Küresel teknik arızaya ilişkin en önemli 4 soru

Ne oldu, neden oldu, bu bir siber saldırı mı ve kimler etkilendi?

Yolcular Washington DC'deki Ronald Reagan Havalimanı'nda müşteri hizmetleri ve biletleme kuyruklarında, 19 Temmuz 2024 (AFP)
Yolcular Washington DC'deki Ronald Reagan Havalimanı'nda müşteri hizmetleri ve biletleme kuyruklarında, 19 Temmuz 2024 (AFP)
TT

Küresel teknik arızaya ilişkin en önemli 4 soru

Yolcular Washington DC'deki Ronald Reagan Havalimanı'nda müşteri hizmetleri ve biletleme kuyruklarında, 19 Temmuz 2024 (AFP)
Yolcular Washington DC'deki Ronald Reagan Havalimanı'nda müşteri hizmetleri ve biletleme kuyruklarında, 19 Temmuz 2024 (AFP)

Küresel bir teknik arıza dün (Cuma) pek çok sektörün faaliyetlerini sekteye uğratarak, uçuşların ve hava trafiğinin aksamasına, bazı TV kanallarının yayın yapamamasına ve bankalardan sağlık sistemlerine kadar her şeyin kesintiye uğramasına neden oldu. Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığına göre işte en önemli dört soru...

Ne oldu?

CrowdStrike, piyasa değeri yaklaşık 83 milyar dolar olan bir Amerikan siber güvenlik şirketidir. Web sitesine göre, dünya çapında 20.000'den fazla abonesi vardır.

CrowdStrike tarafından dün müşterilerine gönderilen bir bildirime göre, yaygın olarak kullanılan Falcon Sensor yazılımı Microsoft Windows işletim sisteminin çökmesine ve gayri resmi olarak “Ölümün Mavi Ekranı” olarak bilinen mavi ekran görüntülenmesine neden oldu.

Bu bir siber saldırı mı?

CrowdStrike CEO'su George Kurtz, sosyal medya sitesi X'te yaptığı paylaşımda, şirketin sorunu çözdüğünü belirterek “bu bir güvenlik olayı ya da siber saldırı değildir” açıklamasında bulundu.

Bununla birlikte, “mavi ölüm ekranı” bilgisayarların güncellenmeden önce yeniden başlatıldığında çökmesine neden olduğundan, etkilenen sistemleri uzaktan düzeltmenin ne kadar kolay olacağı belirsizdir.

İngiltere merkezli siber güvenlik danışmanlık şirketi BonDefend'den Daniel Card, “Bu durumda cihazlar otomatik olarak güncellenemez, bu da insan müdahalesi gerektiği anlamına gelir” dedi.

Birleşik Krallık istihbarat teşkilatının Ulusal Siber Güvenlik Merkezi'nin eski başkanı Ciaran Martin, sorunun boyutunun çok büyük olduğunu söyledi.

Arıza neden meydana geldi?

Geçtiğimiz yirmi yıl boyunca, hükümetler ve işletmeler birbirine bağlı bir dizi teknoloji şirketine giderek daha fazla bağımlı hale geldi. Bu durum, COVID-19 salgınıyla birlikte hız kazandı.

Uzmanlar, yaşanan aksaklıkların dünya genelinde internete olan bağımlılığın artmasının tehlikelerine dikkat çektiğini belirtiyor.

Bilgisayar ağlarını bilgisayar korsanlığına karşı korumak için bazı şirketler, bilgisayar ağına bağlanan ve bilgisayar ağıyla bilgi alışverişinde bulunan fiziksel cihazlar olan ağ “uç noktaları” üzerinde çalışan bir sistem olan Endpoint Detection and Response (EDR) olarak bilinen bir siber güvenlik ürünü kullanmakta.

CrowdStrike gibi şirketler EDR ürünlerini potansiyel dijital saldırılara karşı erken uyarı sistemleri olarak kullanmakta, virüs taraması yapmakta ve bilgisayar korsanlarının kurumsal ağlara yetkisiz erişim sağlamasını engellemektedir.

