"Felaket kaydırması" beyinde nasıl hasara yol açıyor?

Negatif medyanın sürekli tüketimi, insan beyninde hasara yol açabilir

TT

"Felaket kaydırması" beyinde nasıl hasara yol açıyor?

Bilim insanları "felaket kaydırması"nın (doomscrolling) beynimiz için kötü olduğunu ispatlayan kanıtlar buldu.

Journal of Computers in Human Behavior Reports'da yayımlanan yeni çalışmada bir grup araştırmacı, ABD ve İran'dan 800'den fazla üniversite öğrencisiyle yaptıkları anketler sonucunda, "felaket kaydırması"yla varoluşsal kaygı, umutsuzluk, güvensizlik ve başkalarından şüphe duyma duyguları arasında bağlantı olduğunu tespit etti.

Çalışmanın başyazarı, Flinders Üniversitesi araştırmacısı Reza Shabahang'a göre, olumsuz haberlere sürekli maruz kalmak "dolaylı travma kaynağına" dönüşerek izleyicilerin ve okuyucuların ikinci elden travma yaşıyormuş gibi hissetmesine yol açabilir.

Shabahang, The Guardian'a yaptığı açıklamada, "İnternette sürekli olumsuz haber ve bilgilere maruz kaldığımızda, bu durum kendi ölümlülüğümüz ve kendi hayatlarımız üzerindeki kontrolümüz söz konusu olduğunda inançlarımızı tehdit edebilir" dedi.

Araştırma ekibine göre bu maruz kalış, "hayatın kırılgan ve sınırlı olduğu, insanların temelde yalnız olduğu ve bireylerin hayatları üzerinde tam kontrole sahip olmadığı" hislerine yol açabilir.

Araştırmaları sonucunda ekip, olumsuz haberlere sürekli maruz kalmanın nihayetinde "dünyanın adaleti ve iyiliğine ilişkin temel varsayımlara" meydan okuduğunu tespit etti. Bununla birlikte çalışma örneklemi araştırmacılara erişilebilirlik ve uygunluklarına göre seçildiğinden ekip, örneklem büyüklüğünün felaket kaydırmasının etkileri hakkında sonuca varmak için yeterince "uygun" olmadığı uyarısında bulunuyor.

Felaket kaydırması genellikle kişilerin sosyal medyada olumsuz ya da iç karartıcı içerikleri aşırı süreler boyunca tüketmesiyle ortaya çıkıyor. Psikolog Dr. Susan Albers, Cleveland Clinic'e yaptığı açıklamada bunun ruh sağlığı sorunlarını, uykusuzluğu ve gerçeklik algısını daha da kötüleştirebileceğini söyledi.

Dr. Albers, "Bunalmış hissettiğimizde, genellikle nasıl hissettiğimizi doğrulayabilecek bilgiler ararız" dedi.

Felaket kaydırması da aynı zihniyetle çalışır: Kötü hissediyorsanız, olumsuz haberleri okumak sadece nasıl hissettiğinizi teyit eder. Çoğu zaman bunu yaptığınızın farkında bile olmayabilirsiniz. Ama alışkanlık haline gelir: Boş bir anınız olduğunda, telefonunuzu elinize alır ve gerçekten farkında bile olmadan kaydırmaya başlarsınız.

Dr. Albers sözlerine şöyle devam etti:

Burnunuzu telefona gömmek aslında kopukluk ve yalnızlık hislerini daha da kötüleştirebilir. Haberler kötü olsun ya da olmasın, herhangi bir medya ya da sosyal medya sitesinde çok fazla zaman geçirmek depresyon duygularıyla ilişkilendiriliyor.

Psikolog, felaket kaydırmasının olumsuz etkilerinden kaçınmak için kişilere haber ve sosyal medya tüketimleri hakkında daha bilinçli olmalarını tavsiye etti. Sosyal medyaya ara vermekten şimdiki zamana odaklanmaya kadar, olumsuzluklara karşı sağlıklı bir duygusal mesafeyi korumak uzun vadede insanlara yardımcı olabilir.

