عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
ARAP DÜNYASI

20 yıldan uzun süredir ‘maskeli’... Kassam Tugayları'nın sesi Ebu Ubeyde hakkında ne biliyorsunuz?

Hamas'ın en ünlü ismi dün İsrail tarafından Gazze'de hedef alındı

Ürdün'deki bir protestocu elinde İzzeddin el-Kassam Tugayları Sözcüsü Ebu Ubeyde'nin fotoğrafını tutuyor, Aralık 2023 (Reuters)
Ürdün'deki bir protestocu elinde İzzeddin el-Kassam Tugayları Sözcüsü Ebu Ubeyde'nin fotoğrafını tutuyor, Aralık 2023 (Reuters)
TT
TT

20 yıldan uzun süredir ‘maskeli’... Kassam Tugayları'nın sesi Ebu Ubeyde hakkında ne biliyorsunuz?

Ürdün'deki bir protestocu elinde İzzeddin el-Kassam Tugayları Sözcüsü Ebu Ubeyde'nin fotoğrafını tutuyor, Aralık 2023 (Reuters)
Ürdün'deki bir protestocu elinde İzzeddin el-Kassam Tugayları Sözcüsü Ebu Ubeyde'nin fotoğrafını tutuyor, Aralık 2023 (Reuters)

Ebu Ubeyde, Hamas hareketinin ve onun askeri kanadı İzzeddin el-Kassam Tugayları'nın en ünlü isimlerinden biri. Gerçek adı ve görünüşü sadece yakın çevresi tarafından bilinmesine rağmen, konuşmaları ve açıklamaları, askeri üniforması ve yüzünü gizlemek için taktığı kırmızı kefiye ile geniş çapta ün kazandı.

İsrail ordusu dün akşam Gazze şehrinde üst düzey bir Hamas yetkilisini hedef aldığını duyurduktan sonra İsrail medyası, saldırının Kassam Tugayları Sözcüsü Ebu Ubeyde'yi hedef aldığını bildirdi.

Ebu Ubeyde'nin ünü, 2014 yılında yaklaşık 55 gün süren İsrail'in Gazze Şeridi'ne yönelik savaşı sırasında önemli ölçüde arttı. Bu savaş sırasında Ebu Ubeyde, tünellerdeki savaşçılar ile çeşitli savaş birimleri ve Gazze halkı arasında, ayrıca Gazze Şeridi ile dünya arasında bir bağlantı görevi gördü. Ebu Ubeyde, askeri operasyonları anlatırken abartmaya pek eğilimli olmaması, hitabet yeteneği ve güçlü Arapçası sayesinde Filistin ve çeşitli Arap ülkelerinde büyük popülerlik kazandı.

İlk ortaya çıkışı

Ebu Ubeyde, 2002 ve 2003 yıllarında Kassam Tugayları'nın saha komutanlarından biri olarak ilk kez ortaya çıktı. Daha sonra 2 Ekim 2004'te Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki Nur Camii'nde ilk basın toplantısını düzenledi. Burada, İsrail'in Gazze Şeridi'nde düzenlediği ‘Pişmanlık Günleri’ operasyonuna yanıt mahiyetinde ‘Öfke Günleri’ adı verilen operasyonların bir parçası olarak Kassam Tugayları'nın İsrail güçlerine ve tanklarına karşı düzenlediği bir dizi askeri operasyonu duyurdu.

cdp
Ebu Ubeyde, Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki Nur Camii'nde düzenlediği ilk basın toplantısında siyah maske takıyordu, 2 Ekim 2004 (İzzeddin el-Kassam Tugayları tarafından yayınlanan bir videodan alınmış ekran görüntüsü)

Ebu Ubeyde, basın toplantısına gözleri ve ağzı açık olan siyah bir maske takarak katıldı. Silahlıydı ve diğer silahlı adamlar tarafından çevriliydi.

Ebu Ubeyde hiçbir zaman yüzü açık olarak görünmedi. Kariyerinin başında siyah maske taktıktan sonra, gözleri hariç yüzünün çoğunu kapatan kırmızı kefiye takmaya başladı ve bu da ona ‘maskeli adam’ lakabını kazandırdı. 1993 yılında İsrail tarafından öldürülen eski Kassam Tugayları lideri İmad Akil'in izinden gitti ve tüm operasyonlarını yüzünü kırmızı kefiye ile gizleyerek gerçekleştirdi. 2005 yılında İsrail'in Gazze Şeridi'nden çekilmesinden sonra Ebu Ubeyde, Kassam Tugayları Sözcüsü olarak atandı.

