Filistin Dışişleri Bakanlığı'ndan uluslararası topluma çağrı

Filistinli çiftçiler, Batı Şeria’daki Raba köyünde zeytin hasadına başladı (EPA)
Filistinli çiftçiler, Batı Şeria’daki Raba köyünde zeytin hasadına başladı (EPA)
TT

Filistin Dışişleri Bakanlığı'ndan uluslararası topluma çağrı

Filistinli çiftçiler, Batı Şeria’daki Raba köyünde zeytin hasadına başladı (EPA)
Filistinli çiftçiler, Batı Şeria’daki Raba köyünde zeytin hasadına başladı (EPA)

Filistin Dışişleri Bakanlığı; polis, güvenlik birimleri ve silahlı yerleşimciler dâhil olmak üzere İsrailli işgalci güçlerin Doğu Kudüs, Gazze Şeridi ve Batı Şeria’daki silahsız Filistin vatandaşlarına karşı saldırılarını kınadı. Bakanlık, Filistinlileri İsrail işgali ve yerleşimciliğinden korumak için uluslararası toplumun acilen harekete geçmesi çağrısında bulundu.
Bakanlığın açıklamasında, İsrailli işgalcilerin, Filistin halkına karşı son dönemlerde artan saldırılarından endişe duyulduğu, bu tırmanışın terör eylemlerine, büyük çapta suçlara ve sürgüne ön hazırlık yapıldığı belirtildi.
İsrail’in saldırı ve tacizleri; Filistinli vatandaşlarını, onların toprak ve mülklerini, geçim kaynaklarını, kutsallarını ve direnişlerini hedef alıyor. Filistin Dışişleri Bakanlığı ise bu saldırı ve tacizleri açığa çıkarmak için elinden geleni yapıyor.
Bakanlık söz konusu açıklamada, insan haklarının ve uluslararası adaletin bekçisi olduğunu iddia eden devletlerin İsrail’i daha fazla işgal ve saldırıya teşvik ettiğini ifade ederek, uluslararası toplum, ihlal ve işgallere karşı sessiz kalarak İsrail’in suçlarına ortak olduğunu belirtti.
Yerleşimcilerin Filistinli çiftçilere yönelik saldırıları da zeytin hasadı mevsiminde artmış durumda. Filistin Kızılay Derneği tarafından dün yapılan açıklamaya göre Nablus’un Burin köyündeki üç vatandaş, yerleşimciler tarafından darp edilip yaralandı.
Yerel kaynakların bildirdiğine göre, Nablus’un güneyindeki Filistin topraklarına yerleşen düzinelerce yerleşimci, çok sayıda Filistinli çiftçiye saldırıp onları darp ediyor, araç gereçlerini ve zeytinlerini çalıyor. Yerleşimci çeteler, daha önce de Beytüllahim ve Nablus’un köylerindeki zeytin toplayıcılarına ve onların yabancı ortaklarına saldırmıştı.
Söz konusu saldırılar elbette bu yılın ilk saldırıları değil ancak Filistinli ailelerin ve çiftçilerin zeytin toplama mevsimine katılmasıyla bu olaylarda artış yaşanıyor. Çünkü genellikle Batı Şeria’daki yerleşimciler, Filistinlilere saldırmadan bir gün bile geçiremiyor. İsrailliler, Filistinliler için oldukça önemli olan hasat mevsimine darbe vurup ve bu mevsimin mahsullerini çalarak onlarla alay ediyor.
Batı Şeria’daki 86 bin hektarlık bir alanda 10 milyondan fazla zeytin ağacı bulunuyor. Toplam ekili alanın yüzde 47’sini oluşturan bu ağaçlar, 100 binden fazla hane için gelir kaynağı oluşturuyor. Filistinlilerin zeytin hasadı, Ekim ayının ortalarında başlayıp tam bir ay sürüyor.
Öte yandan, Filistin Kurtuluş Örgütü’ne (FKÖ) bağlı Nablus Toprakları Ulusal Savunma Bürosu, İsrail Sivil İdaresi’ni yerleşimcilik projelerine sponsorluk ederek Yahudi dini bayramları vesilesiyle yerleşimcileri kargaşa çıkarmaya ve provokasyon eylemleri yapmaya teşvik etmekle suçladı.
Büro’nun ifadesine göre İsrail Doğa ve Parklar Otoritesi ile birlikte Sivil İdaresi, İsraillileri Doğu Kudüs ve Batı Şeria’yı devralmaya, Ölü Deniz çevresindeki zengin pınarların ve ekinlerin tadını çıkarmaya çağırıyor. Aynı zamanda Filistinlilere yönelik çeşitli ihlal ve saldırıları haklı çıkarmak için efsanelere başvurarak yerleşimcilerin dizginlerinin serbest bırakıyor.
Filistin Yönetimi ise İsrail’in, vatandaşlarını yerleşimcilik projelerine ve saldırganlığa teşvik etmek ve işgal altındaki Filistin topraklarında Yahudiliği derinleştirmek için Yahudi bayramlarını kullandığını ifade etti. İsrailli yerleşimciler son günlerde Yahudi bayramı vesilesiyle Mescid-i Aksa, El-Halil kentindeki Hazreti İbrahim Camii ve Batı Şeria’daki diğer bölgelerde saldırıları yoğunlaştırdı.



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.