Ortak sınavlarda "açık uçlu" soru dönemi başlıyor

26-27 Mart'ta yapılacak ülke geneli ortak sınavlarda ilk kez öğrencilerin cevapları kendi cümleleriyle yazacakları açık uçlu ve kısa cevaplı sorular kullanılacak.

AA
AA
TT

Ortak sınavlarda "açık uçlu" soru dönemi başlıyor

AA
AA

Milli Eğitim Bakanlığınca (MEB), öğrencilerin gelişimini takip etmek, müfredatın işlenmesinde okullar arasında bütünlük sağlamak ve uygulama birliği oluşturmak amacıyla 26-27 Mart'ta yapılacak ülke geneli ortak sınavlarda ilk kez öğrencilerin cevapları kendi cümleleriyle yazacakları açık uçlu ve kısa cevaplı sorular kullanılacak.

Sınavların değerlendirme işlemleri 6. sınıf Türkçe dersi için bağımsız iki puanlayıcı tarafından, diğer dersler için de okul müdürlüklerinin karar doğrultusunda zümreler, ilgili dersin öğretmenleri ya da komşu okul zümre öğretmenlerince yapılacak.

MEB Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürü Kemal Bülbül, 26-27 Mart 2024'te ülke genelinde ortak düzenlenecek ikinci dönem birinci yazılılarına yönelik AA muhabirinin sorularını yanıtladı.

Ölçmede esas amacın öğrenciye geri bildirim vermek ve sınıf genelinde eksik öğrenmeleri ortaya çıkarabilmek olduğunu vurgulayan Bülbül, "Bu amaçla yayımladığımız Milli Eğitim Bakanlığı Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliği'ne yansıyan hükümler doğrultusunda daha iyi bir ölçme yapabilmek için açık uçlu soru sistemine geçtik. Ortaokul ve liselerde, öğretmenler tarafından hazırlanan tüm sınavlarda sorular açık uçlu ya da kısa cevaplı sorulardan oluşacak şekilde oluşturulması esasını getirdik." hatırlatmasını yaptı.

"Yeni bir sınav uygulaması getirmedik"

Ortaokul ve liselerdeki ortak sınavların "ülke genelinde", "il ve ilçe genelinde" ve "okul genelinde" olmak üzere 3 şekilde yapılması esasını getirdiklerini anlatan Bülbül, "Burada yeni bir sınav uygulaması getirmedik. Ülke genelindeki ortak sınavlarla öğrencilerin ilan ettiğimiz kademelerdeki derslerinden birini bakanlık olarak yapıyoruz." dedi.

Öğrenciler cevapları kendi cümleleriyle yazacak

Bülbül, ilk dönem ülke geneli ortak yazılı sınavları planlandığı şekilde çoktan seçmeli sorularla yaptıklarını belirterek, 26-27 Mart'ta yapılacak ikinci dönem ülke geneli ortak sınavları da daha önce planlandıkları şekilde öğrencilerin cevapları kendi cümleleriyle yazacakları açık uçlu ve kısa cevaplı sorularla yapacaklarını bildirdi.

Bakanlıkça alınan karar gereği, ülke genelinde 6. sınıf Türkçe ve matematik dersleri ile 9. sınıf Türk dili ve edebiyatı ve matematik derslerinin ikinci dönem birinci yazılılarının bakanlık tarafından ortak yazılı sınavlar kapsamında yapılacağını anımsatan Bülbül, bu kapsamda sınav tarihlerinin de belirlendiğini söyledi.

Bülbül, 26 Mart 2024 Salı günü 6. sınıf Türkçe ile 9. sınıf Türk dili ve edebiyatı, 27 Mart 2024 Çarşamba günü ise 6. sınıf matematik ile 9. sınıf matematik derslerinden ülke genelinde ortak sınav yapılacağını dile getirdi.

Ülke geneli ikinci dönem ortak sınavlarda ilk dönemden farklı olarak; 6. sınıf Türkçe dersinde çoktan seçmeli soruların yanı sıra açık uçlu ve kısa cevaplı soruların sorulacağını aktaran Bülbül, 6. sınıf matematik, 9. sınıf Türk dili ve edebiyatı ile 9. sınıf matematik dersleri için ise açık uçlu ve kısa cevaplı soruların kullanılacağını anlattı.

