Seçimler dünya basınında nasıl yankılandı?

Dünya basını, ilk turda olduğu gibi ikinci turu da yakından takip etti

Erdoğan'ı desteklyenler, cumhurbaşkanının sandıktan zaferle çıkmasını kutladı (AP)
Erdoğan'ı desteklyenler, cumhurbaşkanının sandıktan zaferle çıkmasını kutladı (AP)
TT

Seçimler dünya basınında nasıl yankılandı?

Erdoğan'ı desteklyenler, cumhurbaşkanının sandıktan zaferle çıkmasını kutladı (AP)
Erdoğan'ı desteklyenler, cumhurbaşkanının sandıktan zaferle çıkmasını kutladı (AP)

İlk turda hiçbir adayın gerekli oy oranına ulaşamamasıyla ikinci tura kalan seçimlerde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan yüzde 52,16 oranında oyla sandıktan galip çıktı. Millet İttifakı'nın cumhurbaşkanı adayı Kemal Kılıçdaroğlu ise yüzde 48,87 oyla mağlup oldu.

Dünya basını, 14 Mayıs'taki ilk turda olduğu gibi dün yapılan ikinci turu da yakından takip etti. 

Analizlerde, Erdoğan'ın ilk kez girdiği bir seçimi ilk turda kazanamadığına işaret edilirken, cumhurbaşkanının izlediği politikalarla seçmenleri yanına çekmeyi başardığı fakat sonuçların ülkedeki derin kutuplaşmayı da gözler önüne serdiği değerlendirmesi yapıldı.  

Guardian: Erdoğan'ın popülist siyaseti onaylandı

Birleşik Krallık'ın (BK) önde gelen gazetelerinden Guardian, Erdoğan'ın 20 yıllık iktidarını 5 yıl daha uzattığını yazdı.

Haberde Erdoğan'ın, iktidarına meydan okuyan muhalefet bloğuna karşı kazandığı galibiyetin, "yürüttüğü popülist siyaset tarzının onaylandığını gösterdiği" belirtildi.

Guardian'ın İstanbul muhabiri Ruth Michaelson ve Deniz Barış Narlı'nın kaleme aldığı analizde, Erdoğan hakkında şu değerlendirmeler yapıldı:

Türk lider 20 yılını ülkeyi kendi imajına göre yeniden şekillendirerek, gücü makamında toplayarak, muhalifleri tutuklayarak ve giderek alışılmışın dışında ekonomi politikaları uygulayarak geçirdi. Buna rağmen ülkenin mali sıkıntılarından en çok etkilenen bölgelerin yanı sıra Türkiye'nin güneydoğusunda 50 binden fazla kişinin öldüğü depremlerde yerle bir olan bölgelerin çoğundan da destek kazandı.

BBC: Erdoğan, seçmenleri anket şirketlerinden ve analistlerden daha iyi okudu 

BK'nin kamu yayımcısı BBC'deki haberdeyse "Erdoğan, seçmenleri anket şirketlerinden ve analistlerden daha iyi okudu" yorumu yapıldı.

Orla Guerin'in analizinde, yeni dönemine başlarken Erdoğan'ın seçimleri ancak ikinci turda kazanabildiği gerçeğine de kafa yoracağı yazıldı. 

Guerin, Erdoğan'ın kendisini "çağın boyun eğmeyen sultanı" olarak lanse ettiğine ve bunun seçmenlerde bir karşılık bulduğuna dikkat çekerek, "Artık daha da güçlendi, muhalefetse ağır darbe aldı" diye yazdı.

Analizde, Kremlin'in seçim sonuçlarından memnun olduğuna ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Recep Tayyip Erdoğan'ı ilk tebrik eden liderler arasında yer aldığına işaret edildi. 

Telegraph: Avrupa rahat nefes aldı

BK'nin tanınmış gazetelerinden Telegraph, Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin Erdoğan'ın seçim zaferinden memnun olduğunu yazdı.

Gazetenin Avrupa editörü James Crisp analizinde, "Kabul etmeyebilirler ama Avrupa'daki liderlerin çoğu Türkiye, AB'den uzak durduğunda daha rahat ediyor" ifadelerini kullandı.

Analizde, Erdoğan'ın savaşta diğer Batı ülkeleri gibi Rusya'ya yaptırım uygulamadığı hatırlatılırken, liderin Kiev ve Moskova arasında tahıl koridoru anlaşmasının imzalanmasını sağlayarak büyük başarı yakaladığı belirtildi.

Crisp, "Seçildiği takdirde Rusya'ya sırtını dönme sözü veren Kılıçdaroğlu, Erdoğan'ın Putin'le kurduğu yakın ilişkiyi hiçbir zaman oluşturamazdı" yorumunu da yaptı. 

Ayrıca analizde, "Kılıçdaroğlu'nun Türkiye'nin uzun süredir askıda olan AB üyelik sürecini yeniden canlandırma planları, Avrupa'da dehşetle karşılanacaktı" değerlendirmesine yer verildi.  

