Kasım ayı, Wall Street için sıradan bir ay olmadı. Birkaç hafta içinde ABD seçimlerinin ardından yaşanan siyasi şok, teknoloji hisselerindeki sert dalgalanmalar ve yapay zekâ projelerinin finansmanına ilişkin giderek artan endişeler iç içe geçti. Bu süreçte, aralarında Çin adına casusluk yaptığı şüphesiyle gündeme gelen Alice Huang ile ilişkilerinin ortaya çıkmasının ardından istifa eden Nvidia CEO’su Jensen Huang hakkındaki gelişmeler de gündeme damgasını vurdu.
Yaşananların sonucunda, bu teknolojiyi üç yıldır geniş çaplı kazançların kaynağı olarak gören yatırımcılar açısından yapay zekâ yatırımlarının haritasını yeniden şekillendiren bir dalgalanma ortaya çıktı. Bu kazançlardan çip üreticilerinden bulut bilişim hizmeti sağlayıcılarına, veri merkezleri, enerji ve uzmanlaşmış ekipman şirketlerine kadar yapay zekâyla bağlantılı çok sayıda şirket yararlanmıştı. Ancak yatırımcılar artık sektörü, tüm şirketlerin yükselişini garanti eden tek bir yatırım alanı olarak değerlendiremiyor.
Dalgalanmalar, kasım ayındaki işlem günlerinden birinde zirveye ulaştı. Yatırımcılar, Nasdaq endeksinde işlem gören hisselerin toplam piyasa değerinden yaklaşık 2,5 trilyon doları sildi. Bu, endeksin yaklaşık iki yıldır yaşadığı en kötü işlem günü oldu. Nvidia da yalnızca bir hafta içinde piyasa değerinin 573 milyar dolarını kaybetti. Bu, tek bir şirketin bir haftada yaşadığı en büyük değer kaybı olarak kayıtlara geçti.
Wall Street Journal (WSJ) kapsamlı haberinde, Nasdaq endeksinin 6 Ekim’de rekor seviyede kapanış yapmasından bu yana piyasaları sarsan olaylar zincirini ele aldı. Gazete ayrıca, yatırımcıların, yapay zekâyla bağlantılı hisselerin büyük bölümünü satın alma eğiliminden, sektörün öncülük ettiği devasa harcamaları haklı çıkaracak getirileri şirketlerin elde edip edemeyeceğini sorgulama aşamasına nasıl geçtiğini ortaya koydu.
Toplu bahis ters tepti
Piyasadaki kırılganlığın ilk işaretlerinden biri, hedge fonlarının yatırımlarının sınırlı sayıdaki yapay zekâ hissesinde yoğunlaşması oldu. Morgan Stanley’in 5 Kasım’da Miami’de düzenlediği üst düzey yatırımcı konferansında yatırımcı Anthony Botza, fonların artık aynı şirketlerin peşinden gittiği ve büyük ölçüde birbirine benzeyen pozisyonlar oluşturduğu uyarısında bulundu.
Botza, bankanın sunduğu ve hedge fonu müşterilerinin yapay zekâyla bağlantılı donanım hisselerine yönelik net risk pozisyonlarının yaz aylarında portföylerinin yaklaşık yüzde 40’ına ulaştığını gösteren verilere dikkat çekti. Bu oran daha sonra gerilemiş olsa da Botza, yatırımların bu ölçüde aynı yönde yoğunlaşmasının, fonların tercihlerinin ve performanslarının birbirinden farklı olması gereken stratejileriyle çeliştiğini belirtti.

Botza’nın uyarısı dikkat çekiciydi. Zira çok sayıda yatırımcının aynı anda satış kararı alması, özellikle portföylerin aynı hisselere yoğunlaştığı durumlarda, olumsuz herhangi bir gelişmeyi geniş çaplı bir satış dalgasına dönüştürebilir.
Goldman Sachs verilerine göre, yılın ilk yarısında hisse senedi seçimine dayalı stratejiler izleyen hedge fonlarının elde ettiği ilave getirilerin yaklaşık yüzde 85’i yapay zekâyla bağlantılı pozisyonlardan kaynaklandı. Bankanın mayıs ayında hazırladığı fonların en çok tercih ettiği hisseler listesine eklenen 12 şirketten yedisi de yapay zekâ altyapısı alanında faaliyet gösteriyordu.
