Çin’de bunama vakaları neden daha hızlı artıyor?

Fotoğraf: Unsplash
Fotoğraf: Unsplash
TT

Çin’de bunama vakaları neden daha hızlı artıyor?

Fotoğraf: Unsplash
Fotoğraf: Unsplash

Bilim insanları, Çin'de Alzheimer hastalığıyla diğer demans türlerinin orantısız bir sağlık yükü oluşturduğu ve vaka oranlarının küresel ortalamadan daha hızlı arttığı uyarısını yaptı.

Çarşamba günü PLOS One adlı akademik dergide yayımlanan yeni araştırma, ülkede demansı mümkün olduğunca erken önlemek için acil ve etkili müdahalelerin uygulanması çağrısında bulunuyor.

Alzheimer ve diğer demans türleri, (ADD; Alzheimer Dissease and Demantia / Alzheimer Hastalığı ve Demans), dünya çapında artan oranlarla giderek daha ciddi bir nörolojik sağlık sorunu haline geliyor.

Ancak bilim insanları, özellikle Çin'deki bunamaların gerçek hastalık yükü ve risk faktörlerinin yeterince anlaşılmadığını söylüyor.

Mevcut çalışmada araştırmacılar, Dünya Bankası ve Dünya Sağlık Örgütü gibi kurumlar tarafından başlatılan halka açık veri tabanı Küresel Hastalık Yükü'nden (GBD) alınan, 30 yıldan uzun süreye yayılan küresel sağlık verilerini analiz etti.

Veri tabanı, 204 ülke ve bölgede 370’in üzerinde hastalık ve sağlık sorunuyla bunlara karşılık gelen 88 risk faktörü hakkında veri içeriyor.

1990'la 2021 arasındaki son analizlere dayanarak bilim insanları, Çin'de demans vakalarının üç katına, küresel vakalarınsa iki katına çıktığını tespit etti.

"ADD, küresel hastalık yükü en ağır hastalıklardan biri. Çin'de ve küresel olarak ADD'nin hastalık yükü 1990'dan 2021'e kadar yıldan yıla arttı" diye yazdılar.

Çalışmada, "2021'e gelindiğinde, Çin'in hastalık yükü üç kat artarken, küresel hastalık yükü iki katına çıktı" dendi.

y6u78ı9
ADD'nin 1990-2021 küresel hastalık yükü haritası. İki cinsiyet ve tüm yaşlar için 100 bin kişi başına düşen ölümlerdeki yıllık değişim (Liu, Geng., 2025, PLOS One)

Kısmen daha uzun yaşam süreleri nedeniyle kadınların erkeklere kıyasla demansın genel yükünü daha fazla taşıdığı tespit edildi.

Ancak araştırmacılar, erkeklerin bu hastalıktan ölüm oranlarının biraz daha yüksek olduğunu söylüyor.

Gelecek 15 yıl için eğilimleri tahmin eden bilim insanları, daha etkili müdahaleler yapılmadığı takdirde demans oranlarının özellikle Çin'de artmaya devam edeceği uyarısını yapıyor.

Araştırmacılar, diyabet gibi hastalıklardan kaynaklanan yüksek kan şekerinin Çin de dahil dünya genelinde demans için önde gelen risk faktörü olduğunu, bunu sigara ve yüksek vücut ağırlığının izlediğini söylüyor.

"Sigara, yüksek açlık kan şekeri düzeyleri ve yüksek vücut kitle indeksi, aralarında yüksek açlık plazma glukozunun baskın konuma sahip olduğu üç ana risk faktörü" diye yazdılar.

Bilim insanları Çin'de demans vakalarındaki artışın büyük ölçüde nüfus artışı ve değişen yaş demografisine bağlı olabileceğinden şüpheleniyor.

"Gelişen bir ülke olarak Çin, ekonomik dönüşüm ve yaşam tarzındaki büyük değişiklikler nedeniyle diyabet hastalarının sayısında önemli bir artış yaşadı" diye yazdılar.

