Mısır’da kız öğrencilere yönelik peçe yasağı tartışmalara neden oldu

Mısır Eğitim Bakanlığı, öğrencilerde peçe takmayı yasakladı. (Mısır Eğitim Bakanlığı)

Mısır Eğitim Bakanlığı'nın gelecek akademik yılda (2023-2024) okul üniformaları için onayladığı şartname kapsamında aldığı öğrencilerin peçe takmasını yasaklama kararı, Mısır’da, özellikle ebeveynler ve öğrenciler arasında tartışmaya yol açtı.

Karar hem siyaset hem de din alanında çeşitli tepkilere neden oldu. Sosyal medyada ‘#peçeyasağı’ hashtagi en çok konuşulan başlık oldu. X platformunda (eski adı Twitter) yorumlar, kararın destekçileri ve karşıtları arasında değişiklik gösterdi. Başta muhafazakar dini harekete mensup olanlar olmak üzere pek çok kişi karara karşı olduğunu ifade etti. Bazıları kadınların halka açık yerlerde ve okullarda peçe takma hakkına sahip olduğunu öne sürdü. Liberal kanatta ise karar memnuniyetle karşılanırken bu önerinin diğer sektörlerde de uygulanması talep edildi.

Şarku’l Avsat’ın resmi El-Ahram ve El-Ahbar gazetelerinden aktardığına göre Mısır Eğitim Bakanı Dr. Rıza Hecazi pazartesi günü, okul üniformalarının nasıl olması gerektiğini belirten bir karar yayınladı. Kararda ‘kızların saçlarını örtmesinin isteklerine bağlı olduğu ve öğrencinin isteğine göre örtünmesinde sadece yüzünü kapatmaması şartı olduğu’ vurgulandı.

Karar, ‘vasinin, kızının başörtü kullanma seçiminin farkında olması gerektiğini ve velinin bu konudaki bilgisinin doğrulanması şartıyla, vasi dışında herhangi bir kişi veya kuruluşun baskısı veya zorlaması olmadan, kızının seçiminin kendi isteğine’ dayanmasını içeriyordu.

Din adamlarının ve ülkenin tanınmış isimlerinin söz konusu karara yönelik yorumları kapsamında, El Ezher Üniversitesi Hukuk Profesörü Dr. Ahmed Kerime, peçe yasağını ‘doğru bir karar’ olarak nitelendirdi. Televizyon açıklamalarında peçenin kamu eğitim kurumlarında veya El Ezher’de de yasaklanması kararını desteklediğini söyledi. Kerime, devletin peçeyi tüm kurumlarda yasaklaması gerektiğini, iş dışında ise bunun kişisel bir özgürlük olduğunu sözlerine ekledi.

Tarih ve felsefe yazarı ve araştırmacısı Samih Askar da aynı görüşte. Milli Eğitim Bakanlığı’nın bu kararında kimlik bilgisi boyutunun dikkate alındığını zira öğrencinin kimliğini saklama hakkının olmadığını, peçenin en sıkıntılı yönünün yüzü maskeleyerek kimliğini gizlemek olduğunu belirtti.

قرار جرئ ومميز للحكومة المصرية

حظر النقاب في المدارس، والتأكد من موافقة ولي الأمر على حجاب ابنته..

النقاب بالأصل عادة يهودية قديمة، منشأها البابليين القدماء ، ثم دخلت التراث بفعل فاعل وتبناها المذهب الحنبلي كملبس إسلامي دونا عن بقية المذاهب..

قرار وزارة التعليم يراعي جانب… pic.twitter.com/tBgrTgvXWf

— سامح عسكر (@sameh_asker) September 11, 2023

X platformunda ayrıca Mısırlı gazeteci Ahmed Musa’nın okullarda peçenin yasaklanması kararı hakkındaki yorumu da yer aldı. Musa yorumunda söz konusu kararı ‘aşırılığın tohumlarını yok etmek ve eğitimdeki felaket durumunu düzeltmek için önemli bir başlangıç’ olarak nitelendirdi.

Konuya yönelik tartışmalar Mısır vatandaşları dışında da kendine geniş çapta yer buldu. Sanatçı Şems el-Kuveyti, X platformundaki hesabında yaptığı paylaşımda karar hakkında yorum yaparak, bu kararı kesinlikle reddettiğini ifade etti. Her insanın kendi istediği giysiyi seçme özgürlüğüne sahip olduğunu vurgulayan Kuveyti sözlerini şöyle sürdürdü:

“Peçe saygı duymamız gereken kişisel bir özgürlüktür. Nasıl giydiğimiz konusunda tam bir özgürlüğe sahip olmak istiyorsak, başkalarının da tam bir özgürlüğe sahip olmasını istemeliyiz.”