DW: Türkiye ve AB arasındaki gerginlik sürecek

Almanya'nın önde gelen medya kuruluşlarından Deutsche Welle ise seçim zaferiyle Erdoğan'ın "ekonominin yanı sıra iç ve dış politikada da sıra dışı yaklaşımlarını güçlendireceği" yorumu yapıldı. 

DW, ayrıca Erdoğan'ın yeniden seçilmesiyle AB - Türkiye arasındaki gerginliğin süreceğine dikkat çekerek, "Türkiye'nin AB üyeliği yakın zamanda mümkün görünmüyor" değerlendirmesini paylaştı.

CNN: Değişim isteyenler için ezici bir yenilgi değil

ABD'nin önde gelen medya kuruluşlarından CNN'in haberindeyse "Erdoğan'ın Kılıçdaroğlu'na karşı kazandığı zafer, Türkiye'yi derinden kutuplaşmış bir ülke olarak bıraktı" yorumu paylaşıldı.

Haberde, ABD merkezli düşünce kuruluşu Brookings Enstitüsü'nden Aslı Aydıntaşbaş'ın şu değerlendirmelerine de yer verildi: 

Bu değişim isteyenler için ezici bir yenilgi değil. Bir kez daha bölünmüş bir ülkeyle karşı karşıyayız. Her iki kamp da Türkiye için tamamen farklı şeyler istiyor.

WSJ: Erdoğan, iktidarının en zor sınavından başarıyla çıktı

ABD'nin tanınmış gazetelerinden Wall Street Journal (WSJ), "Erdoğan'ın 20 yıllık iktidarının en zor siyasi sınavından tüm olasılıklara rağmen galibiyetle çıktığını" yazdı.

Analizde, yüksek enflasyon ve 6 Şubat depremleri gibi olumsuzluklara rağmen Erdoğan'ın, Rusya - Ukrayna arasındaki müzakereleri başarılı şekilde yürüterek ve Türkiye'nin bölgedeki etkisini artırarak seçimlerde avantajı yakaladığı savunuldu.  

WSJ, ABD'nin eski Suriye Özel Temsilcisi James Jeffrey'nin Erdoğan'la ilgili şu yorumlarını da paylaştı:  

Baskı altındayken çok sakin. Soğukkanlı davranıyor, ne yaptığını biliyor ve kontrolün kendisinde olduğunu karşı tarafa yansıtıyor. Bu da özellikle Türk seçmene cazip geliyor.

NYT: Erdoğan, en az çeyrek yüzyıl iktidarda kalabilir

ABD'nin önde gelen gazetelerinden New York Times (NYT), "Devlet üzerindeki kontrolünü sıkılaştırırken NATO'daki Batılı müttefiklerini kızdıran Erdoğan, en az çeyrek yüzyıl iktidarda kalabilir" diye yazdı.

Analizde, Erdoğan'ın "zaferi kolay kazanmadığı" yorumu yapılırken, cumhurbaşkanı adayını uzun süre açıklamaması nedeniyle muhalefet bloğunun seçimlerden önce zayıfladığı değerlendirmesi paylaşıldı.

NYT, seçim kampanyası döneminde ana muhalefete siyasal iletişim danışmanlığı yapan Gülfem Saydan Sanver'in şu yorumlarını da öne çıkardı: 

Bu seçimi kazanmak kendisine güvenini epey artıracak. Bence bundan sonra kendisini yenilmez olarak görecek. Muhalefete karşı daha da sert olacağını düşünüyorum.

Kommersant: Seçimler Dünya Kupası finali gibi izlendi

Rusya'nın tanınmış gazetelerinden Kommersant, "Birçok ülke, seçimleri Dünya Kupası finalini izler gibi takip etti" diye yazdı. 

Analizde, Rusya merkezli düşünce kuruluşu Yeni Türkiye Araştırmaları Merkezi'nin (YETAM) direktörü Yuriy Mavaşev'in şu yorumları öne çıkarıldı: 

Tüm önemli medya kuruluşları uzun zamandır iktidarın elinde. Muhalefet de seçim için daha karizmatik bir aday ortaya koyabilirdi. Halkın Kılıçdaroğlu'na değil, vaat ettiği parlamenter yönetim biçiminin yeniden tesis edilmesine oy verdiğini anlamak lazım. Yönetim tecrübesi eksikliği de ana muhalefet liderinin dezavantajı oldu.

Russia Today: Erdoğan'ın zaferi, Ankara-Moskova ilişkilerinin devamını sağlayacak

Rus devletinin kontrolündeki Russia Today'in haberinde, "Erdoğan'ın zaferi, Moskova'yla Ankara arasındaki istikrarlı ilişkilerin devamı anlamına geliyor" ifadeleri kullanıldı. 

Türkiye'nin savaşta Rusya'ya yaptırım uygulamayan tek NATO ülkesi olduğuna dikkat çekilerek, Kiev - Moskova arasındaki tahıl anlaşmasında oynadığı arabulucu rolünün Erdoğan'ı güçlendirdiği belirtildi. 