Pilotlamanın analizlerinden sonra nihai sınav sorularına karar veriliyor

Genel Müdür Bülbül, ülke geneli ortak yazılı sınav sorularının nasıl hazırlandığına ilişkin soru üzerine, şu bilgileri paylaştı:

"Bakanlıkça ülke genelinde ortak yapılacak yazılı sınav soruları Genel Müdürlüğümüzde görevli alan uzmanlarınca hazırlanmaktadır. Bu sorular, 20 Şubat 2024'te 'odsgm.meb.gov.tr' adresinde yayımlanan konu soru dağılım tablolarındaki konu ve kazanımlara uygun olarak hazırlanmakta, hazırlanan sorular örneklem olarak seçilen okullarda pilotlanmakta ve gerekli analizler yapılarak nihai sınav sorularına karar verilmektedir."

Değerlendirme yapacak öğretmenlere puanlama eğitimleri verilecek

Genel Müdür Bülbül, "açık uçlu soruların kullanıldığı ve ülke geneli ortak yapılan sınavların değerlendirme işlemlerinin nasıl yapılacağına ilişkin soruyu yanıtlarken, sınavların değerlendirilmesinde önemli detayların bulunduğunu belirtti. Bülbül, şunları söyledi:

"Bakanlığımız, ilk defa bu yıl açık uçlu ve kısa cevaplı soruların yer aldığı ülke geneli ortak yazılı sınavlar yapacak. Bu kapsamda ortak sınavların değerlendirme işlemleri iki şekilde yapılacak. 6. sınıf Türkçe dersi ortak yazılı sınavının puanlama işlemleri, ülke genelinde ortak olacak. Burada açık uçlu soruların değerlendirilmesinde görev alacak öğretmenlere puanlama eğitimleri verilecek ve her bir öğrenci cevabı sistem üzerinden bağımsız iki puanlayıcı tarafından puanlanacak. Öğrenci cevabına yönelik tutarsız bir puanlama olması durumunda ise cevap üst puanlayıcı rolündeki görevli tarafından değerlendirilecek ve nihai karar verilecektir. Böylelikle puanlama işlemlerinde hata payımız olmayacak.

Ülke genelinde ortak yapılacak ve açık uçlu ve kısa cevaplı soruların kullanıldığı diğer sınavların '6. sınıf matematik, 9. sınıf Türk dili ve edebiyatı ile 9. sınıf matematik' değerlendirme işlemleri ise okul müdürlüklerinin alacağı karar doğrultusunda eğitim kurumu sınıf, alan zümreleri, ilgili dersin öğretmenleri ya da komşu okul eğitim kurumu sınıf, alan zümre öğretmenleri tarafından yapılacak."

Bülbül, sınav uygulamasının görevli öğretmenlerce nasıl yapılacağına ilişkin "Bu durumu birinci dönem tecrübe ettik ve hiçbir sorun yaşamadık. 6. sınıf Türkçe dersi ortak yazılı sınavına ait öğrenci cevap kağıtlarının basımı ise il ölçme değerlendirme merkezi müdürlüklerince yapılacak." bilgisini verdi.

Sonuçlar nasıl öğrenilecek

Genel Müdür Bülbül, Türkçe dersi 6. sınıf ortak yazılı sınav sonuçlarının "ortakyazilisinav.meb.gov.tr" adresinde okul müdürlüklerinin erişimine açılacağını ve alan öğretmenlerince e-Okul sistemine işleneceğini bildirdi.

Bülbül, 6. sınıf matematik, 9. sınıf Türk dili ve edebiyatı ile 9. sınıf matematik derslerinin ortak yazılı sınav sonuçlarının ise ilgili dersin öğretmenlerince e-Okul sistemine işleneceğini ve öğrencilere bildirileceğini sözlerine ekledi.



CERN'den tarihi keşif: Yeni parçacık Xi-cc-plus nedir?

