Çin’de bunama vakaları neden daha hızlı artıyor?

Fotoğraf: Unsplash
Fotoğraf: Unsplash
TT

Çin’de bunama vakaları neden daha hızlı artıyor?

Fotoğraf: Unsplash
Fotoğraf: Unsplash

Bilim insanları, Çin'de Alzheimer hastalığıyla diğer demans türlerinin orantısız bir sağlık yükü oluşturduğu ve vaka oranlarının küresel ortalamadan daha hızlı arttığı uyarısını yaptı.

Çarşamba günü PLOS One adlı akademik dergide yayımlanan yeni araştırma, ülkede demansı mümkün olduğunca erken önlemek için acil ve etkili müdahalelerin uygulanması çağrısında bulunuyor.

Alzheimer ve diğer demans türleri, (ADD; Alzheimer Dissease and Demantia / Alzheimer Hastalığı ve Demans), dünya çapında artan oranlarla giderek daha ciddi bir nörolojik sağlık sorunu haline geliyor.

Ancak bilim insanları, özellikle Çin'deki bunamaların gerçek hastalık yükü ve risk faktörlerinin yeterince anlaşılmadığını söylüyor.

Mevcut çalışmada araştırmacılar, Dünya Bankası ve Dünya Sağlık Örgütü gibi kurumlar tarafından başlatılan halka açık veri tabanı Küresel Hastalık Yükü'nden (GBD) alınan, 30 yıldan uzun süreye yayılan küresel sağlık verilerini analiz etti.

Veri tabanı, 204 ülke ve bölgede 370’in üzerinde hastalık ve sağlık sorunuyla bunlara karşılık gelen 88 risk faktörü hakkında veri içeriyor.

1990'la 2021 arasındaki son analizlere dayanarak bilim insanları, Çin'de demans vakalarının üç katına, küresel vakalarınsa iki katına çıktığını tespit etti.

"ADD, küresel hastalık yükü en ağır hastalıklardan biri. Çin'de ve küresel olarak ADD'nin hastalık yükü 1990'dan 2021'e kadar yıldan yıla arttı" diye yazdılar.

Çalışmada, "2021'e gelindiğinde, Çin'in hastalık yükü üç kat artarken, küresel hastalık yükü iki katına çıktı" dendi.

y6u78ı9
ADD'nin 1990-2021 küresel hastalık yükü haritası. İki cinsiyet ve tüm yaşlar için 100 bin kişi başına düşen ölümlerdeki yıllık değişim (Liu, Geng., 2025, PLOS One)

Kısmen daha uzun yaşam süreleri nedeniyle kadınların erkeklere kıyasla demansın genel yükünü daha fazla taşıdığı tespit edildi.

Ancak araştırmacılar, erkeklerin bu hastalıktan ölüm oranlarının biraz daha yüksek olduğunu söylüyor.

Gelecek 15 yıl için eğilimleri tahmin eden bilim insanları, daha etkili müdahaleler yapılmadığı takdirde demans oranlarının özellikle Çin'de artmaya devam edeceği uyarısını yapıyor.

Araştırmacılar, diyabet gibi hastalıklardan kaynaklanan yüksek kan şekerinin Çin de dahil dünya genelinde demans için önde gelen risk faktörü olduğunu, bunu sigara ve yüksek vücut ağırlığının izlediğini söylüyor.

"Sigara, yüksek açlık kan şekeri düzeyleri ve yüksek vücut kitle indeksi, aralarında yüksek açlık plazma glukozunun baskın konuma sahip olduğu üç ana risk faktörü" diye yazdılar.

Bilim insanları Çin'de demans vakalarındaki artışın büyük ölçüde nüfus artışı ve değişen yaş demografisine bağlı olabileceğinden şüpheleniyor.

"Gelişen bir ülke olarak Çin, ekonomik dönüşüm ve yaşam tarzındaki büyük değişiklikler nedeniyle diyabet hastalarının sayısında önemli bir artış yaşadı" diye yazdılar.

