Washington’un “çözüm sürecini engelleyenlere” yaptırım uygulama tehdidi Libya’da görüş ayrılığına yol açtı

ABD girişiminin çıkmaza girmesi üzerine

Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdülhamid Dibeybe, ABD Başkanı’nın Arap ve Afrika İşlerinden Sorumlu Kıdemli Danışmanı Massad Boulos’u geçen ocak ayında kabul etti. (Dibeybe’nin Ofisi)
Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdülhamid Dibeybe, ABD Başkanı’nın Arap ve Afrika İşlerinden Sorumlu Kıdemli Danışmanı Massad Boulos’u geçen ocak ayında kabul etti. (Dibeybe’nin Ofisi)
TT

Washington’un “çözüm sürecini engelleyenlere” yaptırım uygulama tehdidi Libya’da görüş ayrılığına yol açtı

Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdülhamid Dibeybe, ABD Başkanı’nın Arap ve Afrika İşlerinden Sorumlu Kıdemli Danışmanı Massad Boulos’u geçen ocak ayında kabul etti. (Dibeybe’nin Ofisi)
Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdülhamid Dibeybe, ABD Başkanı’nın Arap ve Afrika İşlerinden Sorumlu Kıdemli Danışmanı Massad Boulos’u geçen ocak ayında kabul etti. (Dibeybe’nin Ofisi)

ABD Başkanı Donald Trump’ın Arap ve Afrika İşlerinden Sorumlu Kıdemli Danışmanı Massad Boulos, Libya’da siyasi çözümün önünü tıkayanlara yönelik uluslararası yaptırım tehdidini bir kez daha gündeme getirdi. Boulos, birkaç gün önce yaptığı açıklamada, “Artık uygulama zamanı geldi” ifadelerini kullandı.

Boulos’un bu kez daha sert ve kararlı bir uyarıda bulunmasının arka planına ilişkin değerlendirmeler farklılık gösterirken, açıklama Libya’daki siyasi çevrelerde tartışmaları da beraberinde getirdi. Bir kesim bu çıkışı, Trump yönetiminin diplomatik bir başarı elde etmek amacıyla Libya dosyasını hızla sonuçlandırma arayışı olarak değerlendiriyor. Diğerleri ise Washington’un, bölünmüşlük ve yolsuzluktan çıkar sağlayan aktörlerin oyalamalarına yönelik sabrının tükenmesi üzerine uzlaşı arayışından doğrudan baskı politikasına geçtiğini ve yakın zamanda yeni bir yürütme organının ilan edilmesine zemin hazırladığını belirtiyor.

Libya Halkın Sesi Partisi Başkanı Fethi eş-Şibli, yaptırım tehdidinin tekrarlanmasını Trump yönetiminin ve danışmanının, gelecek ocak ayında Demokratların Senato’da çoğunluğu devralmasından önce Libya ve diğer dosyalarda sonuç alma isteğine bağladı.

Şibli, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, bunun herhangi bir ülkenin krizine duyulan ilgiden ziyade Demokratlar ile Cumhuriyetçi Trump yönetimi arasındaki iç hesaplaşmanın devamı olduğunu ileri sürdü. Şibli, bu çerçevede Boulos’un Libya ve Sudan girişimleri de dahil olmak üzere mevcut yönetimin dış politikasının gözden geçirilebileceğini öngördü.

Libya’da hâlihazırda iki rakip hükümet arasındaki siyasi bölünmüşlük devam ediyor. Ülkenin batısında, Trablus merkezli ve Abdülhamid Dibeybe başkanlığındaki geçici Ulusal Birlik Hükümeti görev yaparken, doğu ve güneyin bazı bölgelerini ise Temsilciler Meclisi tarafından görevlendirilen, Mareşal Halife Hafter liderliğindeki Libya Ulusal Ordusu’nun desteğini alan Usame Hammad hükümeti yönetiyor.

Birleşmiş Milletler Libya Destek Misyonu, geçtiğimiz ağustos ayında Libya’daki iki tarafın, yani Libya Ulusal Ordusu ile Ulusal Birlik Hükümeti'nin katılımıyla 4+4 küçük komite anlaşmasına varıldığını duyurdu. Anlaşma, iki yıl içinde seçimlere gidilmesinin önünü açacak bir Başkanlık Konseyi ve hükümetten oluşan birleşik bir yürütme organının kurulmasını öngörüyor.

