Sudan ordusunun, eski iktidar partisi Ulusal Kongre Partisi’nin Genel Başkanı Ahmed Harun’u gözaltına aldığı bildirildi. Güvenlik kaynakları, eski Devlet Başkanı Ömer el-Beşir döneminin önde gelen İslamcı isimlerinden Harun’un gözaltına alınmasının yasal prosedürler çerçevesinde gerçekleştirildiğini açıkladı.
AFP’ye konuşan ve isminin açıklanmasını istemeyen bir güvenlik yetkilisi, “Ahmed Harun hakkında yasal işlemler kapsamında tedbir kararı alındı” dedi. Konuyla ilgili ayrıntı paylaşılmadı. Şarku’l Avsat'ın Reuters'ten aktardığına göre Ulusal Kongre Partisi’nden iki yetkili yaptıkları açıklamada, ordunun Harun’u gözaltına aldığını doğruladı.
Harun, savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar işlediği iddiasıyla Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) tarafından aranıyor. Hakkında cinayet, zorla yerinden etme, tecavüz, işkence ve göstericilerin öldürülmesi gibi suçlamaları içeren 42 ayrı suçlama bulunuyor. Beşir’in Nisan 2019’da kitlesel halk protestoları sonucunda iktidardan uzaklaştırılmasının ardından Harun da ilk kez gözaltına alınmıştı.
Uluslararası Ceza Mahkemesi, yıllardır Harun’un yanı sıra savaş başlamadan önce askerî hastaneden başka bir yere nakledilen ve hâlâ nerede olduğu bilinmeyen Beşir’in de teslim edilmesini talep ediyor.
Harun, 2000’li yılların başında Sudan’ın batısındaki Darfur bölgesinde etnik katliamlar gerçekleştiren ve daha sonra Hızlı Destek Kuvvetleri’nin (HDK) temel unsurlarından birini oluşturan Cancavid milislerinin örgütlenmesindeki rolü nedeniyle insanlığa karşı 20 suç ve savaş suçlarına ilişkin 22 suçlamayla karşı karşıya.
Ahmed Harun, 2024’ün başında, aylar süren kayboluşunun ardından yaptığı ilk siyasi açıklamada eski iktidar partisi Ulusal Kongre Partisi’nin liderliğini üstlendiğini duyurmuştu.
ABD, 2024 yılında Harun’un yakalanmasına veya tutuklanmasına yol açacak bilgi sağlayanlara 5 milyon dolara kadar ödül verileceğini açıklamıştı. Harun, 2023 yılına kadar cezaevinde kalmış, Sudan ordusu ile Hızlı Destek Kuvvetleri arasında savaşın başlamasıyla birlikte eski rejimin diğer yöneticileriyle birlikte cezaevinden kaçmıştı.
Orduya destek
Harun, cezaevinden kaçmasının ardından yeniden kamuoyu önüne çıkarak orduya destek çağrısında bulundu. Bu durum, Ordu Komutanı Abdulfettah el-Burhan’ın eski rejimin İslamcı kadrolarının siyasi sahneye dönmesine izin verdiği yönünde eleştirilmesine yol açtı.
Harun, geçen yıl Reuters’a verdiği röportajda savaşın ardından ordunun yönetimde kalmasını beklediğini belirterek, güvenlikteki kırılganlık nedeniyle ordunun siyasetteki rolüne ilişkin bir formül bulunmasının önemine dikkat çekti. Partisinin, savaş sonrasında başlayacak geçiş döneminin ardından Sudan’ı yönetmeyi hedeflediğini söyledi.
Harun, cuma gününe kadar sınırlı siyasi faaliyet yürütürken, dört saatten uzun süren bir podcast programına katılarak yeniden gündeme geldi. Röportajda Burhan’a desteğini yineleyen Harun, Ordu Komutanı’nın İslamcılık karşıtı medya kampanyalarından ve uluslararası baskılardan etkilendiğini belirtti.
Orduya yakın Sudan hükümetinden bir kaynak, Beşir döneminde askerî rütbelerde yükselen Burhan’ın siyasi ve askerî desteği artırmak amacıyla İslamcı liderlerden yararlandığını söyledi.
Diplomatlar ve analistlere göre Burhan, barış görüşmelerine aracılık etmeye çalışan ABD’nin İslamcı gruplardan uzaklaşması yönündeki baskısıyla karşı karşıya.
Sudan Kongre Partisi Genel Başkan Yardımcısı Halid Ömer Yusuf ise Facebook üzerinden yaptığı açıklamada, Harun’un tutuklanmasını “kimseyi inandıramayacak kötü bir tiyatro” olarak nitelendirdi.
Yusuf, Harun’un ülkede yetkililerin gözetimi ve koruması altında bulunduğunu, ayrıca İslamcı hareketin başlattığı savaşta rol aldığını öne sürdü. Tutuklama haberinin, Harun’un kamuoyu önüne çıkmasının ardından artan iç ve dış baskıları hafifletmek amacıyla ortaya atıldığını ifade etti.
Kurdufan’da çatışmalar
Öte yandan Sudan ordusu, pazar günü Batı Kurdufan eyaletindeki Wad Banda bölgesinin doğusunda, düşman unsurlara ait FH-95 tipi bir insansız hava aracını (İHA) düşürdüğünü açıkladı. Açıklama, bölgede çatışmaların yoğunlaştığı bir dönemde geldi.
Sudan Silahlı Kuvvetleri Sözcülüğü tarafından Facebook üzerinden yayımlanan açıklamada, hava savunma sistemlerinin Wad Banda semalarında stratejik bir İHA’yı düşürdüğü belirtildi.
Kuzey ve Batı Kurdufan eyaletlerinin farklı bölgelerinde ordu ve destek güçleri ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasında şiddetli çatışmalar yaşanıyor. Her iki eyalet de geniş çaplı askerî operasyonların yürütüldüğü bir cepheye dönüşmüş durumda.
Sudan ordusu, HDK’nin tamamen kontrolü altında bulunan Darfur bölgesini yeniden ele geçirmek amacıyla ülkenin batısı ve merkezindeki kontrol alanını genişletmeye çalışıyor.
Orduyla ittifak hâlindeki Ortak Kuvvetler de Kuzey Kurdufan cephesinde HDK unsurlarını takip etmek amacıyla geniş çaplı operasyonlar yürüttüklerini duyurdu.
Yayımlanan açıklamada, operasyonlarda karşı tarafın ağır can ve teçhizat kaybına uğratıldığı, çok sayıda savaş aracının imha edildiği ve bazı araçların ele geçirildiği belirtildi.
Beşir’in Nisan 2019’da devrilmesi, Sudan’da demokrasiye geçiş umutlarını artırdı. Ancak Burhan ile HDK Komutanı Muhammed Hamdan Dagalu (Hamideti), Ekim 2021’de geçiş hükümetindeki sivil yönetimi devre dışı bıraktı.
İki güç arasında, HDK’nin düzenli orduya entegre edilmesine ilişkin anlaşmazlık nedeniyle 15 Nisan 2023’te açık savaş başladı.
