Arapçanın Körfez lehçeleri akıllı cihazlarda daha yaygın hale geliyor

Şarku’l Avsat, Suudi Arabistan'daki Amazon temsilcileriyle Alexa yardımına verilen genişletilmiş destek ve Arap dünyasında yeni bir versiyonun piyasaya sürülmesi hakkında röportaj yaptı

Amazon'dan Alexa'da Arapça ve Körfez lehçesi için genişletilmiş destek
Amazon'dan Alexa'da Arapça ve Körfez lehçesi için genişletilmiş destek
TT

Arapçanın Körfez lehçeleri akıllı cihazlarda daha yaygın hale geliyor

Amazon'dan Alexa'da Arapça ve Körfez lehçesi için genişletilmiş destek
Amazon'dan Alexa'da Arapça ve Körfez lehçesi için genişletilmiş destek

Akıllı asistanlar kullanıcılar arasında yaygınlaştı ve akıllı evlerin bir parçası haline gelerek onlarla sesle etkileşime girmelerine, bilgi istemelerine, video ve müzik oynatmalarına ve bilgi aramalarına olanak tanıdı. Bu asistanlar Arapça dilini desteklemek ve Arap bölgesinde daha geniş bir kullanıcı kitlesine ulaşmak için de gelişmelere tanık oldu. Bu gelişme, Amazon’un akıllı asistanı Alexa’yı destekleyen cihazlarda başta Körfez lehçesi olmak üzere farklı lehçelerin desteklenmesini içeriyor.

Körfez lehçesiyle "Alexa"

Körfez lehçesinin akıllı cihazlarda yaygınlaşmasıyla ilgili olarak Şarku’l Avsat, Amazon Suudi Arabistan Ürün Müdürü Yüsra eş-Şerayiri ile özel olarak konuştu. Yüsra eş-Şerayiri, Körfez lehçesinin akıllı cihaz teknolojilerinde daha yaygın hale geldiğini ve yerel lehçenin telaffuzunu ve anlaşılmasını geliştirmek için özel performans göstergelerinin ve özel veri planlamasının geliştirilmesi yoluyla büyük bir gelişmeye tanık olduğunu doğruladı.

Yüsra eş-Şerayiri, Amazon Suudi Arabistan Ürün Müdürü
Yüsra eş-Şerayiri, Amazon Suudi Arabistan Ürün Müdürü

Amazon ekibi Alexa ve sesli yapay zeka teknolojilerinin Arap dili, kültürü ve yerel lehçeleri daha iyi anlamasına yardımcı olmak için çalışıyor. Bu, kullanıcıların yaşamlarına ve ilgi alanlarına uygun teknoloji geliştirmek için birçok yerel dil uzmanı ve yerel toplulukla iletişim kurarak yapılıyor. Amazon, Alexa'ya Körfez lehçesini öğretirken, yerel temsilin doğruluğunu ve temel Alexa sistemlerinin yerel lehçelerdeki çeşitliliğe veya bölgedeki zaman içindeki değişimlerine uyumlu olmasını sağladı. Şirket, en önemli önceliğinin müşterilerin Alexa ile Arapça ve Körfez lehçesinde iletişim kurabilmelerini sağlamak olduğuna inanıyor. Bunu başarırken karşılaşılan en büyük zorluk, Alexa'ya yazılı kaynağı olmayan bir lehçeyi öğretmek oldu. Birincil kaynak olarak kullanılabilecek herhangi bir sözlük ya da lehçe sözlüğü bulunmuyor.

Özellikle de 600 bin kelime içeren İngilizce veya 150 bin kelime içeren Fransızcaya kıyasla Arap dilinin sözlüğünde 12 milyondan fazla kelime bulunduğundan, Alexa'yı öğretmek bu zorlukların üstesinden gelmek için çok fazla çaba, yenilik ve ekip çalışması gerektiriyor. Körfez toplumunu desteklemek ve Alexa teknolojilerinden faydalanmak için Amazon, Alexa'nın bölgedeki çeşitli lehçeler arasındaki terminolojiyi ve nüansları anlayabilmesinin önemini dikkate aldı. Amazon, yerel toplum kesimlerinin çeşitliliğini yansıtan bir ekiple işbirliği yaptı. Suudi Arabistan Krallığı'ndaki pazarlama ve ürün ekibi, Arapça dilinde "Alexa" için otantik bir karakter oluşturmaktan sorumlu bir Suudi kadın ekibine ek olarak bir grup Suudi kadın ve erkekten oluşuyor. Tüm ekip, Aralık 2021'de "Alexa "nın Arapça ve Körfez lehçesiyle piyasaya sürülmesinden bu yana meydana gelen gelişmelerde önemli bir rol oynadı.

