Dana hücresi enjekte edilmiş pirinç, gıdanın geleceğine dair ne söylüyor?

Uzmanlar, pembe pirincin protein oranına ve gıda sürdürülebilirliğine dikkat çekti

Dana eti enjekte edilmiş pirinç, laboratuvar ortamında üretilen hibrit gıdalarla ilgili çalışmalarda varılan son noktayı gösteriyor (Yonsei Üniversitesi)
Dana eti enjekte edilmiş pirinç, laboratuvar ortamında üretilen hibrit gıdalarla ilgili çalışmalarda varılan son noktayı gösteriyor (Yonsei Üniversitesi)
TT

Dana hücresi enjekte edilmiş pirinç, gıdanın geleceğine dair ne söylüyor?

Dana eti enjekte edilmiş pirinç, laboratuvar ortamında üretilen hibrit gıdalarla ilgili çalışmalarda varılan son noktayı gösteriyor (Yonsei Üniversitesi)
Dana eti enjekte edilmiş pirinç, laboratuvar ortamında üretilen hibrit gıdalarla ilgili çalışmalarda varılan son noktayı gösteriyor (Yonsei Üniversitesi)

ABD'nin tanınmış gazetelerinden Washington Post, Güney Kore'de laboratuvarda üretilen dana hücresi ve pirinç karışımı gıda ürününü inceledi.

Başkent Seul'deki Yonsei Üniversitesi'nden araştırmacıların geliştirdiği hibrit gıda henüz insanların tüketimi için onay almadı. 

Hibrit gıdanın üretiminde çalışan akademisyenlerden Jinkee Hong, "Ben bunu tattım. Dana eti gibi koktuğunu söyleyebilirim. Ama şef olsaydım lezzettini artırmak için baharat kullanırdım" dedi.

Laboratuvar ortamında geliştirilen hibrit gıdanın dünyanın geleceğinde önemli rol oynayacağını belirten Hong, "Bunun sürdürülebilirlik ve gıda güvenliği açısından dünyayı gelecekte daha iyi bir yer haline getirebileceğine inanıyorum" ifadelerini kullandı. 

Hong ve ekibi, balık jelatini ve bir takım enzimlerle hazırladıkları pirinç tanelerinin içinde danalardan alınan kas ve yağ hücrelerini enjekte etti. 

Bilimsel dergi Matter'da 14 Şubat'ta yayımlanan çalışmada, hibrit gıdanın normal pirinç yemeğinden yaklaşık yüzde 8 daha fazla protein içerdiğine dikkat çekildi. Hibrit pirinç, 100 gramda 3 bin 890 miligram protein ve 150 miligram yağ içerirken, standart pirinçteyse 3 bin 580 miligram protein ve 140 miligram yağ var. 

Çalışmanın ortak yazarlarından Hong, "Protein oranında yüzde 8 artış çok gelmeyebilir. Fakat pirinç aracılığıyla hayvan proteini alımının sağlanması önemli" dedi.

Araştırmacı, hibrit gıdanın besin değerini artırmak için protein ve yağ oranıyla ilgili daha ince ayarlamalar yapacaklarını da söyledi. 

Bilim insanları son dönemde yapay etle ilgili çalışmalarını artırdı. Milyarlarca dolar yatırım yapılan bu projelerde hormonsuz, antibiyotiksiz ve E.coli ya da salmonella gibi tehlikeli patojenlerden arındırılmış ürünlerin laboratuvar ortamında hazırlanması hedefleniyor.

Yapay et ve hibrit gıda araştırmaları sürdürülebilirlik açısından da önemli. Birleşmiş Milletler verilerine göre, insan kaynaklı metan emisyonlarının yaklaşık yüzde 32'si hayvancılık sektöründe görülüyor.

Independent Türkçe, Washington Post, Deezen



Erken bunama... Neden görmezden geliyoruz? En belirgin belirtileri neler?

Bunama genellikle yaşlılarla ilişkilendirilse de bu durum yaş ayrımı gözetmez. (Reuters)
Bunama genellikle yaşlılarla ilişkilendirilse de bu durum yaş ayrımı gözetmez. (Reuters)
TT

Erken bunama... Neden görmezden geliyoruz? En belirgin belirtileri neler?

Bunama genellikle yaşlılarla ilişkilendirilse de bu durum yaş ayrımı gözetmez. (Reuters)
Bunama genellikle yaşlılarla ilişkilendirilse de bu durum yaş ayrımı gözetmez. (Reuters)

Dünya çapında yaklaşık 57 milyon insan bunama (demans) hastalığından mustarip. Demans vakalarının çoğu yaşlı insanlarda teşhis edilirken, vakaların yaklaşık yüzde 7'si 65 yaşın altındaki insanlarda görülüyor.

Bu sayının daha yüksek olmasının nedeni erken bunamanın yeterince teşhis edilememesi olabilir. Bu da pek çok insanın ihtiyaç duyduğu destekten mahrum kalabileceği anlamına geliyor.

