Kansere dair 7 önemli soru

Dünya Sağlık Örgütü'ne göre akciğer kanseri, dünya çapında kanser kaynaklı ölüm nedenleri arasında birinci sırada geliyor (AFP)
Dünya Sağlık Örgütü'ne göre akciğer kanseri, dünya çapında kanser kaynaklı ölüm nedenleri arasında birinci sırada geliyor (AFP)
TT

Kansere dair 7 önemli soru

Dünya Sağlık Örgütü'ne göre akciğer kanseri, dünya çapında kanser kaynaklı ölüm nedenleri arasında birinci sırada geliyor (AFP)
Dünya Sağlık Örgütü'ne göre akciğer kanseri, dünya çapında kanser kaynaklı ölüm nedenleri arasında birinci sırada geliyor (AFP)

Her gün vücudumuzdaki milyarlarca hücre bölünüyor ya da ölüyor. Kan akışını, gıdaların sindirimini ve derinin yenilenmesini sağlayan karmaşık süreçlerde hücreler bazen bunlardan ikisini de yapmayıp kansere dönüşüyor. 

Bilim insanları kanser vakalarının erkeklerden kadınlara ve yaşlılardan gençlere doğru kaydığını tespit ederken pek çok soru cevapsız kalmayı sürdürüyor. 

Kansere dair 7 büyük soruyu uzmanlara soran New York Times yanıtları okuyucularına aktardı.

Neden tüm genetik mutasyonlar kansere yol açmıyor?

Bilim insanları, tüm kanserlerin genetik mutasyonlardan kaynaklandığını eskiden düşünüyordu. Artık tümörlerin tek sebebinin bu olmadığını biliyorlar. 

DNA dizisinde değişiklik olmaksızın meydana gelen kalıtımsal (epigenetik) değişikliklerin kanserde çok büyük rol oynadığı fark edildi. 

Epigenetik değişikliklerin gerekçesi tam bilinmiyor ancak yaşlanma, beslenme, çevre ve kronik enflamasyon potansiyel suçlular arasında. 

Çevre kirliliği ve mikroplastikler kansere yol açar mı?

Asbest ve radon gibi kimyasalların yanı sıra sigara ve içkideki maddelerin kanser yaptığı uzun süredir biliniyor. 

Son yıllarda hava kirliliği, mikroplastikler ve "sonsuz kimyasallar" diye bilinen perfloroalkil ve polifloroalkil maddeler (PFAS) de mercek altında.

Uzmanlar bunların kanserojen olabileceğini ancak ne zaman ve nasıl bu sonuca yol açtıkları konusunda daha fazla bilgi edinmeleri gerektiğini vurguluyor.

Hava kirliliği diğerlerinden daha güçlü bir kanser faktörü gibi görülüyor.

Enflamasyon nasıl etkili oluyor?

Bilim insanları çevremizdeki kirliliğe ve yiyip içtiklerimizdeki kimyasallara yıllar boyunca bakarak nasıl genetik mutasyonlara yol açtıklarını inceledi. 

Doğrudan DNA'ya zarar vererek değil, iltihaplanma diye de bilinen enflamasyonu tetikleyerek riski artırdıkları ortaya çıktı. 

Kötü bir beslenme rejiminin kronik enflamasyonu tetiklediği, bunun da kolon ve pankreas kanserlerini yol açtığı bildiriliyor. 

Halihazırda mutasyona uğramış hücrelerde de enflamasyon etkili oluyor. 

Örneğin ince partikül maddeler (PM2.5), akciğerlere kadar ulaştığında burada enflamasyona yol açıyor. Mutasyona uğrasa da kansere dönüşmeyen hücreler böylece tümör oluyor. 

Tümörlar nasıl kontrolsüzce büyüyor?

Bilim insanları tümörlerde kanser hücrelerinin dışında normal hücrelerin de yer aldığını ve bunların büyümeyi sağladığını söylüyor.

Yaralanma ya da enfeksiyon halinde oraya akın eden bağışıklık hücreleri, bunların çoğunu oluşturuyor. 

Tümörlerin nasıl metastaz yapıp başka yerlere bulaştığıyla ilgiliyse bilinmeyen pek çok şey var. 

Yeni bir araştırma, tümörlerdeki ölü ya da ölmek üzere olan hücrelerin bu durumu kolaylaştırdığını buldu. 

Hangi risk faktörleri bizim kontrolümüzde?

Pek çok kanser türünde sebepleri engellemek tamamen imkansız. Ancak önlem almak yine de kilit önemde. 