Engelleyicilere yönelik yaptırımlar konusunu değerlendiren Şibli, “Engelleyicileri hangi makam, hangi kriterlere göre belirleyecek?” sorusunu yönelterek, bu kişilerin yalnızca ABD girişimini reddeden aktörlerle sınırlandırılmasını eleştirdi.

Libya Güvenlik ve Askerî Araştırmalar Merkezi Direktörü Eşref Abdullah ise Boulos’un, ABD’li şirketlerin bu yılın başından itibaren Libya petrol sektörüne yeniden dönmesiyle eş zamanlı olarak ülkede siyasi ve güvenlik istikrarını güçlendirecek bir diplomatik başarı elde etmeye çalıştığını söyledi.

Abdullah, Şarku’l Avsat’a yaptığı değerlendirmede, ABD girişiminin ve BM anlaşmasının hayata geçirilememesini bölgesel ve Batılı müdahalelere bağladı. Abdullah, “Bölgesel çıkarları, Libya’da siyasi otoritenin ve askerî kurumun birleştirilmesi fikriyle örtüşmeyen ülkeler var. Çünkü böyle bir birleşme, Türk ve Rus güçleri gibi yabancı askerî unsurların Libya topraklarından çıkarılması anlamına geliyor” ifadelerini kullandı.

Buna karşılık ABD-Libya Ulusal İlişkiler Konseyi Başkanı Hani Şuneyb, Washington’un artık kurumların birleştirilmesi ve bölünmüşlük ile yolsuzluktan çıkar sağlayan aktörlerin oyalama taktiklerine son verilmesi gerektiği görüşünde olduğunu belirtti.

Şuneyb, Demokratların Kongre'de çoğunluğu elde etmesi ile ABD'nin Libya dosyasına yönelik ilgisi arasında bağlantı kurulmasını doğru bulmadı. Demokratların önümüzdeki dört ay boyunca iç politikadaki önceliklerini ve bunlarla bağlantılı gelişmeleri, özellikle İran savaşının ekonomi üzerindeki etkilerini değerlendirmekle meşgul olacağını belirten Şuneyb, bu durumun Trump yönetimine Libya, Sudan ve Sahel bölgesinde diplomatik atılımlar gerçekleştirmek için fırsat sunacağını ifade etti. Böylece yönetimin, siyasi rakiplerinin eleştirilerini hafifletebileceğini kaydetti.

Yaptırımların uygulanma mekanizmalarına da değinen Şuneyb, uluslararası toplumun elektronik sistemler üzerinden birbirine bağlı yapısının, mal varlıklarının dondurulmasına ve kişilerin seyahat yasağı listelerine alınmasına imkân tanıdığını kaydetti. Şuneyb, mal varlıklarına el konulması ve yargı süreçlerinin başlatılmasının da olası seçenekler arasında bulunduğunu ifade ederek, “Bazı sürpriz gelişmeler yaşanabilir” dedi.

Libya'da üst düzey kademelere kadar yayılan yolsuzluğun, uluslararası toplumun kurumları, kamu hizmetlerini ve vatandaşların eğitim ve sağlık haklarını destekleme çabalarını sekteye uğrattığını belirten Şuneyb, BM Libya Özel Temsilcisi Hanna Tetteh'in de Güvenlik Konseyi'ne sunduğu brifinglerde bu konuya sık sık dikkat çektiğini hatırlattı.

Şuneyb, önümüzdeki günlerde askerî ve adli süreçlere ilişkin görüşmelerin takviminin belirlenmesini ve tarafların asgari müştereklerde uzlaşmasını beklediğini söyledi. Washington'un yaptırım tehditlerini gerçekten hayata geçirebilecek güce sahip olup olmadığının ve BM Özel Temsilcisi'nin çatışan tarafları oyalama dönemini sona erdirmeye zorlamak için ABD'nin desteğine ne ölçüde yaslandığının önümüzdeki günlerde netleşeceğini kaydetti.

