عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
YAŞAM

Telegraph, Türkiye'nin Ege kıyılarındaki 4 sakin şehri tanıttı

Kalabalık ve pahalı yerlere gitmek istemeyenlere alternatif sunuldu

Akyaka, 2011 yılında yavaş şehir ünvanını almıştı (Go Türkiye)
Akyaka, 2011 yılında yavaş şehir ünvanını almıştı (Go Türkiye)
TT
TT

Telegraph, Türkiye'nin Ege kıyılarındaki 4 sakin şehri tanıttı

Akyaka, 2011 yılında yavaş şehir ünvanını almıştı (Go Türkiye)
Akyaka, 2011 yılında yavaş şehir ünvanını almıştı (Go Türkiye)

Britanya'nın Telegraph gazetesi, Bodrum, Marmaris, Çeşme gibi popüler tatil yerlerine alternatif olabilecek Ege'nin daha sakin bölgelerini yazdı.

Türkiye'nin Akdeniz ve Ege kıyıları, her yıl milyonlarca yerli ve yabancı turisti ağırlıyor.

Kültürel varlıkları, doğal güzellikleri, ulaşım imkanlarıyla öne çıkan, Çanakkale'den Fethiye'ye kadar uzanan ve "Ege Rivierası" olarak adlandırılan kıyılarda çok sayıda popüler tatil beldesi bulunuyor.

Özellikle İzmir'de Çeşme, Muğla'da Marmaris, Bodrum, Fethiye gibi popüler beldeler hareketli hayatı, kalabalığı ve diğer bölgelere göre nazaran biraz daha pahalı oluşuyla biliniyor.

Türkiye'yle ilgili çok sayıda çalışması bulunan gazeteci Annabelle Thorpe, Ege'de popüler tatil beldelerine alternatif olabilecek, "sakin şehir" (Cittaslow) unvanına sahip 4 yeri yazdı. 

Akyaka

Muğla'nın Ula ilçesine bağlı Akyaka, Azmak Nehri'nin kıyasındaki sıralı restoranları, kendine özgü mimarisi, temiz plajı ve büyük ormanıyla sakin bir tatil arayan turistlerin tercih ettiği bölgeler arasında yer alıyor.

Aynı zamanda Türkiye'nin 22 sakin şehrinden biri olan Muğla Akyaka'da Marmaris, Dalyan, Bodrum gibi bölgelerle özdeşleşen kitle turizmi politikalarından bilinçli olarak uzak duruluyor.

Yaklaşık 30 yıldır Türkiye'yi sık sık ziyaret eden Thorpe, Akyaka'nın sakinliğine dikkat çekiyor.

Akyaka'da dolaştığı bir pazar günüyle ilgili Thorpe, "Bugün pazar sabahı ama haftanın herhangi bir günü de olabilir.  Akyaka aceleye gelecek bir yer değil" yorumunu yapıyor.

Beldede yabancılardan çok yerli turistleri gördüğüne dikkat çeken Thorpe, bölgenin doğal güzelliklerinin doğa yürüyüşü, su sporları yapmak isteyenlere farklı alternatifler sunduğunu da belirtti.

Akyaka'da mütevazı bir hayat sürüldüğünü ifade eden Thorpe, yavaş şehir statüsünün, Türkiye'deki en canlı tatil yerlerinin çoğunu karakterize eden çok gelişmişlik halinden kurtardığını söyledi.

Thorpe, kasabanın ilkbahar ve sonbaharda da ayrı bir güzelliğe sahip olduğunu aktardı.

Deneyimli seyahat gazetecisi Thorpe, "Türkiye'deki birçok kasabanın değişimini gördükten sonra yaklaşık 30 yıl önce aşık olduğum ülkeye benzeyen bir yer keşfetmek harika" dedi.

Thorpe, gelecek yıl Akyaka'yı bir kez daha ziyaret edeceğini belirtti.

DAHA FAZLA OKU

Ölü Deniz'deki mağarada 1900 yıllık Roma kılıçları bulundu

Ölü Deniz'deki mağarada 1900 yıllık Roma kılıçları bulundu

Fotoğraf: AA

CNN, Türkiye'de tekne tatili yapılacak üç körfezi yazdı

Foça

Thorpe, diğer üç önerisi için Akyaka'daki kadar ince ayrıntılara yer vermedi ancak ziyaret etmek isteyenlere yönelik faydalı bilgiler paylaştı.