Arap kültürü ve mahremiyetin korunması

Alexa, Körfez lehçelerinde geleneksel hikayeler anlatmanın yanı sıra Arapça şiirler, yerel hikayeler ve hatta bazı müzik melodileri gibi Arap geleneklerimiz ve kültürlerimizle uyumlu içerikler sağladı. Bu teknoloji, Kur'an-ı Kerim'in okunması, Echo Show cihazlarının ekranlarından okunması ve namaz vakitlerinin hatırlatılması gibi yeni özellikler sunarak ibadet edilmesine de yardımcı oluyor.

Gizlilik ve veri koruma da yapay zekânın en kritik yönleri arasında yer alıyor; müşteri bilgilerinin gizliliği ve güvenliği şirketin en önemli öncelikleri arasında yer alıyor. Alexa ve Echo cihazları, yapay zeka sistemlerini sorumlu bir şekilde geliştirme hedefiyle, mikrofon ve kamera kontrolleri ve ses kayıtlarını görüntüleme ve silme yeteneği de dahil olmak üzere çok katmanlı gizlilik koruması ile tasarlandı. Yüsra, Amazon'un ürün ve hizmetlerini geliştirmek için kullanıcı bilgilerini sorumlu bir şekilde kullanma konusunda en üst düzeyde şeffaflığı benimsediğini ve bu verileri güvence altına almak ve korumak için adımlar attığını vurguladı. Kullanıcılar gizlilik ayarlarını Alexa uygulaması ya da Alexa Gizlilik Merkezi üzerinden yönetebiliyor.

Amazon, Alexa aracılığıyla daha etkili özellikler sunarak ve kullanıcıların günlük ihtiyaçlarını karşılayarak Arapça dil modelini ve zenginliğini geliştirmek için çalışıyor. Şirket, Alexa ile yerel lehçede etkileşim deneyimini zenginleştirmek amacıyla klasik Arapça ve bir dizi lehçeyi anlamaya odaklanıyor. Suudi Arabistan'daki kullanıcıların Alexa’ya verdiği tepkinin dikkat çekici olduğunu belirtmek gerekiyor. Krallık, Alexa ile akıllı ev hizmetlerinin kullanımı konusunda Amazon'un dünyadaki en önde gelen pazarlarından biri haline geldi.

Körfez lehçesinde bir grup sesli komut örneğinden bahsediyoruz: Şöyle diyebilirsiniz: "Alexa bugünün haberleri nedir?” “Alexa... bir dua hatırlatıcısı ayarla" veya "Alexa Kehf Suresini çal" veya kameranın cihazda ne kaydettiğini görmek için "Alexa çocuk odasını kontrol et". "Echo Show". Alexa'ya ünlü kişiler, tarihler, yerler, hesaplar, konuşmalar vb. hakkında sorular sorulabilir: "Alexa... Mekke'de akşam namazı ne zaman?" “Alexa... Kral Fahd Geçidi ne zaman inşa edildi?" Canlı sonuçları, bitmiş maçların sonuçlarını veya favori spor takımının bir sonraki maçının tarihini talep etmek de mümkün. Örneğin: "Alexa Al-Hilal'in maçı kaç kaç bitti??", diğerlerinin yanı sıra "Anghami" ve "Spotify" hizmetleri aracılığıyla müzik dinleme hizmeti de sağlıyor. Ayrıca şöyle de diyebilirsiniz: "Alexa... pop müzik çal" “Alexa... bir sonraki şarkıya geç" diyebilir ve her sabah en sevdiğiniz şarkılarla uyanabilirsiniz: "Alexa beni pop müzikle uyandır." Şöyle diyerek bir şaka isteyebilirsiniz: "Alexa bana bir fıkra anlat."

