Geçici Ulusal Birlik Hükümeti (UBH) Başbakanı Abdulhamid Dibeybe, önce Libya anayasasının genel seçimlerin yapılabilmesi için izlenmesi gereken tek yol olarak kabul edilmesi gerektiğini savunmaya devam ediyor. Dibeybe aynı zamanda ‘askerlerin’ iktidara gelmesini reddetmeye devam ettiğini bir kez daha ifade etti.
Dibeybe'nin geçtiğimiz hafta anayasaya ilişkin açıklamaları ülkede yeniden tartışma ortamı yarattı. Konuyu takip edenlere göre bu açıklamalarda ‘çelişki’ bulunuyor. Çünkü Dibeybe, bir yandan anayasanın yürürlüğe girmesi ve seçimlerden önce onaylanması gerektiğini savunurken öte yandan hükümetine bağlı bir heyet, seçimlerin önünü açmak amacıyla seçim yasaları hazırlamakla görevli Birleşmiş Milletlerin (BM) 4+4 komitesi toplantılarına katılıyor.
Bu bağlamda Libya Temsilciler Meclisi üyesi Ammar el-Ablak, Dibeybe'nin açıklamalarını ‘çelişkili’ olarak nitelendirerek “Dibeybe anayasaya bağlılığını sürdürüyorsa, heyeti BM komitesi toplantılarında ne üzerine müzakere ediyor?” diye sordu.
Ablak, Şarku’l Avsat'a yaptığı açıklamada hükümet heyetinin Roma'da Ulusal Ordu Genel Komutanlığı'nı temsil eden bir heyetle bir araya geldiğine dikkati çekerek “Neden 'askerler' diye nitelendirdiği kişilerle müzakere etmeyi kabul ediyor?” sorusunu yöneltti.
Libya, yıllardır iki paralel hükümet arasındaki siyasi bölünmüşlük içinde yaşamını sürdürüyor. Batı'da Trablus merkezli Dibeybe liderliğindeki UBH ve Doğu ile Libya'nın bazı güney bölgelerinde ise Hafter'in desteğini alan, Temsilciler Meclisi (TM) tarafından görevlendirilen Usame Hammad liderliğindeki hükümet.
Ablak, Dibeybe'nin ‘önce anayasa’ meselesini yeniden gündeme getirmesinin BM'nin 4+4 komitesinin sonuçlarını ‘engellemeye’ yönelik olduğu görüşünde.
Ablak, doğu ve batıdaki etkin güçlerin ABD girişimine ve BM komitesine katılımının gerçek bir inançtan değil, Washington’ı kızdırmaktan kaçınma kaygısından kaynaklandığına inanıyor.
Ayrıca Dibeybe’nin, yıllardır seçimlerin önünü tıkayan seçim yasaları sorununu BM komitesinin aşmayı başarmasından korkuyor olabileceğini değerlendiriyor. Zira seçimlerin gerçekleşmesi halinde mevcut tüm otoriteler siyasi sahneden çekilmek durumunda kalacak; bu nedenle Dibeybe’nin sonuçların önüne geçmek, batı bölgesindeki kızgın destekçilerini yatıştırmak ve uluslararası topluma oradaki sokağı harekete geçirme kapasitesini göstermek amacıyla adım attığını ileri sürüyor.
Öte yandan Libyalı siyasi aktivist Ahmed et-Tuati de "anayasaya yapılan vurgunun, BM komitesinin ortaya çıkaracağı herhangi bir seçim sürecini engellemeye yönelik önleyici bir girişim olduğu" görüşünü paylaştı.
Şarku’l Avsat’a konuşan Tuati, ‘engellemenin her zaman, 2017 yılında yayımlanan anayasa taslağı üzerinde referandum yapılması gibi daha yasal görünen seçenekler öne sürülerek gerçekleştirildiğini, ancak toplumda bu taslak etrafında ciddi görüş ayrılıkları bulunduğundan bunun hayata geçirilmesinin ne denli güç olduğunun herkesçe bilindiğini’ vurguladı.
Mevcut tabloyu ‘siyasi açıklamaların manipüle edildiği bir arena’ olarak nitelendiren Tuati, her tarafın fiilen yaşananlardan bağımsız biçimde kendi destekçilerini memnun etmek amacıyla iç kamuoyuna yönelik bir söylem geliştirdiğini vurguluyor.