Ancak mevcut çökmede, CrowdStrike'daki bir özellik, Windows işletim sistemindeki bir şeyle çakışıyor gibi görünüyor ve bu, sistemlerin yeniden başlatıldıktan sonra bile çökmesine neden oluyor.

Card’ın açıklaması: "Bulut bilişime geçiş ve CrowdStrike gibi şirketlerin büyük pazar paylarına hakim olmasıyla birlikte, yazılımları dünya çapında milyonlarca bilgisayarda çalışıyor"

Aksamadan kimler etkilendi?

Küresel teknik aksama, İspanyol havalimanları, ABD havayolları, medya kuruluşları ve Avustralya bankaları da dahil olmak üzere dünya çapında çeşitli sektörlerdeki operasyonları etkiledi.

Avustralya, Yeni Zelanda ve bazı ABD eyaletlerinin hükümetleri sorunlarla karşı karşıya kalırken, American Airlines, Delta Air Lines, United Airlines ve Allegiant Air teknik arızaları gerekçe göstererek uçuşlarını askıya aldı.

Birleşik Krallık'ta ülkenin ana haber kanallarından Sky News, hizmet yeniden sağlanana kadar saatlerce yayın yapamadı.



Kuş gribinin insanları neden daha kötü etkilediği bulundu

Kuşların vücut sıcaklığı genellikle insanlardan daha yüksek (Reuters)
Kuşların vücut sıcaklığı genellikle insanlardan daha yüksek (Reuters)
TT

Kuş gribinin insanları neden daha kötü etkilediği bulundu

Kuşların vücut sıcaklığı genellikle insanlardan daha yüksek (Reuters)
Kuşların vücut sıcaklığı genellikle insanlardan daha yüksek (Reuters)

Nicole Wootton-Cane 

Yeni bir çalışma kuş gribinin, vücudun en önemli savunma sistemlerinden birine dirençli olması nedeniyle insanlarda bilhassa şiddetli seyredebileceğini öne sürüyor.

İnsan vücudu bir enfeksiyona tepki verdiğinde vücut ısısı yükselir ve ateşi çıkar. Bu, vücudumuzun bir virüsün çoğalmasını ve daha kötü hasta olmamızı engellemeye çalışmasının yollarından biri.

Ancak yeni bir araştırma, kuş gribinin bu mekanizmaya dirençli olabileceğini tespit etti. Cambridge ve Glasgow üniversitelerinden bir ekibin yaptığı çalışmada enfeksiyonun, normalde insan gribinin olumsuz etkilendiği yüksek sıcaklıklarda bile etkisini artırmayı sürdürdüğü bulundu.

Araştırmacılar bu duruma virüsün, normal vücut sıcaklığı insanlardan daha yüksek olan kuşlarda ortaya çıkması ve bu nedenle virüsün bu koşullarda gelişmeye alışkın olmasının yol açabileceğini söylüyor.

İnsan gribi, sıcaklığın 33 derece civarında olduğu üst solunum yollarında kalma eğilimi gösteriyor. Ancak kuş gribi virüsleri, sıcaklığın 40 ila 42 derece civarında olduğu alt solunum yollarında kalmayı tercih ediyor.

Araştırmacılar, bulguları hakemli dergi Science'ta yayımlanan çalışmanın, kuş kökenli bir PB1 alt birimi (virüsün bir kısmını oluşturan enzimin bir bileşeni) içeren grip virüslerinin daha yüksek sıcaklıklarda bile çoğalmaya devam ettiğini gösterdiğini belirtiyor.

Araştırmacılar bu bulguların, ilk başta kuşları etkileyen virüslerin insanlarda neden daha şiddetli sonuçlar doğurabileceğini açıklamaya katkı sağlayabileceğini ekliyor.

Glasgow Üniversitesi Tıbbi Araştırma Konseyi Virüs Araştırma Merkezi'nden çalışmanın başyazarı Dr. Matt Turnbull, Science Daily'ye şöyle diyor: 

Virüslerin gen değiştirme yeteneği, yeni ortaya çıkan grip virüsleri için sürekli bir tehdit kaynağı. Bunu daha önce, örneğin 1957 ve 1968'deki pandemilerde gördük; bir insan virüsü PB1 genini, bir kuş türünden gelen varyantla değiştirmişti. Bu, sözkonusu pandemilerin insanlarda neden ciddi hastalıklara yol açtığını açıklamaya yardımcı olabilir.

