Dünya Ekonomik Forumu Suudi Arabistan'da kalkınma yollarını yeniden çizecek

Küresel iş dünyası Davos'tan Riyad'a taşınıyor… Uluslararası iş birliği için yeni bir model

Dünya Ekonomik Forumu'nun (WEF) Riyad'daki özel toplantısına 92 ülkeden binden fazla dünya lideri katılıyor. (WEF internet sitesi)
Dünya Ekonomik Forumu'nun (WEF) Riyad'daki özel toplantısına 92 ülkeden binden fazla dünya lideri katılıyor. (WEF internet sitesi)
TT

Dünya Ekonomik Forumu Suudi Arabistan'da kalkınma yollarını yeniden çizecek

Dünya Ekonomik Forumu'nun (WEF) Riyad'daki özel toplantısına 92 ülkeden binden fazla dünya lideri katılıyor. (WEF internet sitesi)
Dünya Ekonomik Forumu'nun (WEF) Riyad'daki özel toplantısına 92 ülkeden binden fazla dünya lideri katılıyor. (WEF internet sitesi)

Küresel ekonomi camiası Davos'tan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Muhammed bin Selman'ın himayesinde Dünya Ekonomik Forumu (WEF) toplantısına ev sahipliği yapacak olan Riyad'a taşınıyor.

Suudi Arabistan Ekonomi ve Planlama Bakanı Faysal el-İbrahim, küresel diyaloğu desteklemek ve ortak küresel sorunlara pratik, iş birliğine dayalı ve sürdürülebilir çözümler bulmak amacıyla 92 ülkeden binden fazla dünya liderini bir araya getiren ‘Kalkınma için Uluslararası İşbirliği, Büyüme ve Enerji’ temalı bu özel toplantının arifesinde yaptığı açıklamada “Bu, Davos dışındaki en güçlü zirve olacak” dedi.

28-29 Nisan (bugün ve yarın) tarihlerinde gerçekleşecek toplantı, jeopolitik çalkantıların ve karmaşık ekonomik zorlukların bölünmüş bir dünyayı istikrarsızlaştırdığı bir döneme denk geliyor. Bu nedenle, küresel diyaloğu desteklemeyi ve ortak küresel zorluklara çözüm bulmayı amaçlayan toplantı, krizlerle başa çıkmada ileri görüşlü yaklaşımları teşvik etmeyi amaçlayan bir gündem üzerinde çalışıyor.

Geçtiğimiz yıl İsviçre'de düzenlenen zirveyi temel alan toplantı, birbirine bağlı krizlere yönelik ileriye dönük bir yaklaşımı ve kısa vadeli ödünleşimler konusunda gerçekçiliği teşvik edecek. Toplantı aynı zamanda gelişmekte olan ekonomi politikaları, enerji dönüşümü ve jeopolitik şoklar gibi konularda Kuzey-Güney arasında giderek büyüyen uçurumun kapatılması için de çalışacak.

Toplantı, sekizinci yılında Vizyon 2030 yıllık raporunun yayınlanmasından üç gün sonra ve Suudi Arabistan’ın çeşitli düzeylerdeki büyük kalkınma başarılarını vurgulayan 25 Nisan 2016'daki Vizyon 2030 lansmanının yıldönümünde gerçekleşiyor. Yolculuğunun orta noktasında Suudi Arabistan, girişimlerinin yüzde 87'sinin tamamlanması ya da yolunda gitmesi ile program temel performans göstergelerinin yüzde 81'inin yıllık hedeflerini tutturmasıyla hedeflerine daha hızlı bir şekilde ulaştı.

Bu özel toplantı, katılımcıların ekonomik dönüşüm stratejisindeki ilerleme ve yabancı yatırım konusunda iş ortamı hakkında bilgi edinmeleri için bir fırsat olacak.

El-İbrahim

Suudi Arabistan Ekonomi ve Planlama Bakanı Faysal el-İbrahim gazetecilere verdiği demeçte şunları söyledi: “Toplantılar sırasında paylaşacağımız pek çok rakam var. Böylece inşa ettiğimiz her şeyi, çıkardığımız dersleri, başarılarımızı ve halen üzerinde çalıştığımız şeyleri görebilirsiniz. Vizyon 2030'un lansmanından sekiz yıl sonra, yenilikçi ve sürdürülebilir ileri bir dönüşümsel büyüme modeline öncülük etmeye hazır olduğumuzu gösterdik. Vizyonumuz, insan sermayemizin muazzam potansiyelini açığa çıkaran, bilgi ve inovasyona dayalı müreffeh bir ekonomiye giden yolu çizmektir.”

