Teknoloji yarışı beyne taşındı, hedef; düşünceleri harekete geçirmek

Elon Musk'ın beyin çipi geliştiren şirketi Neuralink ile Bill Gates ve Jeff Bezos'un yatırımcıları olduğu Synchron'un çalışmalarıyla felçli hastaların düşünceleriyle aktiviteler yapmasını hedefleyen beyin çipi teknolojisinde yarış hızlanıyor.

Teknoloji yarışı beyne taşındı, hedef; düşünceleri harekete geçirmek
TT

Teknoloji yarışı beyne taşındı, hedef; düşünceleri harekete geçirmek

Teknoloji yarışı beyne taşındı, hedef; düşünceleri harekete geçirmek

Neuralink'in beyin çipi yerleştirilen felçli hasta Noland Arbaugh'un satranç oynadığı anları X'teki canlı yayınında paylaşmasıyla çip teknolojisinde gelinen son nokta, tüm dünyada geniş yankı uyandırdı.

Musk ve bir grup nörolog tarafından 2016'da kurulan Neuralink, beyne yerleştirilecek mikroçipler sayesinde felç ve körlük gibi nörolojik rahatsızlıkları tedavi etmeyi ve engelli kişilerin hayat kalitesini artırmayı hedefliyor.

Neuralink projesi adım adım ilerledi

Proje kapsamında şirket, insan beynine bir madeni para büyüklüğünde çip yerleştiriyor. Saç telinden 20 kat daha ince teller vasıtasıyla beyinle bağlantı kuran bu çiple beyinsel aktiviteler izlenerek araştırmacıların kullanabileceği bilgisayarlara aktarılabiliyor.

Neuralink çalışmalarında en büyük gelişmelerden biri 2020 yılında yaşandı. Musk, 2020 yılında sosyal medya adresinden yaptığı bir paylaşımda çipin Gertrude adı verilen bir domuzun beynine yerleştirildiğini söylemişti. Bu operasyon sonucunda Gertrude'un beyinsel aktiviteleri çip aracılığıyla takip edilebilmişti.

2021 yılında şirket, çalışmalarını bir adım daha öteye götürerek çiple Pager isimli bir maymun üzerinde deney yaptı. Pager beyin sinyalleri yardımıyla bilgisayar oyunu oynayarak tüm dünyanın ilgisini çekmeyi başarmıştı.

Musk'ın çipleri ilk defa insan beyninde

Şirket için en büyük kırılmalardan biri de çiplerin insanlar üzerinde kullanımına izin veren onayın alınması oldu.

Neuralink, çiplerin 2023 yılında insanlar üzerinde denenmesine başlanması için ABD Gıda ve İlaç İdaresinden (FDA) onay aldığını duyurdu.

2024'ün mart ayına gelindiğinde ise insan deneylerinde bugüne kadarki en büyük gelişme yaşandı. 8 yıl önce kaza geçirdikten sonra elleri ve ayakları felç kalan Arbaugh, beynine yerleştirilen çip sayesinde satranç oynamayı başardı.

Neuralink, hastanın satranç oynadığı anları X sosyal medya platformundaki canlı yayınında paylaştı. Videoda, Arbaugh'un düşünce yoluyla dizüstü bilgisayarının imlecini hareket ettirdiği ve satranç oynadığı görülüyor.

Beyin çiplerine uzanan gelişmelerin tarihçesi

Beyin-bilgisayar teknolojilerine dair gelişmeler son yıllarda hızını artırsa da bu alandaki çalışmalar geçmişe uzanıyor.

İtalyan fizikçi ve biyolog Luigi Galvani, 1780 yılında ölü kurbağaların kaslarının bir elektrik kıvılcımı kullanılarak uyarılabileceğini keşfetti. Alman nörolog Edward Hitzig ve Alman fizyolog Gustav Fritsch ise 1870'te bir köpeğin beyninin belirli bölümlerinin elektriksel olarak uyarılması yoluyla kas hareketlerine neden oldu.

1874'te de ABD'li doktor Roberts Bartholow, kafasında delik olan bir kadının beyninde elektriksel uyarıyla deneyler gerçekleştirdi.

1924 yılında ise önemli bir gelişme yaşandı ve Alman psikiyatr Hanns Berger ilk kez insan beynindeki elektriksel aktiviteyi kaydetmek için elektroensefalografiyi (EEG) kullandı. Berger'in geliştirdiği EEG, beyinde bulunan sinir hücrelerinin ürettiği elektriksel dalgaları kaydetti. Berger'in beyin dalgalarından alfa dalgasının da kaşifi olması nedeniyle bu dalga Berger Dalgası olarak da isimlendirildi.

Felçli hastaların hayat kalitesini yükseltmeyi hedefliyor

1969 yılında ses hissini yeniden sağlamak ve sinirsel implantların olanaklarını ortaya koymak amacıyla ilk biyonik kulak uygulaması yapıldı.

1996'da felçli bir hastaya, bilgisayar imlecini kontrol etmesini sağlayan nörotrofik elektrotlar yerleştirildi. 2004 yılında beyin-bilgisayar teknolojilerinin geliştirilmesine odaklanan BrainGate araştırma programı kapsamında, felçli bir hastanın beynine yerleştirilen çip ile robot kolu hareket ettirmesi sağlandı.