"Alexa", Arapça müzik ve kanallar için "Anghami" platformu ile etkileşime izin veren "Alexa Skills" sistemi aracılığıyla kullanıcıların kendi programladıkları komutlarla etkileşime girme yeteneği ile Arapça lehçesinde konuşan bir ses de dahil olmak üzere Suudi Arabistan ve Arap Körfezi bölgesi sakinleri için yerel bir deneyim sunuyor. MBC, Careem ve Fatafeat programları, çevrimiçi radyo kanalları takip edilebiliyor ve hatta yerel restoranlardan yemek siparişi dahi verilebiliyor. Taksi rezervasyon hizmetleri, yemek tarifleri ve pişirme talimatları, restoran siparişlerinin gelişini takip etme, güncel olayları ve etkinlikleri bilme, "Günün Sorusu" oyunu aracılığıyla arkadaşlarla oynama ve sesli kitap hizmetleri aracılığıyla kitap dinleme dahil olmak üzere Suudi Arabistan'da mevcut olan yaklaşık 200 beceriden yararlanmak mümkün.

Echo Pop (solda) ve Echo Show 8 (sağda) asistanları günlük yaşamın çeşitli yönleriyle bütünleşiyor.
Echo Pop (solda) ve Echo Show 8 (sağda) asistanları günlük yaşamın çeşitli yönleriyle bütünleşiyor.

Arap dünyasında yeni cihazlar

Amazon’un, daha iyi bir görüntü sağlamak için yeni ve daha güçlü kamera özelliklerine ek olarak, geliştirilmiş bir işlemci ve ses aracılığıyla video kalitesinde kaliteli bir deneyim sağlayan 8 inç çapındaki geniş ekranıyla yeni nesil "Echo Show 8" cihazlarını piyasaya sürmesi dikkat çekiyor. Bu cihazlar, günlük kullanımı büyük ölçüde kolaylaştıran ve daha etkileşimli hale getiren bir özellik olan kullanıcının cihaza yakınlığına veya uzaklığına göre ekrandaki içeriği değiştirmek için uyarlanabilir içerik özelliği sunuyor.

Cihazın dış tasarımı basit kıvrımlar ve yüksek çözünürlüklü cam dokunmatik ekran sunacak şekilde değiştirildi. Cihaz, her zamankinden daha yüksek tepki hızını desteklemek için gelişmiş bir işlemci içeriyor. Cihaz ayrıca ses deneyimini daha yüksek ve daha derin netlikle geliştiriyor ve odanın her yerinde surround ses sunmak için oda adaptasyonu ve surround ses işleme tekniklerini kullanıyor. Gürültü azaltma teknolojilerinin kullanımına ek olarak cihazın ortasında yer alan 13 megapiksel kamera sayesinde görüntülü görüşmelerin netliği de artıyor.

Cihazın bu yeni nesli, akıllı ev cihazlarının kontrolünü kolaylaştırmak amacıyla Zigbee, Bluetooth, Matter, Sidewalk ve Thread teknolojilerini destekleyen aydınlatma, kilitler ve çeşitli sensörler gibi uyumlu cihazları içeren akıllı ev yönetim merkezi özelliğini de kapsıyor.

Bu yeni versiyon daha iyi bir ekrana sahip. Kullanıcının cihaza olan yakınlığına uyum sağlıyor ve ekranda gösterilen içeriği ayarlıyor. Örneğin, cihazdan uzakta oturuyorsanız ekran içeriği daha büyük metinle gösteriyor, böylece kullanıcı cihaza yaklaştığında içerik otomatik olarak değişiyor ve ek ayrıntılar gösteriyor. Ekran ayrıca, "Görsel Kimlik" özelliği etkinleştirilirse, her kullanıcı için favori şarkıların bir listesini görüntülemek gibi, önündeki kullanıcıya göre içeriği özelleştiriyor. Cihaz çeşitli renklerde mevcut ve fiyatı 699 Suudi riyali (yaklaşık 186 ABD doları).

Şirket ayrıca küçük küresel bir tasarım ve "Alexa yapay zeka ses teknolojisi" desteğiyle kaliteli bir ses deneyimi sunan "Echo Pop" cihazını da piyasaya sürdü. Bu cihaz, akıllı evi kontrol etme ve müziğin keyfini çıkarma veya Kur'an-ı Kerim okuma, hatta evdeki herhangi bir odayla iletişim kurmak için bir "interkom" hizmeti verme olanağı sağlıyor.