Libyalı avukat ve siyasi analist İsam et-Tacuri ise Washington'un kriz yönetimi yaklaşımından dosyayı kapatma hedefi doğrultusunda hareket etmeye yöneldiğini belirtti. Tacuri'ye göre ABD, petrol akışının istikrarını güvence altına alacak, Rusya'nın Akdeniz'deki nüfuzunu sınırlayacak ve mali kaynaklar ile silahlı güç merkezlerini tek bir çatı altında yeniden düzenleyecek bir siyasi uzlaşma arayışında.

Tacuri, Facebook hesabından yaptığı paylaşımda Washington'un elindeki etkili baskı araçlarına da dikkat çekti. Bu araçlar arasında küresel finans sisteminin kilit mekanizmaları, Libya Merkez Bankası üzerinden petrol gelirleri üzerindeki kontrol, uluslararası yaptırımlar ve ABD'nin diplomatik ağırlığı yer alıyor.



Sudan: Toplu mezarlar ve yakınlarından haber alamayan ailelerin arayışı

Sudan’ın Ved Nura köyünde, Hızlı Destek Kuvvetleri’nin (HDK) öldürmekle suçlandığı kişilere ait 180 mezarın bulunduğu toplu mezarlık (Şarku’l Avsat)
Sudan’ın Ved Nura köyünde, Hızlı Destek Kuvvetleri’nin (HDK) öldürmekle suçlandığı kişilere ait 180 mezarın bulunduğu toplu mezarlık (Şarku’l Avsat)
TT

Sudan: Toplu mezarlar ve yakınlarından haber alamayan ailelerin arayışı

Sudan’ın Ved Nura köyünde, Hızlı Destek Kuvvetleri’nin (HDK) öldürmekle suçlandığı kişilere ait 180 mezarın bulunduğu toplu mezarlık (Şarku’l Avsat)
Sudan’ın Ved Nura köyünde, Hızlı Destek Kuvvetleri’nin (HDK) öldürmekle suçlandığı kişilere ait 180 mezarın bulunduğu toplu mezarlık (Şarku’l Avsat)

Cezire eyaletindeki Hilaliye ve Ved Nura kasabaları ile Beyaz Nil eyaletindeki Keradis bölgesinde halk, hayatını kaybeden yakınlarını toplu mezarlara defnetti. Şarku’l Avsat’ın bölgelerde gerçekleştirdiği saha ziyaretlerinde, bazı mezarların herhangi bir işaret taşımayan kum tepelerini andırdığı, bazılarında ise hayatını kaybedenlerin isimlerinin ve ölüm tarihlerinin yazılı olduğu görüldü.

Çok sayıda bölge sakini, Hızlı Destek Kuvvetleri’ni (HDK) kuyu sularını zehirlemekle, önde gelen bazı mensuplarının saf değiştirmesinin ardından bir “intikam kampanyası” yürütmekle suçladı. Bölge halkı ayrıca, HDK kontrolündeki yerlerden ayrılmaya çalışan kişilerden para talep edildiğini ve kadınların mücevherlerini teslim etmemeleri hâlinde tehdit edildiğini ileri sürdü.

Şarku’l Avsat’ın görüştüğü tanıklar arasında, bir kuyudan su içtikten sonra şiddetli ishale yakalanan beş aile ferdini iki gün içinde kaybeden Verda Muhammed de bulunuyor. El-Aşar Muhammed ise ailesinden 37 kişiyi kaybettiğini ve yalnızca bir günde 70 ila 80 kişinin cenazesinin defnedilmesine katıldığını anlattı. Gazeteye konuşan başka tanıklar da benzer olayları aktardı.

Hartum'da ise adli tıp kurumundan bir kaynak, bazı ailelerin hâlâ kayıp yakınlarını aramayı sürdürdüğünü belirtti.