Ancak yükseliş döneminde kazançları artıran bu yatırım tercihi, piyasanın yön değiştirmesiyle birlikte bir risk kaynağına dönüştü. Yatırımcıların risk pozisyonlarını azaltmaya başlamasıyla çip, bilişim ve veri merkezlerine yönelik harcamalarla en yakından bağlantılı hisseler giderek daha fazla baskı altında kaldı.
Borçlar zayıf noktaları ortaya çıkarıyor
Endişeler yalnızca hisse senetlerinin değerlemeleriyle sınırlı kalmadı, borç piyasalarına da yayıldı. Borçlanma maliyetlerinin yükselmesi ve yatırımların ne zaman getiri sağlayacağının belirsizliğini koruması, şirketlerin devasa projelerini finanse etmeyi sürdürme kapasitesine ilişkin soru işaretlerini artırdı.
Yapay zekâyla bağlantılı şirketler, eylül ayında toplam 13 milyar dolar değerinde yüksek getirili tahvil ihraç ettikten sonra bu piyasadaki faaliyetler keskin biçimde geriledi. Yatırımcılar kredi risklerini üstlenmek karşılığında daha yüksek getiri talep etmeye başlarken, Solv şirketinin verilerine göre veri merkezlerini işleten büyük teknoloji şirketleriyle bağlantılı temerrüde karşı sigorta maliyetleri ekim ayında rekor seviyelere ulaştı.
Yapay zekâ alanında bulut bilişim hizmetleri sunan ve Nvidia’nın önde gelen müşterileri arasında yer alan CoreWeave, bu baskının açık örneklerinden biri oldu. Şirketin 15 Ekim’de 2031 vadeli tahvillerinden birinin getirisi, benzer vadeli ABD Hazine tahvillerinin getirisini 10 puandan fazla aştı. Bu seviye, piyasa aktörlerinin bir tahvili temerrüde düşmüş gibi değerlendirmeye başladığı sembolik eşik olarak kabul ediliyor.

Sorunun temelinde, uzmanlaşmış altyapı şirketlerinin kapasitelerini genişletmek için sürekli finansmana ihtiyaç duyması, buna karşılık veri merkezlerine yapılan devasa yatırımların beklenen getirilerinin henüz tam olarak netleşmemesi yatıyor. Bu yatırımların getiri sağlaması, yatırımcıların öngördüğünden daha uzun sürebilir.
Harcamaların yavaşlaması veya finansman maliyetlerinin yükselmesi durumunda, borçlanmaya ve yatırımların kesintisiz sürmesine bağımlı şirketler daha fazla zarar görecek. Yapay zekâ alanındaki büyümenin önemli bir bölümünü finanse eden büyük teknoloji şirketleri ise faaliyet alanlarının çeşitliliği ve mevcut gelir kaynakları sayesinde daha fazla hareket alanına sahip.
Bu farklılık hisse senetlerinin performansına da yansıdı. Nvidia’nın hisseleri ay boyunca yaklaşık yüzde 20, Micron’un hisseleri yüzde 12, Dell Technologies’in hisseleri ise yüzde 19 değer kaybetti. Bulut bilişim şirketi Nebius yılbaşından bu yana piyasa değerinin yaklaşık dörtte birini yitirirken, CoreWeave hisseleri ay boyunca yüzde 3,2 geriledi.
Seçimler durumu daha da karmaşık hale getiriyor
3 Kasım’da yapılan ABD seçimleri, endişelere yeni bir unsur ekledi. Çok sayıda hedge fonu, Demokrat adayların veri merkezlerinin hızlı genişlemesine karşı mücadele etme vaatleri nedeniyle seçim öncesinde piyasanın gerileyeceği yönünde pozisyon almıştı. Demokratların geniş kapsamlı bir üstünlük elde etmesiyle sonuçlanan seçimler, yapay zekâ sektörünün dayandığı devasa projelerin geleceğine ilişkin soru işaretlerini beraberinde getirdi.