Araştırmacılar, demans vakalarındaki artışı yavaşlatmak adına özellikle yaşlı yetişkinler arasında yüksek kan şekeri ve sigara kullanımının azaltılması için çaba gösterilmesi çağrısında bulunuyor.

Erken müdahalenin klinik hedeflerine ulaşmak için cinsiyete özgü risk faktörlerini hedef alan müdahalelere ihtiyaç duyulacağını belirtiyorlar.

Independent Türkçe



Yeni bilimkurgu Avatar 3'ü tahtından indirdi

Merhamet Yok'ta 46 yaşındaki Chris Pratt'e ortağı rolünde True Detective: Night Country'yle tanınan 39 yaşındaki Kali Reis (solda) eşlik ediyor (Sony Pictures Releasing International)
Merhamet Yok'ta 46 yaşındaki Chris Pratt'e ortağı rolünde True Detective: Night Country'yle tanınan 39 yaşındaki Kali Reis (solda) eşlik ediyor (Sony Pictures Releasing International)
TT

Yeni bilimkurgu Avatar 3'ü tahtından indirdi

Merhamet Yok'ta 46 yaşındaki Chris Pratt'e ortağı rolünde True Detective: Night Country'yle tanınan 39 yaşındaki Kali Reis (solda) eşlik ediyor (Sony Pictures Releasing International)
Merhamet Yok'ta 46 yaşındaki Chris Pratt'e ortağı rolünde True Detective: Night Country'yle tanınan 39 yaşındaki Kali Reis (solda) eşlik ediyor (Sony Pictures Releasing International)

Chris Pratt'in başrolünde yer aldığı bilimkurgu Merhamet Yok (Mercy), Kuzey Amerika'daki açılışında 11,2 milyon dolar hasılatla Avatar: Ateş ve Kül'ün (Avatar: Fire and Ash) 5 haftalık liderliğine son verdi.

Bu rakam gişe rekoru olmasa da ABD'nin büyük bölümünü etkisi altına alan kış fırtınası dikkate alındığında dikkat çekici. Teksas'tan Maine'e uzanan 37 eyalette dondurucu soğuklar, şiddetli rüzgarlar ve tipi uyarıları yapılırken, ülke genelinde çok sayıda sinema salonu da kapanmak zorunda kaldı. Bu tablo, tüm filmler toplamında yaklaşık 60 milyon dolarla yılın en düşük toplam hafta sonu hasılatının görülmesine yol açtı. Bu rakam, 2025'in aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 9 daha düşük.

Eleştirmenler hiç beğenmedi

Merhamet Yok'un hafta sonu hasılatının 12 milyon dolar civarında olması bekleniyordu ancak fırtına yayılınca tahminler az da olsa aşağı çekildi. Film, uluslararası gişede de iyi bir performans göstermedi: 80 pazardan 11,6 milyon dolar toplayarak küreselde 22,8 milyon dolara ulaştı.

Soğuğa rağmen sinemaya giden ABD'li izleyiciler Merhamet Yok'tan pek etkilenmiş görünmüyor. Film, CinemaScore anketlerinde "B-" notu aldı. Eleştirmenler cephesinde de tablo benzer: Rotten Tomatoes'ta ortalama puan yüzde 21. Bu, filmin gişedeki kalıcılığı açısından sorun yaratabilir. Zira Merhamet Yok'un yapım bütçesi, küresel pazarlama masrafları hariç 60 milyon dolar.

Timur Bekmambetov'un yönettiği film, yakın gelecekte geçiyor. Pratt'in hayat verdiği dedektif, eşini öldürdüğü iddiasıyla yargılanırken, kaderine Rebecca Ferguson'ın canlandırdığı gelişmiş yapay zeka yargıç karar veriyor.

