Google yöneticisi Şarku’l Avsat’a konuştu: Yapay zekâ, ajanların ötesine geçerek kapsamlı bir inovasyon ekosistemine dönüşüyor

Google’ın Ortadoğu ve Kuzey Afrika Bölgesi Genel Müdürü: Yetenekleri çekmek ve yerel kapasiteleri geliştirmek, 2030 yılına kadar başarının anahtarı

Google, Ortadoğu’da yapay zekânın geleceğinin, yatırımların ve yeteneklerin pratik uygulamalara ve dünya çapında ihraç edilebilir teknolojilere dönüştürülmesine bağlı olduğunu düşünüyor. (Adobe)
Google, Ortadoğu’da yapay zekânın geleceğinin, yatırımların ve yeteneklerin pratik uygulamalara ve dünya çapında ihraç edilebilir teknolojilere dönüştürülmesine bağlı olduğunu düşünüyor. (Adobe)
TT

Google yöneticisi Şarku’l Avsat’a konuştu: Yapay zekâ, ajanların ötesine geçerek kapsamlı bir inovasyon ekosistemine dönüşüyor

Google, Ortadoğu’da yapay zekânın geleceğinin, yatırımların ve yeteneklerin pratik uygulamalara ve dünya çapında ihraç edilebilir teknolojilere dönüştürülmesine bağlı olduğunu düşünüyor. (Adobe)
Google, Ortadoğu’da yapay zekânın geleceğinin, yatırımların ve yeteneklerin pratik uygulamalara ve dünya çapında ihraç edilebilir teknolojilere dönüştürülmesine bağlı olduğunu düşünüyor. (Adobe)

Google, Ortadoğu ve Kuzey Afrika’yı yapay zekâ kullanımında küresel olarak en üst sıralardaki bölgeler arasında değerlendirirken, Gemini uygulamasının dünya genelinde aylık bir milyar aktif kullanıcıyı aştığına, Arapçanın ise platformda en çok kullanılan ilk dört dilden biri olduğuna dikkat çekti. Ancak şirketler içindeki tablo daha karmaşık bir görünüm sergiliyor. Bugün pek çok kurumun yapay zekâ alanında deneme veya pilot projeleri bulunurken; sınırlı test aşamasından büyük ölçekli operasyonel kullanıma geçiş süreci, başta veri ve yönetişim olmak üzere çeşitli zorluklarla karşı karşıya kalmaya devam ediyor.

Bireysel benimseme hızı ile kurumsal uygulama zorlukları arasındaki bu tezat, bölgeyi 2030 yılına yaklaşırken farklı bir sınavla karşı karşıya bırakıyor. Google’ın Ortadoğu ve Kuzey Afrika Bölgesi Genel Müdürü Anthony Nakache, Şarku’l Avsat’a verdiği özel röportajda bu durumu açıklayarak, önümüzdeki dönemin başarısının yalnızca kullanıcı sayısı veya altyapı harcamalarının hacmiyle ölçülmeyeceğini; bölgenin, dışarıda geliştirilen çözümleri adapte etmekle yetinmek yerine yerli teknolojiler geliştirip bunları küresel pazarlara ihraç etme kapasitesiyle belirleneceğini ifade etti.

Üretim testi

Google’da 18 yıl, bölgede ise yaklaşık dört buçuk yıl geçiren Nakache, Ortadoğu’nun yapay zekâ küresel haritasında artık kilit bir oyuncu haline geldiğini düşünüyor. Bunu; hükümetlerin vizyonu, ulusal stratejiler, altyapı yatırımları ile birlikte becerilerin geliştirilmesi, politikaların oluşturulması, bilimsel araştırmaların ve girişimlerin desteklenmesi gibi birçok faktörün bir araya gelmesine bağlıyor.

frb fr
Google’ın Ortadoğu ve Kuzey Afrika Bölgesi Genel Müdürü Anthony Nakache (Google)

Nakache, bu çabaların sonuçlarının özellikle tüketiciler nezdinde kullanım düzeyinde açıkça görüldüğünü belirtiyor. Zira bölge, yapay zekâ potansiyeline yönelik yüksek iyimserlik seviyeleriyle birlikte Gemini’ın kullanımında küresel olarak en üst sıralarda yer alan pazarlar arasında bulunuyor. Ancak bir sonraki aşamaya geçiş; Nakache’ye göre, kurumlar içinde ticari kullanımın daha fazla yaygınlaşmasını ve birden fazla görevi yerine getirebilen, daha karmaşık sorunlarla başa çıkabilen ‘ajan tabanlı yapay zekâ’ (Agentic AI) dahil olmak üzere daha gelişmiş sistemlerin benimsenmesini gerektiriyor. Özellikle sistemlerin bilgi sunmaktan eylem gerçekleştirmeye geçtiği bu süreçte ‘güven’ unsurunu dönüşümün merkezine koyan Nakache, küresel teknolojilerin yanı sıra yerel bağlama uyum sağlayan çözümler geliştirmenin önemine dikkat çekiyor.

Teknolojinin ötesinde bir etki

Nakache, şirketin teknolojinin değerini doğrudan sunduğu hizmetlerin ötesinde nasıl ölçtüğünü açıklamak için Google ürünlerinin Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki (BAE) ekonomik etkisini örnek gösteriyor.