Independent Türkçe

 

 

 



Arkeoloji öğrencilerinin ilk kazısında 2 bin yıllık sürpriz

Keşfettiği altın zincirle Elise Zallu (solda) ve buluntunun ardından Maisy Warmough ve Zoe Yuill (Redesdale Archaeology Group)
Keşfettiği altın zincirle Elise Zallu (solda) ve buluntunun ardından Maisy Warmough ve Zoe Yuill (Redesdale Archaeology Group)
TT

Arkeoloji öğrencilerinin ilk kazısında 2 bin yıllık sürpriz

Keşfettiği altın zincirle Elise Zallu (solda) ve buluntunun ardından Maisy Warmough ve Zoe Yuill (Redesdale Archaeology Group)
Keşfettiği altın zincirle Elise Zallu (solda) ve buluntunun ardından Maisy Warmough ve Zoe Yuill (Redesdale Archaeology Group)

İlk kazı çalışmalarını yürüten arkeoloji öğrencileri, Birleşik Krallık'taki Northumberland'da Roma dönemine ait önemli bir hazine buldu. Bu keşif, antik imparatorluğun en kuzey ucundaki yaşantıya ışık tutuyor.

Newcastle Üniversitesi'nden arkeologlar, önceki aylarda gün yüzüne çıkarılan buluntuların sayısı ve niteliğinin deneyimli araştırmacıları bile şaşırttığını söyledi.

Hazine içindeki en dikkat çekici parçalardan biri, yaklaşık 7 cm uzunluğundaki bir altın zincir parçasıydı.

Araştırmacılar, zincirin son derece iyi korunduğunu ve bütün halde olsaydı bugün bile takılabileceğini söylüyor.

Muhtemelen zincir, yüksek kaliteli Roma kuyumculuğunun kendine has sofistike tekniği "halka içinde halka" kullanılarak yapılmıştı. Halkaların her biri özenle sıkıştırılarak 8 biçimine getirilmiş, ardından katlanıp birbirine örülerek zincir oluşturulmuştu.

Bu tür zincirler genellikle saf altından yapılırdı ve seçkin mücevherler, asker muskaları ya da yüksek rütbeli subaylarla ailelerine yönelik özel aksesuarlarla ilişkilendirilirdi.

Arkeoloji öğrencisi Elise Zallu, "Özellikle ilk kazımın ilk günü olduğu düşünülürse, altın zinciri bulmak resmen gerçeküstüydü. Kariyerim boyunca böyle bir şey bulmayı beklemiyordum, bu yüzden kesinlikle sürpriz oldu" diyor.

Newcastle Üniversitesi'nden Eric Tourigny, "Altın bir eser bulmak, pek çok arkeoloğun tüm kariyeri boyunca deneyimleyemediği bir şey" ifadelerini kullanıyor. 

Bir birinci sınıf öğrencisinin, kazıdaki ilk gününde bu kadar iyi korunmuş bir Roma altın zincirini keşfetmesi gerçekten olağanüstü bir olay.

Başka bir öğrenci Shannon Wood ise, Latince bir yazıtın izlerini taşıyan katlanmış bir kurşun parçası ortaya çıkardı.

Araştırmacılar, bu parçanın büyük olasılıkla ticaret, vergilendirme, mülkiyet veya Roma askeri tedarik ağı üzerinden mal hareketiyle ilgili bir mühür olduğunu ifade ediyor. Bu mühür, kişisel bir mesaj ya da "lanet tableti" işlevi görüyordu.

Roma İmparatorluğu'nda insanlar, ince kurşun levhaların üzerine dualar, şikayetler, istekler ve hatta lanetler kazıyıp bunları kutsal yerlere bırakırdı.

Araştırmacılar, kurşun levha üzerinde yapılacak yeni incelemelerin parçanın ne amaçla kullanıldığına ilişkin daha fazla bilgi vereceğini umuyor.

