Cezayir, dün 17 Ekim 1961'de Fransa'da onlarca göçmenin polis tarafından Cezayir Bağımsızlık Savaşı sırasında düzenlenen gösterileri bastırmak için eylemcilere ateş açıldığı ve Sen Nehri'ne atılıp öldürüldüğü Göç Günü’nü andı. Bu anı her zaman ‘bellek anlaşmazlığını’ ön plana çıkarıyor ve Fransa’nın eski kolonisiyle ilişkilerinde devam eden yabancılaşma bağlamında ortaya çıkıyor.
Cezayir'in başkenti Cezayir'de, Cezayir Mücahidler ve Hak Sahipleri Bakanlığı, anma törenini Cezayir Mücadiler Bakanı Aid Rebika ve başkent valiliği yetkililerinin katılımıyla, şehir merkezindeki katliamlara adanmış anıt önünde bir saygı duruşu düzenleyerek başlattı. Ayrıca, ‘Ulusal Mücahidler Örgütü’, ‘Ulusal Şehit Çocukları Örgütü’ ve ‘Cezayir Müslüman İzcileri’ tarafından Cezayir'in çeşitli bölgelerinde törenler düzenlendi. Bu törenlere, bağımsızlık savaşı (1954-1962) sırasında savaşan bazı savaşçılar ve o olaylarda öldürülenlerden bazılarının çocukları ve torunları katıldı. Bu olaylar, tarihçilere göre, kurtuluş savaşı yolunda önemli bir dönüm noktasıydı.
O gün, Fransa sanayisinde çalışan 50 binden fazla Cezayirli, Paris sokaklarına çıktı. Bu, 5 Ekim 1961'de Paris Polis Müdürü Maurice Papon'un, yalnızca Cezayirlilere ve Fransız Müslümanlara uygulanan bir sokağa çıkma yasağı ilan ettiği karara protesto etmek içindi. Bu yasağın amacı, Cezayir'de devam eden bağımsızlık mücadelesine destek ve sempati gösterilerini önlemekti. Polis, binlerce göstericiye cop ve gaz bombası ile saldırdı. Ayrıca, göstericilere rastgele ateş açtı ve tarihçilere göre 800'den fazlası Paris'teki Sen Nehri'ne canlı canlı atılarak öldürüldü.
2021 yılında, Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, olayların 60. yıl dönümünde, ‘Cumhuriyet için haklı çıkarılamayan suçlar’ olarak nitelendirdi. Elysee Sarayı'ndan yapılan bir açıklamada, Cumhurbaşkanı'nın ‘gerçekleri kabul ettiği’ ve o gece Paris polis şefinin komutası altında işlenen suçların ‘Cumhuriyet için haklı çıkarılamayacağı’ belirtildi. Törenler, Paris'teki Sen Nehri kıyısında, yakınlardaki fakir bir mahalle olan Nanterre'den gelen Cezayirli göstericilerin yürüdüğü ‘Bezons Köprüsü’ yakınında yapıldı.
Macron'un, bir Fransız cumhurbaşkanından ilk kez gelen bu tavrı, Fransız medyasının bir kesimi tarafından ‘sömürge suçunun reddi’ olarak yorumlandı ve bunun Fransa ile Cezayir arasındaki ‘ortak hafızanın yaralarını saracağı’ ileri sürüldü. Ancak, Cezayirli halkın büyük bir kısmı bu yorumla aynı fikirde olmadı ve ‘sömürge suçlarının parçalanmış itiraflarına’ karşı temkinli davrandı. Cezayirli halk, Fransız sömürgeciliğinin Cezayir'de bir ‘insanlığa karşı suç’ olduğunu açıkça ve güçlü bir şekilde kınamaya ve bunun tazminat ödemeyle takip edilmesine ısrar etti. Ancak Macron, bu adımı atmanın mümkün olmadığını teyit etti.
Cezayir Cumhurbaşkanı Abdulmecid Tebbun, olayın yıl dönümünde yayınladığı yazılı bir mesajda, "Baskı ve şiddet görüntüleri, sömürgeci utanç suçuna ve gururlu halkımızın özgürlük ve kurtuluş uğruna yaptığı büyük fedakarlıkların bölümlerinden birine tanıklık ediyor" dedi. Tebbun, "Devletimiz, dünyanın her yerindeki gurbetçilerimizin haklarını korumaya her zaman kararlıdır. Bu amaçla, diplomatik ve konsolosluk temsilciliklerimizi, gurbetçilerimizin ihtiyaçlarını daha etkili bir şekilde karşılamak için daha iyi mekanizmalar geliştirmeye ve son yıllarda elde edilen kazanımları güçlendirmeye teşvik ediyoruz. Bunu, gurbetçilerimizle yakın ilişkiler kurarak ve endişelerini dinleyerek yapıyoruz" dedi.
Tebbun ayrıca Cezayirli gurbetçilerin ‘yalanlar ve Cezayir'e karşı düşmanca ve şüpheli gündemler tarafından beslenen amansız kampanyalara’ karşı koymadaki katkılarını da övdü. Tebbun, neyi kastettiğini açıklamadan, ülkesinin ‘yeni Cezayir'i inşa etmek için eşi görülmemiş adımlar attığını’ vurguladı. Tebbun, ‘Aziz halkımıza verdiğimiz söze sadık kalarak, bu yeni Cezayir'in kurumsal temellerini atmaya ve ekonomik kalkınmasına öncülük etmeye kararlıyız. Bu yeni Cezayir'de, vatandaşın onurunu korumak ve vatanın itibarını yükseltmek en önemli önceliğimizdir” dedi.