Bu ismi çevreleyen gizliliğe rağmen, İsrail onun gerçek kimliğini bildiğini iddia ediyor.

İsrail halkı tarafından tanınmasını sağlayan en ünlü konuşmalarından biri, 20 Temmuz 2014 tarihinde İsrailli asker Şaul Aron'un yakalandığının duyurulmasıydı.

Ebu Ubeyde, savaş sırasında Kassam Tugayları tarafından gerçekleştirilen askeri operasyonları anlattıktan sonra, bir dizi zırhlı araca düzenledikleri pusudan bahsetti ve ardından şu ifadeleri kullandı: “Düşman, bu operasyonda verdiği gerçek kayıp sayısını itiraf etmekte tereddüt etti. Öyleyse 6092065 numaralı asker Şaul Aron'un kayboluşunu nasıl gizleyebilir? Bu asker, operasyonda Kassam Tugayları tarafından esir alındı.”

Kassam Tugayları'nın sesi

Ebu Ubeyde, mevcut tüm araçlarla dünyayla iletişim kurmaya özen gösterdi. Bazen mesajlarını Gazze Şeridi, Batı Şeria veya İsrail'deki Filistinlilere, bazen de İsrail halkına yöneltti. Çoğunlukla İsrail hükümet başkanlarının ve politikacıların performansını eleştirdi. Ayrıca Arap halkına ve uluslararası kuruluşlara da seslendi.

Ebu Ubeyde, el-Aksa televizyonu tarafından yayınlanan ve diğer kanalların tekrarını verdiği konuşmaların yanı sıra, mesajlarını daha geniş bir kitleye ulaştırmak için sosyal medyayı da kullandı. Bir Facebook sayfası ve çeşitli Twitter hesapları (şimdiki X) oluşturdu, ancak bu hesapların tümü bir süre sonra, bazen oluşturulduktan birkaç saat sonra silindi.

xsdfrgt
Ebu Ubeyde, Gazze Şeridi'nde yaptığı konuşma sırasında (İzzeddin el-Kassam Tugayları)

Ebu Ubeyde, Nisan 2016'da Twitter hesabının kapatılmasına yanıt olarak şunları söyledi: “Twitter, düşmanın baskısına boyun eğdi. Bu da bize, bu şirketin Filistin davasına karşı tarafsız ve adil davranmadığı, siyasi baskıya boyun eğdiği ve Filistinli mağdurların aleyhine Siyonist zalimlerin yanında yer aldığı izlenimini veriyor.”

Facebook ve Twitter hesapları defalarca kapatıldıktan sonra Ebu Ubeyde, Telegram uygulaması üzerinden mesajlar göndermeye ve çeşitli televizyon kanallarında yayınlanan kayıtlı video veya sesli konuşmalarda yer almaya başladı.

Ebu Ubeyde, Mescid-i Aksa’yı savunmak, devam eden askeri hazırlıklar ve İsrail askerlerini yakalayıp daha sonra İsrail hapishanelerindeki Filistinli tutuklularla takas etmek gibi birçok konuda Hamas'ın mesajlarını halka iletmeye özen gösterdi. Onun birçok ifadesi dikkat çekti ve bazıları ünlü oldu. Bunlardan biri de Gazze'deki çeşitli çatışmalarda Kassam Tugayları savaşçıları ile İsrail güçleri arasındaki yakın muharebeyi anlatmak için sık sık kullandığı ‘sıfır mesafeden’ ifadesidir.

sdefrty
Eski ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken'ın Kasım 2023'te Ankara'yı ziyareti sırasında Ebu Ubeyde'nin resmini taşıyan Türk protestocular (AFP)

Mevcut savaş sırasında Gazze Şeridi'ndeki İsrailli tutuklularla ilgili mesajlar yayınladı. Konuşmalarının sıklığı zamanla azaldı. Ebu Ubeyde’nin son dönemde yazılı açıklamalarla yetinmesi, suikast girişimleri ve Ekim 2023'ten bu yana İsrail'in Gazze Şeridi'ne yönelik bombardımanları arasında hayatta kalıp kalmadığına dair soru işaretlerine yol açtı.

Yüzünü ve adını biliyoruz

Öte yandan İsrail Ordu Sözcüsü Avichay Adraee, sık sık Ebu Ubeyde’ye yanıt vererek, konuşmalarını, mesajlarını ve yüzünü kefiye ile gizlemesini eleştirdi.

