10 bin yılda bir görülen uzay patlaması Dünya'nın atmosferini sarstı

Rekor kıran gama ışını patlaması muhtemelen çökerek kara deliğe dönüşen devasa bir yıldızdan kaynaklanmış

(Reuters)
(Reuters)
TT

10 bin yılda bir görülen uzay patlaması Dünya'nın atmosferini sarstı

(Reuters)
(Reuters)

Yeni bir araştırma, uzaydaki ve 10 bin yılda bir görülen güçlü radyasyon patlamasının geçen yıl Dünya'nın üst atmosferini sarstığını ortaya koydu.

Rekor parlaklıktaki ve uzun süreli gama ışını patlaması (GRB) muhtemelen çökerek kara deliğe dönüşen devasa bir yıldızdan kaynaklandı. Patlama GRB 221009A diye adlandırılıyor ve daha yaygın olarak da Tüm Zamanların En Parlağı (Brightest of All Time/BOAT) deniyor.

Nature Communications adlı bilimsel dergide salı günü yayımlanan yeni bir çalışmaya göre, Dünya'dan yaklaşık 2,4 milyar ışık yılı uzakta meydana gelen ve geçen yıl 9 Ekim'de gezegene çarpan patlama, üst iyonosferde değişikliklere yol açmış olabilir.

Aralarında İtalya'daki L'Aquila Üniversitesi'nden isimlerin de bulunduğu araştırmacılar, Dünya'nın üst iyonosferindeki elektrik alanında (gezegenin yüzeyinden yaklaşık 500 km yükseklikte) meydana gelen büyük değişimlerin güçlü GRB'den kaynaklanmış olabileceğini söyledi.

İyonosferi gözlemleyen uydulardan ve yer istasyonlardan elde edilen veriler, Dünya'nın üst iyonosferindeki elektrik alanında büyük bir değişim olduğunu ortaya koydu.

Bilim insanları çalışmada, "İyonosferin üst kısmındaki (507 km) iyonosferik elektrik alanında güçlü iyonosferik iletkenlik değişimi kaynaklı büyük bir değişim tespit edildi" diye yazdı.

Araştırmacılar bu iki değişikliğin de GRB 221009A'yla ilişkili olduğunu buldu.

GRB patlaması yaklaşık 7 dakika sürdü ve bilim insanları bunun etkilerinin ilk saptamanın ardından 10 saatten fazla bir süre boyunca tespit edilebilir olduğunu söyledi.

Önceki çalışmalar, iyonosferin stabilitesinin gezegendeki yaşamın dayanıklılığı ve evriminde kilit bir rol oynadığını öne sürmüştü.

Örneğin, Dünya'nın bu bölümlerindeki kimyasal değişikliklerdeki ani bir artış, gezegenin koruyucu ozonunu küresel boyutta tüketerek daha fazla insanı ve yaşam formunu kansere neden olan UV radyasyonuna maruz bırakabilir.

Yaklaşık 7 bin GRB üzerinde yapılan yeni bir analiz, BOAT'un şimdiye kadar görülenlerden 70 kat daha parlak olduğunu gösteriyor. Böylesine nadir görülen güçlü bir radyasyon patlaması her 10 bin yılda bir meydana gelebiliyor.

GRB'nin Dünya'nın alt iyonosferi üzerindeki etkileri bilim insanları tarafından biliniyor olsa da, üst iyonosferdekilerin daha önce gözlemlenmediği belirtiliyor.

Bu bağlamda yeni çalışma kozmik patlamaların, bu katmanı bozan ve Dünya'daki yaşamı etkileyen yüksek enerjili radyasyon patlamaları üretebileceğine dair endişeleri artırıyor.

Araştırmacılar, saldıkları enerjik parçacıkları iyonosferle anormal etkileşime girebileceğinden GRB'lerin Dünya'da bozulmalara neden olabileceğini söyledi.

Independent Türkçe



Apple, Vision Pro gözlükleri nihayet ABD dışında da satışa çıkarıyor

Fotoğraf: Reuters
Fotoğraf: Reuters
TT

Apple, Vision Pro gözlükleri nihayet ABD dışında da satışa çıkarıyor

Fotoğraf: Reuters
Fotoğraf: Reuters

Apple, Vision Pro başlığını nihayet başka ülkelerde de satışa sunacak.

Şirket bu duyuruyu, başlığa güç veren VisionOS işletim sisteminin ilk büyük yazılım güncellemesini açıklarken yaptı.

Güncellemeler, Apple'ın geçen yıl Dünya Geliştiriciler Konferansı etkinliğinde başlığı piyasaya sürmesinden bir yıl sonra geldi. Vision Pro ilk olarak şubatta ABD'de piyasaya sürülmüştü.

Apple, başlığın 8 ülkeye daha geleceğini söyledi. Birleşik Krallık'taki (BK) fiyatı ABD'deki dolar fiyatıyla aynı olacak: 3 bin 499 sterlin (yaklaşık 145 bin TL).

Bu uluslararası dağıtım 28 Haziran'da Çin, Japonya ve Singapur'da başlayacak. Ardından başlık 12 Temmuz'da Avustralya, Kanada, Fransa, Almanya ve BK'ye gelecek.

Vision Pro, uygulamaları ve yazılımı gerçek dünyanın üzerine, kullanıcının gözlerinin önüne yerleştiren ve kullanıcının gözleri, elleri ve sesiyle kontrol edilen bir başlık halindeki giyilebilir bir bilgisayar.

Başlıkta dahili hoparlörler bulunuyor ve ayarlanabilir bir kafa bandı kullanılarak takılıyor, bir kabloysa cihazdan kullanıcının cebine yerleştirilen bir pil takımına uzanıyor ve kullanıcıların bunu takarken hareket etmesini sağlıyor.

Apple, cihazın eğlence ve oyun alanlarında daha etkileyici deneyimler sunmanın yanı sıra kullanıcıların çalışabileceği ve başkalarıyla etkileşime geçebileceği yeni bir platform olarak tasarlandığını söylüyor.

Apple CEO'su Tim Cook konuyla ilgili şöyle konuştu: 

Apple Vision Pro'ya gösterilen ilgi olağanüstü ve uzamsal bilişimin büyüsünü dünya çapında daha fazla müşteriyle buluşturacağımız için çok heyecanlıyız. İster uygulamalar için sonsuz bir tuvalle çalışıp işbirliği yapmak, ister değerli anıları üç boyutlu olarak yeniden yaşamak, ister türünün tek örneği bir kişisel sinemada dizi ve film izlemek, ister hayal gücüne meydan okuyan yepyeni uzamsal deneyimlerin tadını çıkarmak olsun, daha fazla insanın imkansızın mümkün hale geldiğini görmesi için sabırsızlanıyoruz.

Apple, şubatta ABD'de piyasaya sürülmesinden bu yana Vision Pro için 2 binden fazla uygulamanın piyasaya sürüldüğünü ve 1,5 milyon iPhone ve iPad uygulamasının da başlıkla uyumlu olduğunu söylüyor.

Ajanslardan da yararlanılmıştır

Independent Türkçe