Pakistan ve Umman, ABD ile İran'ı yeniden müzakere masasına oturtmak, deniz koridorlarının güvenliğini sağlamak ve uluslararası deniz ulaşımı ile ticaretin kesintisiz sürmesini temin etmek amacıyla girişimlerini sürdürüyor.
Umman'ın başkenti Maskat'ta Sultan Heysem bin Tarık Al Said, salı günü El Alem Sarayı'nda İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'yi kabul etti. Görüşmede bölgedeki son gelişmeler, gerilimi düşürmeye yönelik diplomatik girişimler ve krizin barışçıl yollarla sona erdirilmesi için uygun koşulların oluşturulması ele alındı. Bu çabaların, bölgede daha fazla gerilimin önüne geçilmesine ve herkes için güvenlik ile barışın sağlanmasına katkıda bulunması hedefleniyor.
Umman Haber Ajansının aktardığına göre Arakçi, Sultan Heysem'in liderliğinde Umman'ın gerilimi azaltma, taraflar arasındaki görüş ayrılıklarını giderme, diyalog ve diplomatik çözüm olanaklarını güçlendirme yönündeki merkezi rolünü takdir etti.
Ancak İran haber ajansları, Arakçi'nin Tahran'ın “diplomasiye başvurma konusunda her zaman ciddi, toprak bütünlüğünü ve ulusal çıkarlarını savunma konusunda ise kararlı” olduğunu vurguladığını bildirdi.
Yapıcı görüşme
Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi de Arakçi ile bir araya gelerek bölgesel gelişmeleri, mevcut dönemin beraberinde getirdiği zorlukları, gerilimi kontrol altına almak için mevcut diplomatik seçenekleri ve diyalog ile müzakere kanallarını yeniden harekete geçirme yollarını görüştü. Umman Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, bu adımların ilgili taraflar arasında uzlaşı alanını genişletmeyi, krizin ve sonuçlarının daha geniş bir alana yayılmasını önlemeyi amaçladığı belirtildi.
Şarku’l Avsat’ın Reuters'tan aktardığı açıklamada, iki bakanın deniz koridorlarının güvenliğinin korunması, uluslararası deniz ulaşımı ve ticaretin kesintisiz sürmesinin sağlanması ile siyasi ve diplomatik iletişim kanallarının açık tutulmasının önemini ele aldığı kaydedildi. Açıklamada, bu adımların güven inşa edilmesine ve çözüme kavuşmamış meselelerin ele alınması için uygun zeminin oluşturulmasına katkı sağlayacağı ifade edildi.
Umman Dışişleri Bakanı Busaidi, X platformundaki paylaşımında, “Bugün mevkidaşım Abbas Arakçi ile yapıcı bir görüşme gerçekleştirdim. Umman-İran ilişkilerinin istikrarlı seyrini ve iki ülke arasındaki iş birliğini derinleştirmeye yönelik pratik yolları değerlendirdik. Ayrıca bölgesel zorlukların ele alınması için devam eden son diplomatik çabalar hakkında görüş alışverişinde bulunduk. Gerilimin azaltılması ve barışçıl çözümlerin desteklenmesi amacıyla diyalog ve istişarenin sürdürülmesinin önemini bir kez daha vurguladık” ifadelerini kullandı.
Umman Haber Ajansına göre Arakçi de “Tahran ile Maskat arasındaki dostane ilişkilerin ve çeşitli alanlardaki iş birliğinin önemine” dikkat çekti. Arakçi, Busaidi ile “ortak çıkarların korunması, bölgesel barış ve istikrarın sürdürülmesi için bölge ülkeleri arasındaki istişare ve iş birliğinin güçlendirilmesi gerekliliği” konusunda görüş alışverişinde bulunduğunu belirtti.
Reuters'a göre ziyaret, Hürmüz Boğazı'nın güney kıyısına sahip olan Umman'ın, 28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan krizden bu yana arabulucu rolü üstlendiği bir dönemde gerçekleşti.
ABD-İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a karşı başlattığı savaşın ardından Hürmüz Boğazı, gerilimin başlıca odak noktası haline geldi. Tankerlere yönelik saldırılar, ABD'nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukası ve deniz trafiğinde süregelen aksamalar, bölgedeki tansiyonu artırdı.
Bu süreçte İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, Hürmüz Boğazı'nın savaş öncesindeki haline asla dönmeyeceğini söylemişti. Kalibaf ayrıca Tahran ile Maskat'ın, savaşı sona erdirmeye yönelik İran'ın yedi maddelik önerisi kapsamında boğazın yönetimi ve denetimi konusunda uzlaşmaya vardığını belirtmişti.
İslamabad
Arakçi, Maskat'a Pakistan'ın başkenti İslamabad'dan geldi. İranlı bakan, burada pazar ve pazartesi günleri düzenlenen Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT) 30. Bakanlar Konseyi Toplantısı'na katılmış, ardından Pakistan Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı İshak Dar ile görüşmüştü. Dar, ülkesinin Washington ile Tahran'ı yeniden müzakere masasına döndürmek için yürüttüğü çabalardan vazgeçmediğini vurgulamıştı.
Associated Press'in aktardığı açıklamalara göre Pakistan Dışişleri Bakanı Dar, “Umudumuzu kaybetmedik ve çabalarımızı durdurmadık. Elimizden gelenin en iyisini yapmaya devam ediyoruz” dedi. Dar, Pakistan'ın İran'ın son önerilerine ilişkin ABD'nin yanıtını beklediğini belirterek, “Umudumuzu yitirmedik ve durumu çözüme kavuşturmak için tüm çabalarımızı sürdürüyoruz” ifadelerini kullandı.
Reuters'ın aktardığına göre Dar, İran'ın önerilerinin geçen haziranda varılan geçici anlaşmayı temel aldığını, ABD'nin yanıt vermekte gecikmesinin ise ülkedeki ara seçimlerden kaynaklandığını söyledi.
Arakçi ise İslamabad'daki toplantıda yaptığı konuşmada, “İran, son iki yıldır diplomatik angajmana ve barışçıl çözümlere bağlı kaldı” dedi.
İran resmi haber ajansı IRNA'nın aktardığına göre Arakçi, ABD'nin ise “saldırganlık, tehditler, hedefli suikastlar, ekonomik baskı ve abluka” politikası izlediğini belirtti.
Arakçi, söz konusu uygulamaları “uluslararası hukukun ve Birleşmiş Milletler Şartı'nın ihlalleri” olarak nitelendirdi.