Thorpe'a göre İzmir'in kuzeybatısında yer alan Foça, Türkiye'de huzurlu tatil için tercih edilebilecek diğer üç sakin yerden biri. 

Foça, sakin şehir unvanını 2021'de almıştı (AA)
Foça, sakin şehir unvanını 2021'de almıştı (AA)

Sakin şehir unvanına sahip olan Foça, tarihi yapısı, doğal güzellikleri ve butik otelleriyle dikkat çekiyor.

Seferihisar

Türkiye'nin ilk sakin şehir statüsüne sahip olan İzmir'in ilçesi Seferihisar'da sokak lambaları güneş enerjisiyle çalışıyor.

Foça, sakin şehir unvanını 2021'de almıştı (AA)
Seferihisar, sakin şehir unvanını 2009'da almıştı (AA)

İlçe aynı zamanda haftanın 6 günü açık ekolojik pazara da sahip.

Köyceğiz

Adına türküler de yakılmış Muğla'nın Köyceğiz ilçesi, Dalyan ve Göcek'in arasında yer alıyor.

Seferihisar, sakin şehir unvanını 2009'da almıştı (AA)
Köyceğiz, 2019'da sakin şehir unvanını almıştı (AA)

Köyceğiz için turistlerin neredeyse görmezden geldiği bir ilçe diyen Thorpe, bölgede ormanda yürüyüş yapmayı, tekne gezintisine çıkmayı, pazartesi günü kurulan organik pazarı ziyaret etmeyi tavsiye ediyor.

Sakin şehir nedir?

1999 yılında İtalya’nın Greve in Chianti kentinde kurulan Cittaslow Birliği, nüfusu 50 bin altında olan kentlerin üye olabildiği uluslararası bir belediyeler birliğidir. 

Sakin şehir fikriyle kentlerin dokusunun korunması, yerel özelliklerinin ortadan kaldırılmasını engellemek amaçlanıyor. Bir bölgenin bu şekilde adlandırılabilmesi için 70 ayrı kriteri sağlaması gerekiyor.

Türkiye'de 2023 itibarıyla 22 sakin şehir bulunuyor.

Independent Türkçe

Daha fazlasını oku

 
 
YAŞAM

Meşe ağaçlarından tırtıllara karşı şaşırtan savunma

Tırtıl, yemek için yaprakların açmasını beklese de meşeler özel bir taktik uyguluyor (Sven Finnberg)
Tırtıl, yemek için yaprakların açmasını beklese de meşeler özel bir taktik uyguluyor (Sven Finnberg)
TT
TT

Meşe ağaçlarından tırtıllara karşı şaşırtan savunma

Tırtıl, yemek için yaprakların açmasını beklese de meşeler özel bir taktik uyguluyor (Sven Finnberg)
Tırtıl, yemek için yaprakların açmasını beklese de meşeler özel bir taktik uyguluyor (Sven Finnberg)

Tırtıl istilasına uğrayan meşe ağaçlarının ertesi yıl yapraklarını daha geç açtığı keşfedildi.

İlkbaharda günler uzayıp hava ısındıkça ağaçlar da tomurcuklanıp yaprak açıyor. 

Ormanlardaki pek çok tür de yaşam döngüsünü buna göre ayarlıyor. Örneğin tırtıllar tam bu zamanda yumurtalarından çıkarak taze ve yumuşak yapraklarla besleniyor. 

Ancak Almanya'daki Würzburg Üniversitesi'nden Soumen Mallick liderliğindeki yeni araştırmaya göre meşe ağaçları tırtıllarla başa çıkmalarını sağlayan bir savunma stratejisi geliştirmiş olabilir.

Bilim insanları Bavyera'nın kuzeyindeki 2 bin 400 kilometrekarelik bir alanı 2017-2021 döneminde Sentinel-1 radar uyduları aracılığıyla sürekli takip etti. Bu sayede yoğun bulut örtüsü altında bile ağaçların durumu izlenebildi.

