Şarku’l Avsat Özel: Çözüm yeşil betonda

Lizbon / Nesim Ramazan

Uluslararası Enerji Ajansı'na göre, çimento endüstrisi küresel karbondioksit emisyonlarının yaklaşık %8'inden sorumlu (Greenment)
Uluslararası Enerji Ajansı'na göre, çimento endüstrisi küresel karbondioksit emisyonlarının yaklaşık %8'inden sorumlu (Greenment)
TT

Şarku’l Avsat Özel: Çözüm yeşil betonda

Uluslararası Enerji Ajansı'na göre, çimento endüstrisi küresel karbondioksit emisyonlarının yaklaşık %8'inden sorumlu (Greenment)
Uluslararası Enerji Ajansı'na göre, çimento endüstrisi küresel karbondioksit emisyonlarının yaklaşık %8'inden sorumlu (Greenment)

Gezegenimiz iklim değişikliği ve çevresel bozulmayla ilgili acil zorluklarla karşı karşıya kalırken, geleneksel olarak karbon ayak iziyle bilinen inşaat sektörü, dünyanın çeşitli ülkelerinde gözle görülür bir dönüşüme tanık oluyor.

Kentsel gelişimi yeniden tanımlamak amacıyla yenilikçi, çevre dostu yapı malzemeleri ortaya çıkıyor. Sürdürülebilir yapı malzemelerine yönelik bu paradigma değişimi, sadece şehirlerimizi inşa etme şeklimizde devrim yaratmayı vaat etmekle kalmıyor, aynı zamanda iklim değişikliği ve hava kirliliğine karşı mücadelede de bir umut ışığı oluyor.

Yeşil beton

Greenment, sürdürülebilir yapı malzemeleri alanında öncü yaklaşımıyla çevre dostu bina uygulamaları için yeni standartlar belirlemeye çalışan, gelişmekte olan lider bir şirkettir. Greenment'in kurucu ortağı Omid Asgari, Portekiz'in Lizbon kentinden Şarku’l Avsat'a verdiği özel röportajda, şirketin on yıl önce henüz araştırma ve geliştirme aşamasındayken başlayan yolculuğunu anlatıyor.

xz vc
Greenment, yenilikçi çimentosunu kullanarak bugüne kadar 55 proje geliştirmeyi başardı. (Greenment)

Hava kirliliğiyle mücadele etmeye kararlı olan Asgari, kentsel peyzajların yeşil canlılığını yeniden kazanabileceği bir gelecek hayal etti. Temel fikir, bitkilerin büyüyebileceği, karbon emisyonlarını emebileceği ve kent sakinlerinin refahını artırabileceği yenilikçi çimento kullanmaktı.

Bazı araştırmalara göre yılda 7 milyon insanın hava kirliliği nedeniyle öldüğünü gösteren Dünya Sağlık Örgütü'nün korkunç istatistikleri, Asgari ve ekibine görevlerinin aciliyetini keskin bir şekilde hatırlattı.

Çevre dostu çimento

Greenment, kapsamlı araştırma ve geliştirme çalışmaları sayesinde sıradan çimentoyu bitki yetiştirebilen çevre dostu bir malzemeye dönüştürmek için benzersiz katkı maddeleri ve hazırlama yöntemleri formüle etmiştir.

Asıl zorluk, bazı çevre uzmanlarının azılı bir çevre kirletici olarak nitelendirdiği çimentoyu bitki yaşamına uygun hale getirmekti. Yıllar süren araştırmaların ardından Greenment bu önemli başarıyı elde etti.

Yeşil çimento nasıl çalışır?