Google’ın talebiyle bağımsız bir danışmanlık şirketi tarafından hazırlanan araştırmaya göre, şirketin ürün yelpazesinin iki ülkedeki ekonomik etkisinin 2024 yılında yaklaşık 14,2 milyar dolar olduğu tahmin edildi. Bu ürünler arasında; YouTube, Haritalar, Arama, reklam hizmetleri, bulut bilişim ve Android gibi değişen derecelerde yapay zekâya dayanan servisler yer alıyor.

sdvfebt
Veriler ve yönetişim, şirketlerin yapay zekâ çözümlerini sınırlı denemelerden geniş çaplı uygulamaya geçirmelerinin önündeki en önemli engelleri oluşturuyor. (Adobe)

Nakache bu değeri; bireylerin ve şirketlerin söz konusu araçları arama yapma, karar alma, beceri edinme, müşterilere ulaşma, verimlilik ve güvenliği artırma amacıyla kullanmalarına bağlıyor. Ayrıca Android, bulut bilişim ekosistemleri ve YouTube içerik üreticiliğinin yarattığı istihdam olanaklarına dikkat çeken Nakache, teknolojik liderliğin yalnızca model ve altyapı geliştirmekle sınırlı olmadığını, ölçülebilir ekonomik ve toplumsal etkiyi de kapsadığını vurguluyor.

Neden bazı şirketler bu süreçte zorlanıyor?

Kurumsal düzeyde Nakache, altyapı veya araç eksikliğinin yapay zekâ kullanımını yaygınlaştırmanın önündeki tek engel olduğunu düşünmüyor; ancak gelecekteki talebi karşılamak adına daha fazla kapasiteye ihtiyaç duyulacağını öngörüyor.

Onun ifadesine göre en acil sorun, pilot projelerden tam uygulamaya geçişte yatıyor. Yapay zekâyı şu ya da bu şekilde test etmeyen bir kurumla neredeyse hiç karşılaşmadığını belirten Nakache, buna rağmen teknolojinin henüz günlük operasyonların temel bir parçası haline gelmediğini söyleyerek iki ana engelin altını çiziyor. İlk engel verilerle ilgili; modern modellerin daha az yapılandırılmış verileri işleme yeteneği gelişmiş olsa bile kurumların, verilerin niteliğini, doğruluğunu, güncelliğini ve karar alma süreçlerinde sistemlerin bu verilere nasıl dayandığını anlaması gerekiyor. İkinci engel ise yönetişim; özellikle ajan tabanlı sistemlerin aldığı kararlardaki sorumluluğun belirlenmesi öne çıkıyor. Nakache, birlikte çalıştıkları şirketlerden yalnızca sınırlı sayıda olanının bu konuda net bir çerçeve oluşturmayı başardığını, bu durumun da sınırlı test ortamlarından müşterilere hizmet veren daha geniş kapsamlı uygulamalara geçişi karmaşıklaştırdığını ifade ediyor.

Gerçek kullanımdaki zorluklar

Veri ve yönetişim kurumlar için iki ana zorluğu oluştururken, tüketiciler ise araçları etkili bir şekilde kullanmayı öğrenmekle ilgili farklı bir güçlükle karşı karşıya kalıyor. Nakache, sistemlere verilen yetersiz veya belirsiz komutlar (prompts) nedeniyle birçok kullanıcının halen arzuladığı sonuçları almakta zorlandığını açıklıyor. İş süreçlerini otomatikleştirebilen ajan tabanlı platformların ortaya çıkmasıyla birlikte bu zorluk daha da artıyor; zira kullanıcının artık yalnızca soru sormayı değil, iş akışlarını nasıl tasarlayacağını da anlaması gerekiyor.

xdvfgb
Google, pratik becerilere ve yerel kapasitenin geliştirilmesine odaklanan 15 milyon dolarlık bir girişimle yarım milyon kişiyi eğitmeyi hedefliyor. (Shutterstock)

Nakache’ye göre Google bu nedenle yapay zekâyı her zaman ayrı bir araç olarak sunmak yerine, bireylerin ve şirketlerin halihazırda kullandığı ürünlerin içine entegre etmeye çalışıyor. Nakache, reklam verenin kreatif materyalleri ve iş hedeflerini sisteme sunmasıyla kampanyaların Google ürünleri genelinde dağıtımını otomatik olarak üstlenen ‘Performance Max’ reklam aracını buna örnek gösteriyor. Nakache’nin aktardığına göre şirket, bu aracı kullananlarda küresel çapta satışların yüzde 14 ila 20 arasında arttığını bölgede de gözlemledi.

Beceri açığı

Nakache, dijital beceri açığının yeni bir konu olmadığını, ancak gelişmiş kabiliyetleri ve kullanımına bağlı risklerin yanı sıra geleneksel dijital bilginin ötesine geçen becerilere duyulan ihtiyaç nedeniyle yapay zekâ ile birlikte daha büyük bir önem kazandığını düşünüyor.

Google, 2018 yılında başlatılan ‘Maharat min Google’ programından bu yana bölgede üç milyondan fazla kişiye dijital beceri eğitimi verdiğini belirtiyor. Şirket ayrıca, hükümet kurumları, üniversiteler ve iş kuluçka merkezlerinin de aralarında bulunduğu yerel ortaklarla iş birliği içinde, Ortadoğu ve Kuzey Afrika’da yarım milyon kişiyi eğitmek amacıyla ‘MENA AI Opportunity Initiative’ kapsamında 15 milyon dolar tahsis etti.