Kanserlerin yüzde 40'ında risk faktörlerinin engellenebileceği bildiriliyor. Bunlardan en önemlisi sigara içmemek. Güneşe maruz kalmamak, içki içmemek ve fazla kilo almamak da listede var. 

Hepatit B ve C virüslerinin yanı sıra HPV ve h. pylori bakterisi de bazı kanserlere yol açabiliyor.

Tedavinin doğru yolu ne?

Onkologlar son yıllardaki gelişmelerle birlikte herkese kemoterapi verilmemesi gerektiğinin daha iyi anlaşıldığını söylüyor. 

Sıkıntılı bir proteini hedef alan ilaçlar gibi tedavilerin bazı kişilere daha iyi geldiği açık bir şekilde görülüyor. 

Bağışıklık sisteminin kanserdeki rolü de daha iyi anlaşıldığı için immünoterapiyle vücudun hastalığa karşı savaşmasına yardımcı olunabiliyor.

Kanserden kurtulmak mümkün mü?

Pek çok kişi kanseri tamamen atlattığını düşünse de doktorlar bu ifadeyi kullanmaktan kaçınıyor. 

Ancak yine de umutlu olmak için pek çok sebep var. Son 30 yılda geliştirilen yeni yöntemlerle kanser ölümleri ciddi oranda düştü.

Uzmanlar, önceden "idam cezası" gibi görülen bazı kanser türlerinin artık diyabet gibi birlikte yaşanabilir bir hastalığa döndüğüne işaret ediyor. 

Independent Türkçe, New York Times, CNN



Johnny Depp yeni filmiyle zirveye döndü: Hollywood sürgünü bitti

63 yaşındaki Johnny Depp, Noel'den ve çevresindeki insanlardan uzak duran cimri Ebenezer Scrooge rolünde (Paramount Pictures)
63 yaşındaki Johnny Depp, Noel'den ve çevresindeki insanlardan uzak duran cimri Ebenezer Scrooge rolünde (Paramount Pictures)
TT

Johnny Depp yeni filmiyle zirveye döndü: Hollywood sürgünü bitti

63 yaşındaki Johnny Depp, Noel'den ve çevresindeki insanlardan uzak duran cimri Ebenezer Scrooge rolünde (Paramount Pictures)
63 yaşındaki Johnny Depp, Noel'den ve çevresindeki insanlardan uzak duran cimri Ebenezer Scrooge rolünde (Paramount Pictures)

Johnny Depp, Charles Dickens'ın Bir Noel Şarkısı klasiğine yeni bir yorum getiren Ebenezer: Bir Noel Şarkısı'yla (Ebenezer: A Christmas Carol) gişenin zirvesine döndü. Film, açılış hafta sonunda Kuzey Amerika'da gösterildiği 3 bin 535 sinemada 19 milyon dolar hasılat elde etti.

ABD'de ebeveynlerin 13 yaşından küçük çocuklar için özellikle uyarıldığı PG-13 sınıflandırmasıyla gösterime giren yapım, Kuzey Amerika dışındaki 63 pazarda da 23 milyon dolar hasılat elde etti. Böylece filmin dünya çapındaki açılış hasılatı 42 milyon dolara ulaştı.

Depp, Ebenezer'la 2018 yapımı Fantastik Canavarlar: Grindelwald'ın Suçları'ndan (Fantastic Beasts: The Crimes of Grindelwald) bu yana ilk kez büyük bir yapımda önemli bir rol üstleniyor. Film, oyuncunun 8 yıl aradan sonraki dönüşü olmasıyla dikkat çekiyor.

Oyuncunun Hollywood kariyeri, eski eşi Amber Heard'ün yönelttiği aile içi şiddet iddialarının ardından 2020'de sarsılmaya başlamıştı. Depp'in reddettiği bu iddialar, kamuoyunda geniş yankı uyandıran ve yüksek maliyetlere yol açan iki itibar zedeleme davasına konu olmuştu.

Oyunculuk teklifleri büyük ölçüde kesilse de National Research Group'un Nisan 2026'da yaptığı araştırma, Depp'in dünya genelinde popülerliğini koruduğunu ortaya koymuştu. Katılımcılar, yeni bir filmi sinemada izleme isteklerini en çok artıracak 10 oyuncu arasında Depp'i de saymıştı. Oyuncu, sıralamada Tom Hanks'in önünde, Margot Robbie'nin arkasında yer almıştı.

Peki bu ilgi, Ebenezer'ın açılış hasılatına nasıl yansıdı? Analistlere göre bilet satışları, Depp'in büyük stüdyo filmlerine dönüşünün büyük bir coşkuyla karşılandığını göstermiyor. Yine de film, Şükran Günü öncesinde sinema işletmecilerinin gelirlerini artırdı. Paramount'a da yatırımı karşılığında kayda değer bir kazanç sağlayacak gibi görünüyor.