Olası salgınlara hazırlanmamıza yardımcı olması için kuş gribi varyantlarını izlememiz kritik önemde. Türler arasında geçiş yapma potansiyeli taşıyan virüslerin ateşe ne kadar dirençli olduğunu test etmek, daha şiddetli varyantları saptamamızı sağlayabilir.

Çalışma, bu ay H5N5 kuş gribi virüsü kaynaklı ilk insan ölümünün ABD'de gerçekleşmesinin ardından geldi. Washington Eyalet Sağlık Depatmanı'ndan yapılan açıklamaya göre, Seattle'ın yaklaşık 125 kilometre güneybatısındaki Grays Harbor İlçesi'nde yaşayan adam, arka bahçesinde evcil kümes hayvanı besliyordu.

Sağlık yetkilileri, bu kuşların yabani kuşlarla temas ettiğinden ve bunun da enfeksiyona yol açtığından şüpheleniyor.

ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri önceki haftalarda enfeksiyon hakkında bir açıklama yaparak "bu vaka sonucu halk sağlığı riskinin arttığına" dair hiçbir bilgi bulunmadığını belirtmişti.

Independent Türkçe, independent.co.uk/news


Rusya'nın Baykonur Uzay Üssü hasar gördü

Soyuz MS-28 uzay aracı, Rusya'nın Baykonur Uzay Üssü'nden Uluslararası Uzay İstasyonu'na bir keşif gezisi için fırlatıldı. (EPA)
Soyuz MS-28 uzay aracı, Rusya'nın Baykonur Uzay Üssü'nden Uluslararası Uzay İstasyonu'na bir keşif gezisi için fırlatıldı. (EPA)
TT

Rusya'nın Baykonur Uzay Üssü hasar gördü

Soyuz MS-28 uzay aracı, Rusya'nın Baykonur Uzay Üssü'nden Uluslararası Uzay İstasyonu'na bir keşif gezisi için fırlatıldı. (EPA)
Soyuz MS-28 uzay aracı, Rusya'nın Baykonur Uzay Üssü'nden Uluslararası Uzay İstasyonu'na bir keşif gezisi için fırlatıldı. (EPA)

Rusya’nın Kazakistan’daki Baykonur Uzay Üssü dün, iki Rus ve bir Amerikalı astronotun Uluslararası Uzay İstasyonu’na fırlatılmasının ardından zarar gördü.

scdfgt
Rusya Federal Uzay Ajansı (Roscosmos) tarafından yayınlanan videodan alınan ekran görüntüsünde, Soyuz MS-28 uzay aracıyla Uluslararası Uzay İstasyonu'na fırlatılan görev ekibi görülüyor. (AP)

Rusya’nın uzun yıllar boyunca ulusal gurur kaynağı olarak görülen uzay programı, son yıllarda kronik finansman eksikliği ve yolsuzluk skandallarıyla mücadele ediyor.

Rusya Federal Uzay Ajansı (Roscosmos), Kazakistan’daki Baykonur Uzay Üssü’nü inceledikten sonra sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, ‘fırlatma platformunun bazı bileşenlerinde hasar tespit edildiğini’ duyurdu. Baykonur Uzay Üssü, Rusya’nın insanlı görevler için kullandığı tek fırlatma üssü olma özelliğine sahip.

Roscosmos, platformun durumunu değerlendirirken, “Tüm gerekli yedek parçalar mevcut ve hasarlar yakın gelecekte tamir edilecek” ifadelerini kullandı.

Uzay alanında uzman Rus blog yazarlarına göre, bu olay nedeniyle Roscosmos bir süreliğine fırlatma operasyonlarını gerçekleştiremeyecek. Kazakistan’daki tesisin ciddi şekilde zarar gördüğü belirtiliyor.