Film danışmanlığı şirketi Franchise Entertainment Research'ün yöneticisi David A. Gross, "Hafta sonu başlangıcı, zayıf karşılanmasına rağmen iyi" diyor.

Avatar 3 seleflerinin gerisinde kaldı

Ocak ayı boyunca ABD iç pazar listelerinde zirveye yerleşen Avatar 3, hafta sonunu 7 milyon dolarla ikinci sırada kapattı. Vizyona girmesinin üzerinden 6 hafta geçen Ateş ve Kül, Kuzey Amerika'da 378 milyon dolar, dünya genelinde ise 1,378 milyar dolar hasılata ulaştı. 

Elbette bu çok büyük bir başarı ancak Avatar 3, serinin önceki filmlerinin ulaştığı seviyeye yaklaşamadı. 2009 yapımı Avatar ve 2022 çıkışlı Suyun Yolu (Avatar: The Way of Water) dünya genelinde sırasıyla 2,9 milyar ve 2,3 milyar dolara ulaşmıştı.

Independent Türkçe, Variety, Deadline


İki bölüm yetti: Netflix'in yeni Japon dizisi gündemde

Silent Truth, bir cinayet davasını soruşturmak üzere memleketine atanan dedektifin, ilk aşkıyla yeniden karşılaşması üzerine gelişen gizemli olayları merkezine alıyor (Netflix)
Silent Truth, bir cinayet davasını soruşturmak üzere memleketine atanan dedektifin, ilk aşkıyla yeniden karşılaşması üzerine gelişen gizemli olayları merkezine alıyor (Netflix)
TT

İki bölüm yetti: Netflix'in yeni Japon dizisi gündemde

Silent Truth, bir cinayet davasını soruşturmak üzere memleketine atanan dedektifin, ilk aşkıyla yeniden karşılaşması üzerine gelişen gizemli olayları merkezine alıyor (Netflix)
Silent Truth, bir cinayet davasını soruşturmak üzere memleketine atanan dedektifin, ilk aşkıyla yeniden karşılaşması üzerine gelişen gizemli olayları merkezine alıyor (Netflix)

Netflix izleyicileri, "beklentilerin çok üstüne çıktığı" söylenen ve tek oturuşta izlemeye uygun bir gizem dizisiyle ekrana kilitlendi.

Fukagawa Yoshihiro ve Yamamoto Daisuke'nin yönettiği Japon yapımı Silent Truth, bu ayın başında Netflix kütüphanesine eklendi. Yeni dizi, memleketine döndükten sonra burada işlenen bir cinayeti araştırmaya başlayan dedektif Tobina Junichi'nin hikayesini takip ediyor.

Netflix, toplam 10 bölümlük ve 13 yaş altı izleyiciler için uygun olmadığını belirttiği dizinin konusunu şöyle özetliyor: 

Bir ölümü araştırmak için memleketine geri dönen bir dedektif, baş şüpheliyle cinayet silahı arasında kendi geçmişine uzanan şaşırtıcı bir bağ olduğunu keşfeder.

Dizinin bölümleri haftalık olarak yayımlanıyor. Halihazırda platformda yalnızca iki bölüm izlenebiliyor. İzleyicilerin merakla beklediği üçüncü bölüm, yarın (27 Ocak) platforma eklenecek. 

Silent Truth'un ilk bölümü 13 Ocak'ta izleyiciyle buluştu. Sezon finalininse 15 Mart'ta yayına girmesi bekleniyor.

Dizinin başrollerinde Takeuchi Ryoma ve Inoue Mao yer alıyor. Onlara Seto Koji, Watanabe Daichi ve Kamikawa Shusaku gibi isimler eşlik ediyor.

Dizi sosyal medyada hızla gündem olurken, bazı izleyiciler Reddit'te övgü dolu yorumlar paylaştı.