Suudi Arabistan’ın son yıllardaki büyümesinin büyük bir kısmının Vizyon 2030 kapsamında sıfırdan başlatılan spor, eğlence ve turizm gibi yeni ekonomik sektörlerin yanı sıra sanayi sektörlerinden geldiğini açıklayan İbrahim, “Suudi Arabistan önceliklerini gözden geçiriyor ve bunları ihtiyaçlarına göre ayarlıyor. Tüm projeler plana göre ve gecikmeden ilerliyor” ifadelerini kullandı.

evre
Suudi Arabistan Ekonomi ve Planlama Bakanı Faysal el-İbrahim ve WEF Başkanı Borge Brende, WEF Genel Direktörü Saadia Zahidi ile birlikte düzenledikleri ortak basın toplantısında (WEF internet sitesi)

WEF Başkanı Borge Brende ile dün (cumartesi) ortak bir basın toplantısı düzenleyen İbrahim, Suudi Arabistan’ın küresel olarak sürdürülebilir bir modele öncülük etme kabiliyetini kanıtladığını belirterek, 2016'dan bu yana yüzde 20 ekonomik büyüme kaydettiğini ve petrol dışı ekonominin 2023'te gayri safi yurt içi hasılasının (GSYİH) yüzde 50'sini oluşturacağını ifade etti.

İbrahim, “Günümüzün küresel dönüm noktasında, uluslararası iş birliğinin güçlendirilmesi her zamankinden daha önemlidir. Suudi Arabistan'ın bu toplantıya ortak olmasıyla WEF, istisnai koşullar altında bu özel toplantıya ev sahipliği yapmak üzere düşünce liderliği, çözümler ve iş dünyası için köklü ve dinamik bir küresel platform seçmiş oldu” şeklinde konuştu.

İbrahim sözlerini şöyle sürdürdü: “Bu amaçla Suudi Arabistan, herkesin yararına olacak net planlar geliştirmek ve dünya çapında refah ve istikrar için ortak hedeflere ulaşmak üzere tüm diplomatik gücünü seferber etmektedir. Bu ortak geleceğe yönelik vizyonumuzun kapsayıcı ve eşitlikçi olmasını sağlamaya kararlıyız.”

İbrahim, WEF'in Riyad'daki özel toplantısının, tüm ülkelerin kalkınma yollarını yeniden çizmek ve bölünmelerin üstesinden gelmeyi ve ortak refaha ulaşmayı amaçlayan yeni bir uluslararası iş birliği modelini benimsemek için eşsiz bir fırsat olduğunu belirtti. İbrahim, “Küresel ekonomik manzara değişken ve zorlu. İklim değişikliği ise tüm insanlığın geleceği için büyük bir meydan okuma haline geldi. Teknoloji de bildiğimiz yaşamın şeklini hızla değiştiriyor. Bu zorlukların üstesinden gelmek sistematik bir dönüşümü, plan ve politikaların temelden yeniden değerlendirilmesini ve eskisinden daha az sağlam olan ekonomik bağlantıların ve modellerin yeniden şekillendirilmesini gerektiriyor” dedi.

Gazze ile ilgili toplantılar

“Jeopolitik gerilimler ve sosyo-ekonomik eşitsizlikler küresel çapta bölünmeleri şiddetlendirirken, uluslararası iş birliği ve anlamlı diyalog her zamankinden daha önemli bir hal aldı” diyen Brende, WEF’in Riyad’daki özel toplantısının kritik bir zamanda gerçekleştiğini ve büyük önem taşıdığını belirtti.

Brende, “Riyad toplantısı, farklı sektörlerden ve coğrafyalardan liderlerin fikirlerini eyleme dönüştürmeleri ve karşılaştığımız birçok zorluğa ölçeklenebilir çözümler getirmeleri için bir fırsat sunuyor” dedi.

dfvdb
WEF Başkanı Borge Brende toplantıdaki katılımcılarla konuşuyor. (WEF internet sitesi)

Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ve bir dizi uluslararası yetkilinin bu hafta Gazze Şeridi'nde bir barış anlaşmasına varılmasını amaçlayan görüşmeler için Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'ı ziyaret edeceğini ifade eden Brende sözlerini şöyle sürdürdü: “Kilit oyuncular şu anda Riyad'da. Buradaki görüşmelerin uzlaşma ve barışa giden bir sürece yol açmasını umuyoruz. ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken Çin ziyaretinden hemen sonra buraya gelecek. Görüşmelerde Gazze Şeridi'ndeki insani kriz gündemde olacak. Esir müzakereleri ve olası bir ateşkes açısından şu anda bir ivme var.”

Toplantı gündemi

Toplantının gündemi üç temel başlığa odaklanıyor:

Uluslararası iş birliği: Artan jeopolitik gerilimlerin ortasında, toplantı istikrarsızlığın zincirleme etkilerini kontrol altına almak için uluslararası iş birliğini, insani çabaları ve diyaloğu teşvik edecek. Ayrıca küresel Kuzey ve Güney arasındaki uluslararası iş birliğini güçlendirerek daha dayanıklı bir küresel ekonominin nasıl inşa edileceği de tartışılacak.