Öte yandan Ankara'nın Kiev yönetimine Bayraktar TB2 drone'ları satmasının Kremlin'le ilişkilerde gerginlik yarattığı da hatırlatıldı.

Analizde, Kılıçdaroğlu için "Mesnetsiz iddialarla Rusya'yı seçimlere karışmakla suçladı ve AB'yle NATO'ya daha yakın bir politikaya geçileceğini vaat etti" ifadeleri kullanıldı.

The National: Erdoğan, kampanyasında dikkatleri ekonomiden uzaklaştırdı

Birleşik Arap Emirlikleri merkezli İngilizce yayımlanan The National gazetesi, sandıktan galip çıkan Erdoğan'ın iktidarını güçlendirdiğini yazdı.

Analizde, Erdoğan'ın "milliyetçi ve muhafazakar söylemlere odaklanarak, seçmenin dikkatini ekonomik sorunlardan uzaklaştırdığı kutuplaştırıcı bir seçim kampanyası yürüttüğü" iddia edildi. 

Kılıçdaroğlu'nun rakibine karşı daha kapsayıcı söylemler kullandığına dikkat çekilirken, ana muhalefet liderinin seçmenleri kendi tarafına çekmekte başarısız olduğu yorumu yapıldı.

Iran Front Page: Son dönemin en sert seçim kampanyaları görüldü

İran'ın İngilizce yayın yapan sitesi Iran Front Page'in haberinde de Erdoğan'ın "Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün 15 yıllık cumhurbaşkanlığı süresini çoktan geride bıraktığına" dikkat çekilerek, sandıktan çıkan sonuçla iktidarını pekiştirdiği ifade edildi.

Analizde, seçimlerin ikinci tura kalmasıyla özellikle muhalefetin giderek milliyetçi bir ton kullandığına da işaret edildi.

Haberde, seçim maratonunun yoğun geçtiği ve "son dönemin en sert seçim kampanyalarının görüldüğü" ifade edildi.

CGTN: Erdoğan, her zamankinden daha güçlü bir muhalefetle karşı karşıyaydı

Çin devletine ait İngilizce yayın yapan haber kanalı Çin Küresel Televizyon Ağı'nın (CGTN) sitesindeki analizde, "Hiçbir seçimi kaybetmeyen ve 2003'ten beri iktidarda olan Erdoğan, bu kez her zamankinden daha güçlü bir muhalefetle karşı karşıyaydı" ifadelerine yer verildi.  

Haberde, seçimlerin ikinci tura kalmasıyla hem Erdoğan'ın hem de rakibi Kılıçdaroğlu'nun milliyetçi oyları kazanmaya çalıştığına dikkat çekildi. 

Independent Türkçe, Guardian, CNN, Telegraph, Wall Street Journal, BBC, New York Times, Deutsche Welle, Kommersant, The National, Iran Front Page, CGTN



Mısır, bölgedeki çatışmanın yayılmasını önlemek için Türkiye ve Pakistan ile istişarelerde bulunuyor

Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati, pazar günü devletlerin egemenliğine, birliğine ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesinin önemini vurguladı. (Mısır Dışişleri Bakanlığının Facebook sayfası)
Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati, pazar günü devletlerin egemenliğine, birliğine ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesinin önemini vurguladı. (Mısır Dışişleri Bakanlığının Facebook sayfası)
TT

Mısır, bölgedeki çatışmanın yayılmasını önlemek için Türkiye ve Pakistan ile istişarelerde bulunuyor

Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati, pazar günü devletlerin egemenliğine, birliğine ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesinin önemini vurguladı. (Mısır Dışişleri Bakanlığının Facebook sayfası)
Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati, pazar günü devletlerin egemenliğine, birliğine ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesinin önemini vurguladı. (Mısır Dışişleri Bakanlığının Facebook sayfası)

Mısır, gerilimi düşürmek ve bölgesel istikrarı yeniden tesis etmek amacıyla son saatlerde diplomatik temaslarını sürdürdü. Bu kapsamda Türkiye ve Pakistan ile bölgedeki çatışmanın genişlemesini önlemeye yönelik görüşmeler gerçekleştirdi. Kahire yönetimi ayrıca Bahreyn'i hedef alan saldırıları kınayarak, Bahreyn'in ve Körfez ülkelerinin güvenliğinin Mısır'ın ulusal güvenliğiyle yakından bağlantılı ve Arap ulusal güvenliğinin temel dayanaklarından biri olduğunu vurguladı.

Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati, pazar günü Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Görüşmede, çatışmanın yayılmasını önlemek ve gerilimi düşürmek amacıyla yürütülen yoğun uluslararası ve bölgesel girişimler çerçevesinde iki ülkenin ortak çabaları ele alındı.