Greenment tarafından üretilen çimento, nemi tutan ve hava akışına izin veren küçük delikler içerecek şekilde tasarlanmıştır. Bu da bitkilerin büyümesi için ideal bir ortam yaratır. Sonuç, çevreye duyarlı, doğal ve çevre dostu bir malzemedir. Tıpkı geleneksel toprak gibi düzenli sulama gerektirmesine rağmen, avantajları çok daha fazladır.

sdvegfb
"Greenment" nemi korur ve içine emer, bu da bitkilerin büyümesine yardımcı olur (Greenment)

Greenment'in ana hedeflerinden biri, toprak bazlı tarımın mümkün olmadığı kentsel peyzajlara yeşil alanları yeniden kazandırmaktır. Yüksek binalar, otoyollar, güverteler ve çatı bahçeleri bu yenilikçi çimentodan faydalanabilir. Girişim, bitkilerin beton yapılar üzerinde ve içinde yetişmesine izin vererek, doğanın güzelliğini ve faydalarını şehirlere geri getirmeyi amaçlıyor.

Greenment beton ürünlerinde yetiştirilecek bitkiler için bazı iyi seçenekler arasında sulu meyveler, kaktüsler ve eğrelti otları bulunur.

Çevresel faydalar bitki büyümesinin ötesine geçer

Greenment çözümü sadece bitkilerin büyümesini kolaylaştırmakla kalmaz, aynı zamanda birçok ek fayda da sunar. Nemi koruyarak su kullanımını yüzde 40'a kadar azaltır. Ayrıca, ısı ve ses yalıtım özelliklerine sahiptir; bu da onu sürdürülebilir inşaat projeleri için çok yönlü bir seçim haline getirir.

Küresel olarak genişleme hedefleri

Greenment'in yolculuğu, bitki dostu çimento geliştirmenin teknik karmaşıklıklarından inşaat sektörünün dinamikleriyle başa çıkmaya kadar zorluklarla dolu olmuştur. Ancak azim ve vizyonlarına sarsılmaz bir bağlılık onları ileriye taşıdı. On yıllık bir araştırma ve geliştirme sürecinin ardından Greenment ticarileşmenin eşiğinde ve devrim niteliğindeki çözümlerini küresel pazara sunmaya hazır.

İnşaatın çevresel etkileri konusunda artan farkındalıkla birlikte, mimarlar ve peyzajcılar da dahil olmak üzere sektör profesyonelleri, ufuktaki ortaklıklar ve işbirlikleriyle erişimini daha da genişletmeye hazırlanan Greenment tarafından sunulan sürdürülebilir çimentoya artan bir ilgi gösteriyor.

Greenment'in vizyoner bir fikirden somut bir gerçekliğe uzanan yolculuğu, küresel zorluklarla yüzleşmede inovasyonun gücünü somutlaştırıyor. Sürdürülebilir çimento çözümüyle şirket, çevreye daha duyarlı bir yapı endüstrisi için bir umut ışığı sunmakta, karbon emisyonlarını azaltmakta ve dünyanın dört bir yanındaki kentsel ortamlar için daha yeşil, daha sağlıklı bir geleceğin habercisi olmaktadır.

Misyonunun etkisi inşaatın ötesine geçerek, sürdürülebilir çözümlere çaresizce ihtiyaç duyan bir gezegene can simidi sağlıyor.



Epifiz bezinin kökeni eski omurgalının ikinci göz çifti olabilir

Myllokunmingia gözleri sayesinde avcılardan kaçma şansını artırıyordu (Xiangtong Lei/Sihang Zhang)
Myllokunmingia gözleri sayesinde avcılardan kaçma şansını artırıyordu (Xiangtong Lei/Sihang Zhang)
TT

Epifiz bezinin kökeni eski omurgalının ikinci göz çifti olabilir

Myllokunmingia gözleri sayesinde avcılardan kaçma şansını artırıyordu (Xiangtong Lei/Sihang Zhang)
Myllokunmingia gözleri sayesinde avcılardan kaçma şansını artırıyordu (Xiangtong Lei/Sihang Zhang)

Bilinen en eski omurgalının 4 gözü olduğu tespit edildi. 

Örümceklerin 8, arıların 5, kutu denizanalarının ise 24 gözü var. Ancak bu istisnaların dışında yeryüzündeki çoğu hayvan sadece iki göze sahip.