Araştırmacılar, demans vakalarındaki artışı yavaşlatmak adına özellikle yaşlı yetişkinler arasında yüksek kan şekeri ve sigara kullanımının azaltılması için çaba gösterilmesi çağrısında bulunuyor.

Erken müdahalenin klinik hedeflerine ulaşmak için cinsiyete özgü risk faktörlerini hedef alan müdahalelere ihtiyaç duyulacağını belirtiyorlar.

Independent Türkçe



20 yıl sonra gelen devam filminde tartışmalı karakter neden yok?

2006 yapımı Şeytan Marka Giyer'de Nate Cooper, Andy'nin yoğun kariyeriyle baş edemeyip ilişkilerinin bozulmasına yol açarken, destek vermemesi ve kıskanç tavırları nedeniyle hayranlarca "toksik" eleştirilerine maruz kalıyor (20th Century Studios)
2006 yapımı Şeytan Marka Giyer'de Nate Cooper, Andy'nin yoğun kariyeriyle baş edemeyip ilişkilerinin bozulmasına yol açarken, destek vermemesi ve kıskanç tavırları nedeniyle hayranlarca "toksik" eleştirilerine maruz kalıyor (20th Century Studios)
TT

20 yıl sonra gelen devam filminde tartışmalı karakter neden yok?

2006 yapımı Şeytan Marka Giyer'de Nate Cooper, Andy'nin yoğun kariyeriyle baş edemeyip ilişkilerinin bozulmasına yol açarken, destek vermemesi ve kıskanç tavırları nedeniyle hayranlarca "toksik" eleştirilerine maruz kalıyor (20th Century Studios)
2006 yapımı Şeytan Marka Giyer'de Nate Cooper, Andy'nin yoğun kariyeriyle baş edemeyip ilişkilerinin bozulmasına yol açarken, destek vermemesi ve kıskanç tavırları nedeniyle hayranlarca "toksik" eleştirilerine maruz kalıyor (20th Century Studios)

Şeytan Marka Giyer (The Devil Wears Prada) hayranlarının yıllardır süren "Nate haklı mıydı, haksız mıydı?" tartışması devam filmiyle birlikte yeniden alevlendi.

Devam projesinde de yönetmen koltuğunda oturan David Frankel ilk filmde, Anne Hathaway'in hayat verdiği Andy Sachs'in "tartışmalı" erkek arkadaşı Nate rolünü üstlenen Grenier'ı devam filminde görmeyi çok istediğini açıkladı. 

Frankel, Entertainment Weekly'ye verdiği röportajda, Grenier'ı küçük bir sahneyle filme "gizlice" dahil etmeye çalıştığını ancak çekim takvimindeki sıkışıklık nedeniyle bunun gerçekleşemediğini belirtti.

"Aranmamak hayal kırıklığı yarattı"

Grenier ise martta Page Six'e yaptığı açıklamada duygularını şu sözlerle dile getirdi:

Devam filmi için aranmamış olmak hayal kırıklığı yarattı. Sosyal medyada Nate karakterine yönelen tepkilerin farkındayım. Belki de bu durum kararda etkili olmuştur. Yine de bu durum, ileride karakter üzerine odaklanan bir yan proje için açık kapı bırakıyor.

Grenier ayrıca geçen günlerde bir Starbucks reklamında Nate karakteriyle ve ona yöneltilen eleştirilerle dalga geçmişti. 

Yönetmen Frankel, oyuncunun bu alçakgönüllü tavrını, "Adrian'ın reklamda kendisiyle bu kadar barışık ve mizahi bir tutum sergilemesi harika, bu mizaha ve inceliğe bayıldım" sözleriyle övdü.

2006 yapımı ilk filmden bu yana hayranlar Nate ve Andy'nin ilişkisini tartışmaya devam ediyor. Birçok izleyici, Andy kariyerinde yükselirken Nate'in sergilediği tutumu bencilce buluyor. İlk film, ikilinin ilişkisinin geleceğini ucu açık bırakarak sona ermişti.

Devam filminde bizi ne bekliyor?

