Lübnan hükümeti, Özgür Yurtsever Hareket bakanları olmadan toplanıyor

Ara diploma sınavları, güvenliğin sağlanmasının zorluğu nedeniyle iptal edildi.

Başbakan Necib Mikati, kabine oturumlarının sona ermesinin ardından hükümet kararlarını imzaladı. (Dalati ve Nahra)
Başbakan Necib Mikati, kabine oturumlarının sona ermesinin ardından hükümet kararlarını imzaladı. (Dalati ve Nahra)
TT

Lübnan hükümeti, Özgür Yurtsever Hareket bakanları olmadan toplanıyor

Başbakan Necib Mikati, kabine oturumlarının sona ermesinin ardından hükümet kararlarını imzaladı. (Dalati ve Nahra)
Başbakan Necib Mikati, kabine oturumlarının sona ermesinin ardından hükümet kararlarını imzaladı. (Dalati ve Nahra)

Lübnan hükümeti, son yıllarda artan çağrıların ardından sivil savunma gönüllülerinin atanmasına yönelik ‘açık kararlar’ alırken, Başbakan Necib Mikati de subayları terfi ettiren bir kararname imzaladı. Ayrıca ara diploma sınavları, Eğitim Bakanı Abbas el-Haleb,i’yi öfkelendiren bir kararla iptal edildi. Halebi daha sonra yaptığı açıklamada, söz konusu iptalin güvenlik güçleriyle yaşanan lojistik zorluklardan kaynaklandığını belirtti.

Söz konusu kararlar, Özgür Yurtsever Hareket’e mensup bakanların çoğunun boykotuna rağmen gerçekleştirilen bir hükümet toplantısında alındı. Hareket, cumhurbaşkanlığı boşluğu sürerken hükümet oturumları düzenlemeyi reddediyor ve başta Lübnan Kuvvetleri Partisi olmak üzere diğer Hristiyan güçlerle fikir birliğine varmış durumda. Başbakan Mikati, Yurtsever Hareket’in bu tavrı nedeniyle oturumun başında itirazların ‘engelleme, kibir ve inat hevesi taşıyanlar’ tarafından yapıldığını söyleyerek eleştiride bulundu.

Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgilere göre ara diploma sınavlarını iptal kararı ise şaşkınlık yarattı. Öyle ki karar, Eğitim Bakanlığı yetkililerinin resmi sınavlar için fon sağlandığını açıklamasının ertesi günü alınırken durum, Eğitim Bakanı Abbas el-Halebi’nin öfkelenmesine neden oldu. Hükümet kaynakları, Şarku’l Avsat’a yaptıkları açıklamada, İçişleri Bakanı Bessam Mevlevi’nin kabineye bakanlığın ortaöğretim ve üniversite sınavlarını güvence altına almak için güvenlik personeli sağlayamadığını ve iki sınavdan birini seçmek zorunda kaldıklarını bildirdiğine dikkat çekti. Kaynaklara göre güvenlik personeli yetersizliğinden, güvenlik güçlerinin yaşadığı zorluklardan, ekonomik ve mali krizden ve kaynak yetersizliğinden kaynaklanıyor. Bu çerçevede ise sadece bu yıl için iptal kararı alındı.

Halebi, kabine oturumunun sona ermesinin ardından, “Meclis, bu yıl için ara diploma sınavlarının iptalini talep etti. Öyle görünüyor ki güvenlik güçleriyle ilgili lojistik zorluklar var. Bu yüzden bu kararı almaya karar verdik ve lise sınavları finanse edildi” dedi.

Diğer yandan Mikati oturum sırasında şu açıklamada bulundu:

“Kabineyi toplama kararı aldığımızdan beri, cumhurbaşkanının yetkilerine el koyduğumuz gerekçesiyle engelleme, kibir ve inat hevesi taşıyan bazılarının itirazlarını ve oturumun anayasaya uygunluğunu sorgulayan, bizi ve Bakanlar Kurulu’nu yaralayıcı sözler duyuyoruz. Bazıları, cumhurbaşkanlığı seçimlerinde görevlerini yerine getirmemeye devam ediyor ve hükümete zarar veriyor. Bu nedenle cumhurbaşkanının bir an önce seçilmesi çağrısında bulunuyoruz. Sorun yaratma taraftarı değiliz ve yaptığımız şey kurumları korumak, insanlara hizmet etmek ve acil meseleleri yönetmektir. Son yasama meclisi oturumunda, bütçe ve sunum tarihi hakkında sorular duyduk. Bu bağlamda onay için sürekli toplantılar yapmaya hazırlık olarak, Maliye Bakanlığı ekibinin, Sayın Bakanımızın gayreti ve takibi ile, bütçe kanun taslağının ay sonuna kadar tamamlanarak bakanlara gönderilmesi için büyük çaba sarf ettiğini söyleyebilirim. Bazıları, bütçe onaylanır onaylanmaz, ‘hükümetin bütçeyi onaylama yetkisi olmadığı ve bugün bütçe çağrısı yapanların kendileri olduğu’ şeklindeki meşhur slogan altında hükümete karşı bir kampanya başlatacak. Siyasi sorunların ve süregelen engellemenin son bulmasını temenni ediyoruz.”