Ancak Nakache, başarının yalnızca eğitilen kişi sayısı veya verilen sertifikalarla değerlendirilmemesi, katılımcıların öğrendiklerini pratik olarak uygulama kapasitelerini de kapsaması gerektiğinin altını çiziyor. Bu doğrultuda söz konusu girişim; öğrencileri, kamu çalışanlarını ve girişimcileri içeren çeşitli kesimleri hedefliyor. Bölgedeki yapay zekâ kullanım oranlarının yüksek olmasına rağmen Nakache, bazı ülkelerin küresel yetenekleri çekmeyi başarmasına karşın en büyük açığın halen teknolojileri inşa etme ve bunları kurumlar içine entegre etme noktasında ihtiyaç duyulan yetkinliklerde yattığını değerlendiriyor.

Araştırma davranışındaki değişim

Yapay zekânın etkisi, Google’ın en eski ve en büyük ürünlerinden biri olan arama motoruna da uzanıyor. Nakache, günlük aramaların yüzde 15’inin şirketin daha önce karşılaşmadığı sorgulardan oluştuğunu, bunun da kullanıcı davranışlarındaki sürekli değişimi yansıttığını belirtiyor.

cdfvrgt
Ortadoğu ve Kuzey Afrika bölgesi, Gemini kullanımında dünya çapında en üst sıralarda yer alıyor. (Reuters)

Yapay zekânın arama deneyimine entegre edilmesiyle birlikte, şirketin verilerine göre AI Overviews özelliğinin aylık aktif kullanıcı sayısı yaklaşık 2,5 milyara ulaşırken, AI Mode hizmetinde ise bu sayı bir milyar seviyesinde gerçekleşti.

Sorguların yapısı da değişim gösteriyor. Zira AI Mode üzerinden yöneltilen sorular geleneksel aramaya kıyasla ortalama yaklaşık üç kat daha uzun olurken, her altı sorgudan biri metin sınırlarını aşarak görsel veya diğer etkileşim biçimlerine dönüşüyor.

Dijital dolandırıcılıkla mücadele

Nakache, siber dolandırıcılığın bu teknolojinin ortaya çıkışından önceye dayanmasına rağmen yapay zekânın dijital tehdit tablosunu değiştirdiğini kabul ederken, şirketin yapay zekâyı kötü niyetli faaliyetlere karşı ana savunma araçlarından biri olarak da kullandığını vurguluyor.

Sunduğu verilere göre şirketin teknolojileri, geçen yıl yaklaşık sekiz milyar zararlı reklamın ve kötü niyetli aktörlerle bağlantılı yaklaşık 25 milyon hesabın engellenmesine veya kaldırılmasına yardımcı oldu.

Google, yapay zekâ ile üretilen içeriklerle mücadele etmek amacıyla Time dergisi tarafından 2026’nın en iyi buluşları arasında gösterilen ‘SynthID’ teknolojisini geliştirdi. Bu teknoloji, kalitesini etkilemeden yapay zekâ tarafından oluşturulan metin, görsel, video ve ses içeriklerine gözle görülmeyen dijital filigranlar yerleştirilmesine olanak tanıyor.

sdervgrb
Anthony Nakache, bölgenin 2030 yılına kadar elde edeceği başarının, teknolojileri sadece kullanmakla değil, yerel teknolojiler geliştirip bunları dünya çapında ihraç etme kabiliyetiyle ölçüleceğini düşünüyor. (Adobe)

Şirket verilerine göre bu teknoloji; 180 milyardan fazla görsel ve videoyu işaretlemenin yanı sıra 240 bin yıla eşdeğer ses içeriğinde kullanıldı. İçerik doğrulama araçları günlük yaklaşık bir milyon talebi işlerken, teknolojinin kullanımı OpenAI, Nvidia ve Apple’ın da aralarında bulunduğu şirketleri kapsayacak şekilde genişletildi.

Söz konusu araçlar, teknolojiyi destekleyen içeriklerdeki dijital filigranların varlığını doğrulamaya yardımcı oluyor; ancak bu durum yapay zekâ ile üretilen tüm materyallerin tespit edilebileceği anlamına gelmiyor. Nakache; dolandırıcılık ve yapay içeriklerle mücadelenin tek bir şirket tarafından yürütülemeyeceğini, hükümetlerin, düzenleyici kurumların, akademik çevrelerin ve özel sektörün iş birliğini gerektirdiğini vurguluyor.

2030 testi

2030 yılına yaklaşırken Nakache, bölgenin yapay zekâdaki başarısının yalnızca kullanım oranları ve yatırımlarla ölçülmeyeceğini; kendine özgü teknolojiler geliştirme ve küresel pazarlara ulaşma kapasitesiyle belirleneceğini düşünüyor.

Yeteneklerin bölgeye çekilmesini tüketimden üretime geçişin en önemli unsurlarından biri olarak gören Nakache; Suudi Arabistan, BAE ve Katar’ın halihazırda Arapça dil modelleri geliştirmek üzere çalıştığını, ancak bunun başarılabileceklerin sadece bir başlangıcını temsil ettiğini belirtiyor.

Bölge sınırları dışında da Arapça konuşan nüfusun yaygın olmasının yerel olarak geliştirilen çözümler için daha geniş bir pazar sunduğunu ifade eden Nakache, altyapı, politikalar, yatırımlar ve yetkinliklerin bir araya gelmesinin küresel ölçekte teknolojilerin geliştirilmesini destekleyebileceğini dile getiriyor.

Ona göre 2030’a gelindiğinde asıl sınav; bölgenin başkaları tarafından geliştirilen çözümleri kullanmakla veya bunları kendi ihtiyaçlarına uyarlamakla yetinmeyip, kendi pazarlarından doğan ve dünya genelindeki kullanıcılara ulaşan teknolojiler üretmesinde yatıyor.