El-Aksa televizyonu daha önce İsrail tarafından hacklenmiş ve bu sırada İsraillilerin Ebu Ubeyde olduğuna inandıkları kişinin fotoğrafı gösterilerek gerçek isminin Huzeyfe el-Kahlut olduğu iddia edilmişti. Adraee daha sonra aynı adı ve fotoğrafı birkaç kez kullandı.

İsrail haber sitesi Ynet dün, İsrail'in Gazze şehrinde Kassam Tugayları Sözcüsü Ebu Ubeyde’yi hedef alan bir hava saldırısı düzenlediğini bildirdi. İsrail ordusu yaptığı açıklamada, Gazze şehrinde bir Hamas liderine saldırı düzenlediğini açıkladı, ancak hedefin kimliğini belirtmedi.

Şu ana kadar Hamas, İsrail'in düzenlediği saldırında Ebu Ubeyde’nin hayatını kaybettiğini doğrulamadı. Ölümü doğrulanırsa, en önemli siyasi ve askeri liderlerinin çoğunu kaybetmiş olan Hamas için manevi bir darbe olacak ve 20 yılı aşkın süredir Ebu Ubeyde'nin konuşmalarını dinleyen kitle de onu kaybedecek.

Ebu Ubeyde, Twitter hesaplarından birinin kapatılmasına yanıt olarak yayınladığı açıklamada şunları söylemişti: “Mesajımızı birçok yaratıcı yolla ileteceğiz. Düşman ve destekçilerinin Filistin'in kutsal topraklarındaki çatışmanın gerçekliğini görmemeleri ve duymamaları için uyuşturmak ve körleştirmek istedikleri milyonlarca insanın zihinlerine ve kalplerine ulaşabileceğimiz her kapıyı çalmakta ve her medya penceresini açmakta ısrar edeceğiz.”

Daha fazlasını oku

 
 
ARAP DÜNYASI

İsrail’in bombardıman uyarısı, Lübnan’la Cideyde Yabus Sınır Kapısı geçişini durdurdu

Lübnan tarafındaki Masnaa Sınır Kapısı’nın karşısında bulunan Suriye’ye ait Cideyde Yabus Sınır Kapısı (Suriye Genel Sınır Kapıları ve Gümrük İdaresi)
Lübnan tarafındaki Masnaa Sınır Kapısı’nın karşısında bulunan Suriye’ye ait Cideyde Yabus Sınır Kapısı (Suriye Genel Sınır Kapıları ve Gümrük İdaresi)
TT
TT

İsrail’in bombardıman uyarısı, Lübnan’la Cideyde Yabus Sınır Kapısı geçişini durdurdu

Lübnan tarafındaki Masnaa Sınır Kapısı’nın karşısında bulunan Suriye’ye ait Cideyde Yabus Sınır Kapısı (Suriye Genel Sınır Kapıları ve Gümrük İdaresi)
Lübnan tarafındaki Masnaa Sınır Kapısı’nın karşısında bulunan Suriye’ye ait Cideyde Yabus Sınır Kapısı (Suriye Genel Sınır Kapıları ve Gümrük İdaresi)

Suriye Genel Sınır Kapıları ve Gümrük İdaresi Halkla İlişkiler Müdürü Mazen Alluş, Cideyde Yabus Sınır Kapısı’nın Lübnan tarafındaki Masnaa Sınır Kapısı üzerinden geçişlerin ikinci bir duyuruya kadar kapalı olduğunu açıkladı. Alluş, özellikle Beyrut Refik Hariri Uluslararası Havalimanı üzerinden uçuşu bulunan yolcuların, seyahatlerini sürdürebilmeleri için Humus kırsalındaki Cusiye Sınır Kapısı üzerinden geçiş yapabileceklerini belirtti.

Suriye Genel Sınır Kapıları ve Gümrük İdaresi, cumartesiyi pazara bağlayan gece yarısı itibarıyla Cideyde Yabus Sınır Kapısı üzerinden geçişlerin geçici olarak durdurulduğunu duyurdu.

Bu karar, İsrail ordusunun Lübnan tarafındaki Masnaa Sınır Kapısı ile bu kapıya ulaşan M30 karayolunu hedef alacağı yönündeki uyarısının ardından geldi.

Alluş, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, Cideyde Yabus Sınır Kapısı’nın yalnızca sivillerin geçişi için kullanıldığını, herhangi bir askerî amaçla kullanılmadığını vurguladı.