Bir diğer birinci sınıf öğrencisi Megan Potter, muhtemelen bir askeri kemere, kılıca veya at koşum takımına takılmış dekoratif bir bronz süs parçası buldu. Parça, klasik savaşçılarla ilişkilendirilen küçük kalkanlardan esinlenilmiş hilal şeklinde bir tasarıma sahipti. Roma döneminde genellikle süvarilerin taktığı bu tür süslemeler, statü ve askeri hiyerarşiyi simgeliyordu.

Araştırmacılar, süs parçasının ciddi şekilde aşınmasına rağmen yaldızının büyük bir kısmının korunduğunu söylüyor.

cdfvghyj
Roma peltat tarzı süvari süsü (The Archaeological Practice Ltd/Newcastle Üniversitesi)

Kazı sırasında ortaya çıkarılan diğer Roma dönemi eserleri arasında sikkeler, mızrak uçları, kıyafet aksesuarları ve çoğunda Roma dönemine ait grafiti izleri olan çömlek kaplar yer alıyordu.

Bir kasenin üzerinde kazınmış "MARTIN" veya "MARTINUS" yazısı muhtemelen bu isimde bir kişiden bahsediyordu. Aynı adı taşıyan birkaç başka çömlek parçası da ortaya çıkarıldı. Bu da yazıların, yaklaşık 2 bin yıl önce bu bölgede yaşamış veya çalışmış bir kişinin mülkiyet işareti ya da kişisel kimlik bilgisi olduğuna işaret ediyor.

Maisy Watmough ve Zoe Yuill isimli öğrenciler ise yüzüklere takılı oyulmuş değerli taşlar ortaya çıkardı. Intaglio denen bu oyma taşlar kişisel mühür olarak kullanılıyordu.

Kazı direktörü Richard Carlton, "Bir altın zincir, bir mühür taşı, üzerine yazıt bulunan bir çömlek parçası ve süslü bir broş, yaklaşık 2 bin yıl önce bu yerleşim yerinde yaşamış kişilerin hayatına ışık tutuyor" diyor.

Ekibin kazdığı binalar ve endüstriyel unsurlarla birleştiğinde bulgular, sınır bölgesinin nasıl işlediğini ve Roma'yla yerli toplulukların nasıl etkileşime girdiğini anlamamıza da yardımcı oluyor.

Independent Türkçe


Dünya'nın tarihindeki kayıp 1 milyar yılın sırrı çözülüyor

Büyük Kanyon'un bu görüntüsünde, resmin ortasında Büyük Uyumsuzluk görülüyor; daha eski, pütürlü ve köşeli kayaçlar, daha genç ve  yatay tabakalardan ayrılmış durumda (USGS/Alex Demas)
Büyük Kanyon'un bu görüntüsünde, resmin ortasında Büyük Uyumsuzluk görülüyor; daha eski, pütürlü ve köşeli kayaçlar, daha genç ve yatay tabakalardan ayrılmış durumda (USGS/Alex Demas)
TT

Dünya'nın tarihindeki kayıp 1 milyar yılın sırrı çözülüyor

Büyük Kanyon'un bu görüntüsünde, resmin ortasında Büyük Uyumsuzluk görülüyor; daha eski, pütürlü ve köşeli kayaçlar, daha genç ve  yatay tabakalardan ayrılmış durumda (USGS/Alex Demas)
Büyük Kanyon'un bu görüntüsünde, resmin ortasında Büyük Uyumsuzluk görülüyor; daha eski, pütürlü ve köşeli kayaçlar, daha genç ve yatay tabakalardan ayrılmış durumda (USGS/Alex Demas)

Dünya'nın jeolojik tarihinin 1 milyar yıldan uzun bir kısmı onlarca yıldır kayıp. 19. yüzyılın öncü ABD'li kaşifi John Wesley Powell, uzun süredir devam eden bu bilmeceye, "Büyük Uyumsuzluk" adını vermişti.

Bu gizem, kaya katmanlarının incelenmesiyle ortaya çıktı. Genellikle en üstteki kayalar en genç, en alttakiler ise en eski olur ancak araştırmacılar, dünyanın dört bir yanındaki tortul kayaçlarla daha eski kristal kayaçlar arasında açıklanamayan devasa bir zaman boşluğu gözlemliyor.