Depp'in gişe potansiyeline ilişkin belirsizlik nedeniyle temkinli davranan stüdyo, filme net 38 milyon dolarlık yapım bütçesi ayırdı. Yapımcılığını Emma Watts'ın üstlendiği film için Depp'e peşin olarak 5 milyon dolar ödendi. Bu tutar, oyuncunun önceki büyük stüdyo filmlerinden aldığı ortalama 20 milyon dolarlık ücretin epey altında. Anlaşmaya göre Depp ayrıca gişe performansına bağlı primler ve filmin kârından pay alacak.

Gişe bülteni FranchiseRe'yi yayımlayan David A. Gross, açılışı şöyle değerlendirdi:

Bu, Noel temalı bir film için güçlü bir açılış. Johnny Depp dünya çapında büyük bir yıldız olmayı sürdürüyor. Yönetmen Ti West de filme sıradışı bir ton katıyor.

Korku üçlemesi X'le tanınan West'in yönettiği Ebenezer, taş kalpli iş insanı Scrooge'un defalarca anlatılmış hikayesini yeniden ele alıyor. Scrooge'u geçmiş, şimdiki ve gelecek Noel'in hayaletleri ziyaret ediyor.

Eleştirmenler filme mesafeli yaklaşırken izleyicilerin değerlendirmeleri daha olumluydu. Rotten Tomatoes'da filmin eleştirmen puanı yüzde 54, izleyici puanı ise yüzde 90 oldu. Yapım, CinemaScore'un gösterim sonrası anketlerinde "A-", PostTrak'te ise 4,5 yıldız aldı.

PostTrak verilerine göre izleyicilerin yaklaşık yarısı, üç kez Oscar'a aday gösterilen Depp'in hayranı olduğu için filme gitti. Oyuncu böylece seyircilerin filmi tercih etmesindeki başlıca etken oldu. İzleyicilerin yüzde 34'ü filmin konusu nedeniyle, yüzde 8'i ise sevdikleri bir serinin parçası olduğu için bilet aldığını belirtti.

Seyirciler arasında kadınlar, beyazlar ve 30 yaş üzerindekiler ağırlıktaydı: İzleyicilerin yüzde 52'si kadın, yüzde 58'i beyaz, yüzde 59'u ise 30 yaş ve üzerindeydi. Stüdyonun verilerine göre film, en iyi performansını ABD'nin güneyinde gösterdi.

Exhibitor Relations analisti Jeff Bock ise filmin zirveye yerleşmesini Depp'in kariyeri açısından bir dönüm noktası olarak görüyor:

Filmi gişede bir numaraya yerleşen, yüzü bütün tanıtım materyallerinde kullanılan Johnny Depp'in Hollywood sürgünü fiilen sona erdi. Bu sonuç, sektöre Depp'e yeniden rol verilebileceğini, filmlerin onun adıyla pazarlanabileceğini ve bir stüdyo filmine güçlü bir gişe açılışı sağlayabileceğini gösteriyor. Kaptan Jack Sparrow, yeniden yelken açma zamanı.

Independent Türkçe, Deadline, Variety


Slow Horses hayranlarına kötü haber: 8. sezonla final yapacak

Slow Horses'ın 6. sezonunda 32 yaşındaki Olivia Cooke, 4 sezonluk aranın ardından diziye geri dönüyor ve Jack Lowden'ın canlandırdığı River Cartwright'la yeniden bir araya geliyor (Apple TV)
Slow Horses'ın 6. sezonunda 32 yaşındaki Olivia Cooke, 4 sezonluk aranın ardından diziye geri dönüyor ve Jack Lowden'ın canlandırdığı River Cartwright'la yeniden bir araya geliyor (Apple TV)
TT

Slow Horses hayranlarına kötü haber: 8. sezonla final yapacak

Slow Horses'ın 6. sezonunda 32 yaşındaki Olivia Cooke, 4 sezonluk aranın ardından diziye geri dönüyor ve Jack Lowden'ın canlandırdığı River Cartwright'la yeniden bir araya geliyor (Apple TV)
Slow Horses'ın 6. sezonunda 32 yaşındaki Olivia Cooke, 4 sezonluk aranın ardından diziye geri dönüyor ve Jack Lowden'ın canlandırdığı River Cartwright'la yeniden bir araya geliyor (Apple TV)

Slow Horses hayranlarına kötü haber: Dizinin oyuncularından Olivia Cooke, The Times'a verdiği röportajda sevilen casus macerasının 8. sezonla sona ereceğini söyledi.