#النقاب #مصر اسفة لتدخلي في الموضوع النقاب حرية شخصية يجب ان نحترمها كما نرغب ان تكون لنا كامل الحرية فيما نلبس ايضاً نرغب للاخر بكامل حريته مايرتدي سواء كان ارتدائه للشئ نابع عن اعتقاد ديني او موروث عادات وتقاليد ولكم مني كل الحب ❤️🌹

— #شمس☀️ (@shamsofficial) September 11, 2023

Karşıt görüştekilerin tartışmaları özellikle X platformunda arttı. ‘Sofia’ isimli bir hesap ‘karara saygı duyduğunu, diğer sektörlerde yayılması gerektiğini’ belirterek “Kiminle muhatap olduğumu bilmeye hakkım var” ifadelerini kullandı.

قرار يحترم
لازم وش الطالبه يبان في المدرسه
وياريت كمان يتعمم علي كل المهن من حقي اعرف انا بتعامل مع مين
" تلبس اللي يريحها من خمار واسدال او اي لبس فضفاض"
"عارفه ان كلامي مش هيعجب ناس كتير " pic.twitter.com/qsQySLqt3U

— صوفياااا (@safaa1312304) September 11, 2023

Pek çok kişi ‘peçenin yasaklanmasına hayır’ görüşünü kabul ederken, bunun kişisel özgürlükten önce dindarlık ve iffet meselesi olduğunu savundu.

Mısırlı Ebeveynler Birliği’nin kurucusu ve ruh sağlığı danışmanı Dr. Dalya el-Hevazi, Eğitim Bakanı’nın kararını ‘cesur’ olarak nitelendirdi. Söz konusu kararın, öğrencinin kimliğinin okul içinde doğrulanması, eğitim disiplininin sağlanması ve ayrıca bazılarının peçe altında kulaklıkla kopya çekmesin engellenmesi gibi pek çok olumlu yanı olduğunu kaydetti.

لا لحظر النقاب
النقاب قبل ما يكون حرية شخصية
هو تدين وعفة

— Ahmed Atta (@AhmedAt52298083) September 11, 2023

Hevazi, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada ister öğretmen ister öğrenci olsun eğitim sürecinin maske kullanılmadan gerçekleşmesi gerektiğini zira eğitim sürecinin etkinliğini ve öğrenci ile öğretmen arasındaki etkileşimi etkilediğini belirtti.

Kararın ebeveynler arasında yol açtığı tartışmalara ilişkin olarak, özellikle kırsal ve geleneksel bölgelerde ebeveynlerin farklı tepkilerinin geldiğine dikkat çeken Hevazi bilinçlendirme broşürleri ve seminerlerle karara karşı çıkanların bilinçlendirilebileceğini, bu süreçte davranışların peçeyle değil, güzel ahlak eğitimi ve yetiştirilmeyle ilgili olduğunun vurgulanması gerektiğine dikkat çekti.

Mısırlı Ebeveynler Birliği’nin kurucusu, kız çocuklarının başörtü takma isteğini ailesine bildirmesi gerekmesini ve bunun herhangi bir kişi veya kuruluş tarafından zorlama olmadan yapılması gerekmesi şartını da takdirle karşıladı. Bunun ‘uzun zamandır beklenen bir karar’ olduğunu, zira söz konusu kararın, bazı okullarda kız öğrencilere başörtüsü kullanmanın zorlanması durumunu sona erdirmeye çalıştığını kaydetti.

Mısır’da daha önce de peçeyle ilgili farklı kararlar alınmıştı. Bunlar arasında eski El Ezher Şeyhi Muhammed Seyyid Tantavi’nin El Ezher’e bağlı tüm okullarda ve aynı zamanda El Ezher’e bağlı üniversite yurtlarında peçe takılmasını yasaklama kararı da yer alıyordu. Tantavi bu kararı,  peçenin ‘İslam diniyle hiçbir ilgisi olmadığını’ söyleyerek açıklamıştı.

Kahire Üniversitesi 2015 yılında, üniversitedeki kadın doktor ve hemşirelerin peçe takarak hastalarla ilgilenmesini yasaklayan bir karar aldı. Ardından konu mahkemelere taşındı ve 2020’de Mısır’daki Yüksek İdare Mahkemesi, Kahire Üniversitesi’ndeki kadın öğretim üyelerinin peçe takmasını yasaklayan nihai bir karar çıkana kadar beklemede kaldı.

Yargı kararına göre Ayn Şems Üniversitesi de 2020 yılında peçenin yasaklanmasına karar verdi. Bundan önce, 2017 yılında Kahire’deki Amerikan Üniversitesi kampüsünde peçeyi yasaklama kararı alındı.