İsra eş-Şahir
“Hamile kadınlar olarak, Ukrayna’daki ve Gazze'deki kadınların yaşadıklarından daha zor koşullarda yaşadık, fakat çatışma bölgelerinde gazetecilerin olmaması buradaki tabloyu dünyaya aktarmamızı engelledi.”
Doğum esnasında ölümden dönen Ebusafira, “Mühendisler Birliği karargahı yakınlarındaki evimin önünde çatışmalar yaşanıyordu. Sürekli yerde uyumaktan sırtım, kollarım ve bacaklarım ağrıyordu. Susuzluk ve ilaçsızlık yüzünden uyuyamama gibi sorunlar yaşadım” diye anlattı. Bazı yardım kuruluşları ve insan hakları aktivistleri Sudanlı hamile kadınlara yardım sağlamak için girişimde bulunduysa da çatışmaların yoğunlaşması nedeniyle bölgeye giriş ve çıkışlar kapatıldığından bu yardımlar uzun sürmedi.
Ebusafira, şunları söyledi:
Savaştan sağ çıkan ve doğum esnasından ölümden dönen biri olarak konuşuyorum. Savaş patlak verdiğinde, hamileliğimin son aylarındaydım ve son üç ay boyunca hep oturdum. O dönem tüm hamile kadınlar için zordu. Hastaneler vuruldu ve çoğu, özellikle doğum hastaneleri hizmet dışı kaldı. Sağlık hizmetlerine erişim ve ilaç temin etme imkanlarımızı kaybettik. Sivil ayrımı gözetilmeden bombardımanlar düzenlenmesi ve rastgele ateş açılması nedeniyle evlerimizin içinde hareket edemeyecek hale geldik ve aç bırakıldık. Aslında biz hamile kadınlar olarak Ukrayna’daki ve Gazze'deki kadınların yaşadığından daha zor şartlar yaşadık. Ancak çatışma bölgelerinde gazetecilerin olmaması, bu tabloyu dünyaya aktarmamızı engelledi. Tüm bu süre zarfında korku, dayak ve silahlı güçlerin sivil bölgelere girmesi ve sağlıklı bir doğum yapılmasının önündeki engeller nedeniyle çok sayıda kadının öldüğünü duyduk.
Doğum sırasında çektiği sıkıntıları anlatan Ebusafira, şöyle devam etti:
Doğum başladığında, beni kabul edecek bir hastane bulamadık. Bu yüzden evde doğum yapmaya karar verdik. Çok zor bir andı, altı saat boyunca acıya ve sancılara katlandım. Evin çevresindeki caddelerde ve sokaklarda durum çok kötüydü. Her yerde cesetler vardı. Bu yüzden ağrı kesici, ilaç ya da anestezi olmadan doğum yapmak zorunda kaldım. Hayata tutunuyordum, çünkü çocuğumu iyi görmek istiyordum. Tüm yıkıma rağmen ona cesaret ve vatan sevgisi aşılamaya kararlıydım.
Ölüm oranında artış
Savaş patlak vermeden önce de hamile kadınların iyi bir durumda değildi. Dünyada doğum esnasında ölen kadın sayısı en yüksek ülke Sudan. Sudan Sağlık Bakanlığı'nın istatistiklerine göre ülkede her 10 bin doğumda 100 anne hayatını kaybediyor. Doğum esnasında anne ölümü oranını azaltmaya yönelik girişimlerde bulunulsa da oran artmaya devam etti. Ancak savaşın patlak vermesinin ardından, hastanelerin tamamen hizmet dışı kalması ve hamile kadınların ebeler tarafından evde doğum yöntemine başvurması nedeniyle durum daha da kötüleşti.