İki tılsım kuarkı ve bir aşağı kuarktan oluşan yeni parçacık, ortalama bir protondan 4 kat daha ağır (CERN)
İki tılsım kuarkı ve bir aşağı kuarktan oluşan yeni parçacık, ortalama bir protondan 4 kat daha ağır (CERN)
TT

CERN'den tarihi keşif: Yeni parçacık Xi-cc-plus nedir?

İki tılsım kuarkı ve bir aşağı kuarktan oluşan yeni parçacık, ortalama bir protondan 4 kat daha ağır (CERN)
İki tılsım kuarkı ve bir aşağı kuarktan oluşan yeni parçacık, ortalama bir protondan 4 kat daha ağır (CERN)

Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi'nden (CERN) bilim insanları, yeni bir parçacık keşfetti. Çok nadir türdeki yeni parçacık, atom çekirdeğindeki bağlantıları anlamada kritik bir gelişmeye işaret ediyor.

Atomların çekirdeğini oluşturan proton ve nötronlar, baryon denen parçacıklardan meydana geliyor.

Maddenin temel yapıtaşları kuarkların üçünün bir araya gelmesiyle baryonlar ortaya çıkıyor. Kuarkların ise her biri farklı kütleye, elektrik yüküne ve kuantum özelliklerine sahip 6 türü var: aşağı, yukarı, tılsım, acayip, alt ve üst.

Bunların farklı kombinasyonlarda bir araya geldiği pek çok baryon türü olduğu tahmin ediliyor. Ancak kararlı protonların aksine kararsız ve kısa ömürlü olanları gözlemlemek son derece zor.

CERN'ün Cenevre yakınlarında yer alan Büyük Hadron Çarpıştırıcısı, bunları gözlemleyerek maddenin sırlarını açığa çıkarmaya çalışıyor. 

Yerin derinliklerindeki çarpıştırıcı, yüksek enerjili parçacıkları ışık hızına yakın hızda çarpıştırarak kararsız baryonların bozunmasına yol açıyor. Bilim insanları bunun sonucunda üretilen daha kararlı parçacıkları tespit ederek asıl parçacığın özelliklerini anlayabiliyor.

CERN, Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'nın bu sayede 80. parçacığını saptadığını dün (17 Mart) yaptığı açıklamada duyurdu.

"Xi-cc-plus" isimli parçacık, iki tılsım ve bir aşağı kuarktan oluşuyor. Buna karşılık kararlı proton, iki yukarı ve bir aşağı kuarktan meydana geliyor.

Bu nedenle ortalama bir protondan yaklaşık 4 kat daha ağır olan yeni baryon, atomaltı parçacıklar arasında son derece özel bir yere sahip.

Bilim insanları yeni parçacığın, kuantum mekaniğinin tuhaf davranışlarını daha iyi anlamaya katkı sunmasını umuyor.

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'nın LHCb adlı alt kuark deneyinin sözcüsü Vincenzo Vagnoni şu ifadeleri kullanıyor:

Bu, LHCb dedektöründe 2023'te biten iyileştirmelerden sonra tanımlanan ilk yeni parçacık ve iki ağır kuarklı bir baryonun gözlemlendiği ikinci örnek; ilki yaklaşık 10 yıl önce LHCb tarafından gözlemlenmişti.

2017'de iki tılsım ve bir yukarı kuarktan oluşan başka bir parçacık tespit edilmişti. Yeni parçacığın, bundan 6 kat daha kısa bir yaşam süresine sahip olduğu tahmin edildiğinden gözlemlenmesi çok daha zordu.

Bilim insanları Xi-cc-plus'ın parçalanmadan önce saniyenin trilyonda birinden bile daha kısa süre var olduğundan şüpheleniyor.

Bulgular, özellikle güçlü nükleer kuvveti daha iyi anlamaya yardımcı olabilir. Bu kuvvet, basit bir benzetmeyle, tıpkı lastik bantların gerilmesi gibi parçacıklar arasındaki mesafe arttıkça zayıflamak yerine güçlenen bir etki gösterebilir. Yeni parçacık, bu kuvvetin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayabilir.

Manchester Üniversitesi'nden fizikçi Prof. Chris Parkes, "Bu parçacıklar hakkında ne kadar çok şey öğrenirsek, güçlü kuvvet hakkında da o kadar çok şey öğrenebiliriz ve bu, protonlarımızı ve nötronlarımızı bir arada tutan güçlü kuvvetin aynısı" diyor.