Alice Huang... Nvidia’yı sarsan ve casusluk şüphelerini uyandıran gizemli Çinli kadın

Fotoğraf: Eduardo Ramon / Al Majalla
Fotoğraf: Eduardo Ramon / Al Majalla
TT

Alice Huang... Nvidia’yı sarsan ve casusluk şüphelerini uyandıran gizemli Çinli kadın

Fotoğraf: Eduardo Ramon / Al Majalla
Fotoğraf: Eduardo Ramon / Al Majalla

Marco Mossad

Nvidia CEO’su Jensen Huang ile Çinli iş kadını Alice Huang arasındaki ilişkinin ortaya çıkması, teknoloji çevrelerini aşarak Washington’daki siyaset ve ulusal güvenlik çevrelerinde de şok etkisi yarattı. Çin istihbaratıyla bağlantılı olduğuna yönelik şüpheler, henüz kesinliğe kavuşturulmamış bir suçlama olarak gündemdeki yerini korurken, teknoloji dünyasının en etkili isimlerinden birinin özel hayatını ABD ile Çin arasındaki rekabetin merkezine taşıdı. Söz konusu ilişki, Pekin’in yapay zekâ devriminin büyük bölümünün arkasındaki şirketin yöneticisine ne ölçüde yaklaşabildiği sorusunu da beraberinde getirdi.

Bu sarsıntının boyutunu anlamak için Nvidia’nın ABD’nin güç dengelerindeki konumuna bakmak gerekiyor. Şirketin tasarladığı çipler, yapay zekâ sistemlerine güç sağlıyor ve kullanıcılarına bilimsel araştırmalardan sanayiye, askerî uygulamalardan istihbarat faaliyetlerine kadar uzanan alanlarda hesaplama kapasitesi sunuyor. Bu açıdan şirketin stratejik önemi, Washington’ın sırlarını korumaya ve rakiplerinin bu silahların kapasitesine sahip olmasını engellemeye çalıştığı gelişmiş Amerikan silahlarının önemine yaklaşıyor. Dolayısıyla Çin’in bu çiplere erişimi, bir şirketin çıkarlarını ve satışlarını aşarak ABD’nin mali ve askerî üstünlüğüne ilişkin hesaplamalarla doğrudan bağlantılı hale geliyor.

Bu dengeler içinde Alice Huang’ın adı öne çıktı. Medya, finans ve bilişim sektörleri arasında geçiş yapan Çinli iş kadını, Nvidia CEO’suyla ilişkisinin inceleme ve soruşturma konusu haline gelmesiyle gündeme geldi. Peki bu çevreye giren kadın kim? Hunan eyaletinden Washington ile Pekin arasındaki teknoloji rekabetinin en hassas meselelerinden birinin merkezine uzanan süreçte nasıl bir yol izledi?

Alice Huang kimdir?

Huang Le adıyla da tanınan Alice Huang, Çin’in Hunan eyaletine bağlı Xiangtan kentinden geliyor. Hakkında yayımlanan haberlerde yaşının yaklaşık 49 olduğu belirtilirken, bazı kaynaklar 42 yaşında olduğunu öne sürüyor. Doğum tarihi ise henüz kesinlik kazanmış değil. Biyografik bilgilere göre Huang, meslek hayatına medya sektöründe başladı. Hunan Televizyonu ve Çin Merkez Televizyonu’nda (CCTV) çalıştıktan sonra Hong Kong’a taşınarak Hong Kong Baptist Üniversitesi’nde medya yönetimi alanında yüksek lisans eğitimi aldı.

Huang daha sonra finans dünyasına yöneldi. Hong Kong’da HSBC’nin özel bankacılık biriminde ve CITIC Menkul Kymetler şirketinde çalıştı. 2016 yılına gelindiğinde Shanghai Hexi Investment şirketinde üst düzey görevler üstleniyordu. 2016 ve 2017 yıllarında genel müdür yardımcılığı ve icra direktörlüğü görevlerini yürüten Huang, yatırım kararları komitesinde de yer aldı. Ayrıca şirketin kartvizitinde ortak ve genel müdür unvanlarını taşıyordu.

Kariyerindeki en önemli değişim ise 2023 yılında Singapur merkezli Megaspeed şirketinde direktör olarak göreve başlamasıyla yaşandı. Şirket, 2015 yılında Seven Road International adıyla kurulmuş ve başlangıçta video oyunları sektöründe faaliyet göstermişti. Daha sonra veri merkezleri kurmaya ve yapay zekâ uygulamalarının geliştirilmesi ile çalıştırılması için gerekli bilgi işlem kapasitesini sağlamaya yöneldi.

Megaspeed’in faaliyetleri, Nvidia işlemcilerini içeren bilişim ekipmanlarını satın alarak veri merkezlerinde çalıştırmak ve ardından bu ekipmanların işlem kapasitesini şirketlere kiralamak üzerine kurulu. Böylece müşteriler, işlemcileri satın alıp kendi veri merkezlerini kurmak yerine internet üzerinden yapay zekâ modellerini eğitebiliyor ve çalıştırabiliyor. Megaspeed, Nvidia’dan bağımsız bir şirket olmasına rağmen sunduğu hizmetlerde bu şirketin teknolojilerine dayanıyor.