Kapsayıcı büyüme: Toplantıda, insani kalkınmaya yapılan yatırımlarla karşılaştırıldığında inovasyon ve ekonomi politikalarındaki son eğilimlerin küresel eşitliği nasıl tehdit ettiği ve yoksulluğu azaltma çabalarını nasıl engellediği tartışılacak. Ayrıca gelişmiş, yükselen ve gelişmekte olan ekonomilerde bu risklerin ele alınmasına yardımcı olabilecek fırsatlar ele alınacak.

Kalkınma için enerji: Dünya potansiyel sıcaklık artışları ve enerji kaynaklarına erişimde önemli eşitsizliklerle karşı karşıya olduğundan, toplantıda özellikle gelişmiş, yükselen ve gelişmekte olan ekonomilerde adil büyümeyi sağlarken temiz enerjiyi artırmaya yönelik çözümler aranacak.

Önemli katılımcılar

WEF'ten yapılan açıklamaya göre, toplantıya siyasi liderlerin öncülüğünde 60'tan fazla ülkeden 220'den fazla tanınmış isim katılıyor. Toplantıya Kuveyt Emiri Şeyh Meşal el-Ahmed el-Cabir es-Sabah, Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, Nijerya Devlet Başkanı Bola Ahmad Tinubu, Ruanda Devlet Başkanı Paul Kagame, Mısır Başbakanı Mustafa Medbuli, Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani, Umman Veliaht Prensi Zi Yezen bin Heysem bin Tarık, Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Muhammed bin Abdurrahman Al Sani, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Maliye ve Ekonomik İşlerden Sorumlu Başbakan Yardımcısı Şeyh Mektum bin Muhammed bin Raşid Âl Mektum, Ürdün Başbakanı Bişr el-Hasevne, Malezya Başbakanı Enver İbrahim ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif katılacak.

WEF’ten yapılan açıklamada özel toplantıya ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, Avrupa Birliği (AB) Dışişleri ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, Fransa Avrupa ve Dışişleri Bakanı Stephane Segorny, Almanya Dışişleri Bakanı Annalena Baerbock, Birleşik Krallık Dışişleri, İngiliz Milletler Topluluğu ve Kalkınma Bakanı David Cameron, Endonezya Enerji ve Maden Kaynaklar Bakanı Arifin Tasrif, Güney Kore Ticaret, Sanayi ve Enerji Bakanı Ahn Duk-geun, Güney Afrika Elektrik Bakanı Kgosientsho Ramokgopa ve Türkiye Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in de katılacağı belirtildi.

Toplantıya katılacak uluslararası örgüt liderleri arasında da şunlar yer alıyor: Uluslararası Para Fonu (IMF) Genel Müdürü Kristalina Georgieva, Birleşmiş Milletler (BM) Gazze İnsani Yardım ve Yeniden Yapılanma Koordinatörü Sigrid Kaag ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus.

Açık Ekonomik Forum

Özel toplantı kapsamında WEF, Suudi Arabistan Ekonomi ve Planlama Bakanlığı ile iş birliği içinde, çevresel sorunlar, sanatın toplumdaki rolü, günümüz girişimciliği, dijital para birimleri, yapay zekâ, akıllı şehirler ve ruh sağlığı gibi birçok konuda düşünce liderleri ve geniş halk kitleleri arasında diyaloğu kolaylaştırmak amacıyla açık bir foruma ev sahipliği yapacak. Etkinlik öğrencilere, girişimcilere, genç profesyonellere ve genel kamuoyuna bu kritik konuları müzakere etme fırsatı sunacak.



Suudi Arabistan, jeopolitik gelişmelere ve küresel ticaretteki aksaklıklara rağmen enflasyonu kontrol altında tutuyor

Suudi Arabistanlı bir tüketici, gıda ürünleri satan bir mağazada alışveriş yaparken. (SPA)
Suudi Arabistanlı bir tüketici, gıda ürünleri satan bir mağazada alışveriş yaparken. (SPA)
TT

Suudi Arabistan, jeopolitik gelişmelere ve küresel ticaretteki aksaklıklara rağmen enflasyonu kontrol altında tutuyor

Suudi Arabistanlı bir tüketici, gıda ürünleri satan bir mağazada alışveriş yaparken. (SPA)
Suudi Arabistanlı bir tüketici, gıda ürünleri satan bir mağazada alışveriş yaparken. (SPA)

Suudi Arabistan'da yıllık enflasyon, ekim ayında yüzde 1,7'ye gerileyerek geçen yılın eylül ayından bu yana en düşük seviyesine indi. Eylül ayında yüzde 1,9 olarak kaydedilen enflasyondaki gerileme, jeopolitik gelişmeler ve küresel ticaretteki aksaklıkların yol açtığı zorluklara rağmen ülke ekonomisinin fiyat baskılarını kontrol altında tutma ve fiyat istikrarını koruma kapasitesini sürdürdüğüne işaret ediyor.

Suudi Arabistan Genel İstatistik Kurumu tarafından pazar günü açıklanan verilere göre, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ekim ayında bir önceki aya kıyasla yüzde 0,1 arttı. Yıllık enflasyondaki yavaşlamada, başlıca harcama gruplarının birçoğundaki fiyat artışlarının görece sınırlı kalması etkili olurken, konut maliyetleri fiyatlar üzerindeki en önemli baskı unsuru olmayı sürdürdü.

