Ünlü İngiliz ekonomist O’Neill: "Türkiye, genişleyen BRICS’in parçası olacak bir ülke"

"Çin’in ekonomik olarak ağırlığının hissedildiği BRICS oluşumu içerisindeki ülkelerin, Türkiye’nin de oluşumun bir parçası olmasını çok ciddi bir şekilde isteyeceğini düşünüyorum"

AA
AA
TT

Ünlü İngiliz ekonomist O’Neill: "Türkiye, genişleyen BRICS’in parçası olacak bir ülke"

AA
AA

Küresel piyasalarda BRICS (Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin, Güney Afrika) kısaltmasının mucidi olarak bilinen İngiliz ekonomist Jim O’Neill, Türkiye’nin genişleyen BRICS’in parçası olabilecek bir ekonomi olduğunu belirtti.

İngiltere’nin eski Başbakanı David Cameron’ın kabinesinde Ticaret Bakanlığı görevini de yürüten O’Neill, AA muhabirinin sorularını yanıtladı.

Son zamanlarda uluslararası medyada çok sayıda ülkenin BRICS’e katılmak için başvuruda bulunduğunu belirten haberlerin yer aldığını hatırlatan O’Neill, “Ben bunu daha çok gelişen dünyanın sembolik bir girişimi olarak görüyorum. Gelişen dünya, küresel yönetime karşı ve 2. Dünya Savaşı sonrasında ABD’nin hakimiyetinin oluşturduğu statükoya karşı tatminsizliğini ortaya koymaya çalışıyor.” değerlendirmesinde bulundu.

1999-2021 yılları arasında merkezi Londra’da bulunan dünyaca ünlü düşünce kuruluşu Chatham House’un Konsey Başkanlığı görevini de yürüten O’Neill, daha önce Türkiye’yi gelişen ekonomilerin oluşturduğu MINT (Meksika, Endonezya, Nijerya, Türkiye) kısaltması içerisinde sınıflandırmıştı.

Bu kez Türkiye’nin genişlemek isteyen BRICS içerisinde yer alabileceğini belirten O’Neill, “Türkiye birçok yönden genişlemiş bir BRICS grubunun parçası olacak bir ülkedir. Özellikle son 20 yıla bakılacak olursa. Türkiye, ABD merkezli sistemin ve yeni dünya düzeninin komplikasyonlarıyla mücadele etti.” ifadesini kullandı.

Türkiye’nin alternatif oluşumları ve iş birliği fırsatlarını değerlendirdiğine işaret eden İngiliz ekonomist O’Neill, “Türkiye'nin bunu birçok yönden eşsiz coğrafyası nedeniyle yapması gerekiyor. Aynı zamanda, belki de modern Türk (devletinin) yöneticileri batı sisteminin faydalarını görebileceklerini düşündükleri gibi, farklı bir sistemin de faydaları olabileceğini düşünüyor olabilirler.” değerlendirmesinde bulundu.

Türkiye’nin BRICS’in genişlemesinde potansiyel bir aday konumunda olduğuna işaret eden O’Neill, “Çin’in ekonomik olarak ağırlığının hissedildiği BRICS oluşumu içerisindeki ülkelerin, Türkiye’nin de oluşumun bir parçası olmasını çok ciddi bir şekilde isteyeceğini düşünüyorum.” değerlendirmesinde bulundu.

“Türkiye (Ukrayna Savaşı’nda) arabuluculuk rolü oynayabilen tek ülke”

Türkiye’nin içerisinde bulunduğu coğrafyada artan stratejik önemine de değinen O’Neill, “Türkiye, hem Rusya hem Ukrayna tarafından güvenilmesi, arabuluculuk rolü oynayabilen tek ülke olması açısında eşsiz bir ülke. Türkiye gibi bunu yapabilen ülkelerin olması önemli.” ifadesini kullandı.

Rusya ekonomisinin yaklaşık bir yıl önceki tahminlere göre daha iyi bir performans sergilediğini belirten O’Neill, “Batının yaptırım stratejisinin Rusya üzerinde reel etki gösterdiğini düşünmüyorum.” değerlendirmesinde bulundu.