Şarku’l Avsat’ın Independent'tan aktardığına göre erken bunamanın yeterince teşhis edilmemesinin beş nedeni ve hastalıkla ilişkili en yaygın semptomlar şunlar:

Demans ve yaşlılıkla ilişkisi

‘Demans’ kelimesini duyduğunuzda aklınıza 65 yaş altı biri geliyor mu? Demans genellikle yaşlılarla ilişkilendirilse de bu durum ayrım gözetmez. Aslında, herkese (hatta çocuklara bile) farklı demans türleri teşhisi konulabilir. Ancak bu yaygın varsayım, pek çok gencin doktorlarına başvurmayacağı anlamına geliyor. Çünkü çoğu kişi semptomlarının herhangi birinin nedeninin demans olabileceğini düşünmez.

Doktorlar da genellikle gençlerde demans olasılığını göz ardı ediyor. Erken bunama teşhisi konulan birçok kişinin semptomları başlangıçta göz ardı edilmiş ve hatta bazı doktorlar bu kişilerin deneyimlerine çok az ilgi göstermiştir. Gençlere demans için ‘çok genç’ olduklarının söylenmesi de alışılmadık bir durum değildir.

Bu deneyimlerin hayal kırıklığına yol açması şaşırtıcı değildir. Hastalar ve aileleri, sağlık sistemleri tarafından önemsenmediklerini ve ihmal edildiklerini hisseder.

Farklı semptomlar

Demans genellikle kısa süreli hafıza kaybı ile ilişkilendirilir. Ancak biliş (düşünmeden algılamaya kadar tüm zihinsel süreçlerimizi kapsar) son derece karmaşıktır.

Bu nedenle demans, kişilik ve dilde değişiklikler, nesneleri tanımada, mesafeleri tahmin etmede veya hareketleri koordine etmede zorluklar ve hatta halüsinasyonlar ve sanrılar gibi çok çeşitli semptomlara yol açabilir.

Yaşlılarda görülen demansla karşılaştırıldığında, erken bunama hastalarında hafıza kaybı dışında belirtilerin görülme olasılığı daha yüksektir. Örneğin, araştırmalar erken Alzheimer hastalığı olan kişilerin yaklaşık üçte birinde koordinasyon sorunları ve görme değişiklikleri ile ilişkili erken belirtiler olduğunu göstermektedir.

Demansın nadir nedenleri

Demans, hepsi bilişsel bozukluğa neden olan bir dizi beyin bozukluğu için kullanılan bir şemsiye terimdir. Yaşlılarda demansın en yaygın nedeni Alzheimer hastalığıdır ve vakaların yüzde 50 ila 75'ini oluşturur. Ancak 65 yaşın altındaki kişilerde demans vakalarının yalnızca yüzde 40'ı Alzheimer hastalığına bağlanabilir.

Bunun yerine, erken bunama genellikle frontotemporal demans gibi nadir görülen nörodejeneratif durumlardan kaynaklanır. Frontotemporal demans, demans teşhisi konulan yaklaşık yirmi kişiden birini etkilemektedir. Bu hastalıklar beynin kişilik, davranış, dil, konuşma ve yürütme işlevlerinden sorumlu bölümlerini etkiler.

Örneğin, primer progresif afazi bir frontotemporal demans türüdür. Bu tür, her 100 bin kişiden yaklaşık üçünü etkiler. Primer progresif afazi esas olarak kişinin iletişim kurma ve konuşmayı anlama becerisini etkiler.

Sekonder demans da erken başlangıçlı demansı olan kişilerde daha yaygındır. Altta yatan başka bir tıbbi durum, bir hastalık (Huntington hastalığı veya beyin tümörü gibi) veya bir dış faktörün (viral enfeksiyon, madde bağımlılığı veya kafa travması gibi) neden olduğu demanstır.

Semptomların diğer durumlarla örtüşmesi

Erken bunama belirtileri, bipolar bozukluk, psikoz, depresyon ve anksiyete gibi bazı ruh sağlığı durumlarında yaygın olarak görülen belirtilere çok benzer.

Belirtiler arasında ilgisizlik, panik hissi, sinirlilik, ajitasyon, halüsinasyonlar ve sanrılar da yer alabilir.

Erken bunamanın erken belirtileri kadınlarda menopoz veya yorgunluk dönemi olarak yanlış teşhis edilebilir.

Elbette bu belirtileri yaşayan herkes erken bunama hastası değildir. Ancak teşhisi kolaylaştırmak için örtüşen semptomlar hakkında farkındalık yaratmak önemlidir.

Deneyimler kişiden kişiye değişir

Bir kişinin semptomlarının türü ve şiddeti, fiziksel sağlığı, sosyal çevresi ve hatta stres düzeyleri gibi birçok faktöre bağlı olarak değişebilir. Tüm bunlar demansın nasıl yaşandığı konusunda önemli farklılıklara yol açar.

Kişinin bilişsel rezervi (beynin hasar veya beyin değişikliklerine rağmen iyi bilişsel işlevi sürdürme yeteneği) de demans semptomlarını nasıl yaşadıklarını ve bunlarla nasıl başa çıktıklarını etkiler. Bazı insanlar bu zorlukların üstesinden gelmek için güçlü destek ağlarına, psikolojik dayanıklılığa veya kişiselleştirilmiş başa çıkma stratejilerine güvenerek daha etkili bir şekilde uyum sağlayabilir.