Independent Türkçe, Science Alert, CERN, Guardian


İlk kez bir tilki, kurt avlarken görüldü

Kurt yavrusuna saldıran kızıl tilki (Current Zoology)
Kurt yavrusuna saldıran kızıl tilki (Current Zoology)
TT

İlk kez bir tilki, kurt avlarken görüldü

Kurt yavrusuna saldıran kızıl tilki (Current Zoology)
Kurt yavrusuna saldıran kızıl tilki (Current Zoology)

Bilim insanları ilk kez bir kızıl tilkinin bir kurt yavrusunu avladığını belgeledi ve bu, iki akraba tür arasındaki güç dengesine dair bilinenleri altüst etti.

Kurtlar genellikle çok daha büyüktür ve zaman zaman tilkileri öldürdükleri biliniyor ancak  bunun tersi daha önce bilimsel kayıtlara geçmemişti.

Ta ki İtalya'daki bir doğa koruma alanından gelen video görüntülerinde kızıl tilkinin kurt yavrusuna ininde saldırıp öldürdüğü görülene kadar.

İtalya'daki Sassari Üniversitesi'nden araştırmacılar, Roma'nın eteklerindeki koruma altındaki bir alan olan Castelporziano Başkanlık Arazisi'nde kurtların nasıl hareket ettiğini inceliyordu ve kurtların yavrularını nasıl büyüttüğünü izlemek için bir yuva alanına hareket algılayıcı kameralar yerleştirmişti.

Bir gece, kameralardan biri bir kızıl tilkinin yuvanın girişini kurcaladığını ve tanımlanamayan yiyecek artıklarını yediğini kaydetti. Daha sonra içeri girdi ve canlı bir yavruyu dışarı sürükledi.

Kurt yavrusu kurtulmayı başardı ve inine geri kaçtı ancak tilki ikinci kez içeri girdi ve yavruyu alıp götürürken görüldü.

Araştırmacılar, yavrunun görüntülerde bir daha görülmemesi nedeniyle tilkinin onu öldürüp yediğinin varsayılabileceğini söyledi.

Current Zoology adlı akademik dergide yayımlanan çalışmada, "Bu çalışmada, kızıl tilkinin yaklaşık bir aylık bir kurt yavrusuna tekrar tekrar saldırdığı ve muhtemelen onu avladığına dair ilk video kaydıyla belgelenmiş kanıtı sunuyoruz; bu, iki tür arasında doğrudan avlanma etkileşimine dair yeni bir gözlem niteliği taşıyor" diye yazdılar.

Daha sonra çok daha fazla sayıda kayıtta yalnızca tek bir yavru tespit edildi, bu da dolaylı olarak kızıl tilkinin yavruyu avladığını doğruluyor.

Olayın ardından kurt sürüsü muhtemelen in bölgesi deşifre olduğu için burayı kalıcı olarak terk etti.

Bilim insanları, tilkinin davranışının özellikle şaşırtıcı olduğunu çünkü bu bireyin ormanlık yaşam alanında genç geyikler de dahil bol miktarda başka yiyecek bulunduğunu söyledi.

Bunun muhtemelen kızıl tilkilerin "aşırı fırsatçı beslenme stratejisinin" bir örneği olduğunu belirttiler.

"Gözlemimiz, kurt yavrularını etkileyen bilinen düşmanca etkileşimlerin kapsamını genişletiyor ve hatta orta büyüklükteki etçil memelilerin bile bu süper avcının üreme performansına doğrudan baskı uygulayabileceğini gösteriyor" diye yazdılar.

Bu tekil gözlem, tilki - kurt etkileşimlerine dair yeni bir içgörü sunuyor ve daha fazla araştırma gerektiren beklenmedik davranışları yakalamada saha tabanlı izlemenin değerini vurguluyor.