İki bakan, Mısır ve Türkiye arasındaki koordinasyon ve istişarelerin, Katar'ın da iş birliğiyle Bölgesel Dörtlü Mekanizma çerçevesinde sürdürülmesinin önemini vurguladı. Ayrıca mevcut gerilimin kontrol altına alınmasına ve çatışmanın genişlemesinin önlenmesine katkı sağlamak amacıyla ABD ve İran taraflarıyla ortak girişimlerin yoğunlaştırılması konusunda mutabık kaldı.

Bakanlar, bu çerçevede diyalog ve diplomasi yolunun önceliklendirilmesi, askerî gerilimin yeniden tırmanmasını önleyecek siyasi mutabakatlara ulaşılması ve bölgenin güvenliği ile istikrarını tehdit eden ciddi sonuçların önüne geçilmesi gerektiğinin altını çizdi.

İki bakan görüşmede Afrika Boynuzu'ndaki gelişmeleri de ele aldı. Abdülati, devletlerin egemenliğine, birliğine ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesinin önemini vurguladı.

Abdülati, pazar günü Pakistan Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar ile de telefon görüşmesi yaptı. Görüşme, iki ülke arasındaki sürekli istişare ve koordinasyon çerçevesinde gerçekleştirildi.

Mısır Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Nadir Zeki'nin açıklamasına göre görüşmede bölgesel gelişmeler, gerilimi kontrol altına almak ve çatışmanın yayılmasını önlemek için yürütülen girişimler ele alındı. İki bakan, krizin aşılmasına yönelik çabalar ve gündemdeki öneriler hakkında görüş alışverişinde bulundu.

Abdülati ve İshak Dar, ABD ile İran arasında diyalog ve diplomatik müzakere sürecinin yeniden başlatılması için uygun koşulların oluşturulması ve ortak koordinasyonun sürdürülmesinin önemini vurguladı. İki bakan ayrıca gerilimin düşürülmesi ve bölgesel istikrarın yeniden tesis edilmesi çabalarına destek vermek amacıyla diplomatik girişimlerin yoğunlaştırılması ve Bölgesel Dörtlü Mekanizma çerçevesinde eş güdümün artırılması gerektiğini belirtti.

Suudi Arabistan, Mısır, Türkiye ve Pakistan dışişleri bakanları arasında zaman zaman yeniden başlayan görüşme ve toplantılarda, Arap ülkeleri ile Körfez ülkelerinin güvenlik ve istikrarının korunması gerektiği vurgulanıyor.

Mısır'dan Bahreyn'e destek

Öte yandan Mısır, kardeş ülke Bahreyn'i hedef alan saldırıları şiddetle kınadığını ve reddettiğini açıkladı. Kahire, söz konusu saldırıların Bahreyn'in egemenliğinin ihlali ve güvenliği ile istikrarına yönelik bir tehdit olduğunu, aynı zamanda bölgenin güvenliğini daha fazla gerilim ve istikrarsızlığa sürükleyebilecek tehlikeli bir tırmanış anlamına geldiğini bildirdi.

Mısır Dışişleri Bakanlığı tarafından pazar günü yayımlanan açıklamada, Kahire'nin Bahreyn ile tam dayanışma içinde olduğu ve ülkenin güvenliğini, istikrarını, vatandaşlarının ve topraklarında yaşayanların can güvenliğini korumak için aldığı tüm önlemleri desteklediği belirtildi.

sdvfthyj
Mısır Dışişleri Bakanlığının, Kahire'nin doğusundaki Yeni İdari Başkent'te bulunan binası. (Mısır Dışişleri Bakanlığının Facebook sayfası)

Açıklamada ayrıca, gerilimin durdurulması ve mevcut anlaşmazlıkların kontrol altına alınması için siyasi ve diplomatik çözümlere öncelik verilmesi gerektiği vurgulandı.

Mısır, Körfez'deki kardeş ülkelerle tam dayanışma içinde olduğunu ve güvenliklerini ya da toprak bütünlüklerini tehdit eden her türlü girişime karşı yanlarında durduğunu sık sık yineliyor. Kahire yönetimi, Körfez ülkelerinin egemenliğini ve istikrarını hedef alan her türlü saldırıyı reddettiğini de vurguluyor.

Mısır, bölgedeki çözüme kavuşmamış sorunların giderilmesi için gerilimin derhal sona erdirilmesi, ciddi bir diyalog başlatılması ve diplomatik yöntemlere başvurulması çağrısını da çeşitli vesilelerle tekrarlıyor.