Washington’un “çözüm sürecini engelleyenlere” yaptırım uygulama tehdidi Libya’da görüş ayrılığına yol açtı

Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdülhamid Dibeybe, ABD Başkanı’nın Arap ve Afrika İşlerinden Sorumlu Kıdemli Danışmanı Massad Boulos’u geçen ocak ayında kabul etti. (Dibeybe’nin Ofisi)
Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdülhamid Dibeybe, ABD Başkanı’nın Arap ve Afrika İşlerinden Sorumlu Kıdemli Danışmanı Massad Boulos’u geçen ocak ayında kabul etti. (Dibeybe’nin Ofisi)
TT

Washington’un “çözüm sürecini engelleyenlere” yaptırım uygulama tehdidi Libya’da görüş ayrılığına yol açtı

Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdülhamid Dibeybe, ABD Başkanı’nın Arap ve Afrika İşlerinden Sorumlu Kıdemli Danışmanı Massad Boulos’u geçen ocak ayında kabul etti. (Dibeybe’nin Ofisi)
Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdülhamid Dibeybe, ABD Başkanı’nın Arap ve Afrika İşlerinden Sorumlu Kıdemli Danışmanı Massad Boulos’u geçen ocak ayında kabul etti. (Dibeybe’nin Ofisi)

ABD Başkanı Donald Trump’ın Arap ve Afrika İşlerinden Sorumlu Kıdemli Danışmanı Massad Boulos, Libya’da siyasi çözümün önünü tıkayanlara yönelik uluslararası yaptırım tehdidini bir kez daha gündeme getirdi. Boulos, birkaç gün önce yaptığı açıklamada, “Artık uygulama zamanı geldi” ifadelerini kullandı.

Boulos’un bu kez daha sert ve kararlı bir uyarıda bulunmasının arka planına ilişkin değerlendirmeler farklılık gösterirken, açıklama Libya’daki siyasi çevrelerde tartışmaları da beraberinde getirdi. Bir kesim bu çıkışı, Trump yönetiminin diplomatik bir başarı elde etmek amacıyla Libya dosyasını hızla sonuçlandırma arayışı olarak değerlendiriyor. Diğerleri ise Washington’un, bölünmüşlük ve yolsuzluktan çıkar sağlayan aktörlerin oyalamalarına yönelik sabrının tükenmesi üzerine uzlaşı arayışından doğrudan baskı politikasına geçtiğini ve yakın zamanda yeni bir yürütme organının ilan edilmesine zemin hazırladığını belirtiyor.

Libya Halkın Sesi Partisi Başkanı Fethi eş-Şibli, yaptırım tehdidinin tekrarlanmasını Trump yönetiminin ve danışmanının, gelecek ocak ayında Demokratların Senato’da çoğunluğu devralmasından önce Libya ve diğer dosyalarda sonuç alma isteğine bağladı.

Şibli, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, bunun herhangi bir ülkenin krizine duyulan ilgiden ziyade Demokratlar ile Cumhuriyetçi Trump yönetimi arasındaki iç hesaplaşmanın devamı olduğunu ileri sürdü. Şibli, bu çerçevede Boulos’un Libya ve Sudan girişimleri de dahil olmak üzere mevcut yönetimin dış politikasının gözden geçirilebileceğini öngördü.

Libya’da hâlihazırda iki rakip hükümet arasındaki siyasi bölünmüşlük devam ediyor. Ülkenin batısında, Trablus merkezli ve Abdülhamid Dibeybe başkanlığındaki geçici Ulusal Birlik Hükümeti görev yaparken, doğu ve güneyin bazı bölgelerini ise Temsilciler Meclisi tarafından görevlendirilen, Mareşal Halife Hafter liderliğindeki Libya Ulusal Ordusu’nun desteğini alan Usame Hammad hükümeti yönetiyor.

Birleşmiş Milletler Libya Destek Misyonu, geçtiğimiz ağustos ayında Libya’daki iki tarafın, yani Libya Ulusal Ordusu ile Ulusal Birlik Hükümeti'nin katılımıyla 4+4 küçük komite anlaşmasına varıldığını duyurdu. Anlaşma, iki yıl içinde seçimlere gidilmesinin önünü açacak bir Başkanlık Konseyi ve hükümetten oluşan birleşik bir yürütme organının kurulmasını öngörüyor.

Engelleyicilere yönelik yaptırımlar konusunu değerlendiren Şibli, “Engelleyicileri hangi makam, hangi kriterlere göre belirleyecek?” sorusunu yönelterek, bu kişilerin yalnızca ABD girişimini reddeden aktörlerle sınırlandırılmasını eleştirdi.