1 Mayıs'ta vizyona girecek devam projesinde, ilk filmin yıldız isimleri Meryl Streep (Miranda Priestly), Anne Hathaway (Andy Sachs), Emily Blunt (Emily Charlton) ve Stanley Tucci (Nigel Kipling) rollerini yeniden canlandıracak.

Yeni hikaye Andy'nin, Miranda'nın asistanlığından ayrılmasından 20 yıl sonrasını konu alıyor. Değişen medya dünyasında Runway dergisini iflastan kurtarmaya çalışan Andy ve Miranda, artık büyük bir lüks markanın başında olan eski "rakip" asistan Emily'yle güçlerini birleştiriyor.

Independent Türkçe, Entertainment Weekly, Variety, Deadline, Page Six


İki yıldız Netflix'in kedi-fare oyununda: Usta işi bir gerilim

Apex, yas içindeki bir kadının Avustralya'nın vahşi doğasında çıktığı yalnız yolculukta, kendisini hedef alan kurnaz bir katilin ölümcül oyununa sürüklenmesini anlatıyor (Netflix)
Apex, yas içindeki bir kadının Avustralya'nın vahşi doğasında çıktığı yalnız yolculukta, kendisini hedef alan kurnaz bir katilin ölümcül oyununa sürüklenmesini anlatıyor (Netflix)
TT

İki yıldız Netflix'in kedi-fare oyununda: Usta işi bir gerilim

Apex, yas içindeki bir kadının Avustralya'nın vahşi doğasında çıktığı yalnız yolculukta, kendisini hedef alan kurnaz bir katilin ölümcül oyununa sürüklenmesini anlatıyor (Netflix)
Apex, yas içindeki bir kadının Avustralya'nın vahşi doğasında çıktığı yalnız yolculukta, kendisini hedef alan kurnaz bir katilin ölümcül oyununa sürüklenmesini anlatıyor (Netflix)

Netflix'in başrollerinde Charlize Theron ve Taron Egerton'ı bir araya getiren yeni gerilim filmi Apex, geçen hafta platforma eklendi.

Yönetmen koltuğunda Beast ve Everest gibi yapımlarla tanınan Baltasar Kormákur'un oturduğu gerilim dozu yüksek kedi-fare oyunu, Hollywood'un iki ağır topunu Avustralya'nın ıssız bölgelerinde karşı karşıya getiriyor.

Nefes kesen 90 dakika

Apex, Theron'un canlandırdığı maceraperest kaya tırmanıcısı Sasha'nın hikayesini konu alıyor. Sasha'nın vahşi doğadaki zorlu yolculuğu, Egerton'ın hayat verdiği gözü dönmüş avcı Ben'le karşılaşmasıyla kabusa dönüyor. 

90 dakika boyunca düşmeyen temposuyla dikkat çeken film; tehlikeli tırmanışlar, ölümcül akarsular ve acımasız doğada verilen hayatta kalma mücadelesini ekranlara taşıyor.

Film, yayımlanır yayımlanmaz eleştirmenlerden olumlu yorumlar aldı.

Wall Street Journal, Theron'un aksiyon kariyerindeki "fiziksel olarak en zorlayıcı performansı" sergilediğini belirterek Apex için övgü dolu ifadeler kullandı.

Variety, filmin aslında sinema salonları için yaratıldığını vurgulayarak, "Bu, özünde A sınıfı işçilikle hazırlanmış gurur verici bir B-filmi" yorumunda bulundu.

Empire ise Apex'e 4 yıldız vererek "ustalıkla işlenmiş kaliteli bir gerilim" nitelemesini yaptı.

Karizmatik kahramandan korkunç kötüye

Eleştirilerde özellikle Taron Egerton'ın "kötü adam" rolündeki dikkat çekici başarısına dikkat çekildi. 

Kingsman: Gizli Servis (Kingsman) ve Rocketman gibi yapımlardaki doğal karizmasını bu kez karanlık ve dehşet verici bir karaktere dönüştüren Egerton'ın, rahatsız edici ölçüde tehditkar bir performans sergilediği belirtiliyor. 