"Son sezonu çekiyorum!" diyen Cooke, ardından "Yine de kesin konuşmamak lazım!" diye ekledi. Oyuncu sözlerini şöyle sürdürdü:

Ama sanırım bize söylenen bu ve gerçekten de sona geldiğimizi hissediyoruz. Hepimiz hüzünlüyüz, dalgınız. Dün makyaj koltuğuna oturup ağladım. Dizi hayatıma ışık kattı. Partnerime bunu atlatmak için iki haftaya ihtiyacım olduğunu söyledim. Depresyona gireceğim.

Cooke'un ilk sezonda canlandırdığı Sid Baker'ın öldüğü izlenimi verilmişti. Ancak karakterin hayatta olduğu ortaya çıktı ve Cooke, 6. sezonda yeniden Sid'i canlandırdı. The Times'a konuşan Cooke, dönüşüne şaşırmadığını belirtti:

Yıllar boyunca müsait olup olmadığımı sordular. İletişimi de koparmadık. Sanki hiç ayrılmamışım gibiydi.

Oyuncu, HBO dizisi House of the Dragon'daki rolünün önceki sezonlarda Slow Horses'a dönmesini zorlaştırdığını da açıkladı:

House of the Dragon için imzaladığım sözleşmede, rakip bir yayın platformunun uzun soluklu bir dizisinde yer alamayacağımı belirten bir madde vardı. Bu yüzden bu sorunu çözmemiz gerekti.

Avukatların da devreye girdiğini belirten Cooke, "Yardım edin!" diye mesajlar gönderdiğini söyledi.

Apple, Slow Horses'a geçen yıl 7. sezon onayı vermişti. Dizi, 6. sezonunun eylüldeki prömiyerinden bir gün önce 8. sezon onayını da almıştı.

7. sezonun 2027'de, 8. sezonun ise 2028'de izleyiciyle buluşması bekleniyor.

6 bölümden oluşacak 8. sezon, Mick Herron'ın Slough House serisinin 9. kitabı Clown Town'dan uyarlanıyor. 

Sezonun resmi özetine göre Jackson Lamb ve Diana Taverner (Kristin Scott Thomas), "şimdiye kadarki en sert hesaplaşmalarını yaşayacak". Özette şu ifadeler yer alıyor:

Park'a yönelik başarısız bir şantaj girişiminin ardından Taverner karşı saldırıya geçer. MI5'ın en karanlık sırlarından birini çözmek ve bu meseleyi bir daha açılmamak üzere kapatmak ise Lamb'e düşer.

Başrollerinde Gary Oldman ve Jack Lowden'ın da yer aldığı casusluk gerilimi Slow Horses, MI5'ın gözden çıkardığı ajanları gönderdiği Iskarta Bürosu (Slough House) adlı birimde çalışan uyumsuz bir İngiliz istihbarat ekibini konu alıyor.

Oldman, kariyerlerini bitirecek hatalar yüzünden Iskarta Bürosu'na gönderilen ajanların son derece zeki ama huysuz lideri Jackson Lamb'i canlandırıyor. Ekip, aldatmacalarla dolu casusluk dünyasında yolunu bulmaya çalışırken sık sık pot kırıyor.

House of the Dragon hayranlarına eleştiri

Öte yandan Cooke, yakın zamanda GQ'ya verdiği röportajda sosyal medyaya ara verme nedenlerinden bahsederken House of the Dragon hayranları arasındaki kadın düşmanlığına ve ırkçılığa dikkat çekmişti. 

Game of Thrones öncülünde Kraliçe Alicent Hightower'ı canlandıran oyuncu, hayranların diziye duyduğu yoğun ilginin zaman zaman aşırıya kaçtığını anlatmıştı. 

Cooke, hayranların yalnızca canlandırdığı karakter hakkında değil, bazen kendisi ve yönetmenlerle ilişkileri hakkında da teoriler ürettiğini söylemişti.

"Bence bu yorumlardan bazıları hızla yayılıp o sırada ekranda gösterilenlerden tamamen kopuyor" diyen oyuncu, sözlerini şöyle sürdürmüştü:

Bu hayran kitlesinde çok fazla çirkinlik de var. Kadın düşmanlığına bulanmış durumda. Çok fazla ırkçılık var. Bunları mümkün olduğunca az düşünmeye çalışıyorum.