Daha önce uzun yıllar Goldman Sachs’ın başekonomistliği de yapan O’Neill, gelişmiş ekonomilerin merkez bankalarının neredeyse ekonominin hız kesmesi için çaba göstererek yüksek enflasyon seviyelerini dizginlemeye çalıştığını kaydetti.

ABD Merkez Bankası Fed’in son açıklamalarında enflasyonu düşüşünü sürdürmesi durumunda parasal sıkılaştırmanın da sonlandırılabileceğine ilişkin işaretlerin verildiğini belirten İngiliz ekonomist, Fed’in bu yönde atabileceği adımlardan gelişen ekonomilerin de önümüzdeki dönemde olumlu yönde etkilenebileceğini belirtti.

İngiltere’de ekonomik görünüme de değinen O’Neill, ülkenin 2016 yılında yapılan Avrupa Birliği (AB) referandumundan bu yana oldukça zorlu bir süreçten geçtiğini, entelektüel ve politik anlamda verilmiş olan “çılgınca kararın” sonuçlarıyla mücadele ettiğini kaydetti.

O’Neill, “Ticaret pozisyonumuz kötüleşti. Ortada kalifiye çalışan ihtiyacının olmasına rağmen siyasi olarak göçmenlik ile ciddi meselelerimiz var. Ekonominin büyüme becerisinin zayıfladığı gözlemleniyor. Birçok yönden, altta yatan görünüm oldukça iç karartıcı.” ifadelerini kullandı.

19 ülke BRICS'e katılmak için başvuruda bulundu

BRICS Güney Afrika Temsilcisi Anil Sooklal, geçen ay Bloomberg'e yaptığı değerlendirmede, halihazırda 19 ülkenin birliğe katılmak için başvuruda bulunduğunu belirtmişti.

BRICS ülkelerinin temsilcilerinin, 2-3 Haziran'da genişleme stratejisini değerlendirmek üzere Güney Afrika'nın başkenti Cape Town'da toplanacağını hatırlatan Sooklal, "13 ülke resmen başvurdu. Buna ek olarak 6 ülke de gayri resmi olarak başvuruda bulundu." İfadesini kullanmıştı.

2006'da oluşturulan “BRIC” (Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin), 2010 yılında Güney Afrika'nın başvurusunu kabul ederek “BRICS” adını almıştı.



Microsoft'un ardından Gmail ve Apple uygulamalarında hizmet kesintileri yaşandı

Apple şirketinin logosu, kolaj görselde (Reuters)
Apple şirketinin logosu, kolaj görselde (Reuters)
TT

Microsoft'un ardından Gmail ve Apple uygulamalarında hizmet kesintileri yaşandı

Apple şirketinin logosu, kolaj görselde (Reuters)
Apple şirketinin logosu, kolaj görselde (Reuters)

Gmail ve Apple'ın Apple Pay ile iCloud'un da aralarında bulunduğu uygulama ve hizmetlerinde dün kesintiler ve teknik sorunlar yaşandı. Dijital hizmetlerdeki aksaklıkları takip eden Downdetector internet sitesinde kullanıcılar tarafından bildirilen binlerce şikâyet, kesintilerin boyutunu ortaya koydu.

Apple'ın sistem durumu sayfasında, App Store ve Apple Music hizmetlerinde kesintiler yaşandığı, kullanıcıların fotoğraflarını, mesajlarını ve diğer dijital verilerini depolamak için kullandığı iCloud'a girişte de sorunlar meydana geldiği belirtildi.

Söz konusu aksaklıklar, ABD'de ve dünyanın diğer bölgelerinde teknolojik altyapıyı etkileyen geniş çaplı kesintilerin üzerinden henüz birkaç gün geçmişken yaşandı. Bu kesintiler, hava trafik kontrol sistemlerinden e-posta hesaplarına kadar kritik hizmetleri etkiledi.

Geniş çaplı kesintiler, geçen hafta Microsoft Outlook kullanıcılarının dünya genelinde e-posta hesaplarına ve Microsoft Office paketindeki diğer temel uygulamalara erişimde sorun yaşamasıyla başladı.

Bu kesintilerin başlamasından bir gün sonra ABD Ulaştırma Bakanlığı, iletişim sistemlerinden birinde meydana gelen arıza nedeniyle ülke genelindeki bütün uçuşların durdurulması talimatını verdi.