Mart 2023’te Megaspeed’in hisseleri, Britanya Virjin Adaları’nda kayıtlı Huang Le limited şirketine devredildi ve Alice Huang şirketin direktörlüğünü üstlendi. Aynı yılın kasım ayında mülkiyet yapısı değişti ve Huang’ın adı resmî direktörler listesinden çıkarıldı. Bununla birlikte daha sonraki haberlerde, şirketin fiilî yönetimindeki rolünü sürdürdüğü öne sürüldü. Aynı ay Megaspeed, Nvidia’nın resmî bulut iş ortaklarından biri haline geldi. Bu statü, şirkete Amerikan teknoloji devinin çiplerine öncelikli erişim imkânı sağladı.

Megaspeed’in faaliyet hacmi kısa sürede önemli ölçüde büyüdü. Bloomberg’in gümrük kayıtlarına ilişkin analizine göre şirket, 2023 ile Kasım 2025 arasında Malezya ve Endonezya’daki iştirakleri aracılığıyla en az 4,6 milyar dolar değerinde Nvidia ekipmanı ithal etti. Bu ekipmanlar yaklaşık 136 bin grafik işlemciyi kapsıyordu. Söz konusu rakama yalnızca Nvidia ile doğrudan yapılan anlaşmalar değil, sunucu tedarikçilerinden temin edilen ekipmanlar da dahil.

Bu rakamlar, şirketin kısa süre içinde geçirdiği dönüşümün boyutunu ortaya koyuyor. Video oyunları sektörüyle bağlantılı faaliyetlerden milyarlarca dolarlık ekipman satın alarak ileri düzey bilgi işlem hizmetleri sunmaya uzanan bu süreçte Alice Huang’ın adı, ticari çıkarların Çin’in yapay zekâ teknolojilerine erişimine yönelik ABD kısıtlamalarıyla kesiştiği bir pazarla anılmaya başladı.

2024 yılına gelindiğinde Huang’ın Jensen Huang ile yakınlığı kameralara da yansıdı. Taipei’de teknoloji sektörü temsilcilerinin katıldığı bir etkinlik sırasında çekilen ve Net Thunder şirketi tarafından LinkedIn’de yayımlanan fotoğrafta Alice Huang, bir grup katılımcının arasında Jensen Huang’ın yanında otururken görülüyordu. İkilinin ilişkisine yönelik ilginin artmasıyla fotoğraf yeniden dolaşıma girdi. Ancak görüntü, aralarındaki özel ilişkinin ne zaman başladığına ilişkin herhangi bir bilgi vermiyor.

sxfrgth
 Tayvan’ın Taipei kentindeki bir restoranda, Nvidia CEO’su Jensen Huang ile akşam yemeğinde bir araya gelen Alice Huang, 22 Mayıs 2025 (Reuters)

Alice Huang, 22 Mayıs 2025’te Taipei’de düzenlenen Computex fuarıyla eş zamanlı olarak Jensen Huang’ın ev sahipliğinde gerçekleştirilen bir akşam yemeğinde yeniden onunla birlikte görüntülendi. Kaydedilen görüntüler ikili arasındaki yakınlığı ortaya koyarken, restorandan aynı araçla ayrıldıkları görüldü. ABD’nin Alice Huang’ın Çin istihbaratıyla bağlantılı olabileceğine yönelik şüphelerinin ortaya çıkmasıyla birlikte bu görüntüler, Jensen Huang ile ilişkisini, Megaspeed’deki rolünü ve şirketin Nvidia’nın gelişmiş ekipmanlarına erişimini kapsayan daha geniş bir soruşturmanın parçası haline geldi.

Sanayi ve siyasetin kesişim noktası

Şarku’l Avsat’ın Al Majalla’dan aktardığı analize göre Alice Huang dosyasının hassasiyetinin temelinde, yakınlık kurduğu kişinin konumu ve aralarındaki ilişkiyi çevreleyen ticari çıkarlar bulunuyor. Çok sayıda medya kuruluşu tarafından Çinli casus olarak nitelendirilen Huang hakkındaki suçlama henüz kesinlik kazanmış değil. ABD Adalet Bakanı Todd Blanche, 12 Kasım 2026’da yaptığı açıklamada, bu iddianın henüz doğrulanmadığını ve Federal Soruşturma Bürosu’nun (FBI) Huang’ın Çin hükümeti adına çalıştığına ilişkin haberleri araştırdığını duyurdu. Bununla birlikte, Huang’ın faaliyetlerine ilişkin yayımlanan bilgiler, özel ilişkisinin ötesine geçen ve Washington’ın Çin’e erişimini kısıtlamaya çalıştığı teknolojilere ulaşılmasını kolaylaştırma kapasitesine ilişkin güvenlik sorularını gündeme getiriyor.

2025’in başlarında Alice Huang ve ortağı Kang Wei, Güneydoğu Asya’da yüz milyonlarca dolara mal olacak bir veri merkezi projesini yatırımcılara sundu. Financial Times’ın haberine göre ikili, Nvidia işlemcilerini temin edebileceklerini belirtirken Çinli Alibaba grubunu da projenin müşterisi olarak gösterdi. Alibaba, Megaspeed’in bölgede sunduğu bilgi işlem hizmetlerinin önde gelen müşterileri arasında yer alıyordu. Böylece işlemcileri temin edebilme kapasitesi, finansman ve ticari faaliyetleri çekmede temel unsurlardan biri haline geldi.

xcdfgthy
ABD Başkanı Donald Trump, 8 Ekim 2026 tarihinde ABD’nin başkenti Washington’da düzenlenen Altın Çağ İnovasyon Zirvesi sırasında kendisine Ulusal Bilim Madalyası takdim edilmesinin ardından, Nvidia CEO’su Jensen Huang ile birlikte (Reuters)

Bloomberg’in 13 Kasım’da yayımladığı bir araştırma ise teknolojinin Çin’e ulaşmasına ilişkin başka bir güzergâhı daha ortaya çıkardı. Ocak 2025’e ait finansman belgeleri, ABD tarafından ihracatı kısıtlanan Nvidia işlemcilerini içeren sunucuların Şanghay’daki bir veri merkezinde bulunduğunu gösterdi. Söz konusu ekipmanlar, Alice Huang’ın yıllar önce kurucu ortakları arasında yer aldığı Shanghai Longteng Intelligent Computing şirketinin iştiraklerinden birinin varlıkları arasında gösterildi.

