Bağışıklık sisteminin vücudu virüs, bakteri ve diğer hastalıklara karşı korumada temel bir rol oynadığı, ancak sistemin etkinliğinin yalnızca genetik faktörlere bağlı olmayıp yaşam tarzı ve günlük alışkanlıklardan da etkilendiği belirtildi. Uykusuzluk, yetersiz beslenme, kronik stres ve sigara kullanımı gibi davranışların, vücudun enfeksiyonlara karşı direncini zayıflatabildiği ve hastalıklardan iyileşme sürecini uzatabildiği kaydedildi.
Sağlık sitesi WebMD’nin çalışmalara dayandırdığı verilere göre, bağışıklık sistemini baskılayan temel unsurlar şu şekilde sıralandı:
1- Uykusuzluk
Yetersiz uyku almanın, virüs veya mikroplara yakalanma riskini artırdığı ve hastalıklardan iyileşme süresini uzattığı aktarıldı.
Bunun, vücudun enfeksiyonlarla mücadele eden ve antikor olarak bilinen hücre ile proteinleri yeterli miktarda üretememesinden kaynaklandığı belirtildi. Ayrıca, bağışıklık sistemini desteklemede ve tepkilerini düzenlemede kritik rol oynayan ‘sitokin’ adlı proteinlerin yalnızca uyku sırasında salgılandığına dikkat çekildi.
2- Kaygı ve stres
Stres ve kaygının bağışıklık sisteminin işleyişine katkı sağlamadığı, aksine sistemi belirgin şekilde zayıflattığı ifade edildi.
Araştırmaların, endişe verici bir konuyu düşünmenin bile yaklaşık 30 dakika içinde bağışıklık tepkisini zayıflatabildiğini gösterdiği; kronik stresin ise vücudu grip, zona ve diğer viral enfeksiyonlara karşı daha savunmasız hale getirerek daha ciddi etkilere yol açtığı vurgulandı.
Uzmanlar, kaygının sürekli hale gelmesi veya günlük yaşamı etkilemeye başlaması durumunda bir hekime danışılmasını tavsiye ediyor.
3- D vitamini eksikliği
D vitamininin kemik ve kan hücreleri sağlığı açısından öneminin yanı sıra, bağışıklık sistemini desteklemede de kritik bir rol üstlendiği hatırlatıldı.
Bu vitaminin yumurta, yağlı balıklar ile süt ve kahvaltılık gevrekler gibi takviyeli gıdalardan alınabileceği belirtildi.
Güneş ışığının da en önemli D vitamini kaynaklarından biri olduğu; yaz aylarında yüz, eller ve kolların haftada 2-3 kez, 5 ila 15 dakika süreyle güneşe maruz bırakılmasının genellikle yeterli olduğu, kış aylarında ise vücudun daha uzun süreye ihtiyaç duyabileceği kaydedildi.
4- Yetersiz meyve ve sebze tüketimi
Meyve ve sebze tüketiminin, vücudun enfeksiyonlarla mücadelede temel bir rol oynayan beyaz kan hücrelerini daha fazla üretmesine yardımcı olabildiği belirtildi.
Taze meyve ve sebzelerin yanı sıra kuruyemiş ve tohumların; çinko, beta-karoten, A, C ve E vitaminleri ile vücut sağlığı için gerekli diğer besin ögelerini yüksek miktarda barındırdığı aktarıldı.
Ayrıca bitkisel gıdaların, vücuttaki yağ oranını düşürmeye yardımcı olan lifler içerdiği ve bu durumun bağışıklık sisteminin etkinliğini olumlu yönde etkilediği vurgulandı.
5- Yüksek yağlı beslenme
Yağ oranı yüksek beslenme programlarının bağışıklık sistemini olumsuz etkileyebildiği, bazı araştırmaların bitkisel ve hayvansal yağların mikroplara karşı koymaktan sorumlu beyaz kan hücrelerinin işlevini engelleyebileceğini gösterdiği kaydedildi.
Uzun vadede aşırı yağ tüketiminin, bağırsaklarda bulunan ve bağışıklık tepkisini düzenlemede önemli rol oynayan yararlı bakterilerin dengesini bozabildiğine dikkat çekildi.
Bu doğrultuda, az yağlı ve ilave şekersiz süt ürünlerinin yanı sıra deniz ürünleri, hindi, tavuk gibi az yağlı proteinlerin veya görünür yağlarından arındırılmış kırmızı etlerin tercih edilmesi önerildi.
Verilerin ayrıca, obezitenin grip ile zatürre gibi diğer bulaşıcı hastalıklara yakalanma riskini artırabileceğine işaret ettiği aktarıldı.
6- Açık havada yetersiz zaman geçirme
Güneş ışığına dengeli ölçüde maruz kalmanın, enfeksiyonlarla mücadelede önemli bir görev üstlenen T hücreleri adlı bağışıklık hücrelerinin aktifleşmesine yardımcı olduğu ifade edildi.
Açık havada vakit geçirmenin faydalarının yalnızca güneş ışığıyla sınırlı kalmadığı; bazı araştırmaların, özellikle ormanlık alanlardaki bitkilerin havaya saldığı doğal bileşikleri solumanın, bağışıklık sisteminin bazı işlevlerini güçlendirmeye katkı sağlayabileceğini gösterdiği belirtildi.
7- Sigara kullanımı
Her türlü sigara kullanımının, vücudun mikroplara karşı koyma yeteneğini olumsuz etkilediği belirtildi.
Sigara veya diğer tütün ürünlerinde bulunan nikotinin bağışıklık sisteminin etkinliğini zayıflatabildiği, aynı durumun elektronik sigaralar için de geçerli olduğu aktarıldı.
Etkinin yalnızca nikotinle sınırlı kalmadığı, elektronik sigara sıvılarında bulunan bazı kimyasalların da özellikle düzenli solunduğunda bağışıklık tepkisini baskılayabildiğine dikkat çekildi.
8- Aşırı alkol tüketimi
Tek bir seferde bile aşırı alkol tüketiminin, vücudun mikroplarla mücadele etme yeteneğini 24 saate kadar yavaşlatabildiği ifade edildi.
Aşırı alkol kullanımının tekrarlanması durumunda, vücudun dokuları onarma ve iyileşme kapasitesinin zayıfladığı; bunun da karaciğer hastalıkları, zatürre, tüberküloz ve bazı kanser türlerine yakalanma riskini artırabildiği vurgulandı.
9- Üzüntü
Bazı bilimsel verilerin, özellikle uzun süre devam eden derin üzüntü ve yas durumlarının bağışıklık sistemini zayıflatabileceğine işaret ettiği kaydedildi.
Bu etkinin 6 aya kadar sürebileceği, yasın çok şiddetli olması ya da bir yakının kaybı veya travmatik bir olayla ilişkilendirilmesi durumunda bu sürenin daha da uzayabileceği aktarıldı.
Uzmanlar, üzüntü duygularıyla başa çıkmanın zorlaşması veya etkilerinin uzun süre devam etmesi halinde bir hekim ya da ruh sağlığı uzmanından destek alınmasını tavsiye ediyor.