Suudi Arabistan ve Türkiye savunma sanayisinde iş birliğini geliştirmeyi ve teknolojiyi yerlileştirmeyi hedefliyor

İstanbul'da düzenlenen “Türkiye-Suudi Arabistan Savunma Sanayisi Günleri” etkinliğine katılan Suudi ve Türk heyetleri toplu fotoğraf çektirdi (Türkiye Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı)
İstanbul'da düzenlenen “Türkiye-Suudi Arabistan Savunma Sanayisi Günleri” etkinliğine katılan Suudi ve Türk heyetleri toplu fotoğraf çektirdi (Türkiye Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı)
TT

Suudi Arabistan ve Türkiye savunma sanayisinde iş birliğini geliştirmeyi ve teknolojiyi yerlileştirmeyi hedefliyor

İstanbul'da düzenlenen “Türkiye-Suudi Arabistan Savunma Sanayisi Günleri” etkinliğine katılan Suudi ve Türk heyetleri toplu fotoğraf çektirdi (Türkiye Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı)
İstanbul'da düzenlenen “Türkiye-Suudi Arabistan Savunma Sanayisi Günleri” etkinliğine katılan Suudi ve Türk heyetleri toplu fotoğraf çektirdi (Türkiye Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı)

Suudi Arabistan ve Türkiye, bölgedeki önemli fırsatlar ve karşı karşıya bulunulan zorluklar doğrultusunda savunma sanayisini geliştirmek ve bu alandaki teknolojileri yerlileştirmek için ortak çalışma kararlılığını vurguladı. İki ülke, mevcut fırsatların değerlendirilmesi ve bölgesel sorunların gerektirdiği yakın iş birliğinin güçlendirilmesi konusunda mutabık kaldı.

Suudi Arabistan Devlet Bakanı ve Bakanlar Kurulu Üyesi, aynı zamanda Askeri Sanayiler Genel Otoritesi Vekil Başkanı Bandar el-Hurayf, Suudi Arabistan'ın sanayi ve madencilik stratejilerini açıklamasının ardından Türkiye ile iş birliğinde önemli ilerleme kaydedildiğini belirtti. El-Hurayf, iki ülkenin savunma sanayisi alanında yoğun çaba gösterdiğini ifade etti.

Özel sektör ön planda

Türkiye'nin savunma sanayisindeki deneyimini başarılı olarak nitelendiren El-Hurayf, bölgenin karşı karşıya olduğu zorlukların birçok sanayi sektöründe yerlileşme sağlamak için ülkelerin yakın iş birliği içinde çalışmasını zorunlu kıldığını söyledi.

El-Hurayf, İstanbul'da iki gün boyunca düzenlenen ve perşembe akşamı sona eren “Türkiye-Suudi Arabistan Savunma Sanayisi Günleri” etkinliğine katıldı. İş birliği fırsatlarının ele alındığı etkinlikte 100'den fazla Türk ve 25 Suudi şirketi yer aldı.

Suudi Arabistan'ın savunma sanayisine yatırım çekme konusunda önemli ilerleme kaydettiğini belirten El-Hurayf, Suudi ve Türk şirketleri arasındaki ortaklıklar aracılığıyla bu yatırımların artırılmasının hedeflendiğini kaydetti.

dfrgtyh
Suudi ve Türk heyetlerinin, Bandar el-Hurayf ve Haluk Görgün başkanlığında gerçekleştirdiği toplantıdan bir kare (Haluk Görgün'ün X hesabı)

Türkiye Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK), Suudi Arabistan Savunma Sanayii Şirketi ve SAHA İstanbul'un ortaklaşa düzenlediği etkinlik, iki ülke arasındaki savunma iş birliğinin giderek güçlendiği bir dönemde gerçekleştirildi. Etkinlikte özellikle savunma sanayisi, teknoloji transferi ve üretimin yerlileştirilmesi konuları öne çıktı.

Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan'ın geçen 7 Ağustos'ta “Mekke Ortak Savunma Anlaşması”nı imzalamasının ardından üç ülke arasındaki savunma alanındaki gelişmeler de önem kazandı.

Özel sektörün savunma sanayisine yönelik yatırımlara ve sektörün geliştirilmesine öncülük edeceğini vurgulayan El-Hurayf, Suudi Arabistan ile Türkiye arasındaki iş birliğinin ortak çıkarlara dayandığını söyledi.

İki ülke hükümetlerinin temel görevinin özel sektörün önünü açmak ve şirketleri desteklemek olduğunu belirten El-Hurayf, bu desteğin üç ana başlıkta şekillendiğini ifade etti. Bunların öncelikli iş birliği ve yatırım alanlarının belirlenmesi, özel sektörün ihtiyaç duyduğu altyapı ve finansman olanaklarını kapsayan uygun yatırım ortamının oluşturulması ve şirketlerin yatırım kararlarını alabilmeleri için gerekli sözleşmelerin güvence altına alınarak gelecekteki talebin öngörülebilir hale getirilmesi olduğunu kaydetti.

Suudi Arabistan'ın öncelikleri

El-Hurayf, Suudi Arabistan'ın yatırımlarını mevcut dönemde ve yakın gelecekte öncelik verdiği belirli teknolojilerin geliştirilmesine yoğunlaştırdığını belirtti. Savunma sanayisinin geleceğinde eğitim ve insan kaynaklarının belirleyici olacağını vurgulayan El-Hurayf, modern teknolojilerin askeri ve savunma sanayisinde kullanılmasının sektörün geleceğini önemli ölçüde değiştireceğini söyledi.