Bir seyirci diziyi izlerken "gözlerini ekrandan ayıramadığını" yazarken, bir diğeri "ilk bölümün beklentilerini aştığını" ifade etti. 

Başka bir izleyiciyse ilk iki bölümü "iyi" bulduğunu ve dizinin "kesinlikle merak uyandırıcı" olduğunu söyledi.

Dizinin IMDb puanı şimdiden 10 üzerinden 7 seviyesinde.

Silent Truth, gizemin merkezine doğru ilerlerken Netflix’te izleyiciyle buluşmayı sürdürüyor.

Independent Türkçe, Daily Mail, Metro, Life Style Asia


Yeni Resident Evil filminden sürpriz ipucu: Korku kadar mizah da var

39 yaşındaki Kali Reis, çifte Oscarlı Jodie Foster'la birlikte oynadığı gerilim dizisi True Detective: Night Country'deki Evangeline Navarro rolüyle tanınıyor (HBO)
39 yaşındaki Kali Reis, çifte Oscarlı Jodie Foster'la birlikte oynadığı gerilim dizisi True Detective: Night Country'deki Evangeline Navarro rolüyle tanınıyor (HBO)
TT

Yeni Resident Evil filminden sürpriz ipucu: Korku kadar mizah da var

39 yaşındaki Kali Reis, çifte Oscarlı Jodie Foster'la birlikte oynadığı gerilim dizisi True Detective: Night Country'deki Evangeline Navarro rolüyle tanınıyor (HBO)
39 yaşındaki Kali Reis, çifte Oscarlı Jodie Foster'la birlikte oynadığı gerilim dizisi True Detective: Night Country'deki Evangeline Navarro rolüyle tanınıyor (HBO)

Geçen yıl Zach Cregger'ın övgü toplayan korku filmi Silahlar'ı (Weapons) hem gerilip hem de sinirli sinirli gülerek izlediyseniz, yönetmenin yeni Resident Evil projesi için şimdiden heyecanlanabilirsiniz.

Bilimkurgu filmi Merhamet Yok'la (Mercy) adından söz ettiren Kali Reis, yeni uyarlamadan neler beklememiz gerektiğine dair ipuçları verdi. 

ScreenRant'e konuşan Reis'e göre filmde tam anlamıyla korku ön planda olacak ancak Cregger, en korkunç sahnelerde bile atmosferi ara ara yumuşatacak "kahkaha molaları" da hazırlıyor.

"Sizi çok şaşırtacak"

Reis, özellikle oyun severlere seslenerek, "Resident Evil hayranlarına şunu söyleyebilirim: Onun köken hikayesi, yani hikayeye getirdiği kendi yorumu gerçekten harika" ifadelerini kullandı: 

Bence hayal gücü, fikirleri ve Resident Evil evreninde geçen bu çılgın dönemi komediyle harmanlayan yolculuğu sizi çok şaşırtacak. Hoş bir sürpriz yaşayacaksınız.

Cregger'ın yeni projesiyle ilgili bilinenler ise filmin serinin alışıldık çizgisini birebir takip etmeyeceği ve hayranların favori karakterlerine odaklanmayacağı yönünde. 

Yönetmen, bunun yerine "tamamen özgün bir hikaye" anlatacağını söylüyor. Film, sakin bir tıbbi kuryenin hastaneye organ taşımasıyla başlıyor ancak işler kısa sürede kontrolden çıkıyor. Gerisi, serinin ruhuna uygun biçimde bir hayatta kalma mücadelesine dönüşüyor.

Tıbbi kuryeyi Silahlar'ın yıldızı Austin Abrams canlandırıyor. Kadrodaki diğer isimler arasında Paul Walter Hauser, Zach Cherry ve Johnno Wilson da bulunuyor.

Resident Evil, 18 Eylül'de vizyona girecek; kimlerin hayatta kalmayı başaracağını o zaman göreceğiz.

Independent Türkçe, ScreenRant, GamesRadar