Cihaz, yatak odalarında, dairelerde veya evdeki herhangi bir küçük alanda yüksek kaliteli ses sağlamak için öne bakan yönlü bir hoparlör içeriyor. Kullanıcı basitçe sesli kitap okumayı, favori spor takımının son gelişmelerini takip etmeyi ya da ışıkları ve akıllı prizleri kontrol etmeyi talep edebilir. Cihaz çeşitli renklerde mevcut ve fiyatı 199 Suudi riyali (yaklaşık 53 ABD doları).



Uzmanlar uyardı: İnsanları yapay zekadan koruma yöntemi ters tepebilir

Uzmanlar uyardı: İnsanları yapay zekadan koruma yöntemi ters tepebilir
TT

Uzmanlar uyardı: İnsanları yapay zekadan koruma yöntemi ters tepebilir

Uzmanlar uyardı: İnsanları yapay zekadan koruma yöntemi ters tepebilir

Yeni bir araştırma, yapay zekanın ruh sağlığımıza verdiği zararı en aza indirmeye yönelik kritik yöntemlerden birinin aslında durumu daha da kötüleştirebileceği uyarısı yapıyor.

Sohbet botlarının ruhsal sıkıntı ve hatta psikozda nasıl payı olabileceğiyle ilgili yaygın endişeler sürerken önerilerden biri de sohbet botlarının, insan olmadıklarını ve karşı tarafın bir sohbet botuyla konuştuğunu kullanıcılara düzenli şekilde hatırlatması.

Ancak araştırmacılar bu önerinin, halihazırda savunmasız kişilerin ruhsal sıkıntılarını artırarak durumu daha da kötüleştirebileceğini savunuyor.

Wisconsin-Milwaukee Üniversitesi'nden halk sağlığı araştırmacısı Linnea Laestadius yaptığı açıklamada, "Zaten sohbet etmek için bilerek sohbet botu tercih eden kullanıcıların karşılaştığı riskleri, zorunlu hatırlatmaların kayda değer derecede azaltacağını varsaymak hata olur" diyor. 

Halihazırda yalnız hisseden birine, destek gördüğünü ve yalnız olmadığını hissettiren tek şeyin bir insan olmadığını hatırlatmak, onu daha da yalnız hissettirerek ters tepebilir.

Bu uyarı, sohbet botlarını cinayet ve intiharla ilişkilendiren haberlerin ardından geldi. Sistemlerin yardımsever doğası ve hâlâ nispeten bilinmeyen ve öngörülemeyen yapıları nedeniyle, yapay zeka sohbet botları insanlara yardım etmek yerine onların sanrılarını veya zihinsel sağlık sorunlarını teşvik etmekle suçlanıyor.

Bazıları bu tür durumlarda insanlara bir sohbet botuyla konuştuklarını ve botun insan duygularını hissedemediğini hatırlatmanın yardımcı olabileceğini öne sürüyor. Ancak yeni çalışmanın yazarları, araştırmaların bunu göstermediğini savunuyor.

Laestadius, "Kullanıcılara bir insanla değil, sohbet botuyla konuştuğu hatırlatılsa bota bu kadar bağlanmayacakları ve algoritma tarafından manipüle edilmeyecekleri düşüncesi kulağa mantıklı gelse de mevcut kanıtlar bu fikri desteklemiyor" diyor.

Araştırmacılar ayrıca kullanıcıların, sırf insan olmadıkları için bu sistemlere ruhsal sıkıntılarını anlatıyor olabileceğini öne sürüyor. Michigan Eyalet Üniversitesi'nde medya ve teknoloji araştırmacısı olan yazar Celeste Campos-Castillo, "İnsan olmayanların, insanların aksine yargılamayacağı, alay etmeyeceği veya tüm okulu ya da işyerini onlara karşı kışkırtmayacağı inancı, sohbet botlarına içini dökmeye ve dolayısıyla bağlanmaya teşvik ediyor" ifadelerini kullanıyor.

Dahası, hatırlatmalar mevcut endişelerine ek olarak daha fazla sıkıntı yaratabilir. Kullanıcılar, kendilerini sohbet botuyla konuşmaya iten nedenlerin yanı sıra güvendikleri şeyden kökten farklı ve ayrı olduklarını hatırlamaktan dolayı da üzülebilir.

Laestadius, "Sohbet botlarının insan olmadığını kullanıcılara en iyi nasıl hatırlatabileceğimizi keşfetmek, kritik bir araştırma önceliği" diyor. 