Uydu görüntülerindeki her piksel 10'a 10 metrelik bir alanı, yani yaklaşık bir ağacın taç büyüklüğünü gösterirken, ekip toplamda 27 bin 500 pikseli inceledi.

Araştırmacılara bu bağlantıyı görme fırsatı veren gelişme, 2019'da patlak veren çingene güvesi (Lymantria dispar) salgınıydı. Ağaç yapraklarıyla beslenen bu tüylü tırtıllar, sayıları çok olduğunda ağaçlara büyük zarar verebiliyor.

Ekip uydu verileri sayesinde hangi ağaçların yaprak kaybına uğradığını ve nasıl tepki verdiklerini kaydetti.

Bulguları hakemli dergi Nature Ecology & Evolution'da 1 Mayıs Cuma günü yayımlanan çalışmaya göre tırtılların yoğun istilasına maruz kalan meşe ağaçları ertesi yıl yapraklarını, bu kadar kötü etkilenmeyen meşelerden üç gün geç açtı. 

Bu gecikme, ağaçların uğradığı yaprak kaybını önceki yıla göre yüzde 55 azalttı. Çalışmaya göre bu durum, tırtıllar aynı dönemde yumurtadan çıksa da yiyecek yaprak bulamayıp ölmesinden kaynaklanıyor.

Meşe ağaçlarının, yapraklarını çiğnemeyi zorlaştırmak veya tırtılları avlayacak diğer organizmaları çekebilecek aromatik bileşikler üretmek gibi başka savunma mekanizmaları da var. Ancak Mallick, erteleme taktiğinin diğerlerinden daha iyi sonuç verdiğini belirtiyor.

Kanada'daki Alberta Üniversitesi'nden James Cahill, çalışmada varılan sonucun "çok olası" durduğunu ancak neden-sonuç ilişkisi kurmadığını söylüyor. 

Araştırmada yer almayan Cahill, örneğin yaprak kaybı sonucu bitki sağlığının kötüleşmesinin, sonraki yıl yaşanan gecikmeye yol açabileceğini ifade ediyor. Birden fazla salgına dair verilerin toplanması, daha net bir sonuca varmayı sağlayabilir.

Mallick ise gecikmenin kaynak tükenmesi gibi fizyolojik kısıtlamalarla açıklanabileceğini ifade ediyor. Ancak bu gecikmenin onlarca ağaç popülasyonunda görülmesi ve otçul baskısının en fazla azaldığı ormanlarda daha belirgin ortaya çıkması, Mallick'e göre başka bir ihtimali güçlendiriyor. Araştırmacı, gecikmenin bireysel ağaçların fizyolojik tepkisinden ziyade bir adaptasyon olabileceğini düşünüyor.

Yeni araştırma bazı ilkbaharlarda ormanın, sıcaklıkların işaret ettiğinden daha geç yeşermesine ilk kez somut bir açıklama getiriyor.

Önceki bilgisayar modellerinde sıcaklık gibi "cansız" faktörlere odaklanılırken son bulgular, ağaçların pasif bir şekilde sadece hava durumuna göre hareket etmediğini gösteriyor.

Mallick "Bu keşif, ormanda ilkbaharın başlangıcına dair önceki anlayışımızı temelden değiştiriyor" diyor.

Independent Türkçe, Phys.org, New Scientist, Nature Ecology & Evolution

YAŞAM

Psilosibin araştırması depresyon ve anksiyete tedavisi için umut verdi

Sihirli mantarlar depresyon tedavisinde son yıllarda öne çıkıyor (Reuters)
Sihirli mantarlar depresyon tedavisinde son yıllarda öne çıkıyor (Reuters)
TT
TT

Psilosibin araştırması depresyon ve anksiyete tedavisi için umut verdi

Sihirli mantarlar depresyon tedavisinde son yıllarda öne çıkıyor (Reuters)
Sihirli mantarlar depresyon tedavisinde son yıllarda öne çıkıyor (Reuters)

Sihirli mantarlardaki psilosibinin beyinde uzun süreli değişiklikler yarattığı tespit edildi. Bulgular ruh sağlığı sorunlarının tedavisinde daha etkili yöntemlerin önünü açabilir.