Endeksin ayrıntıları incelendiğinde, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar grubundaki fiyatların ekim ayında yıllık bazda yüzde 3,5 arttığı görülüyor. Konutların fiilî kira bedellerinde de aynı oranda artış kaydedildi. Böylece bu grup, enflasyona en fazla katkıda bulunan kalem olmayı sürdürdü.

Sigorta ve finansal hizmetler fiyatları yüzde 3,5 yükselirken, bu artışta sigorta hizmetlerindeki yüzde 6,5'lik yükseliş etkili oldu. Eğlence, spor ve kültür harcamaları ise tatil paketlerinin yüzde 4,6 pahalanmasının etkisiyle yüzde 2,7 arttı.

Gıda ve içecek fiyatları

Ulaştırma fiyatları, yolcu taşımacılığı hizmetlerindeki yüzde 9,5'lik artışın etkisiyle yıllık bazda yüzde 2,3 yükseldi. Restoran ve konaklama hizmetlerinde yüzde 1,8, eğitim hizmetlerinde ise yüzde 1,3 artış kaydedildi.

Tüketici harcama sepetinde önemli ağırlığa sahip gıda ve içecek fiyatları yüzde 1,1 artarken, bilgi ve iletişim grubundaki fiyat artışı yüzde 0,5 oldu.

Buna karşılık mobilya, ev aletleri ve konutun rutin bakım giderleri yüzde 0,5, giyim ve ayakkabı fiyatları yüzde 0,2 geriledi. Kişisel bakım, sosyal koruma ve diğer mal ve hizmetler grubunda da yüzde 0,6 düşüş yaşandı.

Aylık karşılaştırma

Aylık bazda genel endeks yüzde 0,1 yükseldi. Konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar grubundaki fiyatlar yüzde 0,2 artarken, bu yükselişte konutların fiilî kira bedellerindeki yüzde 0,4'lük artış etkili oldu. Gıda ve içecek fiyatları yüzde 0,2, sigorta ve finansal hizmetler fiyatları ise yüzde 1,5 yükseldi.

Veriler enflasyon görünümünde iyileşmeye işaret etse de konut maliyetleri ve kiralar, hane halkı bütçeleri açısından en önemli sorun olmaya devam ediyor. Yaşam maliyetleri üzerindeki baskının sürmesi, enflasyondaki gerilemenin satın alma gücüne ve yaşam kalitesine ne ölçüde yansıdığı sorusunu gündeme getiriyor.

Küresel ticaretteki aksaklıklar

Suudi Arabistan'da yıllık enflasyonun eylül ayındaki yüzde 1,9 seviyesinden ekimde yüzde 1,7'ye gerilemesi, dünya ekonomilerinin jeopolitik gerilimler, ticaretteki aksaklıklar ve tedarik zincirlerindeki sorunlar nedeniyle artan baskılarla karşı karşıya olduğu bir dönemde gerçekleşti.

Mali ve ekonomi danışmanı Hüseyin el-Attas'a göre enflasyondaki yavaşlama, fiyat istikrarını destekleyen bir dizi yerel faktörün bir araya gelmesinden kaynaklanıyor. Bu faktörlerin başında Suudi Arabistan riyalinin ABD dolarına sabitlenmesinin ithalat fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı sağladığı göreli koruma geliyor. Temel emtia fiyatlarının ılımlı seyretmesi, tedarik zincirlerinin etkinliği ve ithalat kaynaklarının çeşitlendirilmesi de fiyat istikrarını destekleyen unsurlar arasında yer alıyor.

El-Attas, Şarku’l Avsat'a yaptığı özel açıklamada, para politikasındaki ve döviz kurundaki istikrarın yanı sıra hükümetin aldığı önlemler ve denetim mekanizmalarının, dış kaynaklı enflasyon baskılarının iç piyasaya yansımasını sınırladığını söyledi.

Gıda ve içecek fiyatlarındaki artış hızının eylül ayındaki yüzde 1,4 seviyesinden ekimde yüzde 1,1'e gerilemesinin ve konut maliyetlerindeki artışın yüzde 3,5 ile sınırlı kalmasının genel enflasyonun yavaşlamasına katkıda bulunduğunu belirten el-Attas, buna rağmen konut kiralarının fiyatlar üzerindeki başlıca baskı unsurlarından biri olmayı sürdürdüğüne dikkati çekti.

scdvf

Ekim ayı verileri enflasyonun ılımlı seviyelerde kontrol altında tutulduğunu gösterse de önümüzdeki dönemde enflasyonun seyri iç talepteki gelişmelere, konut maliyetlerine ve ithal ürünlerin fiyatlarına bağlı olacak.