Irak, Kerkük-Ceyhan hattından petrol ihracatına yeniden başladı

Bir işçi, Irak'tan Türkiye'ye uzanan ve petrolün yurt dışına ihraç edilmesini sağlayan Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı'nda bakım çalışması yapıyor (Reuters)
Bir işçi, Irak'tan Türkiye'ye uzanan ve petrolün yurt dışına ihraç edilmesini sağlayan Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı'nda bakım çalışması yapıyor (Reuters)
TT

Irak, Kerkük-Ceyhan hattından petrol ihracatına yeniden başladı

Bir işçi, Irak'tan Türkiye'ye uzanan ve petrolün yurt dışına ihraç edilmesini sağlayan Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı'nda bakım çalışması yapıyor (Reuters)
Bir işçi, Irak'tan Türkiye'ye uzanan ve petrolün yurt dışına ihraç edilmesini sağlayan Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı'nda bakım çalışması yapıyor (Reuters)

Irak, Türkiye'ye uzanan Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı üzerinden ham petrol ihracatını günlük 120 bin varillik ilk kapasiteyle yeniden başlattı. Kapasitenin aşamalı olarak günlük 500 bin varile çıkarılması planlanıyor. Irak Petrol Bakanı'nın salı günü yaptığı açıklamaya göre bu adım, Bağdat'ın petrol ihracatında alternatif güzergâhlarını artırırken güney limanlarına ve Hürmüz Boğazı'na olan bağımlılığını azaltacak.

Hattın yeniden devreye alınması, Irak'ın ham petrol ihracat güzergâhlarını çeşitlendirmeye çalıştığı bir döneme denk geldi. İran'la yaşanan savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı'nda deniz trafiğinin aksaması, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü'nün (OPEC) en büyük ikinci üreticisi olan Irak'ı petrol üretimini ihraç edebileceği alternatif güzergâhlar aramaya yöneltti.

Petrol akışının yeniden başlamasıyla Irak, ülkenin kuzeyinde üretilen petrolü ihraç etmek için Kürdistan Bölgesi'yle bağlantılı boru hattına ek bir güzergâha kavuşmuş oldu. Böylece ülkenin güneyindeki ihracat terminallerine ve Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen petrol sevkiyatlarına bağımlılığın azaltılması hedefleniyor.

Yaklaşık 960 kilometre uzunluğundaki Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı üzerinden ihracat, terör örgütü DEAŞ'ın 2014 yılında düzenlediği tekrarlanan saldırıların ardından durmuştu. Hat, daha önce dünya genelindeki petrol arzının yaklaşık yüzde 0,5'ine karşılık gelen miktarda petrol taşıyordu.

Hattın yeniden faaliyete geçirilmesinin Irak'ın toplam petrol ihracatına sağlayacağı fiili katkının ise mevcut petrol arzına ve boru hattından gönderilecek miktarların mevcut sevkiyatlara ilave olup olmayacağına ya da mevcut ihracatın bir bölümünün yerini alıp almayacağına bağlı olacağı değerlendiriliyor.


Suudi Arabistan, jeopolitik gelişmelere ve küresel ticaretteki aksaklıklara rağmen enflasyonu kontrol altında tutuyor

Suudi Arabistanlı bir tüketici, gıda ürünleri satan bir mağazada alışveriş yaparken. (SPA)
Suudi Arabistanlı bir tüketici, gıda ürünleri satan bir mağazada alışveriş yaparken. (SPA)
TT

Suudi Arabistan, jeopolitik gelişmelere ve küresel ticaretteki aksaklıklara rağmen enflasyonu kontrol altında tutuyor

Suudi Arabistanlı bir tüketici, gıda ürünleri satan bir mağazada alışveriş yaparken. (SPA)
Suudi Arabistanlı bir tüketici, gıda ürünleri satan bir mağazada alışveriş yaparken. (SPA)

Suudi Arabistan'da yıllık enflasyon, ekim ayında yüzde 1,7'ye gerileyerek geçen yılın eylül ayından bu yana en düşük seviyesine indi. Eylül ayında yüzde 1,9 olarak kaydedilen enflasyondaki gerileme, jeopolitik gelişmeler ve küresel ticaretteki aksaklıkların yol açtığı zorluklara rağmen ülke ekonomisinin fiyat baskılarını kontrol altında tutma ve fiyat istikrarını koruma kapasitesini sürdürdüğüne işaret ediyor.