Olası riskler arasında düzenleyici kısıtlamaların artırılması, elektrik temininde yaşanabilecek sorunlar, tedarik zincirlerindeki darboğazlar ve veri merkezlerinin inşası ile işletilmesi için gerekli borçlanma maliyetlerinin yükselmesi bulunuyor. Şirketlerin yeni bilişim kapasitesi oluşturmak için yarıştığı bir dönemde bu faktörler, projelerin hayata geçirilmesini geciktirebilir veya maliyetlerini artırabilir.
Altimeter Capital’in kurucusu Brad Gerstner de yapay zekâ hisselerindeki risk pozisyonunu azaltmış ve CoreWeave’deki yatırımından çıkmıştı. Gerstner, bu kararında düzenlemeler, enerji, tedarik zincirleri ve finansman maliyetleriyle ilgili risklere dikkat çekmişti.
Çin’in rekabeti de ABD’li şirketler açısından ilave bir meydan okuma olarak öne çıkıyor. Düşük maliyetli yapay zekâ ürünlerinin ortaya çıkması, Amerikan şirketleri üzerinde baskı oluşturabilir ve kâr marjlarını koruma kapasitelerini azaltabilir. Bu durum, teknolojik yarışın sürdürülebilmesi için ne ölçüde harcama yapılması gerektiğine ilişkin tartışmaları da beraberinde getiriyor.
Hedge fonları dalgalanmaların bedelini ödüyor
Ekim ayı sonuçları, sektöre yoğun yatırım yapan yatırımcılar açısından tablonun ne kadar hızlı tersine dönebileceğini ortaya koydu. Goldman Sachs verilerine göre teknoloji alanında uzmanlaşmış hedge fonları, ay boyunca yüzde 12,6 değer kaybetti.
Dikkat çeken örneklerden biri, yatırımcılarına bir önceki aya kadar yaklaşık yüzde 68 kazanç elde ettiğini bildiren Farra fonu oldu. Fon, ekim ayında yaklaşık yüzde 33 kaybederek yıl başından bu yana elde ettiği kazancı yüzde 13 civarına düşürdü.

Buna karşılık, daha öngörülebilir nakit akışlarına sahip şirketlere odaklanan ve genellikle popüler yatırım eğilimlerinden uzak duran Lakewood Capital fonu, müşterilerine bildirdiği üzere ekim ayında yüzde 4 kazanç sağladı. Bu farklılık, yalnızca yapay zekâ sektörüne yatırım yapmanın değil, yatırım stratejisinin ve şirket seçiminin de giderek daha fazla önem kazandığını gösteriyor.
Bununla birlikte, piyasadaki dalgalanma yatırımcıların bu teknolojiye yönelik beklentilerinden vazgeçtiği anlamına gelmiyor. Yatırımcıların önemli bir bölümü yapay zekâyı hâlâ uzun vadeli bir dönüşüm olarak görüyor. Ancak harcamalarını gelire ve kâra dönüştürebilecek şirketleri belirleme konusunda artık daha seçici davranıyor. Hatta bazı yatırımcılar, satış dalgasını sektörden çekilmek yerine fiyatları gerileyen hisseleri satın almak için bir fırsat olarak değerlendirdi.
Bu çerçevede yatırımcılar, Claude modelinin geliştiricisi Anthropic’in beklenen halka arzını, piyasanın yapay zekâ şirketlerine yönelik iştahını ölçmek açısından yeni bir sınav olarak görüyor. Bu süreçte şirketlerin değerlemeleri, finansman olanakları ve sürdürülebilir getiri elde etme kapasitelerine ilişkin soru işaretleri de artıyor.
Böylece yapay zekâ alanındaki yatırım denklemi birkaç hafta öncesine kıyasla önemli ölçüde değişti. Sektörle bağlantılı hisselerin büyük bölümünün birlikte yükseldiği dönemin ardından yatırımcılar artık daha farklılaşmış bir piyasayla karşı karşıya. Bu piyasada kazançlar, her şirketin yatırımlarının karşılığını kanıtlama, finansmanını güvence altına alma ve teknolojinin sunduğu vaatleri somut finansal sonuçlara dönüştürme kapasitesine göre şekilleniyor.