El-Attas, yıl sonuna kadar enflasyonun ılımlı seviyelerde kalmasını beklediğini, ancak ekonomik faaliyetlerin ve büyük ölçekli projelerin genişlemesinin yanı sıra navlun ve sigorta maliyetlerindeki olası artışlar nedeniyle sınırlı dalgalanmalar yaşanabileceğini öngördü.

Satın alma gücü

Ekonomi uzmanı Ahmed eş-Şehri de Suudi Arabistan'da enflasyonun ekim ayında yüzde 1,7'ye gerilemesini, ekonomik istikrarın ve fiyat baskılarını kontrol altında tutma kapasitesinin göstergesi olarak olumlu değerlendirdi. Eş-Şehri, bu gelişmenin özellikle küresel ekonomideki belirsizliklerin ve piyasalarda yaşanan jeopolitik ve ticari sorunların sürdüğü bir dönemde önem taşıdığını belirtti.

Şarku’l Avsat'a konuşan eş-Şehri, «Ancak rakamın tek başına düşmesinden daha önemli olan, bu istikrarın vatandaşların ve ülkede yaşayan yabancıların günlük hayatına, satın alma güçlerine ve yaşam giderlerine nasıl yansıdığıdır» dedi.

Konut maliyetleri ve kiraların daha fazla önem verilmesi gereken başlıca sorun olduğunu belirten eş-Şehri, bu kalemlerdeki artışın devam etmesinin, genel enflasyon yavaşlasa bile geniş bir kesimden ailenin mali baskılarla karşı karşıya kalmasına neden olduğunu ifade etti.

Tüketicilerin ekonomik durumu yalnızca göstergeler ve oranlar üzerinden değerlendirmediğini vurgulayan eş-Şehri, insanların konut, gıda, ulaşım ve temel hizmetler için her ay yaptıkları harcamalara baktığını söyledi. Bu nedenle yaşam maliyetlerinin kontrol altına alınmasının, fiyat istikrarının korunması kadar öncelikli olması gerektiğini kaydetti.

Ekonomik istikrar

Eş-Şehri, önümüzdeki dönemde enflasyondaki göreli istikrarın satın alma gücünü artırmak için değerlendirilmesi, kira artışlarının temel nedenlerinin ele alınması, piyasaların ve tedarik zincirlerinin verimliliğinin yükseltilmesi gerektiğini belirtti.

Ekonomik başarının yalnızca enflasyon oranındaki düşüşle ölçülemeyeceğini vurgulayan eş-Şehri, bu düşüşün insanların günlük yaşamlarında ne ölçüde hissedildiğinin de önemli olduğunu ifade etti.

Eş-Şehri, gerçek ekonomik istikrarın yaşam kalitesine yansıyan, ailelerin geleceğe daha fazla güven duymasını sağlayan, planlama ve tasarruf yapma imkânlarını güçlendiren istikrar olduğunu sözlerine ekledi.


Suudi enerji şirketleri 9 ayda 105,6 milyar dolar kâr elde etti

Şeybe’deki Aramco petrol sahasının genel görünümü (Reuters)
Şeybe’deki Aramco petrol sahasının genel görünümü (Reuters)
TT

Suudi enerji şirketleri 9 ayda 105,6 milyar dolar kâr elde etti

Şeybe’deki Aramco petrol sahasının genel görünümü (Reuters)
Şeybe’deki Aramco petrol sahasının genel görünümü (Reuters)

Suudi Arabistan finans piyasasında işlem gören enerji sektörü şirketleri, 2026 yılının ilk dokuz ayında güçlü bir kâr büyümesi kaydetti. Buna göre, konsolide net kârları geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 42,8 oranında artarak 396,15 milyar riyale (105,64 milyar dolar) yükseldi. Bu performans, küresel enerji piyasalarının jeopolitik gerginlikler, tedarik aksaklıkları ve artan navlun maliyetleri nedeniyle keskin dönüşümlere sahne olduğu bir dönemde gerçekleşti. Bahse konu bu etkenler, enerji sektörünün farklı halkalarında faaliyet gösteren şirketlerin sonuçlarına değişen oranlarda yansıdı.

Suudi Arabistan’daki sonuçlar, söz konusu değişkenlerin şirketler üzerindeki etkilerinde farklılıklar olduğunu ortaya koyuyor. Buna göre kârların en büyük kısmını Saudi Aramco elde ederken, Bahri şirketinin kârında büyük bir sıçrama görüldü. Petro Rabigh yeniden kârlılığa geçerken, bazı sondaj şirketlerinin sonuçlarında ise düşüş kaydedildi. Büyüme eğilimi üçüncü çeyrekte de devam etti ve altı şirketin konsolide kârları yüzde 50,1 artışla 145,15 milyar riyale (38,71 milyar dolar) ulaştı.