Avustralyalı bilim insanları, neler olduğunu artık anladıklarını düşünüyor.

Wollongong Üniversitesi'nden araştırmacılar bu ay yayımlanan çalışmada cevabın, Dünya'nın kayalık kabuğunun derinliklerindeki sıcak akıntılar nedeniyle eski kıtaların yükselip alçalmasında saklı olduğunu savunuyor.

Devasa kara parçalarının yükselmesine neden olabilen bu akıntıların modellenmesi, yüz milyonlarca yıl önce karaların yükseldiğini, ardından da uzun bir alçalma dönemine girdiğini ortaya çıkardı. Bilim insanları, kara parçalarının merkezi kısımlarının zamanla alçalarak okyanus altında kaldığını ve tortullarla örtüldüğünü belirtti.

Doçent Nicolas Flament yaptığı açıklamada, "Bazen eksik olan şeyler, Dünya'nın geçmişi hakkında görebildiklerimizden daha fazla bilgi verebilir. Tek bir uzun yükselme döneminin ardından gelen uzun bir alçalma dönemi, kayayı ortadan kaldırıp aşınmış yüzeyi korumanın ideal yolu olurdu" diyor.

Büyük Uyumsuzluk'un izlerini taşıyan kayalar, Laurentia adı verilen eski kıtanın parçası olan New Mexico'da ve Arizona'daki Büyük Kanyon'da bulunmuştu.

Ancak zaman boşluğuna dair kanıtlar Avrupa, Avustralya, Afrika ve Asya'da da ortaya çıkarıldı.

Araştırmacılar, en iyi şekilde korunup belgelenen kanıtların Kuzey Amerika, Kuzey Avrupa ve Çin'in kuzeyindekiler olduğunu belirtiyor.

Modellere göre bu bölgelerdeki akıntılar, 541 milyon ila 1 milyar yıl önceyi kapsayan Neoproterozoyik Çağ'da kıtaların yükselmesine neden oldu.

Üniversite bu çağın, Dünya'da hayvan çeşitliliğinde patlama yaşandığı Kambriyen Dönem'le sona erdiğini ekliyor.

Görsel kaldırıldı.
Bir sanatçının "Kartopu Dünya" tasviri (NASA)

Ancak araştırmacılar, çalışmayı tamamlamak için dünyanın diğer bölgelerinde daha fazla araştırma yapılması gerektiğini ifade ediyor.

Büyük Uyumsuzluk'un nedenine ilişkin yakın zamanda ortaya atılan bir teoriye göre buzullar, yaklaşık 720 milyon ila 635 milyon yıl önce yaşanan ve "Kartopu Dünya" diye bilinen dönemde kaya katmanlarını aşındırmıştı. Aşınan maddeler, okyanuslara yaşamı sürdürmek için gereken besin maddelerini sağlamış olabilir.

Ancak Kaliforniya Üniversitesi Santa Barbara kampüsünden araştırmacılar 2020'de, Kolorado'dan alınan granit örneklerini inceleyerek granitin üstündeki kayaların 1 milyar ila 720 milyon yıl önce, yani Kartopu Dünya döneminden önce aşındığını tespit etmişti.

Bu aşınma, Laurentia'yı da içeren Rodinya süperkıtasının oluşup parçalandığı dönemle daha iyi örtüşüyordu.

Jeolog Francis Macdonald, "Temel hipotez, bu büyük ölçekli aşınmanın süperkıtaların oluşumu ve ayrılmasıyla tetiklendiği yönünde" demişti.

Avustralyalı araştırmacılar, The Conversation'daki yazılarında Büyük Uyumsuzluk'la ilgili teorileri test etmenin zorlu bir süreç olduğunu yazıyor. Bu zorluğun, "araştırma için gerekli temel kanıtları barındıran kayaçların ortadan kalkmış olmasından" kaynaklandığını söylüyorlar.