Öte yandan bilim insanları, omurgalıların zaman içinde diğer gözlerini kaybederek bugünkü görünümüne ulaştığını söylüyor.

518 milyon yıl önce yaşayan Myllokunmingia, dünyanın bilinen en eski omurgalısı. İlk omurgalıların yanı sıra pek çok omurgasız türün de ortaya çıktığı Kambriyen Dönemi'nde yaşayan bu deniz canlıları, bugünkü Çin'in yakınlarındaki sularda dolaşıyordu.

Çin ve Birleşik Krallık'tan araştırmacılar, Çin'in güneyindeki Chengjiang formasyonunda keşfedilen 10 ayrı Myllokunmingia fosilini analiz etti. Bunların 6'sı Haikouichthys ercaicunensis türüne aitken, diğerleri kesin olarak tanımlanamadı.

Göz gibi yumuşak vücut parçaları nadiren korunuyor ancak bilim insanları bu fosillerde göz kalıntıları elde etmeyi başardı.

İleri mikroskop teknikleri ve kimyasal analizler kullanan ekip, hayvanın yüzünün her iki yanında iki büyük göz ve yüzün ortasında iki küçük göz bulunduğunu saptadı.

Bulguları hakemli dergi Nature'da yayımlanan çalışmanın başyazarı Peiyun Cong "Anatomilerini anlamak için işe büyük gözleri inceleyerek başladık ve aralarında iki küçük, tamamen işlevsel göz bulmak tam bir sürpriz oldu" diyerek ekliyor: 

Bunu görmek inanılmaz derecede heyecan vericiydi.

Gözlerin hepsinde melanozom tespit eden araştırmacılar, bu organların "kamera tipi" olduğunu, yani görebilmek için ışığa ihtiyaç duyduğunu saptadı. Bu organeller vücudun çeşitli yerlerinde bulunurken, gözdekiler ışığın emilmesinden ve göz renginden sorumlu.

Ardından gözlerde tespit edilen dairesel yapıların da lens olduğu düşünülüyor. Bu sayede gözler muhtemelen ışığı algılamakla kalmayıp görüntü de oluşturabiliyordu. 

Bilim insanları bu deniz canlısının gelişmiş gözleri sayesinde diğer hayvanlara yem olmaktan kurtulduğunu düşünüyor. Kambriyen patlaması sonucu bu dönemde pek çok büyük yırtıcı tür ortaya çıkmıştı.

Makalenin bir diğer yazarı Jakob Vinther "Böyle bir ortamda 4 göze sahip olmak, bu hayvanlara daha geniş bir görüş alanı sağlamış olabilir ve bu da avcılardan kaçınmada önem taşıyor" diye açıklıyor.

Araştırmacılar ikinci göz çiftinin, bazı modern omurgalılardaki göz benzeri ilkel bir yapının ve insanlarda melatonin salgılayan epifiz bezinin evrimsel kökeni olabileceğini düşünüyor.

Bugünkü bazı balıklar, sürüngenler ve amfibiler, ışığı algılamaktan sorumlu paryetal göze sahip. Bu gözün bağlı olduğu epifiz bezi, insanlarda ve pek çok omurgalıda melatonin üreterek uyumaya yardımcı oluyor.

Cong "Epifiz organları ilk başta görüntü üreten gözlermiş" diyerek ekliyor:

Ancak evrimin ilerleyen aşamalarında küçüldüler, görme yeteneklerini kaybettiler ve uykuyu düzenlemedeki modern rollerini üstlendiler.