İsrail ordusu ise cumartesi günü yaptığı açıklamada, Suriye–Lübnan sınırındaki Masnaa Sınır Kapısı çevresinde bulunanlara ve M30 yolunu kullananlara bölgeyi derhal boşaltmaları çağrısında bulundu. Açıklamada, bölgenin hedef alınacağı belirtilerek, Hizbullah’ın söz konusu geçiş noktasını askerî amaçlarla ve silah kaçakçılığı için kullandığı iddia edildi.

fdvfdv
İsrail bombardımanından kaçan Suriyeliler ve Lübnanlılar, Lübnan ile Suriye arasındaki Masnaa Sınır Kapısı’nda (Şarku’l Avsat)

Bir Lübnan güvenlik kaynağı da uyarının ardından Masnaa Sınır Kapısı’nda tahliye sürecinin başlatıldığını doğruladı.

Alluş, gece saatlerinde yaptığı bir başka açıklamada ise sınır kapısının tamamen sivil amaçlarla kullanıldığını, herhangi bir silahlı grup ya da milis varlığının bulunmadığını ve yasal çerçeve dışı faaliyetlere izin verilmediğini yineledi.

Şarku’l Avsat’ın Alman Haber Ajansı DPA’dan aktardığı habere konuşan Alluş, “Mevcut uyarılar ışığında ve yolcuların güvenliği için, olası riskler ortadan kalkana kadar sınır kapısından geçişler geçici olarak durdurulacaktır. Durumun istikrara kavuşmasının ardından faaliyetlerin yeniden başladığı duyurulacaktır” dedi.

vrrv
Bir çocuk, sırtında eşyalarını taşırken 4 Ekim 2024’te İsrail bombardımanının oluşturduğu çukurun yanında, Masnaa Sınır Kapısı’ndan geçiyor (AP)

Suriye ile Lübnan arasındaki sınır kapılarında, özellikle İsrail’in Güney Lübnan’a yönelik yoğun hava saldırılarının ardından ülkelerine dönen Suriyelilerin oluşturduğu yoğun bir geçiş trafiği yaşanıyor. Saldırılarda çok sayıda Suriyeli hayatını kaybederken, çok sayıda kişi de yaralandı.

rbrg
Humus kırsalında, Lübnan sınırındaki Cusiye Sınır Kapısı (SANA)

Masnaa Sınır Kapısı, iki ülke arasındaki ana geçiş noktası olmasının yanı sıra, ticaret açısından hayati bir arter ve Lübnan’ın bölgeye açılan başlıca kara kapısı konumunda bulunuyor. İsrail, söz konusu sınır kapısını daha önce Ekim 2024’te İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmalar sırasında hedef almıştı. Kapı, o dönemdeki ateşkesin ardından yaklaşık bir ay sonra başlatılan onarım çalışmalarıyla yeniden açılmıştı.

ARAP DÜNYASI

Cezayir'in İran Savaşı’na ilişkin endişelerinin ardında yatan gerçekler

Cezayir Körfezi'nin yakınlarında Cezayir bayrağı dalgalanırken başkentte ‘Kasbah’ olarak bilinen eski şehir (solda) ve nakliye konteynerleri (sağda) görülüyor, 25 Ağustos 2022 (AFP)
Cezayir Körfezi'nin yakınlarında Cezayir bayrağı dalgalanırken başkentte ‘Kasbah’ olarak bilinen eski şehir (solda) ve nakliye konteynerleri (sağda) görülüyor, 25 Ağustos 2022 (AFP)
TT
TT

Cezayir'in İran Savaşı’na ilişkin endişelerinin ardında yatan gerçekler

Cezayir Körfezi'nin yakınlarında Cezayir bayrağı dalgalanırken başkentte ‘Kasbah’ olarak bilinen eski şehir (solda) ve nakliye konteynerleri (sağda) görülüyor, 25 Ağustos 2022 (AFP)
Cezayir Körfezi'nin yakınlarında Cezayir bayrağı dalgalanırken başkentte ‘Kasbah’ olarak bilinen eski şehir (solda) ve nakliye konteynerleri (sağda) görülüyor, 25 Ağustos 2022 (AFP)

Rabia Abdusselam

Cezayir’deki yetkililerin ve siyasi parti liderlerinin açıklamalarını dinleyen ya da yayınladıkları bildirileri okuyanlar, ‘sert güç’ olarak bilinen olguya ve uluslararası ortamın hiçbir kuralın geçerli olmadığı açık bir alana dönüşmesine yönelik ‘endişe ve gerginliği’ hissedebilir. Buna komşu ülkelerdeki (Libya, Mali ve Afrika Sahel Bölgesi) güvenlik istikrarsızlığından kaynaklanan karmaşık bölgesel tehditler de ekleniyor.

