Nvidia Üst Yöneticisi (CEO) Jensen Huang, evlilik dışı bir ilişki yaşadığını kabul etti. Söz konusu ilişkinin, merkezi Singapur'da bulunan bir şirkette görev yapan Çinli bir kadın yöneticiyle yaşandığı öne sürülüyor. ABD, bu şirketin yapay zekâ uygulamalarında kullanılan çiplerin Çin'e kaçırılmasına karıştığından şüpheleniyor.
Skandal, yapay zekâ alanında önemli bir güç olan Çin'in, ABD'nin ihracat kısıtlamalarına rağmen gelişmiş çiplere nasıl erişebildiği sorusunu yeniden gündeme taşıdı.
Nvidia çipleri neden bu kadar önemli?
Nvidia, başlangıçta video oyunlarında üç boyutlu grafiklerin işlenmesi amacıyla geliştirilen ve Grafik İşlem Birimleri (GPU) olarak bilinen gelişmiş bileşenler tasarlıyor.
Şarku’l Avsat'ın AFP’den aktardığına göre bu birimler, çok büyük miktarda dijital veriyi işleyebilme kapasiteleri sayesinde yapay zekâ sistemlerinin eğitilmesinde ve çalıştırılmasında da yaygın biçimde kullanılıyor.
ChatGPT'nin 2022 yılında piyasaya sürülmesi, yapay zekânın sahip olduğu potansiyeli gözler önüne sererken, hükümetlerin ve büyük teknoloji şirketlerinin bu alanda geliştirme yarışına girmesiyle büyük bir yatırım rekabetini tetikledi.
Çiplere yönelik siparişlerin hızla artmasıyla Nvidia'nın piyasa değeri 4,5 trilyon dolara yükseldi. Şirket, Apple ile birlikte dünyanın en değerli iki şirketinden biri hâline geldi.
ABD hangi çiplerin ihracatına kısıtlama getiriyor?
Washington yönetimi, gelişmiş yapay zekâ teknolojilerinin olası askerî kullanımına ilişkin güvenlik endişelerini gerekçe göstererek, Nvidia'nın en gelişmiş grafik işlem birimleri Blackwell ve Rubin'in Çin'e ihracatını yasaklıyor. Bu politika aynı zamanda önde gelen ABD yapay zekâ laboratuvarlarının küresel üstünlüğünü korumayı amaçlıyor.
Huang, ihracat kısıtlamalarının yerli rakiplerin yükselişini hızlandırdığı uyarısında bulunarak, ABD hükümetine Nvidia çiplerinin Çin'e satışına izin verilmesi için baskısını artırdı.
Washington, daha önce ihracatı yasaklanan ancak daha düşük performansa sahip H200 çipine yönelik kısıtlamaları bu yıl gevşetti. Yeni düzenlemeye göre ABD, bu çiplerin satış gelirlerinin yüzde 25'ini alacak.
Ancak Washington'un belirlediği şartlar, söz konusu çiplerin sevkiyatına onay verilmesini zorlaştırdı. Öte yandan, yerli çip sektörünün giderek güçlenmesiyle Pekin'in de H200 satın alma konusunda isteksiz davrandığı bildirildi.
Çin çiplere nasıl ulaşıyor?
Moonshot AI, Z.ai ve DeepSeek gibi Çinli girişimlerin yakın dönemde yüksek performanslı yapay zekâ modelleri piyasaya sürmesi, ABD'li rakipler üzerindeki baskıyı artırdı.
Omdia şirketinin kıdemli analisti Lian Jye Su, AFP'ye yaptığı açıklamada, kısıtlamalara rağmen Çinli tedarikçilerin modellerini eğitmek için hâlâ gelişmiş Nvidia çiplerini kullandığını söyledi.
Çipler Çin'e kaçak yollarla sokulabiliyor. Çinli şirketler ayrıca üçüncü ülkelerde, çoğunlukla Güneydoğu Asya'da bulunan ve Nvidia çipleriyle donatılmış veri merkezlerinden işlem kapasitesi kiralayarak bu teknolojiden yararlanabiliyor.
Carthage Capital yatırım fonunun kurucusu Stephen Wu, ABD'nin ihracat kontrollerinin çipin kim tarafından kullanılacağını değil, nereye gönderileceğini sınırladığını belirtti.
Wu'ya göre bu durum, Nvidia grafik işlem birimlerinin Malezya'nın Johor bölgesinde kurallara tamamen uygun biçimde bulunmasına, Shenzhen'deki bir müşterinin ise bu çiplere uzaktan erişmesine imkân tanıyor.
Beyaz Saray danışmanı Michael Kratsios, bu yaz yaptığı açıklamada, Moonshot AI'ın Tayland'da gelişmiş Nvidia çiplerine erişim sağladığını söyledi.
Washington ayrıca Çinli yapay zekâ laboratuvarlarını, ABD'li modellerin yeteneklerini taklit etmek amacıyla kendi sistemlerini eğitmekle suçladı.
Teknoloji haber platformu The Information aralık ayında yayımladığı haberde, DeepSeek'in yeni modelini, yurt dışında sökülerek Çin'e taşınan binlerce çipi kullanarak geliştirdiğini bildirdi.
DeepSeek o dönemde yorum talebine cevap vermedi. Nvidia ise The Information'a yaptığı açıklamada, söz konusu kaçakçılık faaliyetlerine ilişkin herhangi bir kanıt görmediğini belirterek, bu tür operasyonların gerçekleşmesini «son derece düşük bir ihtimal» olarak nitelendirdi.
Çin'in kendi çipleri ne durumda?
Hello China Tech analiz platformunun kurucusu Bo Zhao, Nvidia çiplerinin gelişmiş yapay zekâ çalışmalarını hâlâ daha hızlı ve kolay hâle getirdiğini, ancak artık tek seçenek olmadığını ifade etti.
Zhao, asıl belirsizliğin maliyet olduğuna işaret ederek, Çin üretimi çiplerle model eğitmenin genellikle daha uzun sürdüğünü ve daha fazla mühendislik çalışması gerektirdiğini belirtti.
Huawei, ABD'li teknoloji devinin gerisinde kalmasına rağmen, Nvidia'nın Çin'deki en önemli rakibi olarak öne çıkıyor. DeepSeek'in bir sonraki ana modelini Huawei çipleriyle eğiteceği yönünde haberler bulunuyor.
Lian Jye Su, Çin'de üretilen çiplerin hızla geliştiğini belirterek, bu alanda daha fazla iş birliği yapılmasını beklediğini ifade etti.
Huawei, eylül ayında yeni yapay zekâ çipinin 2027'nin ilk çeyreğinde hazır olacağını duyurdu. Bu tarih, şirketin daha önce belirlediği takvimden üç çeyrek daha erken.
Stephen Wu ise Çin üretimi çiplerin işlem kapasitesini artırmak için yapay zekâ şirketlerinin bu çiplerden daha fazla sayıda kullanması gerektiğini belirtti.
Wu, bu tercihin enerji tüketimi ve maliyet açısından dezavantaj yarattığını, ancak Çin'de elektriğin ucuz olması ve çip sektörünün devlet desteğinden yararlanması sayesinde şirketlerin bu maliyetleri karşılayabildiğini ifade etti.