Libya Güvenlik ve Askerî Araştırmalar Merkezi Direktörü Eşref Abdullah ise Boulos’un, ABD’li şirketlerin bu yılın başından itibaren Libya petrol sektörüne yeniden dönmesiyle eş zamanlı olarak ülkede siyasi ve güvenlik istikrarını güçlendirecek bir diplomatik başarı elde etmeye çalıştığını söyledi.

Abdullah, Şarku’l Avsat’a yaptığı değerlendirmede, ABD girişiminin ve BM anlaşmasının hayata geçirilememesini bölgesel ve Batılı müdahalelere bağladı. Abdullah, “Bölgesel çıkarları, Libya’da siyasi otoritenin ve askerî kurumun birleştirilmesi fikriyle örtüşmeyen ülkeler var. Çünkü böyle bir birleşme, Türk ve Rus güçleri gibi yabancı askerî unsurların Libya topraklarından çıkarılması anlamına geliyor” ifadelerini kullandı.

Buna karşılık ABD-Libya Ulusal İlişkiler Konseyi Başkanı Hani Şuneyb, Washington’un artık kurumların birleştirilmesi ve bölünmüşlük ile yolsuzluktan çıkar sağlayan aktörlerin oyalama taktiklerine son verilmesi gerektiği görüşünde olduğunu belirtti.

Şuneyb, Demokratların Kongre'de çoğunluğu elde etmesi ile ABD'nin Libya dosyasına yönelik ilgisi arasında bağlantı kurulmasını doğru bulmadı. Demokratların önümüzdeki dört ay boyunca iç politikadaki önceliklerini ve bunlarla bağlantılı gelişmeleri, özellikle İran savaşının ekonomi üzerindeki etkilerini değerlendirmekle meşgul olacağını belirten Şuneyb, bu durumun Trump yönetimine Libya, Sudan ve Sahel bölgesinde diplomatik atılımlar gerçekleştirmek için fırsat sunacağını ifade etti. Böylece yönetimin, siyasi rakiplerinin eleştirilerini hafifletebileceğini kaydetti.

Yaptırımların uygulanma mekanizmalarına da değinen Şuneyb, uluslararası toplumun elektronik sistemler üzerinden birbirine bağlı yapısının, mal varlıklarının dondurulmasına ve kişilerin seyahat yasağı listelerine alınmasına imkân tanıdığını kaydetti. Şuneyb, mal varlıklarına el konulması ve yargı süreçlerinin başlatılmasının da olası seçenekler arasında bulunduğunu ifade ederek, “Bazı sürpriz gelişmeler yaşanabilir” dedi.

Libya'da üst düzey kademelere kadar yayılan yolsuzluğun, uluslararası toplumun kurumları, kamu hizmetlerini ve vatandaşların eğitim ve sağlık haklarını destekleme çabalarını sekteye uğrattığını belirten Şuneyb, BM Libya Özel Temsilcisi Hanna Tetteh'in de Güvenlik Konseyi'ne sunduğu brifinglerde bu konuya sık sık dikkat çektiğini hatırlattı.

Şuneyb, önümüzdeki günlerde askerî ve adli süreçlere ilişkin görüşmelerin takviminin belirlenmesini ve tarafların asgari müştereklerde uzlaşmasını beklediğini söyledi. Washington'un yaptırım tehditlerini gerçekten hayata geçirebilecek güce sahip olup olmadığının ve BM Özel Temsilcisi'nin çatışan tarafları oyalama dönemini sona erdirmeye zorlamak için ABD'nin desteğine ne ölçüde yaslandığının önümüzdeki günlerde netleşeceğini kaydetti.

Libyalı avukat ve siyasi analist İsam et-Tacuri ise Washington'un kriz yönetimi yaklaşımından dosyayı kapatma hedefi doğrultusunda hareket etmeye yöneldiğini belirtti. Tacuri'ye göre ABD, petrol akışının istikrarını güvence altına alacak, Rusya'nın Akdeniz'deki nüfuzunu sınırlayacak ve mali kaynaklar ile silahlı güç merkezlerini tek bir çatı altında yeniden düzenleyecek bir siyasi uzlaşma arayışında.

