Batı Afrika ülkesi Nijer'de bir grup asker çarşamba günü yönetime el koyarak Cumhurbaşkanı Muhammed Bazoum'un iktidarına son verdi.
ABD'nin bölgedeki önemli müttefiklerinden biri olarak görülen ülkede yaşanan askeri darbenin Washington'da memnuniyetsizlik yarattığı tahmin ediliyor.
Zira Nijer'in ABD'nin Afrika stratejisinde önemli bir rol oynadığı biliniyor ve ülkeye her yıl Washington tarafından milyonlarca dolarlık yardım paketleri aktarılıyor.
Nijer, ABD için neden önemli?
Yarı kurak Sahel bölgesinde yer alan Nijer, ABD'nin bölgedeki İslamcı güçlere karşı yürüttüğü savaşta kilit ortaklarından biri.
DAHA FAZLA OKU
ABD ordusu uzun yıllardır, militan gruplarla savaşması için yerel güçleri eğitiyor.
Bunun yanı sıra Joe Biden yönetimi, son üç yıldır birçok darbe ve darbe girişiminin görüldüğü bölgede Nijer'i bir demokratik başarı öyküsü olarak görüyor.
Bazoum iktidarının devrilmesi Washington'ın Nijer'le ilgili her iki önceliğini de tehdit ediyor.
Nijer ve ABD arasında nasıl bir askeri ilişki var?
Nijer ve komşuları Mali, Burkina Faso, Nijerya ve Çad'ın tamamı silahlı İslamcı isyancılarla mücadele ediyor.
El Kaide ve DEAŞ bağlantılı örgütler şu ana kadar Nijer'in güneybatısında onlarca saldırı gerçekleştirdi. Ancak bu şiddet eylemleri komşu ülkelerde olduğu gibi ülkenin tamamına yayılmadı.
Nijer'de yaklaşık 1100 ABD askeri ve 2 Amerikan üssü bulunuyor. Ayrıca Nijer ordusu 2017'den bu yana militanlarla savaşmak için Amerikan yapımı drone'ları kullanıyor.
ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Vedant Patel darbe sonrası yaptığı açıklamada, "Nijer şu ana kadar kıtada harika bir güvenlik ortağı oldu. Bu yüzden gelişmeleri yakından takip etmeyi sürdüreceğiz" diye konuştu.
Washington, darbenin ardından Nijer'i kaybedebilir mi?
Komşu Mali ve Burkina Faso'daki şiddet sarmalı askeri darbelere ve bu ülkelerin Batı ülkeleriyle ittifaktan Rusya eksenine doğru kaymasına neden olurken, 2021'de Nijer'de iktidar demokratik seçimlerle el değiştirmişti.
Bu durum Batı Afrika ülkesinin Batı'yla ilişkilerini sıkıntısız bir şekilde sürdürmesinin önünü açtı.
ABD Dışişleri martta Nijer'in demokrasiyi güçlendirmek için önemli adımlar attığı yönünde bir açıklama yapmış ve Cumhurbaşkanı Bazoum'un Rus paralı asker grubu Wagner'e karşı çıkan açıklamalarını takdirle karşılamıştı.
Wagner'in komşu Mali'deki cuntayla işbirliği yaptığı ve bölgedeki isyancılara karşı savaş yürüttüğü biliniyor.
DAHA FAZLA OKU
Paralı asker grubunun Nijer'deki darbeyle ilişkili olup olmadığını gösteren bir işaret ise henüz yok. Ancak Wagner'in Nijer'deki cuntayla iyi ilişkiler geliştirmesi ABD'nin bölgedeki bir ortağını da kaybetmesi anlamına gelebilir.
Wagner lideri Prigojin'in yaşananlar sonrası yaptığı açıklama ise darbeyi destekler nitelikteydi.
Prigojin, "Yaşananlar, Nijer halkının sömürgecilere karşı mücadelesidir. Bu aslında bir bağımsızlık kazanma ve sömürgecilerden kurtulma hareketidir" ifadelerini kullandı.
Nijer'deki darbe ABD'nin ülkeye yardımını nasıl etkileyecek?
Martta ülkeyi ziyaret eden ilk ABD Dışişleri Bakanı olan Antony Blinken, Sahel bölgesine 150 milyon dolarlık bir insani yardım paketi açıklamıştı.
ABD, 2022'de Nijer'e güvenlik ve demokrasi alanlarında 101 milyon dolar, insani yardım alanında ise 135 milyon dolarlık bir paket açıklamıştı. Ancak Washington'dan Nijer'e giden toplam yardımın ne kadar olduğu tam olarak bilinmiyor.
Nijer'de yaşanan darbeyle birlikte Batı Afrika ülkesinin bu yardımları alması zora girebilir. Zira Amerikan yasaları demokratik olarak seçilmiş bir liderin darbeyle indirildiği ülkelere yapılacak yardımları kısıtlıyor.
Yardımların devamı için ABD Dışişleri'nin durumu "ulusal güvenlik çıkarıyla ilgili" şeklinde tanımlaması gerekiyor.
Independent Türkçe, Reuters, Politico