Bu dönüşümde eğitimli insan kaynağının, gençlerin yeteneklerinin ve eğitim olanaklarının kritik rol oynayacağını ifade eden El-Hurayf, Suudi Arabistan ve Türkiye'nin bu alanlarda önemli fırsatlara sahip olduğunu dile getirdi.

dcfvghyju
Türkiye Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün ve Bandar el-Hurayf, Suudi Arabistan savunma sanayisindeki gelişmelere ilişkin sunumu dinlerken (Haluk Görgün'ün X hesabı)

Suudi Arabistan'ın savunma sanayisinde deneyim ve teknolojik kapasiteye sahip şirketleri ülkeye çekmeye odaklandığını belirten El-Hurayf, Suudi Arabistan Savunma Sanayii Şirketi ile Rukn Programı’nın yatırım ve iş birliği fırsatlarının geliştirilmesinde önemli rol üstlendiğini kaydetti.

Etkinlik kapsamında Suudi Arabistan Savunma Sanayii Şirketi tarafından düzenlenen Rukn Tedarikçiler Buluşması’nda da konuşan El-Hurayf, ülkesinin yönetimin desteğiyle ileri teknolojiye dayalı ulusal sanayi kapasitesini geliştirmeyi ve savunma sanayisinin nitelikli yatırımlar açısından cazibesini artırmayı sürdürdüğünü söyledi.

El-Hurayf, bu çalışmaların Suudi Arabistan Vizyon 2030 kapsamında savunma sanayisinde yerlilik oranını yüzde 50'nin üzerine çıkarma hedefini gerçekleştirmeye yönelik olduğunu belirtti.

Suudi Arabistan ile Türkiye arasındaki askeri sanayi ortaklığının yakın iş birliği, teknoloji ve bilgi transferi ile nitelikli insan kaynağının geliştirilmesine dayandığını ifade eden El-Hurayf, bu yaklaşımın üretimin yerlileştirilmesine katkı sağlayacağını ve şirketlerin uluslararası rekabet gücünü artıracağını söyledi. El-Hurayf, iki ülke arasındaki ilişkilerin uzun vadeli yatırımlara ve ortaklıklara dönüştürülmesini beklediklerini de sözlerine ekledi.

Türkiye ile ortaklığın geliştirilmesi

Türkiye Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, Türkiye'nin Suudi Arabistan ile savunma sanayisi alanında sürdürülebilir ortaklıklar geliştirmek için çalıştığını belirtti.

Görgün, Türkiye'nin son 20 yılda savunma sanayisinde kaydettiği önemli ilerlemeden yararlanarak deneyim paylaşımını artırmayı, teknoloji alanındaki iş birliğini güçlendirmeyi ve araştırma-geliştirme faaliyetlerini ortaklaşa yürütmeyi hedeflediklerini söyledi.

d
Bandar el-Hurayf, etkinlik kapsamında düzenlenen “Rukn Tedarikçiler Buluşması”nda konuşma yaparken (SPA)

Suudi Arabistan ile savunma sanayisindeki iş birliği faaliyetlerinin genişletilmesinin ve farklı alanlarda iletişimin güçlendirilmesinin önemine dikkat çeken Görgün, ortak çalışmaların yalnızca tedarik ve satın alma süreçleriyle sınırlı kalmaması gerektiğini belirtti. Görgün, araştırma-geliştirme, nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesi ve program yönetimi alanlarında da iş birliğinin geliştirilmesini istediklerini ifade etti.

İstanbul'da düzenlenen Türkiye-Suudi Arabistan Savunma Sanayisi Günleri etkinliğinin özellikle iki ülkedeki küçük ve orta ölçekli işletmeler arasındaki etkileşimi artırmayı, tedarik zincirlerini geliştirmeyi ve ortak çalışma fırsatlarının önünü açmayı amaçladığını kaydeden Görgün, iş birliğinin kapsamının genişletilmesinin önemini vurguladı.

dcgthy
Türkiye Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, “Türkiye-Suudi Arabistan Savunma Sanayisi Günleri” etkinliğinde konuşurken (Haluk Görgün'ün X hesabı)

Görgün, Türkiye ile Suudi Arabistan arasında gündemde bulunan iş birliği alanlarının araştırma-geliştirme faaliyetleri, insan kaynağı ve yeteneklerin geliştirilmesi, altyapı ve araştırma programlarının yönetimi, program ve tedarik süreçlerinin iyileştirilmesi ile ortak yatırım fırsatlarının belirlenmesini kapsadığını söyledi.

Türkiye Savunma Sanayii Başkanlığının Türk şirketleri ile Suudi Arabistan'daki yerel ortakları bir araya getirecek programlar hazırladığını belirten Görgün, bu kapsamda başarılı iş birliği örneklerinin bulunduğunu ifade etti.