Uluslararası enerji şirketlerinin kârları

Kârlardaki iyileşme yalnızca Suudi şirketlerle sınırlı kalmadı; küresel ölçekteki büyük petrol şirketleri de tedarik aksaklıkları, artan enerji fiyatları ve genişleyen rafineri marjlarının etkisiyle yılın üçüncü çeyreğinde güçlü kazançlar elde etti. Bu dönemde ExxonMobil’in net kârı geçen yılın aynı dönemindeki 7,5 milyar dolardan 15,4 milyar dolara yükselirken, Shell’in düzeltilmiş kârı 5,43 milyar dolara kıyasla 10,81 milyar dolara çıktı. TotalEnergies’in düzeltilmiş kârı ise bir yıl önceki 4 milyar dolar seviyesinden 9,1 milyar dolara sıçradı.

xscd
ADIPEC Konferansı’ndaki Aramco standı (Arşiv – Reuters)

Şirketler, Ortadoğu’dan gelen tedarikteki aksaklıkların yanı sıra mevcut rafineri kapasitelerinin sınırlı olmasının ve stoklardaki düşüşün, rafineri marjlarını tarihi yüksek seviyelere taşıdığına dikkat çekti.

Şarku’l Avsat’ın Reuters’tan aktardığına göre, rafineri marjları Shell’de varil başına 42 dolara yaklaşırken, TotalEnergies’de yaklaşık 33,2 dolar seviyesinde gerçekleşti ve bu durum petrol ürünleri ile ticaret faaliyetlerinden elde edilen kârları destekledi.

Aramco kârda lider konumda

Saudi Aramco, hissedarlara ait kârının geçen yılın aynı dönemindeki 278,57 milyar riyalden (74,29 milyar dolar) yüzde 36,1 oranında artarak 379,02 milyar riyale (101,07 milyar dolar) yükselmesiyle, 2026 yılının ilk dokuz ayında net kâr bakımından enerji sektörü şirketleri arasında ilk sırada yer aldı.

Şirket bu sonuçla sektör şirketlerinin konsolide net kârının yaklaşık yüzde 95,7’sini tek başına elde etti. Bu tablo, Aramco’nun sonuçlarının genel performansın yönünü belirlemedeki büyük ağırlığını ortaya koyarken, diğer faaliyet alanlarındaki gelişmeleri anlamak adına sektördeki geri kalan şirketlerin bilançolarının bağımsız olarak değerlendirilmesinin önemini de gözler önüne seriyor.

scdfrgt

Şirketin gelirleri ve satışlarla ilgili diğer kazançları ise 2025 yılının aynı dönemindeki yaklaşık 1,25 trilyon riyal (333,33 milyar dolar) seviyesinden yüzde 20,8 artış göstererek yaklaşık 1,52 trilyon riyale (405,33 milyar dolar) ulaştı.

Bahri’nin kârında sıçrama

Suudi Arabistan ulusal denizcilik şirketi Bahri, geçen yılın ilk dokuz ayındaki yaklaşık 1,45 milyar riyal (386,7 milyon dolar) olan net kârını yüzde 586,7 oranında artırarak yaklaşık 9,98 milyar riyale (2,66 milyar dolar) çıkarmasıyla net kâr sıralamasında ikinci oldu.

Bu büyüme, şirketin gelirlerinin geçen yılın aynı dönemindeki 7,08 milyar riyal (1,89 milyar dolar) seviyesinden yüzde 268,4 artışla yaklaşık 26,1 milyar riyale (6,96 milyar dolar) yükselmesiyle eş zamanlı olarak gerçekleşti.

Söz konusu performans, şirketin başta petrol taşımacılığı olmak üzere deniz taşımacılığı faaliyetlerindeki iyileşmeden ve navlun operasyonlarına bağlı artan getirilerden faydalandığını yansıtırken, borsada işlem gören enerji şirketlerinin konsolide kâr büyümesine sağladığı katkıyı da güçlendirdi.

Petro Rabigh yeniden kârlılığa döndü

Petro Rabigh, 2026 yılının ilk dokuz ayında yaklaşık 6,7 milyar riyal (1,79 milyar dolar) net kâr elde ederek finansal sonuçlarında dikkat çekici bir dönüşüme imza attı; şirket geçen yılın aynı döneminde 3,29 milyar riyal (877,3 milyon dolar) zarar kaydetmişti.

Şirketin gelirleri, geçen yılın aynı dönemindeki yaklaşık 24,36 milyar riyale (6,50 milyar dolar) kıyasla yüzde 113,6 oranında artarak yaklaşık 52,03 milyar riyale (13,88 milyar dolar) ulaştı.

dcfgt
Bahri’ye ait gemilerden biri (Şirketin internet sitesi)

Bu iyileşme; endüstriyel kompleksin artan operasyonel oranları, satış hacimlerindeki büyüme, rafine ve petrokimya ürünlerinin fiyatlarındaki artış ve finansman maliyetlerindeki düşüşle desteklendi. Ayrıca, 2025 yılının aynı dönemindeki zayıf üretim ve satış rakamları, şirketin operasyonel tesislerinde gerçekleştirilen kapsamlı periyodik bakım çalışmalarından kaynaklanmıştı; bu durum, iki dönemin kıyaslanmasında etkili oldu.