Independent Türkçe, Live Science, Discover Magazine, Nature


Devasa dinozorun büyük burnunun gizemi çözüldü

Triceratopslar, 2 metreden fazla boya ve 8 metrenin üzerinde uzunluğa ulaşabiliyordu (Carnegie Doğa Tarihi Müzesi)
Triceratopslar, 2 metreden fazla boya ve 8 metrenin üzerinde uzunluğa ulaşabiliyordu (Carnegie Doğa Tarihi Müzesi)
TT

Devasa dinozorun büyük burnunun gizemi çözüldü

Triceratopslar, 2 metreden fazla boya ve 8 metrenin üzerinde uzunluğa ulaşabiliyordu (Carnegie Doğa Tarihi Müzesi)
Triceratopslar, 2 metreden fazla boya ve 8 metrenin üzerinde uzunluğa ulaşabiliyordu (Carnegie Doğa Tarihi Müzesi)

Bilim insanları Triceratops'un burnunun, koku alma dışında sıcaklık ve nemi kontrol ettiği için çok büyük olduğunu buldu.

Devasa otobur dinozorlar olan Triceratops'un en dikkat çekici özelliği büyük kafaları ve burunlarıydı. 

Tokyo Üniversitesi'nden Seishiro Tada, Geç Kretase döneminde yaşayan Ceratopsia grubuna ait olan bu dinozorlar hakkında şöyle diyor: 

Özellikle Triceratops'un çok büyük ve sıradışı bir burnu var ve sürüngenlerin temel yapılarını hatırlasam da organların bunun içine nasıl sığdığını anlayamıyordum.

Tada ve ekibi, bu hayvanların burnunun anatomisini ilk kez kapsamlı bir şekilde inceledikleri bir çalışma yürüttü.

Bilim insanları bilgisayarlı tomografiden yararlanarak fosilleri inceledi. Ayrıca burun yapısını daha iyi anlamak için bugün yaşayan sürüngenlere ait verilere de başvurdular.

Bulguları hakemli dergi The Anatomical Record'da yayımlanan çalışmaya göre Triceratops'un sinirleri, diğer sürüngenlerden farklı bir bağlantıya sahipti.

Çoğu sürüngende sinirler ve kan damarları çeneyle burundan geçerek burun deliklerine ulaşıyor. Ancak Triceratops'un kafatası şekli çene yolunu engelleyerek sinir ve damarların burundan ilerlemesine neden oluyordu. 

Tada "Triceratops dokuları büyük burnunu desteklemek için bu şekilde evrimleşti" diye açıklıyor.

Fosil örneklerinde, neredeyse başka hiçbir dinozorda görülmeyen özel bir yapı da keşfedildi. 

Solunum türbinatı adı verilen bu ince, kıvrımlı yapılar, kanı beyne ulaşmadan önce soğutarak nemin kaybolup gitmesinin önüne geçiyordu. 

Araştırmacılar hem bu yapıların hem de sinir ve damarların rotasının değişmesinin, devasa dinozorun vücut sıcaklığını ve nemi kontrol altında tutmaya yaradığını düşünüyor.

Özellikle Geç Kretase'nin nemli sıcağında büyük kafalarını serinletmek üzere evrimleşmişler. 

Yeni çalışma, dinozorların yumuşak doku anatomisi hakkındaki önemli bir boşluğu dolduruyor. 

Araştırmacılar daha sonraki çalışmalarda bu ilginç hayvanların kafatasının diğer kısımlarına dair gizemleri aydınlatmayı umuyor.

Independent Türkçe, Phys.org, Science Blog, The Anatomical Record


Stephen King uyarlaması korku dizisi için takvim netleşiyor

Dışlanmış lise öğrencisi Carrie White'ın ürkütücü hikayesini anlatan 2013 yapımı Carrie: Günah Tohumu'nda (Carrie) başrolde Chloë Grace Moretz yer almıştı (Sony Pictures Releasing)
Dışlanmış lise öğrencisi Carrie White'ın ürkütücü hikayesini anlatan 2013 yapımı Carrie: Günah Tohumu'nda (Carrie) başrolde Chloë Grace Moretz yer almıştı (Sony Pictures Releasing)
TT