Türkiye'nin son üç yılda Suudi Arabistan ile İstanbul'daki etkinliğe benzer çok sayıda organizasyon düzenlediğini ve bu çalışmaları sürdürdüğünü kaydeden Görgün, söz konusu dönemde iki taraf arasında savunma sanayisi alanında 75'ten fazla toplantı gerçekleştirildiğini bildirdi.


Doğu Libya ile Türkiye arasında askerî yakınlaşma hızlanıyor

Türkiye Genelkurmay Başkanı, Ankara’da Halid Hafter’i kabul ederken (Libya Ulusal Ordusu Genelkurmay Başkanlığı)
Türkiye Genelkurmay Başkanı, Ankara’da Halid Hafter’i kabul ederken (Libya Ulusal Ordusu Genelkurmay Başkanlığı)
TT

Doğu Libya ile Türkiye arasında askerî yakınlaşma hızlanıyor

Türkiye Genelkurmay Başkanı, Ankara’da Halid Hafter’i kabul ederken (Libya Ulusal Ordusu Genelkurmay Başkanlığı)
Türkiye Genelkurmay Başkanı, Ankara’da Halid Hafter’i kabul ederken (Libya Ulusal Ordusu Genelkurmay Başkanlığı)

Ankara ile Libya’nın doğusundaki “Ulusal Ordu” arasında askerî yakınlaşma süreci belirgin biçimde hız kazanıyor. Resmî ziyaretler ve telefon görüşmeleriyle kendini gösteren bu temaslar, Libya Temsilciler Meclisi’nin Türkiye ile deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin anlaşmayı onaylamasının ardından oluşan ivmeden de yararlanıyor.

Ulusal Ordu Genelkurmay Başkanı Orgeneral Halid Hafter, ofisinden yapılan açıklamaya göre perşembe sabahı Türkiye’ye ulaştı. Birkaç gün sürmesi planlanan resmî ziyaret kapsamında Hafter’i Esenboğa Havalimanı’nda Genelkurmay Başkanlığı temsilcisi, Askerî Akademiler Komutanı Korgeneral Hasan Kaya ve Türk Silahlı Kuvvetleri’nden bazı üst düzey komutanlar karşıladı.

u7l
Libya Ulusal Ordusu Genelkurmay Başkanı Halid Hafter, perşembe günü Ankara’ya geldi (Libya Ulusal Ordusu Genelkurmay Başkanlığı)

Halid Hafter’in Ankara ziyareti, Ulusal Ordu Genel Komutan Yardımcısı Orgeneral Saddam Hafter ile Türk Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu arasında gerçekleşen telefon görüşmesinin hemen ardından geldi. Genel Komutanlık Ofisi’nin açıklamasına göre görüşmede Libya ile Türkiye arasındaki ikili ilişkilerin yanı sıra bölgesel gelişmeler ve ortak ilgi alanına giren bazı konular ele alındı.

Saddam Hafter ile Bayraktaroğlu’nun, kısa açıklamaya göre, ortak çıkarlara hizmet etmek, ulusal ve bölgesel düzeyde güvenlik ve istikrarın desteklenmesine katkıda bulunmak amacıyla iş birliğinin genişletilmesi, iki ülke arasındaki eş güdümün güçlendirilmesi ve mevcut ortaklığın geliştirilmesi konularını da görüştüğü belirtildi.

Bu temaslar, Ankara ile Libya’nın doğusundaki askerî yönetim arasında son dönemde yoğunlaşan askerî ilişkiler ve karşılıklı girişimler zincirinin yeni bir halkası olarak değerlendiriliyor.

cdgb
Halid Hafter, Ankara Esenboğa Havalimanı’na inişinin ardından (Libya Ulusal Ordusu Genelkurmay Başkanlığı)

Halid Hafter, perşembe öğleden sonra Ankara’da Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu ile bir araya geldi. Görüşmeye Libya ve Türk silahlı kuvvetlerinden üst düzey yetkililer de katıldı. Ulusal Ordu Genelkurmay Başkanlığı’ndan yapılan açıklamada, toplantıda ortak ilgi alanına giren çeşitli konuların, iki ülke arasındaki askerî iş birliğini güçlendirme yollarının, eş güdüm mekanizmalarının geliştirilmesinin ve askerî alanlarda deneyim paylaşımının ele alındığı bildirildi.

Açıklamada, Halid Hafter’in terörle ve yasa dışı göçle mücadelede Libya ve Türk silahlı kuvvetleri arasındaki güvenlik ve askerî eş güdümün güçlendirilmesinin önemini vurguladığı kaydedildi. Hafter’in ayrıca Türkiye’nin bölgesel ve uluslararası düzeyde güvenlik ve istikrarın korunmasına yönelik çabalarını takdir ettiği belirtildi.