Diğer taraftan Charlize Theron'un performansı, oyuncunun Mad Max: Fury Road'da canlandırdığı Furiosa karakteriyle kıyaslanacak kadar güçlü bulunuyor.

IGN'in de belirttiği gibi, Theron duygusal derinliği fiziksel güçle birleştirirken Egerton, ürkütücü bir kötü adam olarak rüştünü ispatlıyor. 

Independent Türkçe, Express, Mirror, Variety, Wall Street Journal, Empire, IGN


Sevilen animasyon için final çanları çalıyor: 5. sezon onayı geldi

Hazbin Hotel, cehennemdeki aşırı nüfus sorununu, günahkarları rehabilite ederek cennete gönderme fikriyle çözmeye çalışan Cehennem Prensesi Charlie Morningstar'ın hikayesini anlatıyor (Amazon Prime Video)
Hazbin Hotel, cehennemdeki aşırı nüfus sorununu, günahkarları rehabilite ederek cennete gönderme fikriyle çözmeye çalışan Cehennem Prensesi Charlie Morningstar'ın hikayesini anlatıyor (Amazon Prime Video)
TT

Sevilen animasyon için final çanları çalıyor: 5. sezon onayı geldi

Hazbin Hotel, cehennemdeki aşırı nüfus sorununu, günahkarları rehabilite ederek cennete gönderme fikriyle çözmeye çalışan Cehennem Prensesi Charlie Morningstar'ın hikayesini anlatıyor (Amazon Prime Video)
Hazbin Hotel, cehennemdeki aşırı nüfus sorununu, günahkarları rehabilite ederek cennete gönderme fikriyle çözmeye çalışan Cehennem Prensesi Charlie Morningstar'ın hikayesini anlatıyor (Amazon Prime Video)

Prime Video'nun yetişkinlere yönelik popüler animasyon dizisi Hazbin Hotel için beklenen karar açıklandı.

Müzikal komedi ve korku unsurlarını başarıyla harmanlayan animasyon, hayranlarını hem sevindiren hem de üzen bir haberle gündemde. 

Las Vegas'ta düzenlenen LVL UP Expo etkinliğinde yapılan duyuruyla, dizinin 5. sezon onayını aldığı ve bunun aynı zamanda hikayenin finali olacağı resmileşti.

Dizinin yaratıcısı Vivienne Medrano, Prime Video'nun hikayeyi planladığı gibi "epik bir sona" ulaştırmak için 5. sezon onayını verdiğini duyurdu.

5 sezonluk plan gerçek oluyor

Dizinin ikinci sezonu Kasım 2025'te sona ermiş, hayranlar 3. ve 4. sezonların yayın tarihlerini merakla beklemeye başlamıştı.

Vivienne Medrano, daha önce dizi için 5 sezonluk bir planı olduğunu belirtmişti. Gelen son onayla birlikte, Cehennem Prensesi Charlie'nin hikayesi, yaratıcısının planladığı şekilde tamamlanabilecek.

A24 ve Bento Box Entertainment imzalı dizi, Cehennem Prensesi Charlie'nin, krallığındaki aşırı nüfusu barışçıl bir şekilde azaltmak için iblisleri rehabilite etme çabasını konu alıyor. 

Charlie, Cennet'in dayattığı yıllık imhanın ardından, konuklarının ruhlarının kurtarılabileceğini kanıtlayarak "otelden çıkış" yapabilecekleri umuduyla bir otel açıyor.

Hazbin Hotel'in 3 ve 4. sezonların yayın tarihleri henüz açıklanmamış olsa da 5. sezon duyurusuyla birlikte dizinin geleceği garanti altına alınmış oldu. 

Amazon MGM Stüdyoları Animasyon Bölüm Başkanı Melissa Wolfe, dizinin yetişkin animasyonunda sınırları zorladığını ve bu tutkulu topluluğa "unutulmaz bir final" sunacakları için heyecanlı olduklarını söyledi.

Independent Türkçe, Hollywood Reporter, Polygon