Dünyada savaşlar neden durmuyor?

Dini radikalizm ve ideolojik aşırılık, bazı grupları daha fazla şiddete ve çatışmaya itebilir

İsrail tankları Gazze Şeridi sınırındaki bölgede (AFP)

Zeki bin Muderdiş

Uluslararası ittifaklar ve dış müdahaleler, çatışmaları daha karmaşık hale getirebilir ve sürelerini uzatabilirler, zira bazıları savaşın insani etkisini dikkate almadan, müdahale eden ülkelerin siyasi veya ekonomik çıkarlarını gerçekleştirmeye yönelik bir girişimdir.

Başlıktaki soru, özellikle dünyanın farklı yerlerini etkileyen devam eden anlaşmazlıklar ve çatışmalar gölgesinde, çoğumuzun aklını ve düşüncelerini meşgul ediyor. Zira sanki savaşların sonu yokmuş ve barış ulaşılmazmış gibi görünürken, savaşların devam etmesinin nedenleri çok çeşitli ve karmaşık. Şiddet döngüsünün devam etmesinde önemli rol oynayan birçok faktör var.

Kültürel ve politik nedenler

Öncelikle savaşların nedenleri zamanla biriken tarihi, kültürel ve politik faktörlerde yatar. Halklar ve kültürler arasındaki eski çatışmalar, eski intikamlar ve siyasi hırslar, savaşların alevlenmesinde ve körüklenmesinde rol oynarlar. Örnek olarak, tarihi, dini ve siyasi meselelerin iç içe geçtiği Ortadoğu'da dönen ve süregelen çatışmaların karmaşık bir resmini oluşturan çatışmalara bakabiliriz.

Yoksulluk ve adaletsizlik

İkincisi, savaşların devamında yoksulluk ve adaletsizlik büyük rol oynar. İnsanların yoksulluk sınırının altında yaşadığı ve insana yakışır bir yaşam fırsatından yoksun olduğu ülkelerde, silahlı gruplara katılmak bazen hayatta kalmanın tek yolu haline gelir. Dolayısıyla yoksullar ve savunmasızlar siyasi veya dini ajandaları gerçekleştirmek için sömürülür, bu da süregelen şiddet ve çatışma döngüsünü güçlendirir.

Üçüncüsü, savaşların devamında ekonomik rol göz ardı edilemez. Savaşlar, trajedilerine rağmen, gerek silah ticareti gerekse tartışmalı bölgelerdeki doğal kaynakların sömürülmesi yoluyla bazı taraflar için kârlı olabilir. Bu da barışçıl çözümlere ulaşmak yerine çatışmaların devamını teşvik edebilir

Uluslararası çıkarlar

Dördüncüsü, savaşların devamında küresel bölünme ve uluslararası çıkarların örtüşmesi de büyük rol oynar. Uluslararası ittifaklar ve dış müdahaleler çatışmaları daha karmaşık hale getirir ve süresini uzatırlar, zira bu müdahaleler savaşın insani etkisini dikkate almadan, müdahale eden ülkelerin siyasi veya ekonomik çıkarlarını gerçekleştirmeye yönelik bir girişim olabilirler.

Savaşların devamında bahsedilen faktörlere din ve ideolojinin rolünü de ekleyebiliriz. Din veya ideoloji saldırıları ve şiddetli gösterileri meşrulaştırmak için bahane olarak kullanıldığından, dini radikalizm ve ideolojik aşırılık bazı grupları daha fazla şiddete ve çatışmaya itebilir.

Kökleri anlamak

Bu bağlamda barışa ulaşmak, farklı dinler ve kültürler arasında uzlaşma ve anlayışın yanı sıra, dini veya ideolojik gerilim ve çatışmaların derin kökenlerini anlamaya ve bunları kapsamlı ve kalıcı bir şekilde çözmeye çalışmayı gerektirdiğinden daha zor ve kompleks hale geliyor. Sonuçta savaşları devam ettiren neden ve etkilerin karmaşıklığına rağmen dünyada kalıcı barış ve istikrara ulaşma fırsatı her zaman var. Bunun için, yoksulluk ve adaletsizlikle mücadele etmek, adaleti ve insan haklarını güçlendirmek için uluslararası ortak çabalarda bulunmanın yanı sıra, çatışmaların tırmanmasını önlemek, çatışmalara barışçıl çözümler bulmak için uluslararası anlayış ve diyalog gerekiyor. Barış, ulaşılamaz bir hayal değil, aksine ortak eylem ve ülkelerin ve uluslararası toplulukların bunu başarma kararlılığıyla ulaşılabilecek bir hedeftir.

*Bu makale Şarku’l Avsat tarafından Independent Arabia’dan çevrilmiştir.