Dün saat 04:27’de Baykonur Uzay Üssü’nden fırlatılan Soyuz MS-28 uzay aracı, Rusya’dan iki astronot Sergey Kud-Sverchkov ve Sergey Mikaev ile NASA astronotu Chris Williams’ı taşıyordu. Şarku’l Avsat’ın Roscosmos’tan aktardığına göre araç, günün ilerleyen saatlerinde Uluslararası Uzay İstasyonu’na başarıyla kenetlendi.

Ukrayna savaşı nedeniyle Moskova ile Washington arasındaki ilişkilerin neredeyse tamamen çökmesine rağmen, uzay hâlâ ABD ile Rusya arasında iş birliğinin az sayıdaki alanından biri olmayı sürdürüyor.

2022’deki Ukrayna saldırısının ardından Rusya’ya uygulanan yaptırımlar kapsamında, birçok Batılı ülke Roscosmos ile ortaklıklarını durdurmuş durumda.


Amerikan-Rus uzay mürettebatı Uluslararası Uzay İstasyonu’nda sekiz aylık göreve başladı

Rusya Federal Uzay Ajansı (Roscosmos) tarafından yayınlanan videodan alınan ekran görüntüsünde, Soyuz MS-28 uzay aracıyla Uluslararası Uzay İstasyonu'na fırlatılan görev ekibi görülüyor. (AP)
Rusya Federal Uzay Ajansı (Roscosmos) tarafından yayınlanan videodan alınan ekran görüntüsünde, Soyuz MS-28 uzay aracıyla Uluslararası Uzay İstasyonu'na fırlatılan görev ekibi görülüyor. (AP)
TT

Amerikan-Rus uzay mürettebatı Uluslararası Uzay İstasyonu’nda sekiz aylık göreve başladı

Rusya Federal Uzay Ajansı (Roscosmos) tarafından yayınlanan videodan alınan ekran görüntüsünde, Soyuz MS-28 uzay aracıyla Uluslararası Uzay İstasyonu'na fırlatılan görev ekibi görülüyor. (AP)
Rusya Federal Uzay Ajansı (Roscosmos) tarafından yayınlanan videodan alınan ekran görüntüsünde, Soyuz MS-28 uzay aracıyla Uluslararası Uzay İstasyonu'na fırlatılan görev ekibi görülüyor. (AP)

Üç kişilik Amerikan-Rus mürettebat, dün bir Rus uzay aracıyla Uluslararası Uzay İstasyonu'na fırlatıldıktan sonra görevlerine başladı.

Rus Soyuz MS-28 uzay aracı Kazakistan'daki Baykonur Uzay Üssü'nden saat 04:27'de fırlatıldı.

Uzay aracında NASA astronotu Chris Williams ve iki Rus meslektaşı Sergey Mikaev ve Sergey Kud-Sverchkov bulunuyordu. Şarku’l Avsat’ın AP’den aktardığına göre uzay aracı Uluslararası Uzay İstasyonu'na başarıyla kenetlendi.

Jcjc
Soyuz MS-28 uzay aracı, Rusya'nın Kazakistan'daki Baykonur Uzay Üssü'nden Uluslararası Uzay İstasyonu'na bir keşif gezisi için fırlatılırken... 27 Kasım 2025 (Reuters)

Üç astronotun yörünge istasyonunda yaklaşık sekiz ay geçirmesi bekleniyor. NASA, fizikçi Williams ve askeri pilot Mikayev için bunun ilk uzay uçuşu olduğunu açıkladı. Kud-Sverchkov için ise bu, uzaya ikinci yolculuğu olacak.

Uluslararası Uzay İstasyonu’nda mürettebat, NASA astronotları Mike Fincke, Zena Cardman ve Johnny Kim, Japon Uzay Ajansı astronotu Kimiya Yui ve Rus kozmonotlar Sergey Ryzhikov, Alexey Zubritsky ve Oleg Platonov'a katılacak.

NASA, Williams'ın insan uzay keşiflerini ilerletmek ve dünyadaki yaşamın iyileştirilmesine katkıda bulunmak amacıyla istasyonda bilimsel araştırmalar ve teknik deneyler yürüteceğini duyurdu.