Mikati açıklamasının devamında yaşanan bakan sorununa dikkat çekti:

 “Kendisi bakanlıklardaki günlük görevlerini sürdürürken ve işlerini yürütürken, bazı bakanlar siyasi gerekçelerle Bakanlar Kurulu toplantılarını boykot etmeye devam ediyor. Genel Sekreterliğe yazılar yazarak, bakanlığındaki dosyalarının çözümlenmek üzere kabine masasına konulmasını talep ediyor. Her seferinde bir bakan eksikliğini aşarak, dosyayı Bakanlar Kurulu’na sunacağız. Çünkü amacımız milletin işlerini yönetmek.”

Hükümet oturumu, ilki yıllardır ertelenen, memurların terfileriyle ilgili olan iki ayrıntılı maddeyi içeriyor. İkinci madde, yıllardır açık haklarından mahrum bırakılan ve sayıları yaklaşık 2 bin 184’ü bulan sivil savunma gönüllülerinin tespitiyle ilgili.

Mikati, oturumun hemen ardından 2023 yılı albaylık terfi takvimine ilişkin kararnamelere ek olarak ordu, iç güvenlik güçleri, asayiş ve devlet güvenliğindeki subayların albaylıktan tuğgeneralliğe terfilerine ilişkin kararnameleri imzaladı. Başbakan ayrıca Bakanlar Kurulu Genel Müdürlüğü’ne gelen tüm güvenlik güçlerinin her kademesinden unsurların 2023 yılı terfi takvimine alınmasına ilişkin kararnamelere de imza attı.

Başbakan Necib Mikati bunun yanı sıra Expo Katar’a katılım konusunda Ekonomi ve Turizm Bakanları arasındaki anlaşmazlıklara da son vererek “Herkes tarafından kabul edilebilecek uygun bir formül bulmaya karar vermemiz sonrasında bu konu kapalı duvarlar ardında yürütülüyor” dedi. Mikati, söz konusu iki bakana ise “Bu sayfayı çevirin. Çünkü önemli olan hükümetin çalışmalarının faydalı olması ve Lübnan varlığının kısır ve yararsız tartışmalardan uzak, tüm forumlarda ve en güzel şekilde etkili olmasıdır” çağrısı yaptı.



Gazze anlaşması... Kahire görüşmelerindeki çekincelerin ardından arabulucuların elinde ‘sınırlı fırsatlar’

Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye Mülteci Kampı’nda yıkılmış binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler (AFP)
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye Mülteci Kampı’nda yıkılmış binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler (AFP)
TT

Gazze anlaşması... Kahire görüşmelerindeki çekincelerin ardından arabulucuların elinde ‘sınırlı fırsatlar’

Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye Mülteci Kampı’nda yıkılmış binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler (AFP)
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye Mülteci Kampı’nda yıkılmış binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler (AFP)

Hamas’ın Kahire’de yapılan görüşmelerde silahsızlanma sürecine ilişkin çekinceler dile getirdiği, İsrail’in ise bu sürecin önce uygulanması şartıyla geri çekilme konusunda taviz vermeme tutumunu sürdürdüğü bildirildi. Taraflar arasındaki ateşkes anlaşmasının, geçtiğimiz şubat ayı sonunda İran savaşıyla birlikte sekteye uğradığı belirtiliyor.

Hamas’ın çekinceleri, Şarku’l Avsat’a konuşan kaynaklar tarafından doğrulandı. Uzmanlara göre bu durum, hem Hamas’ın hem de İsrail’in zaman kazanmaya yöneldiğine ve anlaşma maddelerini uygulama ya da silahsızlanma ve geri çekilme süreçlerine başlama konusunda isteksiz olduklarına işaret ediyor. Bu değerlendirmelerde, İsrail’de seçim yılı olması ve Başbakan Binyamin Netanyahu’nun oy kazanma hedefinin etkili olduğu ifade ediliyor.