Bu bağlamda Cezayir Genelkurmay Başkanı General Said Şangariha, Ramazan Bayramı vesilesiyle komutanlarla gerçekleştirdiği toplantıda yaptığı konuşmanın büyük bir bölümünü, yumuşak güç araçları yerine askeri ve savunma varlıklarına öncelik veren ‘güç savaşları’ veya ‘sert güç’ olarak bilinen konuya değindi. General Şangariha konuşmasında, “Silahlı kuvvetler mensupları, uluslararası durumun tanık olduğu ve savaş seçeneğinin geri dönüşü, askeri müdahaleler, çok taraflı kuruluşların konumunun gerilemesi ve uluslararası hukuk kurallarının göz ardı edilmesi ile karakterize edilen, devletlerin egemenliğini ve ulusal tercihlerini etkileyen hızlanan jeopolitik dönüşümlerin gerçeklerini kavramaya davet ediliyor” dedi.

General Şangariha, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri komutanları, Cumhuriyet Muhafızları ve Ulusal Jandarma komutanları ile ordunun merkezi kurum ve birimlerinin komutanlarının da katıldığı toplantıda şunları söyledi:

“Ortadoğu’da yaşanan kaos ve şiddetli askeri gerginlik, ‘herkesin, dünyanın yaşadığı derin jeopolitik dönüşümler, özellikle de bunların Güney ülkeleri üzerindeki etkileri konusunda, yüksek profesyonellik ve öngörülü bir proaktiflikle farkındalık düzeyini artırmasını’ gerektiriyor.”

Aynı söylem, bir süredir ülkedeki siyasi liderler tarafından da tekrarlanıyor. Bu bağlamda, solcu İşçi Partisi lideri ve eski cumhurbaşkanlığı adayı Louisa Hanoune, başkent Cezayir’de Siyasi Büro ile yaptığı toplantıda, “Eğer dostlarına vurulduğunu görürsen, bunun sana da ulaşacağını bil” deyişini kullandı. Bu atasözü, ülkede başkalarına (arkadaşlara) gelen kötülük veya zarardan ders çıkarmaya ve tedbirli olmaya teşvik etmek için kullanılır. Zira Hanoune da öncelikle İran'a ve ayrıca ‘Mutlak Kararlılık Operasyonu’ adı verilen ABD askeri müdahalesine sahne olan Venezuela'ya atıfta bulunuyordu. Söz konusu operasyon, artan jeopolitik gerginlikler ortasında Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro ile eşinin tutuklanıp ABD’ye götürülmesiyle sonuçlanan bir operasyondu.

Hanoune’a göre Cezayir'in şu anda iç istikrarı ve toplumsal uyumu koruması gerekiyor. Zira arka arkaya gelen uluslararası krizler, devletlerin dış baskılara karşı koyabilecek güçlü bir iç cepheye sahip olmasının önemini teyit ediyor ve kanıtlıyor. Ayrıca bu durum ‘geniş çaplı bir siyasi seferberlik ve ulusal bilincin güçlendirilmesini’ de gerektiriyor.

Öte yandan (Cezayir'in en eski muhalefet partisi) Sosyalist Güçler Cephesi’nin birinci sekreteri Youcef Aouchiche, başkentte düzenlenen parti kadroları toplantısında yaptığı konuşmada, Ortadoğu'da tırmanan gerginliklerin ‘yüksek düzeyde uyanıklık ve ulusal sorumluluk’ gerektirdiğini vurguladı. Aouchiche, ulusal egemenliğin savunulması ve devletin stratejik direncinin güçlendirilmesinin, kalkınma ve demokrasiye dayalı bir ulusal proje gerektirdiğine dikkati çekti.

fvf
Cezayir Cumhurbaşkanı Abdulmecid Tebbun, başkent Cezayir’de İtalya Başbakanı Giorgia Meloni'yi ağırladı, 25 Mart 2026 (AFP)

Cezayir, tehditler ortak olduğundan ve bölgesel güvenlik ulusal güvenliğin savunma mekanizması bulunduğundan özellikle Mağrip ve Akdeniz bölgelerindeki komşu ülkelerle güçlü ortaklıklar ve ittifaklar kurmaya ihtiyaç duyuyor ve bunun için şu an çok uygun bir fırsat bulunuyor.

