senedi endekslerinin ekim ayı başında zirveye ulaşmasından bu yana yaklaşık yüzde 10 değer kaybetti. Son haftalarda özellikle teknoloji hisseleri yoğun satış baskısıyla karşı karşıya kaldı.
Bu hareketler dikkat çekici bir çelişkiyi ortaya koyuyor. Zira altın, yatırımcıları normal şartlarda daha güvenli varlıklara yönelten gelişmelerden, yani hisse senedi piyasalarındaki dalgalanmalardan, enflasyon kaygılarından ve kamu borçlarındaki artıştan beklenen desteği göremedi.
Ninety One şirketinin portföy yöneticisi George Cheveley, altının şu anda risklere karşı korunma aracı olmaktan ziyade yüksek riskli bir varlık gibi hareket ettiğini belirtti. Bu durum, küresel koşulların kötüleştiği dönemlerde altının geleneksel performansına ilişkin beklentilerle çelişiyor.
Sarı metal, son yıllarda olağanüstü bir yükseliş kaydetmişti. Ons başına yaklaşık 2 bin dolar seviyesinde bulunduğu 2024 yılının başından, geçtiğimiz ocak ayında ulaştığı tarihi zirveye kadar güçlü bir değer kazancı elde etti. Bu yükseliş başlangıçta merkez bankalarının alımlarıyla desteklenirken, daha sonra borsada işlem gören fonlar (ETF) aracılığıyla piyasaya giren spekülatif yatırımcıların da etkisiyle hız kazandı.
Ancak son düşüş dalgası, bu yükselişin sürdürülebilirliğine ilişkin soru işaretlerini artırdı. Peel Hunt analistleri, altının bu hafta yeni dip seviyeye gerilemesinin belirgin bir tetikleyiciye dayanmadığını değerlendirdi. Özellikle petrol fiyatlarındaki düşüşün ve tahvil getirilerindeki gerilemenin normal şartlarda altını desteklemesi gerektiğine dikkat çektiler. Financial Times'ın aktardığına göre analistler, bu gelişmelere rağmen altındaki düşüşün sürdüğünü belirtti.
Analistler, ons başına 3 bin 800 dolar seviyesinin altına inilmesinin satış dalgasının sert bir aşamaya ulaştığını gösterebileceğini ifade etti. Bazı yatırımcıların yıl sonu yaklaşırken pozisyonlarını kapatıp piyasadan uzaklaşma eğiliminin de bu düşüşte etkili olabileceğini kaydettiler.
Faiz ve likidite baskısı
Altındaki zayıflığın nedenleri yalnızca kâr satışları veya yatırımcıların risk iştahındaki değişimle sınırlı değil. Makroekonomik koşullardaki dönüşüm, özellikle enflasyonun yeniden yükselmesi ve faiz beklentilerinin değişmesi de altın üzerinde baskı oluşturuyor.
Şubat ayında İran'a karşı savaşın başlamasından bu yana enerji piyasalarındaki aksaklıklar ve artan enerji maliyetleri enflasyonist baskıları artırdı. Bu durum, piyasaların faiz beklentilerini yeniden değerlendirmesine ve büyük ekonomilerin yeni bir faiz artırımı dönemine girebileceği yönündeki beklentilerin güçlenmesine yol açtı.
Bu gelişme, yatırımcısına herhangi bir faiz veya getiri sağlamayan altın açısından önemli bir engel oluşturuyor. Faiz oranları ve ABD Hazine tahvillerinin getirileri yükseldiğinde, tahviller ve gelir sağlayan diğer varlıklar daha cazip hale geliyor. Doların değer kazanması da dolar üzerinden fiyatlanan altın üzerinde ilave baskı yaratıyor.
Yatırımcıların devlet para birimlerinin değer kaybına karşı korunmak amacıyla fiziki varlıklara, özellikle altına yöneldiği “para birimlerinin değer kaybı işlemi” (Debasement Trade) olarak bilinen stratejiye yönelik beklentiler de zayıfladı. Bu strateji, özellikle kamu borçlarının ve enflasyon risklerinin yükseldiği dönemlerde doların satın alma gücündeki aşınmaya karşı önlen almayı amaçlıyor.