Bilim insanları psikedelik maddelerin beyindeki etkilerini uzun zamandır anlamaya çalışıyor. Bu maddelerin özellikle son yıllarda depresyon ve anksiyete gibi ruh sağlığı sorunlarına iyi gelebileceğini öne süren çalışmalar, alana yönelik ilgiyi artırdı.

Psilosibinin etkileri üzerine yapılan çalışmaların çoğu, maddeyi tedavi amaçlı alan gruplara odaklanıyordu. 

Kaliforniya Üniversitesi San Francisco kampüsünden nörolog Robin Carhart-Harris ve ekibiyse, maddenin psikedelik etkilerini daha iyi anlamak için daha önce hiç psilosibin kullanmamış 28 sağlıklı katılımcıyla bir çalışma yürüttü.

Katılımcılara ilk aşamada plasebo etkisine yakın kabul edilen 1 mg’lık düşük doz psilosibin verildi. 

Bilim insanları sonraki haftalarda katılımcıların ruh sağlığındaki değişimleri izlemek için bilişsel esneklik gibi faktörleri ölçen psikolojik testler yürüttü.

Ayrıca EEG, fonksiyonel MR taramaları ve difüzyon tensör görüntüleme (DTI) adı verilen bir teknikle de beyin aktivitelerini ve yapısal değişimleri izlediler.

Plasebodan bir ay sonra, katılımcılara güçlü bir psikedelik deneyim yaşatmak için 25 mg'lık tek bir psilosibin dozu uygulandı. Araştırmacılar aynı gün ve sonraki haftalarda aynı testleri yaptı.

Bulguları hakemli dergi Nature Communications'ta dün (5 Mayıs) yayımlanan çalışmaya göre psilosibin aldıktan sonraki bir saat içinde katılımcıların beyin entropisinde artış kaydedildi. Bu durum, beynin daha geniş yelpazedeki bilgileri işlediği anlamına geliyor.

Ayrıca psilosibin etkisi altında en yüksek beyin entropisine sahip katılımcıların, hem ertesi gün hem de bir ay sonra daha derin psikolojik içgörü ve daha yüksek mutluluk seviyeleri bildirme olasılığı daha yüksekti. Bulgular, esnek düşünmeyle ruh sağlığının iyileşmesi arasında ilişki olduğu fikrini destekliyor.

Carhart-Harris, "Verilerimiz, bu tür psikolojik içgörü deneyimlerinin, beyin aktivitesinin entropik niteliğiyle ilişkili olduğunu ve her ikisinin de sonradan ruh sağlığında görülen iyileşmelere yol açtığını gösteriyor" diyerek ekliyor:

Bu da psilosibin etkisinin (ve beyindeki korelasyonlarının) psikedelik terapinin işleyişinin kilit bir bileşeni olduğunu gösteriyor.

Psilosibinin ruh sağlığı üzerinde uzun süreli etkiler yaratabildiğini gösteren çalışma önemli bir adım olsa da bulguları destekleyecek daha fazla araştırmaya ihtiyaç var. Özellikle benzer çalışmaların daha geniş bir katılımcı grubuyla yürütülmesi gerekiyor.

Ancak doğrulandığı takdirde bulgular, psikedeliklerin anksiyete, depresyon ve bağımlılık üzerindeki terapötik etkilerini açıklamaya yardımcı olabilir.

Carhart-Harris "Herhangi bir ilacın tek bir dozundan bir ay sonra beyinde olası anatomik değişiklikler görmek dikkat çekici" ifadelerini kullanıyor: 

Bu değişikliklerin ne anlama geldiğini henüz bilmiyoruz ancak genel olarak, katılımcıların bu çalışmada daha iyi bir ruh hali ve zihinsel esneklik gibi olumlu psikolojik değişiklikler sergilediğini görüyoruz.

Independent Türkçe, Science Alert, Guardian, Nature Communications

YAŞAM

Bilim insanları esnemenin şaşırtıcı faydalarını ortaya çıkardı

Peru'daki Miraflores Merkez Parkı'nda bir kedi esniyor (AFP)
Peru'daki Miraflores Merkez Parkı'nda bir kedi esniyor (AFP)
TT
TT

Bilim insanları esnemenin şaşırtıcı faydalarını ortaya çıkardı

Peru'daki Miraflores Merkez Parkı'nda bir kedi esniyor (AFP)
Peru'daki Miraflores Merkez Parkı'nda bir kedi esniyor (AFP)

Çığır açıcı yeni bir araştırma, esnemenin beyindeki sıvıların düzenlenmesinde gözden kaçmış bir rol oynayabileceğini gösterirken, esnemeyi bastırmaya çalıştığımızda neler yaşandığına da ışık tutuyor.