Kullanıcıların ruh sağlığını en iyi şekilde korumak için hatırlatmaların ne zaman gönderilmesi ve ne zaman duraklatılması gerektiğini belirlememiz gerekiyor.

Çalışma, hakemli dergi Trends in Cognitive Sciences'ta yayımlanan "Reminders that chatbots are not human are risky" (Sohbet botlarının insan olmadığını hatırlatan bildirimler risk taşıyor) başlıklı yeni bir makalede anlatılıyor.

Independent Türkçe


‘Daha fazla robot’... Çin’in geleceğe yönelik stratejisi

Çin hükümeti, yerel şirketleri insansı robotlar geliştirmeleri için teşvik ediyor. (Reuters)
Çin hükümeti, yerel şirketleri insansı robotlar geliştirmeleri için teşvik ediyor. (Reuters)
TT

‘Daha fazla robot’... Çin’in geleceğe yönelik stratejisi

Çin hükümeti, yerel şirketleri insansı robotlar geliştirmeleri için teşvik ediyor. (Reuters)
Çin hükümeti, yerel şirketleri insansı robotlar geliştirmeleri için teşvik ediyor. (Reuters)

Çin’de doğum oranı tarihinin en düşük seviyesine geriledi. Bu durumun, önümüzdeki on yıllarda ülkede iş gücünün daralması ve emekli nüfusun artmasıyla birlikte ciddi bir ekonomik sarsıntı riskini artırdığı bildirildi. ABD merkezli yayın kuruluşu CNN’in haberine göre, demografik gerileme uzun vadeli büyüme üzerinde baskı oluşturabilir.

Geçen ay yayımlanan veriler, Çinli yetkililerin doğumları teşvik etmek amacıyla devreye aldığı bir dizi politikanın henüz istenen sonucu vermediğini ortaya koydu. Nakit yardımlar, vergi indirimleri ve evliliği kolaylaştıran yeni yasal düzenlemelere rağmen düşüş eğilimi sürüyor. Haberde, Pekin yönetiminin bu tablo karşısında alternatif bir çözüm arayışına yöneldiği ve seçenekler arasında robot teknolojilerinin de bulunduğu belirtildi.

sxdfrg
Ziyaretçiler, insansı robotlara adanmış ilk ‘4S’ mağazası olarak tanımlanan Pekin Robot Alışveriş Merkezi’nde bir robotu izliyor. (AP)

Şarku’l Avsat’ın CNN’den aktardığına göre Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, uzun süredir ülkenin imalat sektörünü modernize etmeye yönelik çalışmalara öncülük ediyor. Bu adımlar, Pekin yönetiminin Çin’i ileri teknoloji alanında kendi kendine yeten bir güç haline getirme hedefinin parçası olarak değerlendiriliyor. Söz konusu yönelim, nüfus yapısındaki dengesizliği giderme çabalarıyla da eş zamanlı ilerliyor. Uzmanlara göre bu sorunun çözülememesi halinde emeklilik sisteminin çökmesi, hane halkı için sağlık harcamalarının artması, verimliliğin düşmesi ve buna bağlı olarak kamu kurumlarına duyulan güven ile ekonomik çıktının aynı anda gerilemesi riski bulunuyor.

Hong Kong Bilim ve Teknoloji Üniversitesi (HKUST) bünyesinde görev yapan demografi uzmanı Stuart Gietel-Basten, Çin’in son 20-30 yılda izlediği yaklaşımı sürdürmesi halinde, nüfus yapısı ile ekonomik sistem arasındaki uyumsuzluk nedeniyle büyük bir krizle karşı karşıya kalabileceğini belirtti. Gietel-Basten, bu durumun neden sürdürüldüğünün sorgulanması gerektiğini ifade etti.

Uzmanlar, Çin’in süreci etkin biçimde yönetmesi halinde yapay zekâya yönelimin ve eş zamanlı diğer politikaların, demografik değişimlerin ekonomik büyüme üzerindeki olumsuz etkilerini en azından önümüzdeki birkaç on yıl boyunca önemli ölçüde sınırlayabileceğini değerlendiriyor.