Daha önce 2024 cumhurbaşkanlığı seçimlerine aday olan Youcef Aouchiche’e göre bir devletin gücü askeri kapasitesi veya doğal kaynaklarıyla değil, esas olarak toplumunun uyumu ve vatandaşlarının kurumlarına duyduğu güvenle ölçülür. Ayrıca Aouchiche, halkın kamu hayatına fiilen katılımı ve demokratik meşruiyete dayalı bir yönetimin varlığı olmadan hiçbir devletin güçlü, istikrarlı ve güvenli olmasının mümkün olmadığını düşünüyor. Aouchiche, dış zorluklar ve baskılarla mücadelenin, hukukun üstünlüğü ve özgürlüklerin sağlamlaştırılması, ekonomik bağımsızlığımızın güçlendirilmesi ve başta gıda, enerji, teknoloji ve dijital güvenlik olmak üzere hayati alanlarda kendi kendine yeterliliği sağlayabilecek bir ulusal ekonominin inşa edilmesi sayesinde gerçekleştirilebileceğini de sözlerine ekledi.

Endişenin sebebi ne?

Cezayir’deki askeri yetkililer ve parti liderleri arasında endişeli açıklamaların dikkat çekici şekilde artması, ‘İran’a karşı savaş, neden resmi yönetici kesimleri ve ülkenin siyasetçilerini endişelendiriyor?’ şeklindeki temel bir soruyu gündeme getiriyor.

Şarku’l Avsat’ın Al Majalla’dan aktardığı analize göre uzmanlar, Cezayir’in bugün, on binlerce kurbanın verildiği ve ülkenin 1990’lı yıllarda yaşadığı ‘kara on yıl’ diye adlandırılan döneme hakim olan türden bir ‘siyasi parçalanma’ ya da ‘çatışma’ yaşamadığı ve kurumsal bir kriz bulunmadığı konusunda hemfikir. Ancak dış faktörler güçlü bir şekilde kendini hissettiriyor. Stratejik çalışmalar uzmanı Prof. Muhammed Zenasni, Al Majalla’ya yaptığı değerlendirmede, Cezayir’in dengeleyici bir bölgesel aktör olarak büyük zorluklarla karşı karşıya kaldığını ve bugün egemenliğini ve bağımsızlığını korumak için karşı karşıya olduğu bu büyük tehditlerin farkında olduğunu, bu sebeple Cezayir’in askeri ve siyasi liderliğinin, herhangi bir acil duruma karşı iç cepheyi sağlamlaştırmayı amaçlayan bir dizi konuşma başlattığını belirtti.

Prof. Zenasni'ye göre Cezayir'in temel korku ve endişesinin arkasında, toplumsal güvenliği sarsmak amacıyla toplumu mezheplere bölme girişimleri yoluyla toprak bütünlüğüne ve toplumsal uyuma yönelik olası tehdit yatıyor. Bu da değerler düzeyindeki güvenliği sarsmaktan geçiyor. Bu yüzden Cezayir'den, liderleri ve halkı, sosyal güvenliğin bir emniyet valfi olarak fikri, değerler ve hukuki güvenliği sağlamaları ve böylece ulusal uyumu güçlendirmeleri bekleniyor.

Cezayir’in tehditler ortak olduğundan ve bölgesel güvenlik ulusal güvenliğin savunma mekanizması bulunduğundan özellikle Mağrip ve Akdeniz bölgelerindeki komşu ülkelerle güçlü ortaklıklar ve ittifaklar kurmaya ihtiyaç duyduğunu, bunun için diplomatik iletişim kanallarını açık tutmanın yanı sıra şu an çok uygun bir fırsatın olduğunu belirten Prof. Zenasni, “Şu and, kapsayıcı diplomasi uygulamanın, bazı düşman güçlerin hesaplanamayan tırmanışlarını önlemenin ve başta enerji dosyası olmak üzere mevcut tüm kozları kullanmanın en uygun zamanı” yorumunda bulundu.

Cezayir, bir enerji ülkesi olarak, petrol fiyatlarındaki artıştan geçici olarak fayda sağlayabilir. Ancak bunun karşılığında, büyük savaşların küresel ekonomik belirsizliğe yol açtığını ve tedarik zincirleri üzerinde baskı oluşturduğunu çok iyi biliyor.

Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler alanında doktora sahibi Nabila Ben Yahya, Cezayir’deki askeri liderlikte güç savaşlarının şiddetlenmesi konusunda artan endişeye ilişkin özel bir açıklamada bulundu. Al Majalla’ya konuşan Ben Yahya, “Cezayir’deki resmi ve askeri elitler arasında artan endişe, yapısal, bölgesel ve iç olmak üzere üç analitik düzeyin kesişimi üzerinden açıklanabilir” ifadelerini kullandı.

Bunlardan birincisinin yapısal düzey olduğunu ifade eden Ben Yahya'ya göre Cezayir, ‘İran'a karşı savaşın sadece geleneksel bir çatışma olmadığını, aksine uluslararası sistemin doğasında, uluslararası hukuk kurallarının etkisinin azalarak sert güç dengelerinin öne çıktığı, yasal çerçevelerin dışındaki (güç savaşları) mantığına doğru bir dönüşümü yansıttığının’ farkında. Bu dönüşüm, Cezayir dahil olmak üzere orta büyüklükteki ülkeleri tehdit ediyor. Çünkü bu, müdahalelerin ve önleyici saldırıların meşrulaştırılmasına kapı açarak, 2003'ten beri bölgede tanık olduğumuz kaos modellerini yeniden üretiyor.

dfbfgb
Başkent Cezayir’deki sahil şeridi boyunca dalgalanan Cezayir bayrakları, 18 Eylül 2021 (AP)

Ben Yahya’ya göre ikincisi olan bölgesel düzeyde ise Cezayir, ulusal güvenliğinin stratejik derinliği olarak bölgesel istikrarı sağlamak için mevcut tüm mekanizmaları kullanıyor. Ben Yahya, Ortadoğu'da yaşanacak herhangi bir büyük patlamanın diğer etkileşimleri yeniden şekillendirebileceğini ve bölgedeki askerileşmenin artırabileceğini, bunun da özellikle zaten kırılgan olan Afrika Sahel bölgesinde uluslararası aktörlerin geri dönüşü için elverişli bir ortam yaratabileceğini söyledi.

Cezayir, Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkelerini de kapsayan askeri tırmanışı kınadı ve İran-ABD müzakerelerinin tıkanmasından duyduğu derin üzüntüyü dile getirdi. Dışişleri Bakanlığı'nın daha önceki bir açıklamasında Cezayir, Umman'ın arabuluculuğunda yürütülen ve birçok kişinin İran-ABD müzakerelerinde barışçıl bir çözüme ulaşılabileceğine dair büyük umutlar beslediği müzakerelerin başarısız olmasından duyduğu üzüntüyü dile getirmişti.

Ben Yahya, üçüncü ve son olan iç düzeydeki endişenin ise ekonomik ve sosyal dengelerin yönetilmesiyle ilgili olduğunu ifade etti. Ben Yahya bu ayrıntıyı açıklarken Cezayir'in bir enerji ülkesi olarak petrol fiyatlarındaki artıştan geçici olarak faydalanabileceğini, ancak bunun karşılığında büyük savaşların küresel ekonomik belirsizlik yarattığını ve tedarik zincirleri üzerinde baskı oluşturduğunu tam olarak farkında olduğunu belirtti. Ben Yahya’ya göre bu durum, gelişmekte olan ülkelerin istikrarı pahasına büyük güçlerin önceliklerini yeniden düzenleyebilir. Bunun yanında, düzensiz göç veya sınır ötesi ağların büyümesi yoluyla bir ‘güvenlik bulaşması’ endişesi de bulunuyor.

Bu yüzden Cezayir'in güvenlik doktrini, saldırganlığı reddetme ve devletlerin egemenliğini destekleme üzerine kurulu ilkesel bir tutum benimsiyor. Bu da Cezayir'in, hegemonyayı meşrulaştırabilecek ve adalet dengesindeki bozulmayı pekiştirebilecek herhangi bir savaşa endişeyle bakmasına neden oluyor.

ARAP DÜNYASI

Suriye, İran savaşında ne kadar tarafsız kalabilecek?

Ahmed Şara, Suriye'nin bölgedeki çatışmaların içine çekilmesine müsaade etmeyeceklerini söyledi (AFP)
Ahmed Şara, Suriye'nin bölgedeki çatışmaların içine çekilmesine müsaade etmeyeceklerini söyledi (AFP)
TT
TT

Suriye, İran savaşında ne kadar tarafsız kalabilecek?

