Güneş'le ilgili en büyük gizem çözüldü

"Geçen 80 yılda astrofizikçiler bu sorunu çözmeye çalıştı"

Güneş'in plazmadan oluşan ve uzayın milyonlarca kilometre içine kadar uzanan parlak gaz yuvarına "korona" adı veriliyor (NASA)
Güneş'in plazmadan oluşan ve uzayın milyonlarca kilometre içine kadar uzanan parlak gaz yuvarına "korona" adı veriliyor (NASA)
TT

Güneş'le ilgili en büyük gizem çözüldü

Güneş'in plazmadan oluşan ve uzayın milyonlarca kilometre içine kadar uzanan parlak gaz yuvarına "korona" adı veriliyor (NASA)
Güneş'in plazmadan oluşan ve uzayın milyonlarca kilometre içine kadar uzanan parlak gaz yuvarına "korona" adı veriliyor (NASA)

Bilim insanları Güneş'in korona adı verilen dış atmosferini açıklanamayacak derecede sıcak kılan etmeni sonunda bulduklarını söylüyor.

Bilim camiası onlarca yıldır koronanın 1 milyon derecenin üzerindeki sıcaklıklara nasıl ulaştığını açıklamaya çalışıyor. Zira Güneş'in yüzeyi 6 bin derece.

Korona katmanın yıldızın içindeki ısı kaynağından daha uzakta olması nedeniyle aslında daha soğuk olması gerektiği düşünülüyor.

Bu durum, uzun zamandır Güneş'le ilgili en büyük gizem olarak görülüyor.

Diğer yandan Avrupa liderliğinde işletilen Güneş gözlem aracı Solar Orbiter'in yeni gözlemleri, bu gizemli ısınmanın arkasında ne olabileceğine dair ipuçları verdi.

Uzay aracının Güneş tarafından yayılan yüksek enerjili ultraviyole ışığı algılayan EUI adlı kamerası tarafından çekilen görüntüleri inceleyen bilim insanları, yıldızın yüzeyinde dönen ve hızlı hareket eden küçük ölçekli manyetik dalgalar keşfetti.

Hesaplamalara göre bu hızlı salınımlı dalgalar atmosferdeki yüksek sıcaklığı açıklayabilecek kadar enerji üretiyor.

Bilim insanları önceki senelerde daha yavaş manyetik dalgalar saptamıştı. Ancak bunlar Güneş yüzeyi ve dış atmosfer arasındaki muazzam sıcaklık farkını açıklamaya yetecek kadar enerji üretmiyordu.

Belçika'daki Leuven Katolik Üniversitesi'nden Tom Van Doorsselaere, "Geçen 80 yılda astrofizikçiler bu sorunu çözmeye çalıştı" diye konuştu.

Aynı zamanda hakemli bilimsel dergi Astrophysical Journal Letters'da yayımlanan çalışmanın ortak yazarı olan fizikçi, sözlerini şöyle sürdürdü:

Artık koronanın manyetik dalgalar tarafından ısıtılabileceğine dair giderek daha fazla kanıt ortaya çıkıyor. 

 

Independent Türkçe, Space, Transcontinental Times



Sovyetler'den kalma uydu Dünya'ya meteor gibi çarpabilir

Sovyet Venera projesine özel posta pulu (Wikimedia Commons)
Sovyet Venera projesine özel posta pulu (Wikimedia Commons)
TT

Sovyetler'den kalma uydu Dünya'ya meteor gibi çarpabilir

Sovyet Venera projesine özel posta pulu (Wikimedia Commons)
Sovyet Venera projesine özel posta pulu (Wikimedia Commons)

Vishwam Sankaran Bilim ve Teknoloji Muhabiri 

Bir uydu takipçisi, Venüs'e iniş yapabilecek dayanıklılıkta tasarlanan yarım tonluk Sovyet uzay sondasının iki hafta içinde Dünya'ya geri döneceği ve meteor gibi "sert düşebileceği" uyarısında bulundu.

1972'de fırlatılan uzay aracı hiçbir zaman Dünya'nın yörüngesini geçemedi ve kalıntıları 50 yılı aşkın süredir gezegenin etrafında dönüyor.

Sonda, 10 Mayıs civarında alevler içinde Dünya'ya geri düşmeye başlayacak.

Hollandalı uydu takipçisi Marco Langbroek blog yazısında, "Bundan yaklaşık 2 hafta sonra, alışılmadık bir kontrolsüz yeniden giriş gerçekleşecek: Başarısız bir Sovyet Venera görevinden 53 yıllık iniş kapsülü Dünya yörüngesinde sıkışıp kaldı" dedi.

Uzay sondasının yeniden giriş sırasında yanma ihtimali az da olsa var ancak Venüs'e inişe dayanmak üzere inşa edildiği için bu pek olası görünmüyor.

Delft Teknoloji Üniversitesi'nde uzay durumsal farkındalığı dersi veren Dr. Langbroek, "Bu, Venüs atmosferinden geçerken hayatta kalmak üzere tasarlanmış bir iniş aracı olduğundan, Dünya atmosferine yeniden girişte ve çarpışmada sağlam kalması mümkün" dedi.

Uzay aracı paraşütle donatılmış olsa da bu paraşüt çalışır durumda olmayabilir.

Dr. Langbroek, Popular Science'a "Eğer yeniden girişten sağ çıkarsa, sertçe düşecektir" diye konuştu.

Dr. Langbroek, yaklaşık 1 metre genişliğinde ve 500 kg'ın biraz altında ağırlığa sahip sondanın atmosfere yeniden girebileceğini ve saatte yaklaşık 250 km hızla Dünya'ya çarpabileceğini, bunun da meteor çarpmasına benzer riskler oluşturduğunu söyledi.

Casus uydu, meteor ve asteroitleri izleyen öğretim görevlisi, "Söz konusu riskler özellikle yüksek olmasa da sıfır da değil" dedi.

Düşen sondanın ne zaman ve nereye çarpabileceği belirsizliğini koruyor.

Dr. Langbroek, "51,7 derecelik yörünge eğimiyle, yeniden giriş 52 Kuzey ve 52 Güney enlemleri arasında herhangi bir yerde gerçekleşebilir" dedi.

Bu, Birleşik Krallık kadar kuzeyden Yeni Zelanda kadar güneye herhangi bir yer olabilir.

Gök cismi takipçisi, "Mevcut modellememize göre yeniden giriş, aşağı yukarı 10 Mayıs civarında gerçekleşecek" dedi.

Geçen birkaç ay boyunca, model sürekli 9-10 Mayıs 2025'ten civarında yeniden girişe işaret ediyor.

İzleyiciler daha fazla veri toplamak ve ne zaman ve nereye çarpabileceğini belirlemek için uzay sondasını gözlemlemeyi sürdürüyor.

Dr. Langbroek, "Yeniden giriş tarihindeki belirsizlik, gerçek yeniden girişe yaklaştıkça azalacak ancak o gün bile belirsiz oranı hâlâ yüksek olacak" dedi.

Independent Türkçe, independent.co.uk/space