Uzmanlar, arabulucuların anlaşmayı yeniden canlandırma konusunda sınırlı fırsata sahip olduğunu belirtiyor. Bu çerçevede üç olası senaryo öne çıkıyor: mevcut durumun devam etmesi, İsrail’in askeri tırmanışa gitmesi ya da uluslararası istikrar güçleri ve polis unsurlarının devreye sokulmasıyla Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi’nin faaliyete başlaması ve sahada değişiklikler yapılarak tarafların anlaşma şartlarına uymaya zorlanması.

Sıkışmış müzakereler

Kahire’de yürütülen müzakerelerin de çıkmaza girdiği bildirildi. Şarku’l Avsat’a konuşan kaynaklara göre, Hamas ve diğer Filistinli gruplar, kendilerinden herhangi bir taahhüt talep edilmeden önce İsrail’in ateşkes anlaşmasının ilk aşamasındaki yükümlülüklerini (insani yardım faaliyetleri ve bölgeye yardım tırlarının girişini) yerine getirmesi gerektiğini savunuyor. Buna karşılık İsrail ve ABD, anlaşmanın ikinci aşamasının en kritik maddesi olan ‘silahsızlanma’ sürecine derhal geçilmesi yönünde baskı yapıyor.

Aynı kaynaklara göre, Hamas müzakere heyeti başkanı Halil el-Hayye ile ABD’li diplomat Aryeh Lightstone arasında Kahire’de gerçekleşen görüşmeden somut bir sonuç çıkmadı.

The Jerusalem Post gazetesinin perşembe günü yayımladığı habere göre Hamas, Kahire toplantılarında ABD öncülüğündeki Barış Kurulu tarafından sunulan silahsızlanma planını reddederek üzerinde değişiklik yapılmasını talep etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise kabine toplantısında yaptığı açıklamada, ABD Başkanı Donald Trump’ın yabancı bir koalisyonun Hamas’ı silahsızlandırmada başarılı olamayacağını anladığını belirterek, “Bunu bizim yapmamız gerekecek” ifadesini kullandı. Söz konusu açıklamalar İsrail’in Kanal 14 ve i24NEWS kanalları tarafından da aktarıldı.

Gelişmeleri değerlendiren Filistinli siyaset analisti Abdulmehdi Mutava, Kahire görüşmelerinde özellikle Hamas tarafından dile getirilen çekincelerin, taraflar arasındaki güven eksikliğinden kaynaklandığını ifade etti. Mutava’ya göre, Hamas için silahsızlanma maddesinin uygulanması kolay değil. Ayrıca ABD’nin İran dosyasına odaklanması nedeniyle arabuluculuk sürecine yeterince yoğunlaşmadığı ve bu nedenle İsrail üzerinde henüz ciddi bir baskı oluşmadığı belirtiliyor.

Mutava, İsrail’de yaklaşan seçimler nedeniyle Netanyahu’nun Gazze konusunda herhangi bir taviz vermesinin zor olduğunu da vurguladı. Bu nedenle mevcut tıkanmış durumun Netanyahu açısından siyasi maliyetlerden kaçınma imkânı sunduğunu belirten analist, benzer şekilde Hamas’ın da silahsızlanma konusunda kesin kararlar almaktan kaçınması nedeniyle bu durumdan rahatsızlık duymadığını ifade etti.

Gazze Şeridi’nin güneyindeki Han Yunus’ta yerinden edilmiş Filistinliler için kurulan geçici kampta su taşıyan bir kız çocuğu (AFP)Gazze Şeridi’nin güneyindeki Han Yunus’ta yerinden edilmiş Filistinliler için kurulan geçici kampta su taşıyan bir kız çocuğu (AFP)

Filistin ve İsrail konularında uzman siyaset bilimi profesörü Tarık Fehmi, Kahire’de gerçekleştirilen görüşmeler kapsamında Mısırlı arabulucunun yoğun çabasına rağmen taraflar arasında hâlâ ciddi çekinceler bulunduğunu belirtti. Fehmi’ye göre temel sorun, İsrail’in sahadaki karşı hamlelerinden kaynaklanıyor. İsrail’in Gazze Şeridi’nin derinliklerinde yeni ‘stratejik dayanak noktaları’ oluşturma planı üzerinde çalıştığını ifade eden Fehmi, bu yaklaşımın müzakereleri doğrudan sekteye uğratabileceğini ve bunun bir geri çekilmeden ziyade yeniden konuşlanma anlamına geldiğini vurguladı.