Stephen King uyarlaması korku dizisi için takvim netleşiyor

Dışlanmış lise öğrencisi Carrie White'ın ürkütücü hikayesini anlatan 2013 yapımı Carrie: Günah Tohumu'nda (Carrie) başrolde Chloë Grace Moretz yer almıştı (Sony Pictures Releasing)
Dışlanmış lise öğrencisi Carrie White'ın ürkütücü hikayesini anlatan 2013 yapımı Carrie: Günah Tohumu'nda (Carrie) başrolde Chloë Grace Moretz yer almıştı (Sony Pictures Releasing)

Korku türünün son yıllarda öne çıkan isimlerinden Mike Flanagan'ın sıradaki Stephen King uyarlaması, mevsimine son derece uygun bir takvimle gelebilir. 

Yapımda rol alan Katee Sackhoff, Amazon Prime Video için hazırlanan Carrie dizisinin yayın takvimine dair net bir işaret verdi.

The Haunting: Tepedeki Ev'in (The Haunting of Hill House) dizi sorumlusu ve yönetmeni olarak da tanınan Flanagan'ın, Carrie'yi bölüm bölüm anlatacak bir uyarlama için bizzat King tarafından seçildiği belirtiliyor. Dizinin çekimleri Ekim 2025'te tamamlandı ve 2026'da yayımlanacağı duyuruldu.

"Sizi güzel bir şey bekliyor"

The Direct'in aktardığına göre Sackhoff, açıklamayı Kanada'nın Vancouver kentindeki Fan Expo'da 14 Şubat'ta yaptı. Bo-Katan Kryze rolüyle Yıldız Savaşları (Star Wars) evreninden de tanınan oyuncu, Flanagan evreni anlamına gelen "Flanniverse" esprisiyle söze girip şu ifadeleri kullandı:

Mike Flanagan'a dönersek... Evet, Flanniverse... Carrie, Ekim 2026'da Amazon'da yayına giriyor. Sizi güzel bir şey bekliyor. Çok iyi. Gerçekten çok iyi.

Flanagan'ın Carrie dizisine dair şimdilik fazla detay yok ancak elbette King'in ikonik Göz (Carrie) romanından uyarlandığı biliniyor. Korku yazarının ilk romanı olan kitapta, genç Carrie, maruz kaldığı acımasız zorbalığın ardından mezuniyet balosunu kabusa çeviriyor.

Dizide Carrie White'ı genç yıldız Summer Howell canlandıracak. Çığlık'la (Scream) tanınan Matthew Lillard ise Müdür Grayle rolüyle kadroda yer alacak. Carrie'nin annesi Margaret'ı, Flanagan'ın diğer projeleriyle de tanınan Amerikalı aktris Samantha Sloyan oynayacak. 

Oyuncu kadrosunda ayrıca Alison Thornton ve Thalia Dudek gibi isimler yer alıyor.

Sackhoff, etkinlikte dizinin tonuna dair ufak bir ipucu da verdi: 

Yani, sonuçta Carrie bu... Ateş var mı? Biraz kan da olabilir.

Ardından şunu ekledi: 

Ben çok heyecanlıyım. Bayılacaksınız. Mike Flanagan işini çok iyi yapıyor.

Oyuncu ayrıca Flanagan'ın özellikle King uyarlamalarındaki başarısına dikkat çekerek, "Stephen ona güveniyor" dedi. Ayrıca şakayla karışık King'in Flanagan'a neredeyse "tüm kütüphanesini" açtığını ima etti: 

Şunu da yap, bunu da yap... Peki ya şu?

Flanagan daha önce Doktor Uyku (Doctor Sleep), Chuck'ın Hayatı (The Life of Chuck) ve Oyun (Gerald's Game) gibi eserleri uyarlamıştı. Şimdiyse Kara Kule (The Dark Tower) uyarlaması üzerinde çalışıyor. Flanagan'ın yakın zamanda söylediğine göre proje "ilerliyor, çok sayıda senaryo hazır ve ilk öncelik konumunda".

Independent Türkçe, GamesRadar, The Direct