Independent Türkçe


Uzmanlar ketojenik diyetin egzersizle birleşince sağladığı faydayı açıkladı

Ketojenik diyet genellikle hızlı kilo vermek isteyenler tarafından tercih ediliyor (Unsplash)
Ketojenik diyet genellikle hızlı kilo vermek isteyenler tarafından tercih ediliyor (Unsplash)
TT

Uzmanlar ketojenik diyetin egzersizle birleşince sağladığı faydayı açıkladı

Ketojenik diyet genellikle hızlı kilo vermek isteyenler tarafından tercih ediliyor (Unsplash)
Ketojenik diyet genellikle hızlı kilo vermek isteyenler tarafından tercih ediliyor (Unsplash)

Bilim insanları ketojenik diyetin egzersizle birlikte uygulandığında çeşitli faydalar sağlayabileceğini tespit etti.

Adını, vücudun şeker yerine yağ yakmasını sağlayan metabolik durum ketozisten alan ketojenik diyet; tam yağlı süt ürünleri, et ve kuruyemiş gibi gıdalara dayanıyor. Buna karşılık tahıllar, patates ve pirinç gibi karbonhidrat bakımından zengin gıdalardan kaçınılıyor.

Bu beslenme biçimi, yüksek yağ ve düşük karbonhidrat içeriği nedeniyle tartışmalara yol açıyor.

Öte yandan bazı araştırmalar, ketojenik diyetin kan şekeri seviyelerini düşürebileceğine işaret ediyor.

Virginia Tech Carilion Tıp Fakültesi'nden fizyolog Sarah Lessard ise, kan şekeri yüksek kişilerin, egzersizin sağladığı faydalardan yeterince yararlanamadığını saptamıştı. Bu kişilerin kasları, egzersiz sırasında oksijeni verimli şekilde kullanamıyordu.

Lessard ve ekibi hakemli dergi Nature Communications'ta yayımlanan yeni çalışmada ketojenik diyetin bu sorunu çözüp çözemeyeceğini araştırdı.

Çalışmada yüksek kan şekerinden muzdarip fareler çok sıkı bir ketojenik diyete sokuldu ve kan şekeri seviyelerinin normale döndüğü görüldü.

Ancak daha dikkat çekici bulgu, 8 haftalık diyetin ardından egzersizin bu olumlu etkileri daha da artırmasıydı. Farelerin aerobik kapasitesi, yani egzersiz sırasında oksijeni kullanma becerisi arttı, kasları ise yorgunluğa daha dayanıklı ve oksijen açısından daha zengin hale geldi.

Lessard, "Ketojenik diyete başladıktan bir hafta sonra kan şekerleri tamamen normale döndü, sanki hiç diyabetleri yokmuş gibiydi" diyerek ekliyor:

Zaman içinde diyet, farelerin kaslarının yeniden yapılanmasını sağladı, onları daha oksidatif hale getirdi ve aerobik egzersize daha iyi tepki vermelerini sağladı.

Bulgular, ketojenik diyetin özellikle egzersizle birlikte uygulandığında fayda sağlayabileceğine işaret ediyor.

Bilim insanları, sağlıklı kalmak için ne tek başına düzgün beslenmenin ne de yalnızca egzersizin yeterli olduğunu, asıl etkinin ikisi birlikte uygulandığında ortaya çıktığını vurguluyor.

Öte yandan yeni çalışmanın fareler üzerinde yürütülmüş olması gibi önemli bir sınırlılığı da var. Araştırmacılar daha sonraki aşamada bulguları insanlar üzerinde de test etmeyi planlıyor.

Ayrıca çalışmadaki farelerin aerobik kapasitesi artsa da egzersiz performansının yükselmediği görüldü. Bu durum karbonhidrat eksikliğinden kaynaklanabilir zira bu besinler eklendiğinde farelerin performansı arttı.

Lessard ketojenik diyeti uygulamanın zor olduğuna da değiniyor. Akdeniz diyeti gibi daha rahat bir beslenme düzenini tercih etmek kan şekeri seviyelerini düşürmeye yarayabilir.

Fizyolog, "Önceki çalışmalarımız, kan şekerinizi düşürmek için kişiyle doktorunun birlikte belirlediği farklı stratejilerin işe yarayabileceğini gösteriyor" diyor.

Independent Türkçe, Science Alert, EurekAlert, Nature Communications