Tacuri, Facebook hesabından yaptığı paylaşımda Washington'un elindeki etkili baskı araçlarına da dikkat çekti. Bu araçlar arasında küresel finans sisteminin kilit mekanizmaları, Libya Merkez Bankası üzerinden petrol gelirleri üzerindeki kontrol, uluslararası yaptırımlar ve ABD'nin diplomatik ağırlığı yer alıyor.


İsrailli subaylardan Suriye topraklarındaki “yeni ve anlamsız işgal”e tepki: Şam yönetimiyle siyasi uzlaşı çağrısı

İşgal altındaki Golan Tepeleri’nde, BM denetimindeki tampon bölgede bulunan Suriye’nin Cebata el-Haşab kasabasında devriye gezen İsrail askerlerini izleyen bir çocuk (Arşiv – AFP)
İşgal altındaki Golan Tepeleri’nde, BM denetimindeki tampon bölgede bulunan Suriye’nin Cebata el-Haşab kasabasında devriye gezen İsrail askerlerini izleyen bir çocuk (Arşiv – AFP)
TT

İsrailli subaylardan Suriye topraklarındaki “yeni ve anlamsız işgal”e tepki: Şam yönetimiyle siyasi uzlaşı çağrısı

İşgal altındaki Golan Tepeleri’nde, BM denetimindeki tampon bölgede bulunan Suriye’nin Cebata el-Haşab kasabasında devriye gezen İsrail askerlerini izleyen bir çocuk (Arşiv – AFP)
İşgal altındaki Golan Tepeleri’nde, BM denetimindeki tampon bölgede bulunan Suriye’nin Cebata el-Haşab kasabasında devriye gezen İsrail askerlerini izleyen bir çocuk (Arşiv – AFP)

İsrail’in Suriye topraklarındaki yeni işgalinin üzerinden yaklaşık iki yıl geçerken, İsrail’in ileri karakollarında görev yapan bazı subaylar, yaşadıkları durumu “anlamsız ve hiçbir amacı olmayan bir işgal” olarak nitelendirdi. Subaylar, siyasi liderlikten bu işgale son verecek açık kararlar almasını ve işgalin yerini Şam yönetimiyle siyasi mutabakatların yapılmasını istedi.

Subaylar, mevcut durumun devam etmesinin yalnızca İsrail’e yönelik düşmanlığı körüklediği uyarısında bulundu. Bu durumun, DEAŞ, Nusra Cephesi veya Husiler gibi düşman örgütlerin müdahalesine gerek kalmadan sıradan insanların dahi direniş yolunu seçmesine neden olabileceğini belirttiler.

Subaylar, devletin açık bir politikaya sahip olmamasının ve bölgede çok sayıda askerî birliğin tutulmasının gerçeküstü bir tablo yarattığını vurguladı. Buna göre komutanlar askerleri meşgul etmek zorunda kalıyor, askerler ise gerçek amacı bulunmayan anlamsız operasyonlar yürütüyor. Bu faaliyetler de bölge halkının İsrail’e yönelik düşmanlığını artırıyor.

Şarku’l Avsat’ın Haaretz gazetesinden aktardığı habere göre Yaniv Kovoviç gazetede dün yayımlanan haberinde şu değerlendirmeye yer verdi:

“Aralık 2024’te Esed rejiminin devrilmesinin ve İsrail ordusunun Golan Tepeleri’ndeki sınır hattının ötesine ilerlemesinin üzerinden yaklaşık iki yıl geçerken, Suriye sahası, Binyamin Netanyahu hükümetinin güvenlik ve siyaset anlayışının adeta birebir yansıması hâline gelmiş görünüyor. Bu anlayış, herhangi bir stratejiye veya askerî üstünlüğü kalıcı bir siyasi anlaşmaya dönüştürme arzusuna dayanmaksızın, toprak ele geçirmeyi başlı başına bir kazanım olarak görüyor.”

Siyasi düzlemde yeni ileri karakolların ele geçirilmesi, tampon bölgenin ve bu bölgenin gerisindeki köylerin kontrol altına alınması, kuzeydeki yerleşim birimlerini korumaya yönelik önleyici bir tedbir olarak değerlendiriliyor. Ancak söz konusu bölgede görev yapan düzenli askerlerin, komutanların ve görevlerinden dönen yedek askerlerin tanıklıkları bunun tam tersine bir tablo ortaya koyuyor.