Sondaj şirketleri üzerindeki baskı

Buna karşılık, enerji piyasalarındaki dönüşümler sektördeki tüm faaliyet alanlarına olumlu yansımadı. ADES Holding’in kârı, gelirlerinin yüzde 44 artışla yaklaşık 6,77 milyar riyale (1,81 milyar dolar) yükselmesine rağmen, 2025 yılının ilk dokuz ayındaki yaklaşık 597,3 milyon riyal (159,3 milyon dolar) seviyesinden yüzde 23 oranında gerileyerek yaklaşık 459,8 milyon riyale (122,6 milyon dolar) düştü.

Gelirlerdeki büyüme uluslararası operasyonlardaki genişleme ve yeni satın almaların katkısıyla desteklenirken; kârlılık ise düşen operasyonel marjlardan, bazı gider kalemlerindeki artıştan ve bir dizi bölgesel operasyonun geçici olarak askıya alınmasından olumsuz etkilendi.

Arabian Drilling şirketinin net kârı ise gelirlerinin yüzde 8,1 azalışla yaklaşık 2,4 milyar riyale (640 milyon dolar) gerilemesine paralel olarak, geçen yılın aynı dönemindeki 73,3 milyon riyalden (19,55 milyon dolar) yüzde 90,6 düşüşle yaklaşık 6,9 milyon riyale (1,84 milyon dolar) indi.

Aynı doğrultuda, SARCO’nun zararları da geçen yılın ilk dokuz ayında kaydedilen 22,1 milyon riyal (5,89 milyon dolar) zarara kıyasla yüzde 24,4 oranında artarak yaklaşık 27,5 milyon riyale (7,33 milyon dolar) yükseldi. Bu sonuçta, şirketin bazı yatırımlarındaki piyasa değeri düşüşünden kaynaklanan zararlar ile genel ve idari giderlerdeki artış etkili oldu.

Üçüncü çeyrek sonuçları

2026 yılının üçüncü çeyreği bazında borsada işlem gören enerji sektörü şirketlerinin konsolide net kârı, geçen yılın aynı dönemindeki yaklaşık 96,72 milyar riyale (25,79 milyar dolar) kıyasla yüzde 50,1 oranında artarak yaklaşık 145,15 milyar riyale (38,71 milyar dolar) ulaştı ve ilk dokuz ayda kaydedilen büyümeyi sürdürdü.

Aramco, yıllık bazda yüzde 41,3 artışla hissedarlara ait yaklaşık 137,39 milyar riyal (36,64 milyar dolar) net kâr elde ederek çeyreklik sonuçlardaki liderliğini korudu.

Bahri ise dönem içindeki güçlü performansının bir yansıması olarak, 2025 yılının üçüncü çeyreğindeki 513,4 milyon riyal (136,9 milyon dolar) olan kârını yüzde 890,7 oranında artırarak yaklaşık 5,09 milyar riyale (1,36 milyar dolar) çıkardı ve ikinci sırada yer aldı.

xcdvf
El-Kasım 1 Enerji Üretim Projesi (ACWA)

Toparlanma sürecini sürdüren Petro Rabigh da iyileşen operasyonel oranlar, artan satışlar ve güçlenen ürün marjlarının desteğiyle, geçen yılın aynı dönemindeki 1,24 milyar riyal (330,7 milyon dolar) zararın ardından yaklaşık 2,58 milyar riyal (688 milyon dolar) kâr açıkladı.

Buna karşılık ADES Holding’in kârı, çeyreklik gelirlerindeki yüzde 34,8’lik artışa rağmen kâr marjları üzerindeki baskıların devam ettiğini yansıtacak şekilde yüzde 55,8 azalarak yaklaşık 94,9 milyon riyale (25,3 milyon dolar) geriledi.

Öte yandan Arabian Drilling, sondaj kulelerinin çalışma oranlarındaki iyileşme ve operasyonel verimlilikteki artıştan faydalanarak, geçen yılın aynı dönemindeki 9,4 milyon riyal (2,51 milyon dolar) zararın ardından üçüncü çeyrekte yaklaşık 31,4 milyon riyal (8,37 milyon dolar) kâr ile yeniden kârlılığa geçti.

SARCO ise 2025 yılının üçüncü çeyreğindeki 1,6 milyon riyal (427 bin dolar) kârın aksine, bu çeyrekte yaklaşık 22,5 milyon riyal (6 milyon dolar) zarar kaydetti.

Çeyreklik sonuçlar, sektör faaliyetlerinin performansındaki ayrışmanın sürdüğünü teyit ediyor. Aramco, Bahri ve Petro Rabigh kâr büyümesine öncülük ederken; bazı sondaj ve yatırım şirketleri ise iş modellerinin doğası, operasyonel seviyeler ve maliyetlerin faaliyet alanlarına göre farklılık göstermesini yansıtacak biçimde marjları ve bilançoları üzerinde baskılarla karşı karşıya kaldı.