Suudi Arabistan Genel İstatistik Kurumu tarafından pazar günü açıklanan verilere göre, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ekim ayında bir önceki aya kıyasla yüzde 0,1 arttı. Yıllık enflasyondaki yavaşlamada, başlıca harcama gruplarının birçoğundaki fiyat artışlarının görece sınırlı kalması etkili olurken, konut maliyetleri fiyatlar üzerindeki en önemli baskı unsuru olmayı sürdürdü.

Endeksin ayrıntıları incelendiğinde, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar grubundaki fiyatların ekim ayında yıllık bazda yüzde 3,5 arttığı görülüyor. Konutların fiilî kira bedellerinde de aynı oranda artış kaydedildi. Böylece bu grup, enflasyona en fazla katkıda bulunan kalem olmayı sürdürdü.

Sigorta ve finansal hizmetler fiyatları yüzde 3,5 yükselirken, bu artışta sigorta hizmetlerindeki yüzde 6,5'lik yükseliş etkili oldu. Eğlence, spor ve kültür harcamaları ise tatil paketlerinin yüzde 4,6 pahalanmasının etkisiyle yüzde 2,7 arttı.

Gıda ve içecek fiyatları

Ulaştırma fiyatları, yolcu taşımacılığı hizmetlerindeki yüzde 9,5'lik artışın etkisiyle yıllık bazda yüzde 2,3 yükseldi. Restoran ve konaklama hizmetlerinde yüzde 1,8, eğitim hizmetlerinde ise yüzde 1,3 artış kaydedildi.

Tüketici harcama sepetinde önemli ağırlığa sahip gıda ve içecek fiyatları yüzde 1,1 artarken, bilgi ve iletişim grubundaki fiyat artışı yüzde 0,5 oldu.

Buna karşılık mobilya, ev aletleri ve konutun rutin bakım giderleri yüzde 0,5, giyim ve ayakkabı fiyatları yüzde 0,2 geriledi. Kişisel bakım, sosyal koruma ve diğer mal ve hizmetler grubunda da yüzde 0,6 düşüş yaşandı.

Aylık karşılaştırma

Aylık bazda genel endeks yüzde 0,1 yükseldi. Konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar grubundaki fiyatlar yüzde 0,2 artarken, bu yükselişte konutların fiilî kira bedellerindeki yüzde 0,4'lük artış etkili oldu. Gıda ve içecek fiyatları yüzde 0,2, sigorta ve finansal hizmetler fiyatları ise yüzde 1,5 yükseldi.

Veriler enflasyon görünümünde iyileşmeye işaret etse de konut maliyetleri ve kiralar, hane halkı bütçeleri açısından en önemli sorun olmaya devam ediyor. Yaşam maliyetleri üzerindeki baskının sürmesi, enflasyondaki gerilemenin satın alma gücüne ve yaşam kalitesine ne ölçüde yansıdığı sorusunu gündeme getiriyor.

Küresel ticaretteki aksaklıklar

Suudi Arabistan'da yıllık enflasyonun eylül ayındaki yüzde 1,9 seviyesinden ekimde yüzde 1,7'ye gerilemesi, dünya ekonomilerinin jeopolitik gerilimler, ticaretteki aksaklıklar ve tedarik zincirlerindeki sorunlar nedeniyle artan baskılarla karşı karşıya olduğu bir dönemde gerçekleşti.

Mali ve ekonomi danışmanı Hüseyin el-Attas'a göre enflasyondaki yavaşlama, fiyat istikrarını destekleyen bir dizi yerel faktörün bir araya gelmesinden kaynaklanıyor. Bu faktörlerin başında Suudi Arabistan riyalinin ABD dolarına sabitlenmesinin ithalat fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı sağladığı göreli koruma geliyor. Temel emtia fiyatlarının ılımlı seyretmesi, tedarik zincirlerinin etkinliği ve ithalat kaynaklarının çeşitlendirilmesi de fiyat istikrarını destekleyen unsurlar arasında yer alıyor.