Daha önce bu davranışın esasen oksijen seviyelerini düzenlemek için evrimleştiği düşünülüyordu. Alternatif teoriler ise esnemenin, aynı türden diğer bireylere yorgunluk sinyali vermeye yaradığını öne sürüyordu.

MR taramaları kullanılan yeni araştırmada, esnemenin beyin-omurilik sıvısının beyinden dışarı akışını yeniden düzenlediği tespit edildi. Bu sıvının beyinden atık maddeleri uzaklaştırmaya ve kritik kimyasalları taşımaya katkı sağlayarak basınç dengesini koruduğu ve organın genel sağlığını desteklediği biliniyor.

Çalışma ayrıca her insanın biraz farklı şekilde esnediğini de belirtiyor.

Hakemli dergi Respiratory Physiology & Neurobiology'de yayımlanan çalışmada, "Anlaşılan esneme, son derece uyarlanabilir bir davranış ve fizyolojik önemi üzerine yapılacak daha fazla araştırma meyve verebilir" ifadeleri yer alıyor.

Esneme; çene, baş ve boynun tutarlı ve tekrarlanabilir bir düzende koordineli hareketini içeriyor. Çalışmaya göre bu hareketler, beyin ve omurilik çevresindeki beyin-omurilik sıvısının akışını etkiliyor.

Çalışmada 22 sağlıklı katılımcının beyin sapı ve üst omurga çevresindeki sıvı akış yollarının, normal ve derin nefes alma gibi hareketlerin yanı sıra bastırılmış esnemelere kıyasla esnemeden nasıl etkilendiği incelendi.

Araştırmacılar, esnemelerin normal nefes almaya kıyasla beyin-omurilik sıvısı akışını artırdığını saptadı ve bu da davranışın, sadece yorgunluğu gösteren bir sosyal işaretin ötesinde "işlevsel bir fizyolojik amaç" taşıdığına işaret ediyor.

Derin nefesler de sıvı akışını artırıyor gibi görünse de esneme, beyin-omurilik sıvısı çıkışıyla "daha sık" ilişkilendirildi.

Buna karşılık derin nefes alma, ters yönde beyin-omurilik sıvısı akışı gösterdi.

Çalışmada bulaşıcı esnemenin bile, derin veya normal nefes alma sırasında görülmeyen, nefes verme aşamasında belirgin bir beyin omurilik sıvısı akışına yol açtığı tespit edildi.

Araştırmacılar, bir kişinin her esnediğinde kas hareketlerinin neredeyse aynı olduğunu saptayarak esnemenin beyin sapı tarafından kontrol edilen istemsiz bir hareket olduğunu doğruladı.

Dikkat çekici bir şekilde, bastırılmış esnemeler bile bastırılmayanlarla neredeyse aynı süreye sahipti; bu da bastırmanın altta yatan süreci etkilemediği anlamına geliyor.

Bilim insanları, "Esneme bir kez başladıktan sonra, kısmen örtülebilen ancak tamamen kesilmesi zor olan yapılandırılmış bir süreç olarak ilerliyor" diye açıklıyor.

Çalışmada esneme sırasında gözlemlenen akış modeli, bunun beyindeki çözünen madde taşınımı ve ısı alışverişini de etkilediğine işaret ediyor.

Araştırmada şu ifadeler kullanılıyor:

Esneme sırasında beyin-omurilik sıvısıyla venöz kan akışının uyumu ve karotis arter kan akışındaki artış, ısı alışverişini optimize ederek beynin soğumasına katkıda bulunabilir.

Daha hedefe yönelik beyin çalışmalarıyla doğrulanırsa bu bulgular, migren gibi beyin-omurilik sıvısı akışının bozulduğu rahatsızlıklar hakkında daha fazla bilgi sağlayabilir.

Independent Türkçe