Araştırmacılar, strese yol açan arkadaş ve akrabaların kişinin biyolojik yaşlanmasını hızlandırabileceğini tespit etti.
Başkalarıyla kurduğumuz ilişkiler sağlığımızı etkiliyor. Aile üyeleri ve arkadaşlar, zor zamanlarda destek sunarak ruh sağlığını güçlendirebiliyor ve sağlıklı alışkanlıkları teşvik edebiliyor.
Öte yandan ilişkilerin negatif yönü, pozitif etkileri kadar araştırılmış bir konu değil.
ABD'li araştırmacılar bu ilişkilerin biyolojik yaşlanmaya etkisini incelemek adına yaşları 18'le 103 arasında değişen 2345 katılımcıyla bir çalışma yürüttü.
Katılımcılardan, birlikte vakit geçirdikleri, kişisel ya da sağlıkla ilgili konuları paylaştıkları ya da sağlık alışkanlıklarını etkileyen kişilerin isimlerini belirtmeleri istendi.
Ayrıca çevrelerinde kendilerine sık sık stres yaşatan ya da hayatlarını zorlaştıran kişiler olup olmadığı da soruldu. Araştırmacılar bu kişileri "sinir bozucu" diye sınıflandırdı ve sadece sürekli strese yol açanları gruba dahil etti.
Katılımcıların yaklaşık yüzde 30'u sosyal çevrelerinde en az bir, yüzde 10'u ise en az iki sinir bozucu kişi olduğunu bildirdi.
Bilim insanları katılımcılardan aldıkları tükürük örneklerini inceleyerek biyolojik yaşlanmayı iki ölçüt üzerinden değerlendirdi: bedenin takvim yaşına kıyasla ne kadar yaşlı göründüğü ve yaşlanma sürecinin ne kadar hızlı ilerlediği.
Bulguları hakemli dergi PNAS'te yayımlanan çalışmaya göre, kişinin hayatındaki her bir "sinir bozucu" kişi, biyolojik yaşın yaklaşık 9 ay daha ileri görünmesi ve yaşlanma hızının yüzde 1,5 artmasıyla ilişkili.
New York Üniversitesi'nden Dr. Byungkyu Lee, yazarları arasında yer aldığı çalışma hakkında "En çarpıcı tarafı, olumsuz sosyal bağların sadece katılımcıların bildirdiği stres ya da ruh sağlığı sorunlarıyla değil, biyolojik yaşlanmanın moleküler ölçümleriyle de bağlantılı olmasıydı" diyor.
Çalışmada bu kişiler aile üyesiyse etkilerin daha da şiddetlendiği gözlemlendi. Bu durum, daha uzun süreli, hayatımızda merkezi bir rol oynayan aile üyelerinden uzak durmanın zorluğuyla bağlantılı olabilir.
Dr. Lee "Bu sinir bozucu kişi, sürekli çatışma yaratan bir ebeveyn veya kardeş, zamanınızı ve duygusal enerjinizi düzenli olarak tüketen bir arkadaş veya yakın çevrenizdeki başka bir kişi olabilir" diyerek ekliyor:
Günlük hayatta bu, sürekli yardım isteyen veya sizi eleştiren bir aile üyesi, dramatik olaylar yaratan bir arkadaş veya ilişkinin sizi strese sokmasına rağmen ilgilenmek zorunda hissettiğiniz biri gibi görünebilir.
Bilim insanları ilginç bir şekilde, sinir bozucu grubuna giren eş veya partnerlerin aynı negatif etkileri yaratmadığını tespit etti. Bunun nedeni, ortak rutinlerin veya duygusal yakınlığın olumlu yönlerinin, stresin olumsuz taraflarını dengelemesi olabilir.
Araştırmacılar ayrıca bazı kişilerin, hayatlarında bu türden kişiler barındırmaya daha yatkın olabileceğine dikkat çekiyor.
Çalışmada bu sayının kadınlarda, düzenli sigara içenlerde, sağlık durumu daha kötü kişilerde ve zor bir çocukluk geçirenlerde daha yüksek olduğu saptandı.
Dr. Lee bu durumu şöyle açıklıyor:
Bunun muhtemel açıklamalarından biri şu: Zaten daha fazla stres yaşayan veya daha az kaynağa sahip kişilerin zor ilişkilerden kaçınma, bunları hafifletme veya onlardan uzaklaşma becerisi daha düşük olabilir. Bu da kronik gerginliğin gündelik hayata daha kolay yerleşmesine yol açabilir.
Araştırma, sosyal bağlantıları güçlendirmek önem taşısa da hayatımızda bizi strese sokan ilişkilere de dikkat etmemiz gerektiğini vurguluyor.
Independent Türkçe, Science Alert, BBC Science Focus, PNAS