El-Attas, Şarku’l Avsat'a yaptığı özel açıklamada, para politikasındaki ve döviz kurundaki istikrarın yanı sıra hükümetin aldığı önlemler ve denetim mekanizmalarının, dış kaynaklı enflasyon baskılarının iç piyasaya yansımasını sınırladığını söyledi.

Gıda ve içecek fiyatlarındaki artış hızının eylül ayındaki yüzde 1,4 seviyesinden ekimde yüzde 1,1'e gerilemesinin ve konut maliyetlerindeki artışın yüzde 3,5 ile sınırlı kalmasının genel enflasyonun yavaşlamasına katkıda bulunduğunu belirten el-Attas, buna rağmen konut kiralarının fiyatlar üzerindeki başlıca baskı unsurlarından biri olmayı sürdürdüğüne dikkati çekti.

scdvf

Ekim ayı verileri enflasyonun ılımlı seviyelerde kontrol altında tutulduğunu gösterse de önümüzdeki dönemde enflasyonun seyri iç talepteki gelişmelere, konut maliyetlerine ve ithal ürünlerin fiyatlarına bağlı olacak.

El-Attas, yıl sonuna kadar enflasyonun ılımlı seviyelerde kalmasını beklediğini, ancak ekonomik faaliyetlerin ve büyük ölçekli projelerin genişlemesinin yanı sıra navlun ve sigorta maliyetlerindeki olası artışlar nedeniyle sınırlı dalgalanmalar yaşanabileceğini öngördü.

Satın alma gücü

Ekonomi uzmanı Ahmed eş-Şehri de Suudi Arabistan'da enflasyonun ekim ayında yüzde 1,7'ye gerilemesini, ekonomik istikrarın ve fiyat baskılarını kontrol altında tutma kapasitesinin göstergesi olarak olumlu değerlendirdi. Eş-Şehri, bu gelişmenin özellikle küresel ekonomideki belirsizliklerin ve piyasalarda yaşanan jeopolitik ve ticari sorunların sürdüğü bir dönemde önem taşıdığını belirtti.

Şarku’l Avsat'a konuşan eş-Şehri, «Ancak rakamın tek başına düşmesinden daha önemli olan, bu istikrarın vatandaşların ve ülkede yaşayan yabancıların günlük hayatına, satın alma güçlerine ve yaşam giderlerine nasıl yansıdığıdır» dedi.

Konut maliyetleri ve kiraların daha fazla önem verilmesi gereken başlıca sorun olduğunu belirten eş-Şehri, bu kalemlerdeki artışın devam etmesinin, genel enflasyon yavaşlasa bile geniş bir kesimden ailenin mali baskılarla karşı karşıya kalmasına neden olduğunu ifade etti.

Tüketicilerin ekonomik durumu yalnızca göstergeler ve oranlar üzerinden değerlendirmediğini vurgulayan eş-Şehri, insanların konut, gıda, ulaşım ve temel hizmetler için her ay yaptıkları harcamalara baktığını söyledi. Bu nedenle yaşam maliyetlerinin kontrol altına alınmasının, fiyat istikrarının korunması kadar öncelikli olması gerektiğini kaydetti.

Ekonomik istikrar

Eş-Şehri, önümüzdeki dönemde enflasyondaki göreli istikrarın satın alma gücünü artırmak için değerlendirilmesi, kira artışlarının temel nedenlerinin ele alınması, piyasaların ve tedarik zincirlerinin verimliliğinin yükseltilmesi gerektiğini belirtti.

Ekonomik başarının yalnızca enflasyon oranındaki düşüşle ölçülemeyeceğini vurgulayan eş-Şehri, bu düşüşün insanların günlük yaşamlarında ne ölçüde hissedildiğinin de önemli olduğunu ifade etti.

Eş-Şehri, gerçek ekonomik istikrarın yaşam kalitesine yansıyan, ailelerin geleceğe daha fazla güven duymasını sağlayan, planlama ve tasarruf yapma imkânlarını güçlendiren istikrar olduğunu sözlerine ekledi.