ABD Başkanı Donald Trump'ın Arap ve Afrika işlerinden sorumlu kıdemli danışmanı Massad Boulos’un girişimine atıfta bulunarak etkin güçlerin bu inisiyatifi benimsediklerini kabul etmekte sessiz kaldıklarını ya da çekimser davrandıklarını söyleyen Tuati’ye göre bunun temel nedeni, söz konusu girişimin özünde yalnızca bu iki güç arasında bir iktidar ve servet paylaşımını öngörmesi olduğunu, bunun da sahnedeki diğer güçler arasında dışlanmaya yönelik artan bir düşmanlık doğurduğunu belirtti.
Öte yandan Dibeybe’nin niyetlerine ilişkin sorgulamalardan bağımsız olarak Anayasa Taslak Kurucu Kurulu üyesi Nadya İmran, seçimlerden önce anayasanın onaylanması çağrısını olumlu karşıladı. İmran, Şarku’l Avsat'a yaptığı açıklamada, anayasa taslağı üzerine referandumun ‘elektronik ortamda yapılabilme imkânı sayesinde en kolay gerçekleştirilebilecek seçim süreci’ olduğunu söyledi.
İmran ayrıca bunun yalnızca UBH’nin sorumluluğu olmadığını; meşruiyetin yenilenmesi sorununu çözmek ve ülkenin siyasi krizine kalıcı bir çözüm bulmak istiyorlarsa tüm etkin tarafların ve uluslararası toplumun bu süreci benimsemesinin zorunlu olduğunu ekledi.
Öte yandan Halk Sesi Partisi Başkanı Fethi eş-Şibli, Dibeybe'nin açıklamalarının anayasanın önceliğini vurgulayarak sivil akım içindeki konumunu yeniden belirlemek ve böylece kendi mevkisini korumaya yönelik siyasi bir mesaj niteliği taşıdığı görüşünde. Bununla birlikte bu açıklamaların, kendisine yakın nüfuz çevreleri ile Genel Komutanlığa bağlı etkin güçler arasındaki mevcut ekonomik mutabakatlarla kopuşun ilanı anlamına gelmediğini de belirtiyor.
Şibli, Şarku’l Avsat'a yaptığı açıklamada Dibeybe'nin söyleminin, Massad Bulos'a atfedilen girişime karşı ülkenin batısında, özellikle de doğum yeri olan ve geniş bir ağırlık ile etkiye sahip Misrata kentinde sivil ve askeri güçler arasında son dönemde yükselen öfkeyi ‘yatıştırmak’ amacı taşıdığını ifade etti.
Şibli’ye göre Dibeybe’nin anayasa ve yasalara yaptığı atıf, sorumluluğu 4+4 komitesinin ve BM süreçlerinin sahasına atmaya yönelik akıllıca bir girişimdi. Böylece Libya halkının büyük çoğunluğunca kabul görecek mutabık kalınmış yasaların arayışı, hükümetin doğrudan yetkisi değil komitenin sorumluluğu olarak sunuldu. Yani bu, sokağı sakinleştirmeyi ve ertelenen seçim yükümlülüğünün yükünü başkalarına yüklemeyi hedefleyen yeni bir manevra.
Boulos’un girişimi, Libya Ulusal Ordusu (LUO) Genel Komutan Yardımcısı Saddam Hafter'in Başkanlık Konseyi Başkanı Muhammed el-Menfi'nin yerini olmasını, Dibeybe'nin ise birleşik bir hükümetin başbakanı olarak görevini sürdürmesini öngörüyor.
Gazze şehrinde bir sokakta Hamas polisi (Arşiv- Reuters)
Filistinliler, 22 Haziran 2026'da Gazze Şeridi'ndeki Rimal mahallesinde İsrail hava saldırısının hedef aldığı bir aracın yanında (DPA)
Gazze Şeridi'ndeki Megazi mülteci kampında İsrail hava saldırısında hasar gören bir araçta çıkan yangını söndürmeye çalışan sivil savunma ekipleri (AP)
Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) partisi başkanı Bafel Talabani (AFP)
Yeni Nesil Parti lideri 
Kürdistan Bölgesi Başbakanı, Dubai'deki Dünya Hükümet Zirvesi'nde konuşuyor ya (Arşiv-Reuters)