Belgelerde, H800 işlemcilerle donatılmış 22 Dell sunucusu ile H100 veya H200 işlemcileri içeren 52 Super Micro sunucusu yer aldı. Dell, bu ekipmanların bir bölümünü Singapur merkezli Aperia Cloud Services şirketine satmış, sunucular ise daha sonra Şanghay’da ortaya çıkmıştı. Aperia bağımsız bir şirket olup Alice Huang’ın şirkette mülkiyet sahibi olduğunu kanıtlayan yayımlanmış herhangi bir delil bulunmuyor. Ayrıca finansman belgeleri, ekipmanların hangi yollarla el değiştirdiğini veya özellikle Huang’ın bunların satın alınmasındaki kişisel rolünü ortaya koymuyor. Nitekim Huang, 2017 yılında Longteng’deki hisselerini devretmişti.

Bu ayrıntılar, Alice Huang ile bağlantılı iş ağı üzerinden Amerikan teknolojisine erişim sağlanmasına yönelik iki farklı yolu ortaya koyuyor. İlk yol, Çinli şirketlere Çin dışındaki veri merkezleri aracılığıyla bilgi işlem kapasitesi sunulması. İkinci yol ise ihracatı kısıtlanan işlemcileri içeren sunucuların doğrudan Çin topraklarına ulaştırılması. Yurt dışındaki bilgi işlem kapasitesinin kiralanması tek başına kaçakçılık kanıtı oluşturmasa da ekipmanların Şanghay’a ulaşması, ihracat kısıtlamalarının nasıl aşıldığı, bu süreci hangi tarafların kolaylaştırdığı ve Alice Huang’ın bunda rol oynayıp oynamadığı sorularını gündeme getiriyor.

Bu gelişmelerle eş zamanlı olarak Jensen Huang, Çin pazarına satışların sürdürülmesi gerektiğini kamuoyu önünde savunuyordu. Mayıs 2025’te ABD’nin yapay zekâ çipleri ihracatına yönelik kısıtlamalarını başarısız olarak nitelendirdi. Huang’a göre Çin’in Amerikan ürünlerinden mahrum bırakılması, ülkenin yerli alternatifler geliştirme çabalarını hızlandırıyor ve Huawei gibi şirketlere daha geniş fırsatlar sunuyordu. Ona göre satışların sürdürülmesi, Çinli şirketlerin Amerikan teknolojisine bağlı kalmasını sağlarken pazardan çekilmek hem pazar kaybına hem de rakiplerin güçlenmesine yol açabilirdi.

Huang’ın bu tutumu, Donald Trump ile yakın ilişkisi nedeniyle daha da önem kazandı. Yapay zekâ ve çip ihracatı konularında yönetimin önde gelen muhataplarından biri haline gelen Huang, görüşlerini doğrudan başkana iletme imkânı buldu. Trump, Aralık 2025’te Amerikan hükümetinin satışlardan pay alması karşılığında H200 işlemcilerinin Çin’e ihracatına izin verileceğini duyurdu.

Alice Huang ile Jensen Huang arasındaki ilişkinin siyasi açıdan taşıdığı hassasiyet de bu noktada belirginleşiyor. Alice’in Jensen Huang’dan bilgi edinmeye veya onu etkilemeye çalıştığı yönündeki haberler doğruysa, büyük ölçekli sanayi kararlarını etkileyebilecek ve Çin’e ilişkin siyasi tartışmaların yönlendirilmesine katkıda bulunabilecek bir isme erişim sağlamış demektir. Bu yakınlık, ürün planları, müşteriler ve müzakereler hakkında bilgi edinilmesine ya da ekipmanlara erişimin kolaylaştırılmasına imkân verebilir.

Ancak aralarındaki ilişki tek başına Jensen Huang’ın Çin’e satışları destekleyen tutumunu Alice’in şekillendirdiğini kanıtlamıyor. Ayrıca Alice’in çiplerin tasarımı veya üretimine ilişkin sırlara eriştiğini gösteren kamuya açık herhangi bir delil de bulunmuyor. Olası risk, kişisel erişim, ticari çıkar ve siyasi nüfuzun aynı çevrede birleşmesinden kaynaklanıyor. Alice’in bu erişimi kullanıp kullanmadığı ve kullandıysa bunu nasıl gerçekleştirdiği ise soruşturmaların yanıtlaması gereken temel soru olarak öne çıkıyor.