Küresel ekonomik risklere rağmen Suudi Arabistan'da enflasyon ekimde yüzde 1,7'ye geriledi

Riyad'daki gökdelenlerin önünden geçen araçlar (AFP)
Riyad'daki gökdelenlerin önünden geçen araçlar (AFP)
TT

Küresel ekonomik risklere rağmen Suudi Arabistan'da enflasyon ekimde yüzde 1,7'ye geriledi

Riyad'daki gökdelenlerin önünden geçen araçlar (AFP)
Riyad'daki gökdelenlerin önünden geçen araçlar (AFP)

Suudi Arabistan'da yıllık enflasyon, eylül ayındaki yüzde 1,9 seviyesinden ekimde yüzde 1,7'ye gerileyerek tüketici fiyatları üzerindeki baskının kontrol altında tutulmaya devam ettiğine işaret etti. Bu gerileme, jeopolitik gerilimler, ticarette yaşanan aksaklıklar ve tedarik zincirlerindeki sorunlar nedeniyle küresel ekonominin karşı karşıya olduğu risklerin arttığı bir dönemde gerçekleşti.

Suudi Arabistan Genel İstatistik Kurumu tarafından açıklanan verilere göre, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ekimde bir önceki aya kıyasla yüzde 0,1 arttı. Yıllık enflasyondaki yavaşlamada, başlıca harcama gruplarının birçoğundaki fiyat artışlarının görece sınırlı kalması etkili olurken, konut maliyetleri fiyatlar üzerindeki en önemli baskı unsuru olmayı sürdürdü.

Enflasyondaki gerileme, jeopolitik gerilimlerin ticaret akışı, nakliye maliyetleri ve tedarik süreçleri üzerindeki olası etkilerinin yanı sıra enerji piyasalarındaki dalgalanmalar nedeniyle küresel ölçekte fiyatların geleceğine ilişkin belirsizliğin arttığı bir dönemde kaydedildi. Bu açıdan Suudi Arabistan'ın enflasyon verileri, söz konusu gelişmelerin ülkedeki yaşam maliyetlerine ve tüketici harcamalarına ne ölçüde yansıdığını göstermesi bakımından önem taşıyor.

Enflasyon baskısında konut ve kiralar ilk sırada

Endeksin ayrıntıları, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıt fiyatlarının ekimde yıllık bazda yüzde 3,5 arttığını ortaya koydu. Konutların fiili kira bedellerinde de aynı oranda artış kaydedilirken, bu harcama grubu enflasyona en fazla katkı sağlayan kalem olmayı sürdürdü.

Sigorta ve finansal hizmetler fiyatları yüzde 3,5 artarken, bu yükselişte sigorta hizmetlerindeki yüzde 6,5'lik artış etkili oldu. Eğlence, spor ve kültür harcamalarında ise tatil paketleri fiyatlarının yüzde 4,6 yükselmesinin etkisiyle yüzde 2,7'lik artış kaydedildi.

Ulaştırma fiyatları yıllık bazda yüzde 2,3 yükseldi. Bu artışta yolcu taşımacılığı hizmetlerinin yüzde 9,5 pahalanması belirleyici oldu. Restoran ve konaklama hizmetlerinde yüzde 1,8, eğitim hizmetlerinde ise yüzde 1,3 artış yaşandı.

Tüketici harcama sepetinde önemli ağırlığa sahip gıda ve içecek fiyatları yüzde 1,1 yükselirken, bilgi ve iletişim grubundaki artış yüzde 0,5 olarak gerçekleşti.

Buna karşılık mobilya, ev aletleri ve rutin ev bakımına ilişkin fiyatlar yüzde 0,5, giyim ve ayakkabı fiyatları yüzde 0,2 geriledi. Kişisel bakım, sosyal koruma ile diğer mal ve hizmetleri kapsayan grupta da yüzde 0,6 düşüş kaydedildi.

Aylık enflasyon yüzde 0,1 arttı

Aylık bazda genel endeks yüzde 0,1 yükseldi. Konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtların fiyatları yüzde 0,2 artarken, bu yükselişte konutların fiili kira bedellerindeki yüzde 0,4'lük artış etkili oldu.

Aynı dönemde gıda ve içecek fiyatları yüzde 0,2, sigorta ve finansal hizmetler fiyatları ise yüzde 1,5 arttı.

Uluslararası Para Fonu'nun (IMF) Ekim 2026 tarihli Dünya Ekonomik Görünümü raporunda yer alan tahminlere göre, Suudi Arabistan'da ortalama enflasyonun bu yıl yüzde 1,9 seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor. Bu oran, 2025'te kaydedilen yüzde 2'lik seviyenin altında bulunuyor. IMF, enflasyonun 2027'de ise yüzde 2,2'ye yükselmesini öngörüyor.

Ekim ayında yüzde 1,7 olarak gerçekleşen yıllık enflasyon, böylece IMF'nin Suudi Arabistan için 2026 yılının tamamına yönelik yüzde 1,9'luk ortalama enflasyon tahmininin altında kaldı.