Hamas’ın ise İran-İsrail-ABD hattındaki gelişmelerin sonuçlarını beklediğini belirten Fehmi, İsrail’in Gazze dosyasını daha sonraya bırakma eğiliminde olduğunu söyledi. İsrail’in tüm taraflarla aynı anda karşı karşıya gelmek istemediğini dile getiren Fehmi, sınır kapılarının açılması ve yardım tırlarının girişine izin verilmesini bunun göstergesi olarak değerlendirdi.

Arabulucuların devam eden çabaları

Hamas ve Filistinli gruplardan kaynaklar daha önce Şarku’l Avsat’a yaptıkları açıklamalarda, arabulucuların ateşkes anlaşmasının ilk aşamasında kalan adımların derhal uygulanması için girişimlerde bulunduğunu belirtti. Bu çabaların, ikinci aşamaya ilişkin görüşmelerle eş zamanlı yürütülmesi, İsrail’in ilk aşamadaki yükümlülüklerini tamamlamadan ikinci aşamadan herhangi bir adımın uygulanmaması şartına bağlı olduğu ifade edildi.

Kaynaklardan biri, “Arabulucular, ikinci aşamada özellikle silahsızlanma konusunun kademeli ve ilk aşamanın tamamen uygulanmasına bağlı olacak şekilde ele alınmasını öngören bir formülle taraflar arasındaki farkı kapatmaya çalışıyor” dedi.

Fehmi, mevcut tabloda önemli bir değişiklik beklemediğini belirterek, İsrail’in kapsamlı bir askeri operasyon ya da Gazze Şeridi’ni tamamen işgal etmesinin öngörülmediğini, buna karşılık Hamas’ın kontrol ettiği alanlarda manevra yaparak rolünü yeniden şekillendirmeye çalışacağını ifade etti. Fehmi, özellikle idari yapı, silahlanma ve polis gibi çözümsüz kalan başlıklarda bu sürecin devam edeceğini vurguladı.

Fehmi’ye göre taraflar açısından belirleyici bir sonuç doğurmayan, uzaması muhtemel bir geçiş sürecine girilmiş durumda. Bu süreçte her taraf kendi düzenlemelerini gündeme getirecek, ancak somut bir çözüm ortaya konulamayacak. Bu nedenle Gazze’de mevcut durumun yönetimi, kısa vadede öne çıkan başlık olmaya devam edecek.

Mutava ise tarafların tutumu nedeniyle arabulucuların anlaşmayı yeniden canlandırma şansının sınırlı olduğunu belirtti. Mutava, ilk senaryo olarak mevcut durumun korunacağını, tarafların çekincelerini sürdürerek ciddi bir tırmanış olmadan zaman kazanmaya çalışacağını ifade etti. Buna karşılık, Netanyahu’nun seçim yılı dinamikleri nedeniyle İran ve Lübnan cephelerinden iç politik kazanç elde edememesi halinde çatışmaların yeniden başlayabileceği ihtimaline de dikkat çekti.

Mutava’ya göre üçüncü olası senaryo ise uluslararası güçler ile Filistin polisi unsurlarının sahaya konuşlandırılması ve Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi’nin devreye girerek Hamas ile İsrail’i sahada somut adımlar atmaya zorlayacak yeni bir sürecin başlatılması.


Lübnan, "kırılgan bir ateşkes" ortamında kayıplarını telafi etmeye çalışıyor

 Güney Lübnan'dan yerinden edilmiş insanlar, Litani Nehri'nin güneyine ulaşmak için yıkılmış bir köprüden geçiyor (Reuters)
Güney Lübnan'dan yerinden edilmiş insanlar, Litani Nehri'nin güneyine ulaşmak için yıkılmış bir köprüden geçiyor (Reuters)
TT

Lübnan, "kırılgan bir ateşkes" ortamında kayıplarını telafi etmeye çalışıyor

 Güney Lübnan'dan yerinden edilmiş insanlar, Litani Nehri'nin güneyine ulaşmak için yıkılmış bir köprüden geçiyor (Reuters)
Güney Lübnan'dan yerinden edilmiş insanlar, Litani Nehri'nin güneyine ulaşmak için yıkılmış bir köprüden geçiyor (Reuters)

Lübnan, ateşkes anlaşmasının yürürlüğe girmesinin ardından kayıplarını telafi etmeye başlamıştı; ancak bu kırılgan ateşkes, İsrail'in dün bir kişinin ölümüne yol açan insansız hava aracı (İHA) saldırısıyla ihlal edilmesi ve İsrail ordusuna göre 41'i işgal altındaki 55 kasabayı kapsayan bir tampon bölge oluşturulmasıyla bozuldu. İsrail, sakinlerinin buralara geri dönmesine izin vermedi.

Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn, anlaşmaya varılmasındaki katkılarından dolayı ABD Başkanı Donald Trump ve Suudi Arabistan Krallığı'na teşekkür ederek, "kalıcı anlaşmalar üzerinde çalışma" aşamasına geçildiğini duyurdu. Lübnan halkına hitaben yaptığı konuşmada Avn, "Bugün kendimiz için müzakere ediyor ve kendimiz karar veriyoruz. Artık kimsenin oyununda piyon değiliz, kimsenin savaş arenası da değiliz ve bir daha asla olmayacağız. Aksine, kendi karar alma gücüne sahip, bu gücü yücelten ve bunu halkının yaşamı ve çocuklarının refahı için başka hiçbir şey için değil, söz ve eylemle somutlaştıran bir millet olmaya geri döndük" ifadelerini kullandı.

"Topraklarımı özgürleştirmek, halkımı korumak ve ülkemi kurtarmak için nereye gitmem gerekiyorsa gitmeye hazırım," diyen Avn sözlerine şöyle devam etti: "Size tam bir dürüstlük ve güvenle söylüyorum, bu görüşmeler bir zayıflık işareti, geri çekilme veya taviz değil, aksine hakkımıza olan inancımızın ve halkımız için duyduğumuz endişenin gücünden kaynaklanan bir karardır."

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ülkesinin Hizbullah'a karşı savaşındaki misyonunun henüz tamamlanmadığını belirterek, "Füze ve insansız hava araçlarının kalan tehditlerine ilişkin almayı planladığımız önlemler var ve bunlara burada değinmeyeceğim" dedi.

Buna karşılık Trump, Tel Aviv'in Lübnan'ı bombalamasını yasakladı ve ülkesinin "Hizbullah'la uygun şekilde ilgileneceğini" ve "İsrail'in Lübnan'ı tekrar bombalamasını engelleyeceğini" çünkü "artık yeter" dedi. Trump,"Lübnan'ı yeniden büyük yapacağına" söz verdi.


Irak başbakan adayı bekliyor

Irak'ta iktidardaki koalisyon yeni bir başbakan seçemiyor (Koordinasyon Çerçevesi web sitesi)
Irak'ta iktidardaki koalisyon yeni bir başbakan seçemiyor (Koordinasyon Çerçevesi web sitesi)
TT

Irak başbakan adayı bekliyor

Irak'ta iktidardaki koalisyon yeni bir başbakan seçemiyor (Koordinasyon Çerçevesi web sitesi)
Irak'ta iktidardaki koalisyon yeni bir başbakan seçemiyor (Koordinasyon Çerçevesi web sitesi)

Artan görüş ayrılıkları ve yeni başbakanın sınırlı bir süre içinde atanması yönündeki anayasal baskılar arasında, gözler bugün Bağdat'ta yapılacak olan "Koordinasyon Çerçevesi" güçlerinin kritik toplantısına çevrildi.

Toplantı, daha önce ertelenmesinin ardından, iktidar koalisyonunun liderlerinden Ammar el-Hekim'in evinde, üç seçenek arasında yaşanan rekabet ortamında gerçekleştiriliyor. Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre bu seçenekler: Muhammed Şia el-Sudani'nin görev süresinin yenilenmesi, Nuri el-Maliki'nin veya temsilcisinin aday gösterilmesi ya da üçüncü bir isim üzerinde anlaşmaya varılması.

Kaynaklar, güç dengelerinin karmaşıklığına rağmen, bölünmeyi önlemek amacıyla koalisyon liderlerinin üçte ikisinin desteklediği bir adayın seçilmesi için bir formülün değerlendirildiğini belirtiyor. Kaynak, "Koordinasyon Çerçevesi" liderlerinin üçte ikisinin (12 liderden 8'inin) desteğini alan adayın seçilmesini ve geri kalan grupların da bölünmeyi önlemek amacıyla daha sonra karara katılmasını öngören ön bir anlaşmanın görüşüldüğünü ifade etti.