Ancak kısa vadede istihdam kayıplarına yol açabilecek ve uzun vadede çalışma biçimlerini dönüştürebilecek ileri teknolojiye geçiş sürecinin yönetimi, dünya genelindeki hükümetler için ciddi bir sınama olarak görülüyor. Nüfusu 1,4 milyarı bulan ve büyümesini on yıllar boyunca geniş iş gücüne dayandıran Çin’de bu sürecin riskleri daha da belirginleşiyor. Ekonomik istikrarı meşruiyetinin temel unsurlarından biri olarak öne çıkaran iktidardaki Çin Komünist Partisi açısından da sürecin hassasiyet taşıdığı ve önümüzdeki on yıl içinde Çin’i ‘orta düzeyde gelişmiş bir ülke’ konumuna yükseltme hedefiyle bağlantılı olduğu belirtiliyor.

dcfrrf
Çin’in başkenti Pekin’de düzenlenen bir sergide Ay Yeni Yılı vesilesiyle eğlence gösterileri sergileyen robotlar (AP)

Uzmanlar, Pekin yönetiminin bugün atacağı adımların yalnızca ülke ekonomisi üzerinde değil, küresel ekonomi ve gelecek nesiller üzerinde de uzun vadeli etkiler doğuracağını belirtiyor. Bu sürecin yalnızca doğum oranlarındaki düşüşü durdurma çabasıyla sınırlı olmadığına dikkat çekiliyor.

Hong Kong Üniversitesi’nde (HKU) ekonomi profesörü olan Guojun He, Çin’in robotik sistemler, dijital dönüşüm ve yapay zekâ yoluyla iş gücü verimliliğinde sürdürülebilir artış sağlayabilmesi halinde, fabrika işçi sayısı azalırken sanayi üretimini koruyabileceğini, hatta artırabileceğini ifade etti.

Guojun He, teknolojinin daralan iş gücünün ekonomik etkilerini, özellikle imalat sektöründe, önemli ölçüde hafifletebileceğini ancak tamamen ortadan kaldıramayacağını söyledi.

Haberde ayrıca söz konusu etkilerin sektörden sektöre farklılık göstereceği ve etkili sonuçlar alınabilmesi için eğitimden sosyal güvenliğe kadar uzanan bütüncül bir politika setine ihtiyaç duyulacağı vurgulandı.

Robot devrimi

Uluslararası Robotik Federasyonu verilerine göre Çin, 2024 itibarıyla dünyadaki kurulu endüstriyel robotların yarısından fazlasına ev sahipliği yaparak küresel ölçekte en büyük pazar konumunda bulunuyor.

Ülke genelinde robot kolları; kaynak, boyama ve montaj işlemlerini tam otomatik üretim hatlarında eş zamanlı biçimde yürütüyor. Bazı tesislerde ise ‘karanlık fabrika’ olarak adlandırılan ve aydınlatma için elektrik harcanmasına gerek duyulmayan üretim modelleri uygulanıyor.

Yüksek teknoloji seviyesi sayesinde Çinli fabrikalar gelişmiş elektrikli araçlar ve güneş panellerini büyük hacimlerde ve düşük maliyetle üretebiliyor. Bu durumun, ülkenin dış ticaret fazlasının artmasına katkı sağladığı belirtiliyor.

Pekin yönetimi, insansı robotlar alanına da güçlü biçimde yatırım yapıyor. Ülkede 140’tan fazla şirketin, devlet destekli programlar kapsamında bu alanda çalışmalar yürüttüğü ifade ediliyor. Şu ana kadar insansı robotlar daha çok Çin’in teknolojik iddiasını yansıtan gösterilerle gündeme geldi; televizyon ekranlarında toplu dans performanslarında ve tanıtım amaçlı boks karşılaşmalarında sergilendi.

Bununla birlikte bazı modellerin montaj hatlarında, lojistik merkezlerinde ve bilimsel laboratuvarlarda denendiği bildiriliyor. Geliştiriciler, söz konusu robotların halen geliştirme aşamasında olduğunu ancak taşıma, ayrıştırma ve kalite kontrol gibi görevlerde insan verimliliğine yaklaşmaya başladığını belirtiyor.

cdsvfd
Çin’deki insansı robotlar (Reuters)

Tüm bu adımlar, Çin’in ileri teknoloji çağında ve artan işçilik maliyetleri karşısında rekabet avantajını koruma hedefinin parçası olarak değerlendiriliyor. Bu yaklaşım, 2015 yılında ilan edilen ‘Made in China 2025’ planında ortaya konmuştu. Aynı yıl Pekin yönetimi, on yıllar boyunca uygulanan ve tartışmalara yol açan tek çocuk politikasını da sona erdirme kararı almıştı.

