Birleşik Krallık’ın yeni Başbakanı Andy Burnham’ın hükümetinde John Healey’nin Maliye Bakanı olarak atanması, yalnızca isim değişikliği olarak görülmedi. Söz konusu atama, yatırımcılar ve piyasalar için hızla odak noktası haline geldi. Zira Healey, yeni hükümetin ekonomik vaatlerini finansal istikrarı tehlikeye atmadan yerine getirme yeteneğinin kilit ismi olarak görülüyor.
Healey, Hazine’nin başına; ekonomik büyümenin yavaşladığı, kamu borcunun yükseldiği ve kamu harcamaları üzerindeki baskının arttığı bir dönemde geçti. Başbakan Burnham ise konut inşasını hızlandırmayı, hayat pahalılığını hafifletmeyi ve kamu hizmetleri ile savunma harcamalarını artırmayı içeren kapsamlı bir ekonomik program uygulama taahhüdünde bulundu.
Harcama ve mali disiplin arasında
Yeni Maliye Bakanı’nın önündeki en büyük sınav, hükümetin önceliklerini finanse ederken yatırımcı güvenini koruyacak hassas dengeyi sağlayabilmek olacak. Eski Başbakan Keir Starmer hükümeti ile dönemin Maliye Bakanı Rachel Reeves, borçlanmayı sınırlamayı ve kamu harcamalarını kontrol altında tutmayı amaçlayan ‘mali kurallara’ bağlı kalmıştı. Bu yaklaşım siyasi eleştirilere maruz kalsa da piyasalarda olumlu karşılanmıştı.
Today’s energy tax cut will give families some breathing room on bills, and provide some reassurance this winter.
This will be funded from the cancelled Digital ID scheme this year, helping to bring down inflation while supporting households in every postcode. https://t.co/xW6yfzygUu
— John Healey (@JohnHealey_MP) July 21, 2026
Haziran ayında kamu net borçlanmasında gerileme kaydedilmesine rağmen, Birleşik Krallık’ın kamu borcu gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYİH) yaklaşık yüzde 95’i seviyesinde bulunuyor. Bu durum, hükümetin net finansman kaynakları oluşturmadan kapsamlı harcama programları başlatma imkanını sınırlandırıyor.
İlk karar... Elektrik vergisinin düşürülmesi
Healey, göreve atanmasının ardından saatler içinde ilk önemli ekonomik adımını attı. Hükümet, ekim ayından itibaren konutlarda kullanılan elektriğe uygulanan yüzde 5’lik Katma Değer Vergisi’ni (KDV) kaldırma kararı aldı. Söz konusu düzenlemenin 2026-2027 mali yılında yaklaşık 850 milyon sterline mal olması bekleniyor.
Hükümet, söz konusu düzenlemenin finansmanının, önceki hükümet tarafından başlatılan ve üç yıllık maliyetinin 1,8 milyar sterlin olarak öngörüldüğü dijital kimlik programının iptal edilmesiyle sağlanacağını açıkladı.
Healey, kararın amacının hayat pahalılığıyla mücadele eden hanelere ‘bir nebze nefes aldırmak’ olduğunu söyledi.
Savunma... Yeni bir öncelik
Analistler, Healey’in siyasi geçmişi nedeniyle savunma harcamalarının görev süresi boyunca en önemli gündem başlıklarından biri olabileceğini değerlendiriyor. Geçtiğimiz aya kadar Savunma Bakanı olarak görev yapan Healey, Birleşik Krallık’ın askeri kapasitesini güçlendirmek için yeterli kaynak ayrılmadığı gerekçesiyle görevinden istifa etmişti.
Bu beklenti kısa sürede piyasalara da yansıdı. Savunma sanayi şirketlerinin hisseleri, sektörün kamu harcamalarından daha büyük pay alacağı öngörüleriyle yükselişe geçti.
Bu kapsamda Babcock International hisseleri yüzde 7’nin üzerinde değer kazanırken, BAE Systems hisseleri yaklaşık yüzde 3, QinetiQ hisseleri ise yaklaşık yüzde 4 yükseldi.
Tahvil piyasaları sınırları çiziyor
Healey’in atanması piyasalarda olumlu karşılanırken, uzmanlar yeni Maliye Bakanı’nın hareket alanının sınırlı olacağı görüşünde. Birleşik Krallık tahvil piyasaları son haftalarda mali disiplinin gevşetileceğine yönelik her söyleme sert tepki verirken, daha genişleyici bir maliye politikası beklentilerinin güçlenmesiyle devlet tahvillerinin getirileri belirgin şekilde yükseldi.
Analistler, borçlanmada yaşanacak büyük çaplı bir artışın finansman maliyetlerini yükseltebileceğine, bunun da doğrudan konut kredileri ile şirketlerin ve hane halkının borçlanma maliyetlerine yansıyacağına dikkat çekiyor.
Yatırım fonu yöneticisi George Godber, tahvil piyasasının ‘hükümete mali disiplin dayatacağını’ belirterek, kamu borcu 3 trilyon sterlini aşan Birleşik Krallık’ın yatırımcıların tepkisini görmezden gelemeyeceğini söyledi.
Bütçe... Gerçek sınav
Gözlemciler, yeni Maliye Bakanı için en kritik sınavın sonbahar bütçesinin sunulmasıyla başlayacağı görüşünde. Bu bütçenin, başta savunma harcamalarının artırılması, ekonomik büyümenin desteklenmesi ve hanelere yardım sağlanması olmak üzere hükümetin vaatlerini nasıl finanse edeceğini ortaya koyması bekleniyor.
Muhalefetteki Muhafazakâr Parti ise hükümetin savunma planlarını finanse edebilmek için yaklaşık 5 milyar sterlinlik ek kaynak sağlaması gerektiğini tahmin ediyor. Bu durum, hükümetin mali disiplinini koruma yönündeki baskılarla karşı karşıya olduğu bir döneme denk geliyor.
Piyasalar neyi bekliyor?
Uzmanlara göre yatırımcılar, Healey’i üç temel başlık üzerinden değerlendirecek: ‘Mali kurallara ne ölçüde bağlı kalacağı ve borçlanmayı artırmaktan kaçınıp kaçınmayacağı’, ‘kamu maliyesinin istikrarını riske atmadan artan savunma harcamalarını nasıl finanse edeceği’ ve ‘vergi artışlarına dayanmadan ekonomik büyümeyi ve yatırımları destekleyecek politikaları hayata geçirip geçiremeyeceği’.
Bu kapsamda, JPMorgan CEO’su Jamie Dimon, yeni hükümete ekonomik büyümeye öncelik verme çağrısında bulundu. Dimon, “İyi politikalar güçlü bir ekonomi oluşturur, güçlü ekonomi ise tüm vatandaşlara fayda sağlar” ifadelerini kullandı.