SpaceX, Starship uzay aracını ilk kez fırlatma platformunda yakalamayı başardı

Starship uzay aracı, ABD’nin Teksas eyaletindeki Starbase tesisinde gerçekleştirilen 15’inci test uçuşunun ardından fırlatma platformunda yakalandı. (Reuters)
Starship uzay aracı, ABD’nin Teksas eyaletindeki Starbase tesisinde gerçekleştirilen 15’inci test uçuşunun ardından fırlatma platformunda yakalandı. (Reuters)
TT

SpaceX, Starship uzay aracını ilk kez fırlatma platformunda yakalamayı başardı

Starship uzay aracı, ABD’nin Teksas eyaletindeki Starbase tesisinde gerçekleştirilen 15’inci test uçuşunun ardından fırlatma platformunda yakalandı. (Reuters)
Starship uzay aracı, ABD’nin Teksas eyaletindeki Starbase tesisinde gerçekleştirilen 15’inci test uçuşunun ardından fırlatma platformunda yakalandı. (Reuters)

Elon Musk'ın sahibi olduğu SpaceX şirketi, dün Starship uzay aracının yörüngedeki bir günlük yolculuğunun ardından güvenli şekilde geri dönmesiyle, bir uzay aracını ilk kez fırlatma platformunda yakalamayı başardı.

Şarku’l Avsat'ın AFP’den aktardığına göre Starship, kıtayı aşan iniş yolculuğunun ardından bulutların arasından ortaya çıktı ve 2 numaralı fırlatma platformunun üzerindeki iki robotik kolun arasına sorunsuz bir şekilde yerleşti.

Bu uçuş, dünyanın en büyük ve en güçlü roket sisteminin 15'inci test uçuşu olma özelliğini taşıyor. Başlangıçta roketin “Super Heavy” adlı itici aşaması ile Starship uzay aracının eş zamanlı olarak yakalanması planlanıyordu. Ancak itici aşamayı geri yakalama girişimi cuma günü iptal edildi.

Starship'in başarıyla yakalanması, uzay sektörünün tamamen yeniden kullanılabilir roket sistemleri geliştirme çabalarında önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Bu teknolojinin uzay görevlerinin maliyetlerini önemli ölçüde düşürmesi ve fırlatmaların daha sık gerçekleştirilmesine imkân sağlaması bekleniyor.

Starship uzay aracı, 15'inci test uçuşunun ardından yörüngeden dönerken. (Reuters)
Starship uzay aracı, 15'inci test uçuşunun ardından yörüngeden dönerken. (Reuters)

Roket yakalanmadan önce Starship programı yetkililerinden Jessie Anderson, “Deneme başarılı olursa yörüngeye ulaşabilen bir uzay aracının tamamen fırlatma platformunda geri yakalanabileceğini kanıtlamış olacağız” ifadelerini kullandı.

Adını roket sisteminden alan uzay aracı, Dünya çevresinde 14 tur attı. 22 saat süren uçuş sırasında Musk'ın uydu internet ağı Starlink kapsamında 26 uyduyu yörüngeye bıraktı.

Starship'in yakalanması oldukça karmaşık bir operasyon olarak öne çıkıyor. Uzay aracı, daha önce SpaceX tarafından üç kez başarıyla geri yakalanan Super Heavy itici aşamasına kıyasla çok daha yüksek bir irtifadan ve çok daha yüksek bir hızla iniş gerçekleştirdi.

Super Heavy'de olduğu gibi Starship de kontrollü bir iniş yaparak fırlatma platformunun üzerindeki iki robotik kolun arasına dikey şekilde yerleşti.

Starship uzay aracının yörüngeden dönüşünün ardından fırlatma platformunda robotik kollar tarafından yakalandığı an. (AP)
Starship uzay aracının yörüngeden dönüşünün ardından fırlatma platformunda robotik kollar tarafından yakalandığı an. (AP)

Starship'in bazı modelleri, internet uydularını ve veri merkezlerini yörüngeye taşımak üzere tasarlanırken diğer modellerinin insanları Ay'a ve Mars'a götürmesi planlanıyor.

ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), Artemis programı kapsamında Starship'i Ay yüzeyine iniş aracı olarak kullanmayı hedefliyor.

NASA Başkanı Jared Isaacman, cuma günü SpaceX'i “bir başka muhteşem fırlatma” gerçekleştirmesi dolayısıyla tebrik etti. Ancak AFP'nin aktardığına göre Isaacman, Super Heavy itici aşamasının geri yakalanamamasına değinmedi.

Dünyanın en zengin insanı olan Elon Musk, kısmen yeniden kullanılabilir Falcon roketleriyle uzay sektöründe önemli bir dönüşüme öncülük etti. Bu roketler, düzenli olarak uydu fırlatmalarında ve Uluslararası Uzay İstasyonu'na astronot taşınmasında kullanılıyor.

Bununla birlikte Starship projesi çeşitli gecikmelerle karşı karşıya. Şirket, uzay aracına yörüngedeyken yakıt aktarılması gibi yeni mühendislik sorunlarını çözmeye çalışıyor. Henüz çözüme kavuşturulamayan bu işlem, Ay'a veya Mars'a gerçekleştirilecek yolculuklar açısından kritik önem taşıyor.

Super Heavy itici aşamasının da geliştirilmesi gerekiyor. Cuma günkü iniş sırasında meydana gelen teknik arıza nedeniyle şirket, roketin rotasını fırlatma sahasının açıklarında bulunan Meksika Körfezi'ne çevirmek zorunda kaldı. İtici aşama, denize çarpmadan önce kendini imha ederek büyük bir alev topu hâlinde patladı.

Starship'in cuma günkü test uçuşunda yakalama girişiminin iptal edilmesinin ardından dev roketin Super Heavy itici aşamasının patlaması. (AP)
Starship'in cuma günkü test uçuşunda yakalama girişiminin iptal edilmesinin ardından dev roketin Super Heavy itici aşamasının patlaması. (AP)

SpaceX, haziran ayında gerçekleştirdiği halka arzda yaklaşık 85,7 milyar dolar toplamasının ardından üretim ve fırlatma kapasitesini artırmak için büyük yatırımlar yapıyor.