Bilim insanları, "Sonuç olarak boşlukları doldurmak için halihazırda bildiklerimizden yola çıkmamız gerekiyor" ifadelerini kullanıyor.

Independent Türkçe


Van Gogh’un “Çiçek Açan Kestane Ağaçları” tablosu 190,4 milyon dolara satıldı

Van Gogh’un “Çiçek Açan Kestane Ağaçları” tablosu, müzayedede satışa sunulmadan önce (Reuters)
Van Gogh’un “Çiçek Açan Kestane Ağaçları” tablosu, müzayedede satışa sunulmadan önce (Reuters)
TT

Van Gogh’un “Çiçek Açan Kestane Ağaçları” tablosu 190,4 milyon dolara satıldı

Van Gogh’un “Çiçek Açan Kestane Ağaçları” tablosu, müzayedede satışa sunulmadan önce (Reuters)
Van Gogh’un “Çiçek Açan Kestane Ağaçları” tablosu, müzayedede satışa sunulmadan önce (Reuters)

Hollandalı ressam Vincent van Gogh’un ünlü bir tablosu, müzayede evi Sotheby’s tarafından yapılan açıklamaya göre dün 190,4 milyon dolara satıldı. Rekor düzeydeki satış, tablonun Nazi dönemi koşullarında el değiştirdiği gerekçesiyle satışına itiraz eden bir aileyle uzlaşmaya varılmasının ardından gerçekleşti.

Van Gogh’un 1890 yılında Fransa’nın Auvers-sur-Oise kasabasında yaptığı “Çiçek Açan Kestane Ağaçları” adlı tablo, sanatçının eserleri arasında yeni bir satış rekoruna imza atarken, mevcut müzayede sezonunun en yüksek bedelle satılan sanat eseri oldu.

Van Gogh’un bir tablosu için açık artırmada bugüne kadar kaydedilen en yüksek satış bedeli, sanatçının 1888 yılında yaptığı “Selvili Tarla” adlı eserine ait 117,2 milyon dolardı. Söz konusu tablo, 2022 yılında New York’ta Christie’s müzayede evinde satılmıştı.

cdvfgthyj
Van Gogh’un “Çiçek Açan Kestane Ağaçları” tablosu (Reuters)

Tabloyu 1936 yılında satan tanınmış Alman Yahudi yayıncı Samuel Fischer’in mirasçıları, başlangıçta satışa itiraz etti. Mirasçılar, Fischer’in Nazi yönetimi altındaki dönemde ailesinin içinde bulunduğu ekonomik ve siyasi koşullar nedeniyle tabloyu elden çıkarmak zorunda kaldığını savundu.

Mirasçıları temsil eden Berlin merkezli Avukat Gunnar Schnabel, Sotheby’s müzayede evinden tablonun piyasa değerinden satıldığını ve ailenin dönemin siyasi koşullarından bağımsız olarak eseri elden çıkaracağını kanıtlamasını talep etti.

Sotheby’s’e göre, Blakier-Arrieta ailesi tabloyu 1975 yılında satın aldı ve yarım asrı aşkın süre boyunca mülkiyetinde tuttu.

Ancak müzayede evi, salı günü yaptığı açıklamada, eserin 1975 yılından bu yana sahibi olan aile ile Samuel Fischer’in “tüm yasal hak sahipleri” arasında anlaşmaya varıldığını duyurdu.

Sotheby’s, “Çiçek Açan Kestane Ağaçları” tablosunun mülkiyet geçmişine ilişkin kapsamlı araştırmalar yürüttüğünü ve şu ana kadar eserin zorla ya da gerçek değerinin altında satıldığına dair herhangi bir kanıta ulaşmadığını belirtti.

Son yıllarda, Nazi dönemi boyunca Yahudi koleksiyoncuların elinden çıkan sanat eserlerinin iadesine yönelik çok sayıda talep gündeme geldi. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre bu anlaşmazlıkların önemli bir bölümü ise taraflar arasında uzlaşmayla sonuçlandı.