Dünya Altın Konseyi Piyasa Stratejisti John Reade, bu yıl fiyatlardaki zayıflığın büyük ölçüde yükseliş döneminde kaldıraçlı işlemlerle piyasaya giren Batılı yatırımcı ve spekülatörlerin pozisyonlarını kapatmasından kaynaklandığını söyledi. Ekonomik koşullar değişince bu yatırımcıların hızla piyasadan çıktığını belirtti.
Büyük ekonomilerde enflasyonun yüksek seviyelerde seyretmesine rağmen İran savaşının etkileri, enerji fiyatlarındaki artış ve faiz beklentileri, daha önce altını destekleyen faktörlerin önüne geçti. Reade, para birimlerinin değer kaybına ve dolara bağımlılığın azalmasına yönelik beklentilerin ortadan kalkmadığını, ancak savaşın enflasyon ve para politikası üzerindeki etkileri nedeniyle şimdilik geri planda kaldığını ifade etti.

Yatırım talebinde yavaşlama
Dünya Altın Konseyi verileri, sarı metale yönelik talepte farklı eğilimlerin ortaya çıktığını gösteriyor. Bireysel yatırımcıların külçe ve altın sikkelere ilgisi azalırken, altın destekli yatırım fonlarına para girişleri yeniden başladı. Merkez bankalarının alımları da devam etti.
Konsey, külçe ve altın sikke alımlarındaki yavaşlama nedeniyle 2026 yılı küresel yatırım amaçlı altın talebi artışına ilişkin beklentisini 400 tondan 200 tona indirdi.
Üçüncü çeyrekte bu ürünlere yönelik küresel talep, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 19 azalarak 268 tona geriledi. Yatırımcılar, altının ocak ayında tarihi zirvesini görmesinin ardından yaşanan sert düzeltme sonrasında fiyatların yönünün netleşmesini bekleyerek alım yapmaktan kaçındı.
Buna karşılık, altın destekli borsa yatırım fonları (ETF) yeniden ivme kazandı. Bu fonlara üçüncü çeyrekte 211 tonluk net giriş gerçekleşti ve böylece önceki çeyrekteki para çıkışı tersine döndü. Bu gelişmede yatırımcıların kamu maliyesinin sürdürülebilirliğine ve yükselen enflasyona ilişkin kaygıları etkili oldu.
Merkez bankalarının altın alımları da hızlanarak üçüncü çeyrekte 321 tona ulaştı. Böylece yılbaşından beri toplam alımlar 675 tona yükseldi. Bu rakam, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 6 artış anlamına geliyor ve fiyatlardaki sert dalgalanmalara rağmen resmî talebin sürdüğünü gösteriyor.
Öte yandan, küresel altın takı talebi üçüncü çeyrekte yıllık bazda yüzde 17 azalarak 313 tona geriledi. Bu, Dünya Altın Konseyi'nin veri serisinde söz konusu çeyrek için kaydedilen en düşük seviye oldu. Fiyatların yükselmesi ve hane halkının yaşam maliyetleri üzerindeki baskının devam etmesi, takı talebindeki düşüşte etkili oldu.
Bu veriler, altın piyasasında alım motivasyonlarının birbirinden ayrıştığını ortaya koyuyor. Bireysel yatırımcılar fiyat dalgalanmaları karşısında daha temkinli davranırken, merkez bankaları rezervlerini güçlendirmeyi sürdürüyor ve yatırım fonlarına yeniden para girişi yaşanıyor.
Petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyon kaygılarını artırması ve Ortadoğu'daki savaşın etkisiyle faizlerin yükselebileceği beklentisi de yatırımcısına getiri sağlamayan altın üzerindeki baskıyı artırdı.