Nüfus artış hızındaki düşüşün yaklaşan etkilerinin söz konusu sanayi politikasının temel motivasyonu olup olmadığı netlik taşımamakla birlikte, Çin’de bazı çevreler robotik ve yapay zekâ teknolojilerini bu demografik baskının olumsuz sonuçlarını hafifletebilecek araçlar olarak değerlendiriyor.

Yaşlanan nüfus

Resmî vizyon, robotların yalnızca fabrika işçisi olarak değil, aynı zamanda 60 yaş üstü nüfusa bakım hizmeti sunan destek unsurları olarak da kullanılmasını öngörüyor. Birleşmiş Milletler (BM) tahminlerine göre hâlihazırda nüfusun yüzde 23’ünü oluşturan bu yaş grubunun oranının 2100 yılına kadar yüzde 50’yi aşması bekleniyor.

Yaşlı bakım sistemlerinin genişletilmesine yönelik aciliyet, geçmişte uygulanan tek çocuk politikasının mirasıyla daha da artıyor. Bu politika, ebeveyn bakım sorumluluğunu kardeş paylaşımı olmaksızın tek başına üstlenmek durumunda kalacak bir ‘tek çocuk’ kuşağının ortaya çıkmasına yol açtı.

Son yayımlanan hükümet yönergelerinde, yaşlı bakım hizmetlerinin iyileştirilmesi amacıyla insansı robotlar ve yapay zekâ teknolojilerinin geliştirilmesi çağrısı yapıldı. Ayrıca beyin-bilgisayar arayüzleri, dış iskelet robotları ve fiziksel kapasitesi azalan yaşlılara destek sağlayacak yardımcı ekipmanların geliştirilmesi de öncelikler arasında yer aldı.

Devlet medyası ise insansı robotların yaşlılara 7 gün 24 saat bakım desteği sunabilecek şekilde yaygınlaştırılmasına yönelik hedefleri düzenli olarak gündeme taşıyor. Bu yayınların, kamuoyunda söz konusu teknolojilere yönelik kabulü artırmayı amaçladığı değerlendiriliyor.

Devlet destekli emeklilik sistemi de öne çıkan kaygılar arasında yer alıyor. Çok sayıda yaşlı Çinlinin dayandığı bu sistemin, nüfusun hızla yaşlanması ve ek reformların yapılmaması halinde açık veren bir yapıya dönüşebileceği öngörülüyor.

Ancak özellikle demografik gerilemenin daha da derinleşmesinin beklendiği yüzyılın ikinci yarısında, yalnızca baskı altındaki emeklilik sisteminin değil, ekonominin genel seyrinin nasıl şekilleneceği konusunda belirsizlik sürüyor.

Uzmanlar, teknolojik dönüşümün iş gücü üzerindeki etkilerine de dikkat çekiyor. Bir ülkede verimliliğin artmasının her zaman istihdamın artacağı anlamına gelmediği; bunun, daha az sayıda çalışanın daha fazla üretim yapması sonucunu doğurabileceği belirtiliyor.

Çin’in hâlihazırda bazı sektörlerde iş gücü açığı, bazı sektörlerde ise işsizlikle karşı karşıya olduğu ifade ediliyor. Teknoloji destekli verimlilik artışının uzun vadede ekonomik istikrarı destekleyebileceği, ancak kısa vadede iş gücü piyasasındaki dengesizlikleri artırabileceği değerlendiriliyor.

Yapay zekâ ve robot teknolojilerinin Çin’de kaç kişiyi işinden edebileceğine ilişkin tahminler farklılık gösteriyor. Bununla birlikte bazı yerel uzmanlar, bu teknolojilerin imalat sektörünün yaklaşık yüzde 70’ini etkileyebileceğini öne sürüyor.

Geçen ay yetkililer, söz konusu teknolojilerin hızla benimsenmesinin istihdam üzerindeki etkilerini hafifletmek amacıyla bir dizi politika tedbirinin hayata geçirileceğini açıkladı.

Genel olarak uzmanlar, teknolojinin tek başına yeterli olmadığını; doğum oranlarını teşvik eden politikalarla birlikte ele alınacak kapsamlı bir önlem paketinin, Pekin yönetiminin artan demografik dönüşümün ekonomik ve toplumsal etkilerini hafifletmesinde belirleyici olacağını vurguluyor.


