Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı Burhan'dan HDK'nin "terörist grup" kabul edilmesi çağrısı

Çatışmaların sürdüğü Sudan'ın Egemenlik Konseyi Başkanı ve Ordu Komutanı Orgeneral Abdulfettah el-Burhan, uluslararası topluma, orduyla nisan ortasından beri çatışan Hızlı Destek Kuvvetleri'nin "terörist grup" olarak kabul edilmesi çağrısında bulundu

Burhan, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu önünde konuştu (AP)
Burhan, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu önünde konuştu (AP)
TT

Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı Burhan'dan HDK'nin "terörist grup" kabul edilmesi çağrısı

Burhan, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu önünde konuştu (AP)
Burhan, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu önünde konuştu (AP)

Burhan, New York'ta düzenlenen Birleşmiş Milletler (BM) 78. Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada, ülkede 15 Nisan'dan beri ordu ve HDK arasında yaşanan çatışmalara değindi.

Abdulfettah el-Burhan, şöyle konuştu:

Sudan halkı, 15 Nisan'dan beri Hızlı Destek milisleri ve ona bağlı gruplarla karşı karşıyadır. Bu isyancı güçler, Sudan dışından getirdiği paralı askerlerden yardım alıyor. Bu gruplar, cinayet, yağma, hırsızlık, tecavüz gibi ağır suçlar işlediler. Vatandaşların evlerine ve mülklerine el koydular. Hizmet tesisleri, hastaneler, devlet daireleri dahil sivil nesneleri yok ettiler. Müzelere, antikalara, tapu, nüfus ve mahkeme kayıtlarına ve havaalanlarına saldırarak Sudan halkının tarihini ve kimliğini yok etmeye çalıştılar. Bankaları, kamu ve özel şirketleri yağmaladılar. Terör gibi suçlardan hapishanelerde tutuklananları serbest bıraktılar.

Burhan, HDK'nin Darfur'da "etnik temizlik, cinsel şiddet, ırka dayalı öldürme, işkence ve savaş suçu sayılabilecek her şeyi yaptığına" dikkati çekerek, "Bütün bunlar için uluslararası toplumu, bu güçleri terörist grup olarak tanımlamaya çağırıyoruz" dedi.

"Çatışmalar, tüm bölgeyi yakacak bir kıvılcım"

Bazılarının savaşın sadece iç çatışmalardan ibaret olduğunu düşündüğünü söyleyen Burhan, "Bu gruplara yardım eden bölgesel ve uluslararası güçlerin müdahalesi apaçık. Bu çatışmalar tüm bölgeyi yakacak bir kıvılcımdır" değerlendirmesini yaptı.

Burhan, ordunun, "isyancı güçler" hastaneleri, vatandaşların evlerini ve sivil tesisleri boşalttığı takdirde, Suudi Arabistan ve ABD'nin çözüm girişimi kapsamında müzakereleri sürdürmeye hazır olduğunu kaydetti.

"Savaşı durdurmak için her yola başvurduk"

Savaşı durdurmak için her yola başvurduklarını belirten Burhan, "Kardeşlerimizin sunduğu tüm girişimlere olumlu bakıyoruz. Halkımızın acılarının dindirilmesi için hala barış elimizi uzatıyoruz" ifadelerini kullandı.

Burhan, savaş bittikten sonra iktidarı, halk tarafından seçilen sivil bir hükümete devretme konusundaki kararlılıklarını vurguladı.

Sudan'da ordu ile HDK arasındaki çatışmalar

Doğu Afrika ülkesi Sudan'da, 15 Nisan'da ordu ve Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasında çatışmalar başlamıştı.

Birleşmiş Milletlere göre, en az 5 bin kişinin hayatını kaybettiği ve 12 bin kişinin yaralandığı çatışmalar nedeniyle 5 milyondan fazla kişi yerinden edildi.

Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı ve Ordu Komutanı Orgeneral Burhan, 6 Eylül'de, devlete karşı isyan ettiği, vatandaşlara karşı ağır ihlallerde bulunduğu ve ülkenin altyapısını kasıtlı olarak sabote ettiği gerekçesiyle HDK'yi feshetme kararı almıştı.



Dune'dan ilham aldılar: İdrarı suya çeviren astronot kıyafeti tasarlandı

Dune serisinin beyazperde uyarlamalarını Denis Villeneuve yönetmişti (Warner Bros)
Dune serisinin beyazperde uyarlamalarını Denis Villeneuve yönetmişti (Warner Bros)
TT

Dune'dan ilham aldılar: İdrarı suya çeviren astronot kıyafeti tasarlandı

Dune serisinin beyazperde uyarlamalarını Denis Villeneuve yönetmişti (Warner Bros)
Dune serisinin beyazperde uyarlamalarını Denis Villeneuve yönetmişti (Warner Bros)

Bilim insanları idrarı içme suyuna dönüştürebilen bir astronot kıyafeti tasarladı. 

ABD'nin prestijli eğitim kurumlarından Cornell Üniversitesi'nde yürütülen araştırmada geliştirilen kıyafetin, 2030'a kadar NASA'nın Artemis görevlerinde kullanılması hedefleniyor. 

NASA, Ay'ın güney kutbuna bir mürettebat göndermeyi amaçlayan Artemis III görevine 2026'da başlamayı planlıyor. Proje kapsamında 2030'lara kadar Mars'a insanlı görevler başlatılması da öngörülüyor. 

NASA'nın mevcut uzay giysisi idrar ve dışkıyı toplamak için emici bir bebek bezi kullanıyor.

Araştırmada çalışan Sofia Etlin, "Astronotların bebek bezi giymek zorunda kalması yerine, tasarladığımız sistem idrarı topluyor ve daha sonra filtreleyerek giysi içinde içilebilir su olarak geri veriyor" dedi.

Giysi idrarı topladıktan sonra bir vakum pompası bunu filtre sistemine aktarıyor, buradaki osmoz işleminin ardından temiz su bir elektrolit çözeltisiyle karıştırılıyor ve astronotun içmesi için giysiye geri pompalanıyor. 

zxscdfvg
Arıtma sisteminin ağırlığı yaklaşık 8 kilogram (Claire Walter ve Karen Morales)

Hakemli dergi Frontiers in Space Technology'de yayımlanan çalışmaya göre 500 mililitre idrarın toplanması ve arıtılması sadece 5 dakika sürüyor. Filtrelenmiş suyun elektrolitlerle zenginleştirilip enerji içeceğine dönüştürülmesi de sistemin artılarından. 

Etlin, astronotların kıyafetlerindeki su bölümünde yalnızca 1 litre su taşınabildiğine dikkat çekerek, "Bu, 10 saat hatta acil bir durumda 24 saate kadar sürebilen daha uzun süreli Ay uzay yürüyüşleri için yetersiz" dedi.

Vücudun kaybettiği tüm nemi ve idrarı içme suyuna dönüştüren "damıtıcı giysi" (stillsuit) teknolojisi, Frank Herbert'ün ünlü bilimkurgu serisi Dune'daki Arrakis gezegeninde yaşayan Fremenler tarafından kullanılıyor. 

Dune serisini 15 yaşındayken okuduğunu söyleyen Etlin, "Kendimi bildim bileli Dune hayranıyım. Bir gün damıtıcı giysiyi tasarlamak hep hayalimdi" dedi. Bilim insanı, bu teknolojiyi ileride standart astronot kıyafeti haline getirmeyi amaçladıklarını belirtti. 

Independent Türkçe, Wall Street Journal, Guardian, Science News