Independent Türkçe, The Times, Variety, Deadline, GQ


Ben Affleck, Odyssey'deki bir aktörün performansını 20 dakika övmüş

Universal Pictures'ın 250 milyon dolarlık bütçe ayırdığı Odyssey, Homeros'un ölümsüz destanından uyarlandı (Universal)
Universal Pictures'ın 250 milyon dolarlık bütçe ayırdığı Odyssey, Homeros'un ölümsüz destanından uyarlandı (Universal)
TT

Ben Affleck, Odyssey'deki bir aktörün performansını 20 dakika övmüş

Universal Pictures'ın 250 milyon dolarlık bütçe ayırdığı Odyssey, Homeros'un ölümsüz destanından uyarlandı (Universal)
Universal Pictures'ın 250 milyon dolarlık bütçe ayırdığı Odyssey, Homeros'un ölümsüz destanından uyarlandı (Universal)

Ben Affleck, Odyssey'yi (The Odyssey) izledikten sonra bir oyuncunun performansını öve öve bitiremedi. Ancak övgülerinin odağında yakın dostu Matt Damon değil, kötü niyetli ve korkak Antinous'u canlandıran Robert Pattinson vardı.

Damon, 14 Kasım Cumartesi akşamı Los Angeles'taki Akademi Müzesi'nin David Geffen Salonu'nda düzenlenen söyleşiye katıldı. Tom Holland, John Leguizamo, Zendaya, Charlize Theron, Himesh Patel ve Elliot Page'in de katıldığı etkinlikte Christopher Nolan'ın epik filmi konuşuldu.

Affleck'in filmi izledikten sonraki tepkisini anlatan Damon, şunları söyledi:

Ben Affleck, filmi izledikten sonra benimle herhalde 20 dakika boyunca sadece Rob hakkında konuştu. Hani cesur bir performanstan söz edilir ya... Bana, 'Sen Christopher Nolan'ın hikaye anlatımının bütün gücünü arkana almıştın' dedi. Ben de 'Evet' dedim.

Damon, arkadaşının sözlerini şöyle aktardı:

Sonra, 'Rob'un üzerine ise Christopher Nolan'ın hikaye anlatımının bütün ağırlığı ve gücü çöküyordu. Rolü oynayışını izlemek, birinin çığa doğru koşmasını izlemek gibiydi' dedi.

Yunan destanından uyarlanan film, ağırlıklı olarak Damon'ın canlandırdığı Odysseus'un İthaka'daki evine dönmek için çıktığı uzun ve zorlu yolculuğa odaklanıyor.

Bir yandan da Pattinson'ın canlandırdığı Antinous'un entrikalarını anlatıyor. Antinous, Odysseus'un eşi Penelope'yle (Anne Hathaway) evlenerek krallığın kontrolünü ele geçirmeyi planlıyor.

Damon da Pattinson'ın performansına övgüler yağdırdı:

Canlandırdığı karakteri daha korkak, daha nefret edilesi kılabileceği her an, 'Kendimi nasıl daha da kötü duruma düşürebilirim?' diye düşündüğünü görebiliyordunuz. Onu izlemek çok keyifliydi çünkü çok dinamik ve son derece ilgi çekici bir oyuncu.

Affleck ve Pattinson'ın tek ortak noktası Damon'la arkadaşlıkları değil: İkisi de Bruce Wayne'i, yani Batman'i canlandırdı.

Çocuklarıyla Odyssey setini ziyaret eden Affleck, ocak ayında katıldığı The Tonight Show with Jimmy Fallon'da bu deneyimi şöyle anlatmıştı:

Chris [Nolan] işini çok ciddiye alan, hayranlık duyduğum biri. Onun gözünde setin sohbet edip kaynaşılacak değil, çalışılacak bir yer olduğunu biliyorum. Bu yüzden seti ziyaret etmeme izin verdiği için gerçekten çok minnettardım. Çocuklarım da çok sevdi. Çok hoş, gerçekten çok güzel bir deneyimdi. Ona büyük minnet duydum.

Programa Affleck'le birlikte katılan Damon da "6 aylık çekimler boyunca tek misafir sendin!" diyerek arkadaşının sözlerini doğrulamıştı.

Affleck'in Odyssey'ye yönelik övgüleri Pattinson'ın performansıyla sınırlı kalmadı. Damon, MTV UK'e verdiği röportajda, filmi izleyen dostunun kendisini aradığını ve bu telefon görüşmesini "45 yıldır beklediğini" söylemişti:

Bir saat boyunca durmadan konuştu. Sanki filmi 20 kez izlemiş gibiydi. Her şeyi, her ayrıntıyı anlamıştı. Nasıl olduysa tek izleyişte hepsini özümsemişti.

Independent Türkçe, Hollywood Reporter, Entertainment Weekly, MTV UK