Beyin çipleriyle ilgili çalışmalar, Elon Musk'ın 2016'da Neuralink'i kurmasıyla daha fazla gündeme gelmeye başladı.

Felçli Noland Arbaugh'un beyin çipiyle çeşitli aktiviteler yapmasını sağlayan Neuralink, bu alandaki çalışmalarını hızla devam ettiriyor.

Gates ve Bezos'un desteklediği şirket çalışmalarını sürdürüyor

Teknolojinin diğer alanlarındaki rekabet, beyin-bilgisayar teknolojilerinde de yaşanıyor. Microsoft'un kurucusu Bill Gates ile Amazon'un kurucusu Jeff Bezos'un yatırımcıları arasında yer aldığı ABD merkezli Synchron şirketi de nöroteknoloji alanında çalışmalar yürütüyor.

Synchron, düşünceyle çeşitli aktivitelerin yapılmasını sağlamak amacıyla geliştirdiği beyin implantlarını birçok hastaya yerleştirdi. Şirket, geniş çaplı bir deney için hazırlıklarını sürdürüyor.

Uzmanların bir kısmı bu alanda yapılan çalışmaların ileri seviyede olmasa da önemli olduğunu belirtirken, bazı uzmanlar ise geliştirilen beyin çiplerinin uygulanmasında yaşanacak problemlere işaret ederek şirketlerin bu alanda nihai bir ürün ortaya koymaktan uzak olduğunu ifade ediyor.



Elon Musk en büyük süper bilgisayarı yapmak için harekete geçti

Elon Musk'ın şirketi xAI, misyonunun "evrenin gerçek doğasını anlamak" olduğunu belirtiyor (Reuters)
Elon Musk'ın şirketi xAI, misyonunun "evrenin gerçek doğasını anlamak" olduğunu belirtiyor (Reuters)
TT

Elon Musk en büyük süper bilgisayarı yapmak için harekete geçti

Elon Musk'ın şirketi xAI, misyonunun "evrenin gerçek doğasını anlamak" olduğunu belirtiyor (Reuters)
Elon Musk'ın şirketi xAI, misyonunun "evrenin gerçek doğasını anlamak" olduğunu belirtiyor (Reuters)

Elon Musk'ın bugüne kadarki en büyük süper bilgisayarı yapmayı planladığı bildirildi. Milyarder, bilgisayarın yapay zeka sohbet botu Grok'u geliştirmek üzere üretileceğini söyledi. 

Musk'ın yapay zeka şirketi xAI'ın geliştireceği bilgisayarda Nvidia H100 çipleri kullanılacak. 

Teknoloji odaklı yayın yapan Information'ın dün aktardığı üzere Musk, yatırımcılara bu ay yaptığı açıklamada bu çiplerin meydana getirdiği GPU (grafik işlem birimi) kümesinin, mevcut bilgisayarların "en az 4 katı" büyüklüğe sahip olacağını öne sürdü.

Musk geçen ay Grok 2'nin 20 bin adet Nvidia H100 GPU gerektirdiğini ve üçüncü sürümde muhtemelen 100 bin tane kullanılacağını söylemişti. Sohbet botunun halka açık mevcut sürümü Grok 1.5 adını taşıyor.

Yapay zeka alanında OpenAI, Google ve Meta gibi teknoloji devleriyle yarışan xAI'ın, yüksek talepten dolayı bu kadar çipi temin edip edemeyeceği belli değil.

Information, teknoloji milyarderinin yeni süper bilgisayarın 2025'in sonbaharında faaliyete geçmesi için bizzat kolları sıvadığını da aktardı. Bu devasa bilgisayarın yapımında xAI'ın, yazılım şirketi Oracle'la işbirliği kurması bekleniyor.

Elektrikli araç üreticisi Tesla'nın patronu Musk, süper bilgisayarın "bilişimin gigafactory'si" olacağını da söyledi. Bir milyara karşılık gelen ölçüm birimi "giga"dan türeyen gigafactory terimini Musk ortaya atmıştı ve artık büyük ölçekte elektrikli araç bataryası üreten bütün fabrikalar için kullanılıyor.    

Geçen yıl kurulan xAI'ın sohbet botu Grok halihazırda premium X (Twitter) üyeliğine sahip kullanıcılara açık. Ayrıca yapay zeka aracı, Musk'a ait sosyal medya platformundaki verilere erişebiliyor. 

OpenAI'ın ortak kurucularından Musk, 2018'de şirketten ayrılmış ve daha sonra CEO Sam Altman'ın yönetimindeki kurumun kâr odaklı yaklaşımından rahatsız olduğunu dile getirmişti. 

Teknoloji milyarderi, kâr amacı gütmemeye yönelik misyonundan kaydığı suçlamasıyla OpenAI'a bu yıl martta dava açmıştı. ChatGPT'nin yaratıcısı bu iddiaların "kurmaca" olduğunu ve Musk'ın şirketin başarısını "kendisine mal etmek istediğini" öne sürmüştü.

Independent Türkçe, Reuters, France 24, CNN