Ulusal Ordu Genelkurmay Başkanlığı, Türk Genelkurmay Başkanı Bayraktaroğlu’nun da Halid Hafter ve beraberindeki heyeti kabulü sırasında, terör ve aşırıcılıkla mücadelede, Libya’da güvenlik ve istikrarın korunmasında ordunun üstlendiği rolün ve bunun bölgenin güvenlik ve istikrarına yansımalarının önemine dikkat çektiğini aktardı. Bayraktaroğlu’nun ayrıca Libya’nın yeniden imarı ve kalkınma sürecine verilen desteği ve ülkede yaşanan kentsel gelişime katkı sağlayan çabaları takdir ettiği ifade edildi.

dfy
Fotoğraf: Libya Ulusal Ordusu Genelkurmay Başkanlığı

Türkiye’nin Libya’daki farklı taraflarla ilişkilerini genişletme politikasını değerlendiren Misrata Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Öğretim Üyesi Müfid Halife el-Bekbak, Ankara’nın Libya’daki çeşitli taraflara açılımının, hareket alanını genişletme, tek bir ortağa bağımlılığı azaltma ve gelecekteki siyasi ve güvenlik düzenlemelerinde güçlü bir konum elde etme girişimi olarak anlaşılabileceğini belirtti.

Ulusal Stratejik ve Güvenlik Araştırmaları Merkezi’nin Türkiye’nin Libya’daki nüfuzundaki dönüşüme ilişkin yayımladığı değerlendirmede görüşlerine yer verilen Bekbak, uluslararası siyasette devletlerin yalnızca dostluk ilişkileri temelinde hareket etmediğini ve ittifaklarını çıkar hesaplarından bağımsız biçimde sürdürmediğini vurguladı. Bekbak, güç dengeleri değiştiğinde devletlerin ilişkilerini yeniden düzenlediğini, kullandıkları araçları gözden geçirdiğini ve varlıklarını ve etkilerini sürdürebilecekleri yeni alanlar aradığını kaydetti.

Saddam Hafter, daha önce Türkiye’yi üç kez ziyaret etmişti. Bu ziyaretler o dönemde gözlemciler tarafından Türkiye ile Ulusal Ordu yönetimi arasındaki ilişkilerin daha da güçleneceğinin önemli bir göstergesi olarak değerlendirilmişti.

Saddam Hafter, 23 Haziran’da da Türk Millî İstihbarat Teşkilatı Başkanı İbrahim Kalın’ı, Genel Komutanlık karargâhındaki makamında kabul etmişti. Görüşmede son gelişmeler ve Libya’daki kurumların birleştirilmesine yönelik siyasi çabalar ele alınmış, ülkede kalıcı istikrarın sağlanması için bu süreçte ilerleme kaydedilmesinin önemi vurgulanmıştı.

Türkiye ile Libya’nın doğusundaki yönetim arasındaki ilişkiler, Doğu Libya Temsilciler Meclisi’nin 20 Ekim’de Türkiye ile deniz yetki alanlarının sınırlandırılması ve güvenlik iş birliğine ilişkin iki anlaşmayı onaylamasıyla yeni bir döneme girdi. Böylece meclis, Türkiye’ye yönelik resmî boykotu sona erdirmiş oldu.

Libya’nın eski Ulusal Mutabakat Hükümeti Başkanlık Konseyi Başkanı Fayiz es-Serrac, Kasım 2019’da Trablus adına Türkiye ile deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin bir anlaşma imzalamıştı. Söz konusu anlaşma Mısır, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ve Yunanistan’ın tepkisini çekmişti.

xcdvf
Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu, Kasım 2025’te Saddam Hafter’i kabul ederken (Genel Komutanlık)

Libya Temsilciler Meclisi’nin anlaşmayı onaylamasının ardından, bu kararı reddetmeyi sürdüren Mısır ile Libya’nın doğusundaki yönetim arasındaki ilişkilerde gerilim yaşandı. Buna karşılık Libya, anlaşmayı imzalama hakkına sahip olduğunu savunuyor.

Tutumların giderek karmaşıklaşması üzerine geçici Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdülhamid Dibeybe, Libya-Mısır ortak komitesinin Türkiye ile imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılması anlaşmasını ve bu anlaşmaya ilişkin Mısır’ın kaygılarını ele alacağını açıkladı. Dibeybe, komitenin görüş alışverişinde bulunarak ortak anlayışa ulaşmayı hedeflediğini belirtti.

Türkiye’nin askerî ve diplomatik ilişkileri uzun süre Libya’nın batısıyla sınırlı kalmış, Ankara daha sonraki dönemde ülkenin doğusunu da kapsayacak şekilde açılımını genişletmeye yönelmişti.

Siyasetçiler ve gözlemciler, Ankara’nın Libya’daki farklı taraflarla eş güdümü artırma, askerî iş birliği ve eğitim anlaşmaları yapma yönündeki yoğun çabalarının, açıklanan hedeflerin ötesine geçen stratejik amaçlar taşıdığı görüşünde. Bu çabaların, siyasi ve hükûmet düzeyinde bölünmüşlük yaşayan Libya’da Türkiye’nin giderek artan nüfuzunu kalıcı hâle getirme hedefiyle bağlantılı olduğu değerlendiriliyor.