Altın, likidite kaynağına dönüştü
Sarı metal üzerindeki baskıyı artıran faktörlerden biri de bazı yatırımcıların hisse senedi piyasalarındaki zararlarını veya yükümlülüklerini karşılamak için altın varlıklarını nakde çevirmek zorunda kalması oldu. Bu durum özellikle yapay zekâ bağlantılı teknoloji hisselerinde dalgalanmaların artması ve borsalarda düzeltme yaşanmasıyla belirginleşti.
Standard Chartered Bank Küresel Emtia Araştırmaları Başkanı Suki Cooper, altının şu anda iki farklı işlev gördüğünü belirtiyor. Bunlardan ilki, yatırımcılara likidite sağlamak. Teknoloji hisselerindeki dalgalanmalar ve borsalardaki düzeltmeler sırasında bu işlev daha belirgin hale geldi. İkincisi ise reel ve nominal tahvil getirilerindeki değişimlere tepki vermesi. Bu getiriler, kısa vadede altın tutmanın maliyetini artırdı.
Bu durum, yatırımcıların karşı karşıya olduğu çelişkinin bir bölümünü açıklıyor. Piyasalarda çalkantı yaşandığında yatırımcıların yöneldiği varlık olması beklenen altın, artık nakit elde etmek veya diğer yatırım pozisyonlarındaki zararları karşılamak amacıyla sattıkları varlıklardan biri haline geldi.
Ayrıca altın ile faiz beklentileri arasındaki geleneksel ilişki de fiyat hareketlerini açıklamakta yetersiz kalıyor. Faiz beklentilerinin gerilediği dönemlerde bile altın zayıf performans göstermeye devam etti. Bu durum yatırımcıların piyasa yönünü değerlendirmesini zorlaştırdı.
BMO Bankası Yönetici Direktörü ve Emtia Analisti Helen Amos, bazı fon yöneticilerinin altının hisse senedi portföylerini çeşitlendirme kapasitesini sorgulamaya başladığını söyledi. Amos, altının hareketlerinin yüksek riskli varlıklarla giderek daha fazla paralellik göstermesinin ve son 12 ayda yaşanan sert dalgalanmaların bu şüpheleri artırdığını belirtti.

Uzun vadeli beklentiler ortadan kalkmış değil
Bununla birlikte, mevcut düşüş altının yatırım aracı olarak cazibesinin sona erdiği anlamına gelmiyor. Merkez bankalarının alımlarını sürdürmesi, Çin başta olmak üzere bazı ülkelerin altın rezervlerini artırma isteği ve ABD kamu borcuyla küresel borçluluk düzeyine ilişkin kaygılar, uzun vadede altını destekleyen yapısal faktörler arasında yer alıyor.
Amos, para birimlerinin değer kaybına karşı korunma amaçlı yatırımların şu anda yavaşladığını, ancak kamu borçlarının artmaya devam etmesi halinde yeniden gündeme gelebileceğini düşünüyor.
Cooper da altının uzun vadeli görünümüne ilişkin iyimserliğini koruyor. Ancak yükseliş ivmesinin yeniden kazanılması için altının piyasalarda likidite kaynağı olarak kullanılmasına yol açan mevcut rolünden çıkması gerektiğini belirtiyor.
Cheveley ise toparlanmanın zaman alabileceğini, ancak talebi destekleyen unsurların varlığını koruduğunu ifade ediyor. Jeopolitik gerilimler, ABD kamu maliyesinin durumu, merkez bankalarının alımları ve Çin başta olmak üzere diğer ülkelerin altın rezervlerini artırma isteği bu faktörlerin başında geliyor.
Dolayısıyla altının karşı karşıya olduğu temel sorun yalnızca düşüşün ne zaman sona ereceğini belirlemekten ibaret değil. Asıl mesele, geleneksel yatırım işlevini yeniden kazanabilmesi. Yıllarca enflasyon, borçluluk ve para birimlerine duyulan güvenin azalmasından beslenen altın, geçici olarak bir korunma aracından likidite kaynağına dönüşmesinin ardından yatırım portföylerini yeniden koruyabileceğini kanıtlamak zorunda.