Bu askerler, kapalı görüşmelerde İsrail ordusunun neredeyse hiçbir faaliyetin bulunmadığı bölgede büyük ve maliyetli bir askerî güç bulundurduğunu, buradaki varlığını gerekçelendirmek için önleyici faaliyetler ürettiğini anlatıyor. Habere göre ordu yalnızca bununla kalmıyor, sivillerle günlük çatışmalara da yol açıyor. Böylece İsrail’in korunmaya çalıştığı tehlikeyi bizzat artırıyor.

Haberde bölgede görev yapan subayların ifadelerine de yer verildi. Yakın zamanda bu bölgede görev yapmış "H" kod adlı bir komutan şunları söyledi:

“Hâkim duygu, herkesin bir tür aldatmacanın parçası olduğu yönündeydi. Biz oradayız, dolayısıyla durumun tehlikeli olduğunu gösteren bir hikâye uydurmak zorundayız. Operasyonel faaliyetlerin bir kısmı, hatta her şeyi söylemek istemiyorum ama büyük bir bölümü, yalnızca orada bulunmamıza gerekçe oluşturmak için yapılıyor.”

Komutan sözlerini şöyle sürdürdü:

“Hiçbir şey görmüyorsunuz, ortada hiçbir şey yok. Bu da bütün meseleyi tamamen anlamsız hâle getiriyor.”

Bu bölgede yakın zamanda bir görev dönemini daha tamamlayan “G” kod adlı asker ise şöyle konuştu:

"Beyaz pikapların (Hamas’ın 7 Ekim 2023 saldırısını simgeleyen araçlar) her an gelebileceği sürekli tekrarlanıyordu. Orada bulunduğumuz süre boyunca hiçbir şey yaşanmadı. Kıyamet Savaşı’na sıkı sıkıya inanan, en radikal görüşlere sahip kişiler ve yerleşimciler arasında bile görevin önemine ilişkin duygu son derece zayıftı.”

Haberde, Suriye sahasında siyasi liderliğin Şam’daki yeni yönetimle ciddi müzakereler yürütme konusunda herhangi bir istek göstermediği ve bölgedeki kontrolünü başlı başına nihai bir kazanım olarak gördüğü belirtildi.

Araştırmaya göre İsrail ordusu içinde Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara’ya ilişkin değerlendirmeler de farklılık gösteriyor. Kuzey Bölge Komutanlığı, eş-Şara’ya ciddi şüpheyle yaklaşıyor ve mevcut sükûneti yalnızca taktiksel bir geçici durgunluk olarak değerlendiriyor.

Buna karşılık istihbarat teşkilatı, mevcut risklerin yanı sıra eş-Şara yönetiminin çıkarlarının da ciddi biçimde değerlendirilmesi gerektiğini düşünüyor. Suriye’yi istikrara kavuşturma, ekonomisini canlandırma ve yaptırımları kaldırma hedeflerinin, İsrail’i tehlikeye atmadan aşamalı ve temkinli güvenlik mutabakatlarının oluşturulmasına imkân sağlayabileceği görüşünü savunuyor.

Haberde, bazı güvenlik kaynaklarının eş-Şara’nın çeşitli röportaj ve açıklamalarında Suriye’yi yeniden inşa etmek ve İsrail dâhil bölge ülkeleriyle yeni bir sayfa açmak istediğini vurgulamasını olumlu karşıladığı aktarıldı.

Ayrıca İran’dan Lübnan’a silah kaçakçılığını önlemek için çalışan Suriye güvenlik güçlerinin faaliyetlerine de dikkat çekildi. Bu kapsamda Grad füzelerinin ele geçirilmesi örnek gösterildi. Ancak İsrail’de bu yöndeki bütün olumlu işaretlerin büyük ölçüde görmezden gelindiği ifade edildi.

Haberde şu değerlendirmeye de yer verildi:

“Siyasi liderlik Suriye sahasını hayati bir stratejik kazanım olarak görürken, sınır boyunca uzun süreli görev yapan yüz binlerce yedek asker kendilerini gereksiz yük, büyük bir kaynak israfı ve önemli güvenlik faaliyetleri görüntüsü altında gizlenen operasyonel bir hareketsizlik içinde buluyor.”

