Kanada’daki orman yangınları yaban hayatına büyük bir zarar veriyor

17 Ağustos 2023’te Kanada’nın Britanya Kolumbiyası bölgesindeki West Kelowna şehri tepelerini saran McDougall Creek orman yangını (AFP)

Kanada’da bu yaz yaşanan büyük çaplı yangınlar, yaban hayatına ciddi bir zarar verdi ayrıca iklim değişikliği ve insan faaliyetleri nedeniyle halihazırda bulunan ormanlık alan sıkıntılarını daha da kötüleştirdi.

Şarku’l Avsat’ın Fransız haber ajansı AFP’den aktardığı habere göre Avcı Paul Wabanonik, Quebec’in batısında ormanlık alanda, küçük yaşta ailesiyle birlikte avlanmaya başladığı atalarının topraklarında geyik izleri arıyor.

Ashinabe kabilesi üyesi AFP’ye “Normalde her yerde izler görürdük ancak şimdi burası çöle benziyor” dedi.

Montreal’in yüzlerce kilometre kuzeyinde bulunan bu ormanda gözle görülür tek iz, haziran ayında ormanı kasıp kavuran yangının izleriydi. Bölge bir zamanlar, kararmış veya yanmış ağaçlar ile birkaç küçük yeşil filizin aksine, sonbaharda kırmızı tonlarıyla renklenen sanatsal bir manzaraya sahipti.

Topluluğunun genç üyelerini geleneksel avcılık konusunda eğiten geniş yapılı Wabanonik, ormanda hiç bitki örtüsü ve neredeyse yenilebilir hiçbir şeyin kalmadığını söyledi. Ayrıca hayvanların yakın zamanda geri dönme şansının da çok az olduğunu belirtti.

Wabanonik bu yangınlarda ölen hayvanların tam sayısı bilinmiyor, ancak Kanada Yaban Hayatı Federasyonu’ndan Biyolog Annie Langlois yaşananların bir ‘trajedi’ olduğunu vurgulayarak, tahminlerine göre yüzbinlerce hayvanın öldüğünü belirtti.

Kunduzlardan çakallara, kokarcalara, kurtlara, kızıl tilkilere ve ayılara kadar birçok hayvan telef oldu. Kanada’nın kuzey ormanı 85 memeli türüne, 130 balık türüne ve birçok göçmen kuş da dahil olmak üzere 300 kuş türüne ev sahipliği yapıyordu.

Ancak söz konusu durum, Kanada’nın geçen yaz tanık olduğu tarihi yangınlardan ciddi şekilde etkilendi. Yangınlar 18 milyon hektarlık alanı yani Fransa ana karasının üçte birine denk gelen bir alanı küle çevirdi.

17 Ağustos 2023’te Kanada’nın Britanya Kolumbiyası bölgesindeki Kelowna şehrinin batısındaki McDougall Creek’teki orman yangınlarını izleyen sakinler (AFP)

Kuzeye kaçış

Annie Langlois, çok şiddetli ve hızla yayılan yangınlar karşısında yeterince hızlı koşma ve uçma yetenekleri olmayan bazı türlerin hızla kapana kısılabileceğine dikkat çekti.

Bazı bölgelerde yangınların mevsimin çok erken zamanlarında çıkması nedeniyle yavru hayvanların hayatta kalma şansı yok oldu.

Yangının sonuçları suda yaşayan hayvanlar için de oldukça tehlikeli oldu. Göl ve nehirlere karışan küllerin yanı sıra bitki örtüsünün kaybından kaynaklanan toprak erozyonu da suyun kalitesini bozdu.

Bunların yanı sıra, orman yangını dumanı, bazen yüzlerce kilometre boyunca biriken, farklı kimyasal formlarda büyük oranda karbon kirletici madde içeriyordu.

Britanya Kolumbiyası Üniversitesi’nden Matthew Mitchell, bu dumanların yaban hayatının sağlığı üzerinde akut veya kronik etkileri olduğunu söyledi.

Ayrıca “Genç hayvanlar genellikle insanlarda olduğu gibi dumanın etkilerine karşı daha hassastır. Balinalar ve yunuslar gibi deniz hayvanları bile nefes almak için yüzeye çıktıklarında yangınlardan etkileniyor” ifadelerini kullandı.

Kanada, büyük ölçüde habitat tahribatı nedeniyle halihazırda tehdit altında olduğu düşünülen yaklaşık 700 türe ev sahipliği yapıyor.

Uzun vadede yangınlar, ağaç kesimi nedeniyle zaten zarar görmüş olan bu ortamlar üzerinde ek baskı oluştururken, Kanada’da büyük ve eski ormanlarda yaşayan bir tür olan ren geyiği için de durum kötüleşti.

Abitibi-Temiscamingue’deki Quebec Üniversitesi’nden Prof. Dr. Gabriel Pigeon, “Geyikler muhtemelen iyi durumda olsa da, halihazırda oldukça istikrarsız bir durumda olan ren geyiği daha az iyi durumdadır” diyerek endişelerini dile getirdi. 

Sıcaklık arttıkça bazı türlerin kuzeye kaçmasına yönelik halihazırda başlamış bir olgu, yangınlar ile daha da kötüleşti.

Pigeon, takip ettiği bir vaşak için de durumun aynı olduğunu, vaşağın genellikle sadece 25 kilometrekare uzaklaşırken şimdi kendi topraklarından 300 kilometre (185 mil) uzağa gittiğini söyledi.

Hayvanların yanan alanlara geri dönüşü türden türe farklılık gösterirken, bazılarının geri dönmesi yıllar alabilir.