Kadın sağlığı ve doğum uzmanı Heysem Halid, Sudan'da sağlık sisteminin çökmesinin, ülkedeki hamile kadınların durumunu daha da kötüleştirdiğini söyledi. Çatışma bölgelerindeki hamile kadınların birçoğunun doğum esnasında ölüm riskiyle karşılaşmamak için zorlu koşullar altında komşu ülkelere sığındıklarını belirten Dr. Halid, “Omdurman'daki çatışma bölgelerinde yaptığımız çalışmalar sırasında, doğum öncesinde ve esnasında o kadar çok anne ölümüne tanık olduk ki daha önce böyle bir tanıklığımız olmamıştı. Bu oranlar savaşın ilk aylarında iki katına çıktı. Kadınların yeterince steril olmayan ortamlarda doğum yapmak zorunda kalmaları nedeniyle kanama ve enfeksiyon gibi doğum sonrası komplikasyonlar yaşandı” ifadelerini kullandı.
Dr. Halid, şunları ekledi:
Başkent Hartum, el-Cezire ve Darfur’daki çatışma bölgelerinde ilaç temini tamamen sona erdiği için hamile kadınlar, savaşın başladığı andan itibaren sıkıntı yaşayamaya başladı. İlaç ve sağlıklı gıda temin edilememesiyle birlikte anemi, sıtma ve şiddetli hipoglisemi (kan şekeri düşüklüğü) vakaları çoğaldı, bu da hamile kadınlar arasında düşük oranlarını artırdı. Doğum öncesinde ve sırasında ortaya çıkan komplikasyonların yanı sıra panik hali ve kötü psikolojik koşulların bir sonucu olarak erken doğum vakalarında da artış gözlemlendi.
Gıda eksikliği
Gönüllü girişimleri ve yardım kuruluşlarının faaliyetleri sayesinde çok sayıda kadın doğum öncesinde ve sırasında ölümle burun buruna gelmekten kuruldu. İnsani yardım kuruluşu olan Batı Darfur Örgütü gönüllüsü Fethiye Abdulrahman, konuyla ilgili olarak şunları söyledi:
Darfur bölgesindeki kadınların içinde bulundukları sağlık koşulları uzun yıllardır kötüydü. Savaş, bu durumu daha da kötüleştirdi. Darfur'daki savaş bölgelerinde gıda eksikliği nedeniyle çok sayıda ölüme tanık olduk. El-Faşir bölgesinde 300'den fazla kadın yetersiz beslenme nedeniyle doğum öncesinde veya sırasında hayatını kaybetti. Bir yandan bombardımanlar devam ederken çalışan mütevazı bir sağlık ekibinin yardımıyla 250'den fazla kadına bakım sağlayabildik. Böylece onları doğum esnasında ölmekten kurtarabildik.
El-Cezire ilinde çalışan ebe İntisar Me’mun, “Hızlı Destek Kuvvetlerinin (HDK) el-Cezire’yi kontrol altına alması biz ebeleri çalışmalarımızı yoğunlaştırmaya itti. Çatışmalar nedeniyle ilin tamamen kuşatılmış olması nedeniyle doğum yapılabilecek çalışan hiçbir hastane yoktu. Üç ay boyunca 520'den fazla kadının doğumunu gerçekleştirdik. Birçoğu çeşitli komplikasyonlar yaşasa da doktorların yardımıyla birçoğu doğum esnasında ölüm riskini atlattı” şeklinde konuştu.
Tüm bu risklerin yanında yüzlerce hamile kadının doğum esnasında hayatını kaybettiğini belirten Sudanlı ebe, “Maalesef, geniş çaplı silahlı konuşlanmanın bir sonucu olarak hareket özgürlüğünün kısıtlanması nedeniyle tam olarak kaç annenin öldüğünü belirlememiz mümkün olmadı. Ancak aldığımız haberler, doğum sürecini kolaylaştıracak tıbbi yardım olmadığı için çok sayıda anne ve bebeğin hayatını kaybettiğine işaret etti” dedi.
*Bu makale Şarku'l Avsat tarafından Independent Arabia'dan çevrilmiştir.
Tarihsel hareketin aşamaları (Araştırmacı Abdurrahman eş-Şukayr tarafından hazırlanan illüstrasyon)