“G” kod adlı yedek asker, bölgede yürütülen operasyonları şöyle anlattı:

“Çoğunlukla silah bulma bahanesiyle gönderiliyorduk. Sonrasında önümüze eski bir av tüfeği getiriliyordu. Oysa oradaki kırsal bölgelerde yaşayan her ailenin kendisini savunmak için bir av tüfeği var.”

Asker, operasyonel can sıkıntısının ve gerçek bir tehdidin bulunmamasının, zaman zaman önemsiz olayların yapay biçimde büyütülmesine ve böylece teyakkuz ve hareketlilik görüntüsü oluşturulmasına yol açtığını belirtti.

İsrail, Batı Şeria’daki operasyon yöntemlerini Suriye’ye taşıyor

Haberde, askerî varlığın yarattığı boşluğu yoğun bir askerî konuşlanmayla doldurma girişiminin, İsrail ordusunu Batı Şeria’da alışık olduğu operasyon yöntemlerini Güney Suriye’ye taşımaya ittiği uyarısında bulunuldu.

İsrail askerlerinin neredeyse her gün Suriye köylerine girdiği, geceleri evlerde aramalar yaptığı, aile üyelerini evlerinden çıkararak bölge sakinlerini sorguladığı ve şüphelileri gözaltına aldığı belirtildi. Bazı kişilerin sorgulanmak üzere İsrail’e götürüldüğü de ifade edildi.

Geçen yıl bölgede görev yapan “Y” kod adlı yedek subay, bu faaliyetleri şöyle anlattı:

“Bu faaliyetler, Batı Şeria’dakine benzer şekilde baskınlara, sorgulamalara, göz altılara ve askerî birliklerin tam hareket serbestisine dayanıyor.

Subay sözlerini şöyle sürdürdü:

“Sorun şu ki, Suriye’de, 50 yıldır işgal altında bulunan bir bölgede değil, egemen bir devlette yaşayan insanlarla karşı karşıyayız. Aynı yöntemi onlara uygulamaya çalışmak, sonunda öfkelerini bize yöneltmelerine yol açacak. Ordunun bunun bedelinin ne olacağını bilip bilmediğinden emin değilim.”

Subay, bölge halkının günlük yaşamına doğrudan müdahale edilmesinin ve yaşam düzenlerinin kontrol altına alınmasının tehlikelerine de dikkat çekti.

İsrail ordusunun yollar boyunca Arapça uyarı levhaları yerleştirdiğini belirten subay, bu levhalarda yerel halka şu uyarının yapıldığını aktardı:

“Üçten fazla aracın bulunduğu konvoy hâlinde seyahat etmek, İsrail ordusunun vereceği tepki nedeniyle hayatınızı tehlikeye atabilir.”

Subay ayrıca İsrail ordusunun, askerî faaliyet bölgelerinden uzak tutmak amacıyla Suriyeli çobanların otlaklara ve su kaynaklarına erişimini kısıtladığını, bu tür uygulamaların bölge halkındaki düşmanlığı giderek artırdığını ifade etti.

Gece baskınları sonucunda evlerin tahrip edilmesi, eşyaların zarar görmesi, sivillerin gözaltına alınması ve sorgulanmak üzere İsrail’e götürülmesi, bölge halkında ulusal ve kişisel aşağılanmışlık duygusunu güçlendiriyor.

Suriye'deki sosyal medya platformlarında ani askerî baskınlara ve Şam yönetiminin bunlar karşısındaki çaresizliğine ilişkin öfkeli paylaşımların da arttığı belirtiliyor. Bu tepkiler, yönetimin ABD aracılığıyla İsrail üzerinde baskı kurma vaatlerine rağmen devam ediyor.

Güvenlik teşkilatından bazı yetkililer ise mevcut temas ve sürtüşmelerin devam etmesinin, bugüne kadar İsrail’e karşı herhangi bir faaliyete katılmamış yerel halk arasından yeni direniş örgütlerinin ortaya çıkmasına yol açabileceği uyarısında bulunuyor.