Meta, akıllı gözlüklere yüz tanıma özelliği getirmeyi değerlendiriyor

Gözlüğü takan Meta CEO'su Mark Zuckerberg konuşma yapıyor (Reuters)
Gözlüğü takan Meta CEO'su Mark Zuckerberg konuşma yapıyor (Reuters)
TT

Meta, akıllı gözlüklere yüz tanıma özelliği getirmeyi değerlendiriyor

Gözlüğü takan Meta CEO'su Mark Zuckerberg konuşma yapıyor (Reuters)
Gözlüğü takan Meta CEO'su Mark Zuckerberg konuşma yapıyor (Reuters)

Sophie Clark 

Meta'nın, güvenlik ve gizlilik endişelerine rağmen akıllı gözlüklerine yüz tanıma yazılımı eklemeyi planladığı bildirildi.

New York Times'a (NYT) göre gözlüğü takanlar "Name Tag" (İsim Etiketi) özelliği sayesinde, baktıkları kişinin kim olduğunu anlamayı sağlayan bilgiler edinecek.

Ancak gazetenin eriştiği bir iç yazışmada bu teknolojinin "güvenlik ve gizlilik riskleri" taşıdığına değiniliyor.

Dahası NYT'ye göre şirket, tartışma yaratma potansiyeline sahip ürünü ABD'de süregelen siyasi kargaşa sırasında piyasaya sürmenin avantaj sağlayacağını düşünüyor.

Gazetenin aktardığı üzere sızan notta "Bize saldırmasını beklediğimiz birçok sivil toplum kuruluşunun, kaynaklarını başka konulara yoğunlaştırdığı dinamik bir siyasi ortamda bunu piyasaya süreceğiz" ifadeleri yer alıyor.

ABD Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Bürosu (ICE) sadece kaçak göçmen olduğundan şüphelenilenleri değil, ICE'a karşı protesto yapan Amerikan vatandaşlarını da takip etmek için son aylarda yüz tanıma teknolojisini kullandı.

The Independent'a konuşan Meta sözcüsü, şirketin teknolojiyi incelemeyi sürdürdüğünü ve seçeneklerini değerlendirdiğini söyledi.

Açıklamada "Milyonlarca kişinin bağlantı kurmasını ve hayatlarını zenginleştirmesini sağlayan ürünler geliştiriyoruz" dendi.

Böyle bir özelliğe yönelik ilgiyi sık sık duyuyoruz (ve piyasada bazı ürünler zaten var) ancak hâlâ seçenekleri değerlendiriyoruz ve herhangi bir şey çıkarırsak öncesinde dikkatli bir yaklaşım sergileyeceğiz.

Bu hamle Facebook'un, sosyal ağda gizlilik ve yasallık arasındaki "doğru dengeyi" bulmak amacıyla yüz tanıma özelliğini sitesinden kaldırmasından 5 yıl sonra geldi.

O zamandan sonra Meta'nın kurucusu Mark Zuckerberg, büyük teknoloji şirketlerine dostça davranan ve pek düzenleme uygulamayan ABD Başkanı Donald Trump'ın Beyaz Saray'ına yakınlaştı.

Meta'nın 2021'de piyasaya sürdüğü ilk Ray-Ban akıllı gözlükleri o zamanlar sadece fotoğraf çekip video kaydedebiliyordu. CEO ve Facebook kurucusu, yapay zekayla çalışan yeni gözlükleri geçen eylülde tanıtmıştı.

Geçen yıl yaklaşık 7 milyon satan gözlüklerin popülaritesi kanıtlandı.

Gözlüklerin yapımında yer alan üç kişi NYT'ye yaptığı açıklamada yüz tanıma özelliğinin, Meta'nın ürününü rakip OpenAI'ın ürettiği akıllı gözlüklerden ayıracağını söyledi.

Ancak Amerikan Sivil Özgürlükler Birliği'nden (ACLU) Nathan Freed Wessler, yüz tanıma teknolojisinin "kötüye kullanıma açık" olduğu uyarısında bulundu.

Wessler "Amerika sokaklarında yüz tanıma teknolojisi kullanılması, hepimizin güvendiği pratik anonimliğe benzersiz bir tehdit oluşturur" dedi.

Independent Türkçe', independent.co.uk/news