Sudan Başbakanı'nın ABD ziyaretindeki yoğun programı

Sudan Başbakanı'nın ABD ziyaretindeki yoğun programı
TT

Sudan Başbakanı'nın ABD ziyaretindeki yoğun programı

Sudan Başbakanı'nın ABD ziyaretindeki yoğun programı

Sudan Başbakanı Abdullah Hamduk, ABD’deki temaslarını sürdürüyor. Kaynaklara göre, Sudan Başbakanı,  ABD Dışişleri Bakanı, Hazine Bakanı, Savunma Bakanı, İstihbarat Başkanı, Kongre liderleri ve diğer ABD’li yetkililer ile görüşmeler gerçekleştirmesi bekleniyor.
Kaynaklardan edinilen bilgilere göre yaptırımların kaldırılması konusunu gözden geçirmek için Dünya Bankası Başkanı ve Uluslararası Para Fonu (IMF) İcra Direktörü ile de görüşmenin yanı sıra, ABD’deki Sudan topluluklarıyla da bir araya gelecek.
Hamduk'a Washington ziyaretinde dışişleri, adalet, savunma ve spor bakanları eşlik ediyor. Sudan Başbakanı Washington’da bulunan Dulles Uluslararası Havaalanı’nda ABD’nin Sudan Özel Elçisi Donald Booth, Sudan’ın Washington Büyükelçisi Ömer Muhammed’in yanı sıra çok sayıda ABD’li ve Sudanlı yetkililer tarafından karşılandı.
Sudan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, Hamduk’un ülkesinin adının terörü destekleyen devletler listesinden çıkarılması kapsamında ABD’ye ziyaret gerçekleştirdiğini söyledi. El Arabiyya kanalına açıklamalar yapan Sözcü, Sudan Başbakanı’nın ABD ziyareti sırasında, iki ülke arasındaki ilişkileri geliştirmeyi umduğunu aktardı.
Sudan Başbakanı geçtiğimiz ay yaptığı açıklamada, ülkesini terörü destekleyen devletler listesinden çıkarmanın, geçici hükümetin karşı karşıya kaldığı en büyük zorluklardan biri olduğuna dikkati çekti. Hamduk açıklamasında, bu konuyu ele almak için uzun bir yol kat ettiklerini belirterek, olumlu ve tatmin edici sonuçlara ulaşacaklarını söyledi.
ABD’nin Afrika İşleri Devlet Sekreter Yardımcısı Tibor P. Nagy, ABD’nin Sudan hükümeti  özel bir ortaklığı olmadığını ancak şuan bir ortak durumun olduğuna değinerek, Sudan’ın adını terörü destekleyen devletler listesinden çıkarmanın prosedürlere tabi olan bir işlem olduğuna işaret etti.
ABD, 1993 yılında Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) tarafından soykırımla suçlanan Beşir’in yönetimi sırasında Sudan’ı terörü destekleyen ülkeler listesine almıştı. Geçtiğimiz Eylül ayında ABD’ye ziyaret gerçekleştiren Hamduk, New York’ta gerçekleşen BM 74. Genel Kurul Toplantısı’na katıldı. ABD yönetimi, Sudan’ın adını terörü destekleyen devletler listesinden çıkarmanın Sudan’daki geçici hükümetinin insan hakları ve ifade özgürlüğü konusunda ki politikasına bağlı olduğunu dile getirmişti.
ABD- Sudan ilişkileri
Gözlemciler, birçok sorunun Hartum ve Washington arasındaki ilişkilerin özellikle terörle mücadele alanında engeller olması sebebi ile tam olarak normalleşemeyeceğini öngörüyor.
ABD’li yetkililer, Sudan’ı terörü destekleyen devletler listesinden çıkarma konusunun zaman meselesi olduğunu düşünürken, analistler ise, ABD’nin şuan uyguladığı ‘bekle ve gör’ politikasından ziyade Sudan’a daha büyük adımlar atılması gerektiğini söylüyor. Uzmanlar, Washington’un Sudan’ın terörü destekleyen ülkelerden listesinden çıkararak, geçici hükümet ile bu ülkeyi demokratikleşmeye teşvik etmek gerektiğini savunuyor.
Gündem konularından biride Nahda Barajı
Kaynaklar, Sudan Başbakanı’nın ABD’ye gerçekleştirdiği ziyaret sırasında Güney Sudan’daki gergin durum, ABD’nin çatışma alanında siyasi partilerle olan güçlü ilişkileri sebebiyle Sudan’ın Güney Sudan’a barış ve istikrar getirme konusunda oynayacağı roldeki konumu gibi konuların masaya yatırılacağını iddia etti. Görüşmelerde ayrıca Nahda Barajı ve Nil suyunun paylaşılması gibi konuların da ele alınması bekleniyor. ABD yakın bir zamanda Mısır, Sudan ve Etiyopya arasında Nahda Barajı’nın tamamlanmasına ilişkin bir çaba başlattı. ABD Başkanı Donald Trump, bu konuya ilişkin bahsi geçen üç ülkenin Dışişleri Bakanları ile Beyaz Saray’da bir araya geldi.



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.