Şirketin cuma günü Starbase'de bulunan 93 bin metrekarelik fabrikasında düzenlenen gezide SpaceX yetkilileri gazetecilere, artık iki haftada bir uzay aracı, dört haftada bir ise roket itici aşaması üretebilecek kapasiteye ulaştıklarını söyledi.


8 dakikada bir radyo sinyali gönderen tuhaf yıldız sistemi keşfedildi

Uluslararası Radyo Astronomi Araştırma Merkezi'nin hazırladığı bu tasvirde, bir beyaz cüceden gelen ışınlar başka bir yıldızın atmosferinden geçiyor. Bilim insanları, bu titreşimlerin her 8 dakikada bir oluştuğunu söylüyor (ICAR)
Uluslararası Radyo Astronomi Araştırma Merkezi'nin hazırladığı bu tasvirde, bir beyaz cüceden gelen ışınlar başka bir yıldızın atmosferinden geçiyor. Bilim insanları, bu titreşimlerin her 8 dakikada bir oluştuğunu söylüyor (ICAR)
TT

8 dakikada bir radyo sinyali gönderen tuhaf yıldız sistemi keşfedildi

Uluslararası Radyo Astronomi Araştırma Merkezi'nin hazırladığı bu tasvirde, bir beyaz cüceden gelen ışınlar başka bir yıldızın atmosferinden geçiyor. Bilim insanları, bu titreşimlerin her 8 dakikada bir oluştuğunu söylüyor (ICAR)
Uluslararası Radyo Astronomi Araştırma Merkezi'nin hazırladığı bu tasvirde, bir beyaz cüceden gelen ışınlar başka bir yıldızın atmosferinden geçiyor. Bilim insanları, bu titreşimlerin her 8 dakikada bir oluştuğunu söylüyor (ICAR)

Uzayda her 8 dakikada bir titreşen gizemli bir radyo sinyalinin, Dünya'dan binlerce ışık yılı uzaklıktaki bir yıldız sisteminden geldiği tespit edildi.

Avustralya'daki Curtin Üniversitesi ve Uluslararası Radyo Astronomi Araştırma Merkezi'nden gökbilimciler, bu kısa radyo dalgası patlamalarının alışılmadık bir yıldız çiftinden geldiğini cuma günü duyurdu.

Bu çift, dönüşünü 8 dakikada tamamlayan bir beyaz cüce yıldız (aktif bir yıldızın ölmüş çekirdeği) ve genellikle sarı cüce denen, Güneş gibi bir G-tipi anakol yıldızından oluşuyor.

Bilim insanları, bu tür sinyallerin bu yıldızlarda ilk kez tespit edildiğini söylüyor. Bu sinyaller genellikle daha küçük ve soğuk kırmızı cücelerin bulunduğu sistemlerde görülüyor. Kırmızı cüce, uzaydaki en küçük ve en soğuk yıldız türü.

Keşfi yapan Dr. Sam McSweeney, yeni araştırmayla birlikte yayımlanan açıklamada, "Titreşimlere ilişkin veriler ilk kez, beyaz cücenin yoldaş yıldızının yörüngesinde döndüğünü görmemizi sağlayacak kadar net. Bu sayede titreşimlerin beyaz cüceye yakın bir bölgeden, hatta belki de beyaz cücenin kendisinden geldiğini biliyoruz" diyor.

McSweeney ve ekibi, "GPM J071507−114153" adını verdikleri yıldız sistemindeki beyaz cücenin hareketini doğrulamak için Batı Avustralya'daki Pawsey Süperbilgisayar Araştırma Merkezi'nde 100 saatten fazla veriyi işledi.

Daha önce araştırmacılar, bunun gibi başlayıp duran radyo sinyalleri üreten benzer cisimler içeren sistemler keşfetmişti ancak bu sinyalleri hangi yıldızın yarattığı belirlenememişti.

2021'de bu türden ilk sistem keşfedildiğinden beri yaklaşık bir düzine benzer yıldız sistemi bulundu.

GPM J071507−114153, Samanyolu'nu taramak için geliştirilen ve yine Batı Avustralya'da yer alan Murchison Widefield Array teleskobu kullanılarak tespit edildi.

Curtin Üniversitesi'nden Doçent Natasha Hurley-Walker, "Ardından tam konumunu belirlemek için Güney Afrika'daki MeerKAT radyo teleskobunu kullandık" diyor.

Araştırmacılar ayrıca Hawaii'deki W.M. Keck Gözlemevi'nden yararlanarak G-tipi anakol yıldızının varlığını doğruladı.

Araştırmacılar, yıldız sisteminin tam konumunu belirlemek için Güney Afrika'daki MeerKAT radyo teleskop dizisini kullandı. Bu dizi, 64 adet radyo çanağından oluşuyor (AFP)
Araştırmacılar, yıldız sisteminin tam konumunu belirlemek için Güney Afrika'daki MeerKAT radyo teleskop dizisini kullandı. Bu dizi, 64 adet radyo çanağından oluşuyor (AFP)

Ancak buldukları bunlarla sınırlı değildi.

Bilim insanları Güneş'e benzeyen yıldızda, Dünya'daki kuzey ışıklarını oluşturan parlamalara benzer yıldız parlamalarını titreşimler sayesinde saptadı.

Hurley-Walker şu ifadeleri kullanıyor:

Radyo dalga boylarını kullanarak 5 bin ışık yılı uzaklıktaki bir yıldızdaki fırtınaları tespit edebilmemiz harika bir şey.

Independent Türkçe,independent.co.uk/space