Ahmed Şara, Suriye'nin bölgedeki çatışmaların içine çekilmesine müsaade etmeyeceklerini söyledi (AFP)
Ahmed Şara, Suriye'nin bölgedeki çatışmaların içine çekilmesine müsaade etmeyeceklerini söyledi (AFP)

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'tan beri yürüttüğü İran savaşı, Suriye yönetimini de tehdit ediyor.

Irak'taki Şii milislerin ve Tahran destekli Hizbullah'ın saldırılarının hedefindeki Suriye, İran savaşında tarafsız kalmaya çalışıyor.

Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara, Birleşik Krallık'a (BK) gerçekleştirdiği bu haftaki ziyaretinde Başbakanı Keir Starmer'la bir araya geldi.

Londra yönetiminden yapılan açıklamada, iki ülkenin de Hürmüz Boğazı'nın yeniden tam kapasite faaliyet göstermesi için uygulanabilir bir planın gerekliliği üzerinde durduğu belirtildi.

Şara, BK merkezli düşünce kuruluşu Chatham House'un düzenlediği etkinlikte ülkesini savaşın dışında tutmak istediğini yineleyerek, "Yeterince savaş yaşadık. Başka bir savaş deneyimine hazır değiliz" dedi.

14 yıl süren yıkıcı iç savaşın ardından Suriye'yi yeni bir çatışmanın içine sokmak istemediğini vurgulayan lider, şöyle devam etti:

Suriye herhangi bir tarafın hedefi haline gelmedikçe, herhangi bir çatışmaya dahil olmayacak. Suriye'nin bir savaş alanı haline gelmesini istemiyoruz. Ancak ne yazık ki bugün işler akıllı kişiler tarafından yönetilmiyor. Durum istikrarsız ve öngörülemez.

Ancak Financial Times'ın analizinde, İran savaşının başından bu yana Suriye topraklarına düzenlenen saldırıların ülkenin tarafsızlık politikasını zora soktuğuna dikkat çekiliyor.

Beyrut'taki düşüne kuruluşu Carnegie Ortadoğu Merkezi'nden Suriye uzmanı Kheder Khaddour, savaşın uzamasıyla Şam yönetiminin çatışmalara çekilebileceğine işaret ediyor:

Suriye ne kadar süre tarafsız kalabilir? Bu savaş ne kadar uzun sürerse, bu çatışma ne kadar yayılırsa Suriye'ye sıçrama riski de o kadar artar.

Reuters'ın geçen ay yayımladığı haberde, ABD'nin Lübnan'daki Hizbullah'ın silahsızlandırılmasına yönelik operasyonlara katılması için Şara yönetimine baskı yaptığı öne sürülmüştü.

ABD'nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack ise iddiaları yalanlayarak "ABD'nin, Suriye'yi Lübnan'a asker göndermeye teşvik ettiği yönündeki haberler yanlış ve gerçeğe aykırıdır" demişti.

Khaddour da "Suriye silahlı kuvvetlerinin böyle bir şey yapma imkanı yok. Kendi topraklarını zar zor koruyacak kadar güce sahipler" diyor.  

Diğer yandan Şam yönetimi, İran savaşının yarattığı krizi kullanarak yatırım çekmeyi de amaçlıyor.

Avrupa temaslarında Almanya'yı da ziyaret eden Şara, Berlin'deki iş insanlarının yer aldığı toplantıda, Hürmüz Boğazı'ndaki durumun yarattığı enerji krizinde Suriye'nin "güvenli bir alternatif rota" oluşturduğunu söyledi:

Suriye güvenli bir liman işlevi görebilir. Stratejik konumu sayesinde tedarik zincirlerinin güvenliğini sağlayabileceği gibi, Akdeniz kıyıları üzerinden enerji tedarikini de güvence altına alabilir.

Irak da yıllar sonra Suriye üzerinden karayoluyla petrol ihracatına bu hafta başladı. Politico'nun aktardığına göre Iraklı yetkililer, kamyonlarla sevkıyatın başarılı olması halinde Kerkük-Baniyas boru hattının tamir edilerek yeniden kullanılabileceğini söylüyor.

Analizde, İran savaşının yarattığı krizde Şara'nın "farklı bir yol çizmeye çalıştığı" yazılıyor. Medya kuruluşuna konuşan kaynaklardan biri şu ifadeleri kullanıyor:

Savaş, Ortadoğu'yu farklı şekilde düşünmeye zorluyor.

Independent Türkçe, Financial Times, Politico, SANA